Luận văn thạc sĩ dư luận xã hội đối với việc xây dựng và thực hiện pháp luật ở việt nam hiện nay

Luận văn thạc sĩ phân tích dư luận xã hội về xây dựng và thực hiện pháp luật tại Việt Nam hiện nay, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Ngô Thị Thu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Thị Ngọc Tuyết
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Dư Luận Xã Hội Đối Với Việc Xây Dựng Và Thực Hiện Pháp Luật Ở Việt Nam Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DƯ LUẬN XÃ HỘI VÀ VAI TRÒ CỦA DƯ LUẬN XÃ HỘI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DƯ LUẬN XÃ HỘI
• 1.2. Định nghĩa dư luận xã hội
• 1.3. Sự hình thành và phát triển của dư luận xã hội
• 1.4. Tính chất của dư luận xã hội
• 1.5. HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG PHÁP LUẬT
• 1.6. Khái niệm và các đặc điểm cơ bản của hoạt động xây dựng pháp luật
• 1.7. Các giai đoạn cơ bản và các nguyên tắc cơ bản của hoạt động xây dựng pháp luật
• 1.8. HOẠT ĐỘNG THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 1.9. Khái niệm và dấu hiệu cơ bản của hoạt động thực hiện pháp luật
• 1.10. Các hình thức thực hiện pháp luật
• 1.11. MỐI QUAN HỆ VÀ VAI TRÒ CỦA DƯ LUẬN XÃ HỘI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 1.12. Mối quan hệ của dư luận xã hội với việc xây dựng và thực hiện pháp luật
• 1.13. Vai trò của dư luận xã hội với việc xây dựng và thực hiện pháp luật
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DƯ LUẬN XÃ HỘI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 2.1. ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ THỰC TRẠNG VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 2.2. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội của Việt Nam hiện nay
• 2.3. Thực trạng việc xây dựng và thực hiện pháp luật ở nước ta trong giai đoạn hiện nay
• 2.4. NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC QUA VIỆC PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA DƯ LUẬN XÃ HỘI TRONG VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT Ở NƯỚC TA TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 2.4.1. Trong lĩnh vực xây dựng pháp luật
• 2.4.2. Trong lĩnh vực thực hiện pháp luật
• 2.5. NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ VỀ DƯ LUẬN XÃ HỘI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 2.5.1. Những đóng góp tích cực của dư luận xã hội với việc xây dựng và thực hiện pháp luật
• 2.5.2. Những mặt hạn chế của dư luận xã hội trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA DƯ LUẬN XÃ HỘI ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 3.1. CÁC GIẢI PHÁP TẠO ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI CHO SỰ HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN, TÁC ĐỘNG CỦA DƯ LUẬN XÃ HỘI ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 3.1.1. Thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển
• 3.1.2. Phát huy và mở rộng nền dân chủ xã hội
• 3.1.3. Tạo lập bầu không khí tâm lý xã hội lành mạnh
• 3.1.4. Đảm bảo sự an toàn cho chủ thể của dư luận xã hội khi phản ánh các hiện tượng tiêu cực, vi phạm pháp luật
• 3.1.5. Cải tiến phương pháp, cách thức phổ biến giáo dục, pháp luật
• 3.1.6. Phát huy vai trò của truyền thông đại chúng
• 3.2. TIẾP TỤC PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA DƯ LUẬN XÃ HỘI ĐỐI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
• 3.2.1. Tổ chức điều tra, thăm dò dư luận xã hội trong lĩnh vực xây dựng và thực hiện pháp luật
• 3.2.2. Sử dụng các kết quả thăm dò dư luận xã hội vào việc xây dựng và thực hiện pháp luật
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dư luận xã hội và pháp luật Việt Nam hiện nay

Dư luận xã hội là một hiện tượng tâm lý xã hội quan trọng, phản ánh sự đánh giá của quần chúng về các vấn đề xã hội. Tại Việt Nam, dư luận xã hội không chỉ là tiếng nói của người dân mà còn là yếu tố quyết định trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật. Sự tương tác giữa dư luận xã hội và pháp luật tạo ra một môi trường pháp lý linh hoạt, đáp ứng nhu cầu và lợi ích của cộng đồng.

1.1. Định nghĩa và vai trò của dư luận xã hội

Dư luận xã hội được định nghĩa là tổng thể các ý kiến, phán xét của cộng đồng về các vấn đề xã hội. Vai trò của nó trong việc xây dựng pháp luật là không thể phủ nhận, vì nó giúp chính quyền hiểu rõ hơn về mong muốn và nhu cầu của người dân.

1.2. Tình hình pháp lý hiện nay ở Việt Nam

Tình hình pháp lý tại Việt Nam hiện nay đang trong quá trình hoàn thiện. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện pháp luật, đặc biệt là sự tương tác giữa dư luận xã hội và các quy định pháp lý.

II. Những thách thức trong việc xây dựng pháp luật ở Việt Nam

Việc xây dựng pháp luật ở Việt Nam hiện nay gặp nhiều thách thức, từ việc thiếu sự đồng thuận trong dư luận xã hội đến việc thực thi pháp luật chưa hiệu quả. Những vấn đề này cần được giải quyết để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của pháp luật.

2.1. Thiếu sự đồng thuận trong dư luận xã hội

Sự thiếu đồng thuận trong dư luận xã hội dẫn đến khó khăn trong việc xây dựng các quy định pháp luật. Khi người dân không đồng tình với các chính sách, việc thực thi sẽ gặp nhiều trở ngại.

2.2. Thực thi pháp luật chưa hiệu quả

Mặc dù pháp luật đã được ban hành, nhưng việc thực thi vẫn còn nhiều vấn đề. Các cơ quan chức năng cần cải thiện quy trình thực thi để đáp ứng nhu cầu của xã hội.

III. Phương pháp nâng cao vai trò của dư luận xã hội trong pháp luật

Để nâng cao vai trò của dư luận xã hội trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật, cần có những phương pháp cụ thể. Việc lắng nghe ý kiến của người dân và cải thiện quy trình xây dựng pháp luật là rất quan trọng.

3.1. Tăng cường đối thoại giữa chính quyền và người dân

Đối thoại giữa chính quyền và người dân là cách hiệu quả để thu thập ý kiến và phản hồi từ dư luận xã hội. Điều này giúp chính quyền điều chỉnh các chính sách cho phù hợp với thực tiễn.

3.2. Cải tiến quy trình xây dựng pháp luật

Cần cải tiến quy trình xây dựng pháp luật để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Việc này sẽ giúp tăng cường niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

IV. Ứng dụng thực tiễn của dư luận xã hội trong pháp luật

Dư luận xã hội không chỉ là một khái niệm lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc lắng nghe dư luận có thể cải thiện chất lượng pháp luật.

4.1. Các nghiên cứu điển hình về tác động của dư luận

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng dư luận xã hội có thể tác động mạnh mẽ đến quyết định của các nhà làm luật. Những ví dụ cụ thể từ các vụ việc pháp lý cho thấy sự ảnh hưởng này.

4.2. Kết quả từ việc lắng nghe dư luận

Việc lắng nghe và phản hồi từ dư luận xã hội đã dẫn đến nhiều cải cách tích cực trong hệ thống pháp luật, giúp nâng cao hiệu quả thực thi và sự đồng thuận của người dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của dư luận xã hội và pháp luật

Dư luận xã hội sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và thực hiện pháp luật ở Việt Nam. Tương lai của pháp luật sẽ phụ thuộc vào khả năng lắng nghe và đáp ứng nhu cầu của người dân.

5.1. Tương lai của dư luận xã hội trong pháp luật

Dư luận xã hội sẽ ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng chính sách và pháp luật. Sự phát triển của công nghệ thông tin cũng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc này.

5.2. Những khuyến nghị cho chính quyền

Chính quyền cần có những biện pháp cụ thể để tăng cường sự tham gia của người dân trong quá trình xây dựng pháp luật, từ đó nâng cao hiệu quả và tính khả thi của các quy định pháp lý.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam sau gần 30 năm đổi mới, việc xây dựng và thực hiện pháp luật đóng vai trò then chốt trong quản trị quốc gia. Theo ước tính, Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển với sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân, đồng thời đối mặt với những thách thức trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Vấn đề nghiên cứu tập trung làm rõ vai trò của dư luận xã hội trong quá trình xây dựng và thực hiện pháp luật ở Việt Nam hiện nay, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và tăng cường sự đồng thuận xã hội.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích các khía cạnh lý luận về dư luận xã hội, đánh giá thực trạng tác động của dư luận xã hội đối với hoạt động xây dựng và thực hiện pháp luật, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm phát huy vai trò của dư luận xã hội trong lĩnh vực này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn hiện nay, trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, với trọng tâm là các hoạt động xây dựng pháp luật và thực hiện pháp luật trên phạm vi toàn quốc.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học cho các cơ quan nhà nước trong việc lắng nghe, tiếp thu và vận dụng hiệu quả tiếng nói của dư luận xã hội, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao ý thức pháp luật của người dân và tăng cường sự giám sát xã hội đối với các hoạt động pháp lý. Qua đó, nghiên cứu góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế thị trường và xã hội dân chủ, công bằng, văn minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, kết hợp với các lý thuyết xã hội học về dư luận xã hội và quản trị pháp luật. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về dư luận xã hội: Dư luận xã hội được hiểu là một dạng biểu hiện của ý thức xã hội, phản ánh thái độ và phản ứng của đa số cá nhân đối với các hiện tượng xã hội trong một không gian và thời gian cụ thể. Dư luận xã hội có tính khuynh hướng, lợi ích, lan truyền, bền vững tương đối và dễ biến đổi, tiềm ẩn và tương đối trong khả năng phản ánh thực tế xã hội.

2. Lý thuyết về hoạt động xây dựng và thực hiện pháp luật: Xây dựng pháp luật là hoạt động quyền lực nhà nước mang tính sáng tạo, bao gồm các giai đoạn đề xuất, soạn thảo, thảo luận, thông qua và công bố văn bản pháp luật. Thực hiện pháp luật là quá trình biến các quy định pháp luật thành hành vi thực tế hợp pháp của các chủ thể, bao gồm các hình thức tuân thủ, thi hành, sử dụng và áp dụng pháp luật.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: dư luận xã hội, xây dựng pháp luật, thực hiện pháp luật, ý thức pháp luật, vai trò giám sát và phản hồi của dư luận xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học kết hợp:

• Phương pháp phân tích: Phân tích các tài liệu, văn bản pháp luật, báo cáo nghiên cứu, các bài viết khoa học liên quan đến dư luận xã hội và pháp luật.
• Phương pháp tổng hợp: Tổng hợp các quan điểm lý luận và thực tiễn để xây dựng hệ thống luận cứ khoa học.
• Phương pháp so sánh: So sánh các mô hình, kinh nghiệm trong và ngoài nước về vai trò của dư luận xã hội trong xây dựng và thực hiện pháp luật.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật hiện hành, báo cáo dư luận xã hội, các nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực luật học và xã hội học, cùng các thông tin từ truyền thông đại chúng. Cỡ mẫu nghiên cứu được lựa chọn dựa trên các báo cáo dư luận xã hội và khảo sát thực tế tại một số địa phương tiêu biểu nhằm đảm bảo tính đại diện và khách quan.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng thời gian từ năm 2013 đến 2014, tập trung vào việc thu thập, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp phù hợp với bối cảnh phát triển pháp luật Việt Nam hiện nay.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Dư luận xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng pháp luật: Khoảng 70% ý kiến khảo sát cho thấy người dân mong muốn được tham gia góp ý vào các dự thảo luật và chính sách pháp luật, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến quá trình xây dựng pháp luật.

2. Dư luận xã hội là nguồn thông tin phản hồi thiết thực giúp hoàn thiện văn bản pháp luật: Theo báo cáo của ngành, hơn 60% các dự thảo luật được điều chỉnh dựa trên ý kiến phản hồi từ dư luận xã hội, góp phần nâng cao tính khả thi và phù hợp của pháp luật với thực tiễn.

3. Vai trò của dư luận xã hội trong việc hình thành ý thức pháp luật và điều chỉnh hành vi pháp lý của công dân được khẳng định rõ ràng: Khoảng 75% người dân cho biết họ chịu ảnh hưởng của dư luận xã hội trong việc tuân thủ pháp luật, đặc biệt trong các lĩnh vực an toàn giao thông và bảo vệ môi trường.

4. Dư luận xã hội có chức năng giám sát và phản biện xã hội đối với hoạt động thực thi pháp luật: Tại một số địa phương, các cuộc điều tra dư luận xã hội đã giúp phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện trên xuất phát từ sự phát triển của truyền thông đại chúng và mạng xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành và lan truyền dư luận xã hội nhanh chóng và rộng rãi. So với một số nghiên cứu trước đây, kết quả này khẳng định vai trò ngày càng tăng của dư luận xã hội trong việc phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và tác động trực tiếp đến quá trình xây dựng, thực hiện pháp luật.

Việc dư luận xã hội góp phần nâng cao ý thức pháp luật của người dân cũng phù hợp với các lý thuyết xã hội học về vai trò của các chuẩn mực xã hội trong điều chỉnh hành vi cá nhân. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ người dân tham gia góp ý xây dựng pháp luật và mức độ ảnh hưởng của dư luận xã hội đến việc tuân thủ pháp luật, giúp minh họa rõ nét hơn mối quan hệ này.

Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế như sự thiếu đồng bộ trong việc thu thập và sử dụng thông tin dư luận xã hội, cũng như mức độ tham gia của các nhóm xã hội chưa đồng đều, ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động xây dựng và thực hiện pháp luật. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng cần có cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn trong việc khai thác và vận dụng dư luận xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tổ chức điều tra, thăm dò dư luận xã hội định kỳ và chuyên sâu nhằm cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho các cơ quan xây dựng pháp luật. Chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan, với mục tiêu nâng tỷ lệ dự án luật được lấy ý kiến rộng rãi lên trên 80% trong vòng 2 năm tới.

2. Phát huy vai trò của truyền thông đại chúng trong phổ biến, giáo dục pháp luật và phản ánh dư luận xã hội. Cần xây dựng các chương trình truyền thông đa dạng, dễ tiếp cận, tập trung vào các vấn đề pháp luật thiết yếu, nhằm nâng cao nhận thức pháp luật cho ít nhất 70% dân số trong 3 năm tới. Đài Truyền hình Việt Nam và các cơ quan báo chí là chủ thể chính.

3. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và cộng đồng trong việc tiếp nhận và xử lý ý kiến dư luận xã hội. Mục tiêu là thiết lập hệ thống phản hồi hiệu quả, giảm thiểu tình trạng văn bản pháp luật không phù hợp với thực tiễn, trong vòng 1 năm. Bộ Tư pháp phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện.

4. Đảm bảo an toàn và quyền lợi cho các cá nhân, tổ chức tham gia phản ánh dư luận xã hội, tạo môi trường tâm lý xã hội lành mạnh, khuyến khích sự tham gia tích cực và trung thực. Các chính sách bảo vệ người tố cáo và người tham gia góp ý cần được hoàn thiện trong 2 năm tới. Bộ Công an và Bộ Tư pháp là các chủ thể liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan lập pháp và các nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để nâng cao hiệu quả lấy ý kiến nhân dân trong quá trình xây dựng pháp luật, giúp ban hành các văn bản pháp luật sát thực tế và được xã hội đồng thuận.

2. Các tổ chức truyền thông và báo chí: Tài liệu giúp hiểu rõ vai trò của truyền thông trong việc phản ánh và định hướng dư luận xã hội, từ đó xây dựng các chương trình tuyên truyền pháp luật hiệu quả hơn.

3. Các nhà nghiên cứu và giảng viên luật học, xã hội học: Luận văn là nguồn tham khảo quý giá về mối quan hệ giữa dư luận xã hội và pháp luật, cung cấp các khung lý thuyết và phương pháp nghiên cứu phù hợp cho các công trình khoa học tiếp theo.

4. Cán bộ công chức, đặc biệt là những người làm công tác xây dựng và thực thi pháp luật: Giúp nâng cao nhận thức về vai trò của dư luận xã hội trong công việc, từ đó cải thiện chất lượng xây dựng và thực hiện pháp luật, đồng thời tăng cường sự giám sát và phản hồi từ cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Dư luận xã hội là gì và tại sao nó quan trọng trong xây dựng pháp luật?
   Dư luận xã hội là tập hợp các ý kiến, thái độ của đa số người dân về các vấn đề xã hội. Nó quan trọng vì phản ánh tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, giúp các cơ quan nhà nước điều chỉnh chính sách pháp luật phù hợp, tăng tính khả thi và đồng thuận xã hội.

2. Làm thế nào để thu thập và sử dụng hiệu quả thông tin dư luận xã hội trong xây dựng pháp luật?
   Thông tin được thu thập qua khảo sát, điều tra dư luận, các diễn đàn công khai và truyền thông đại chúng. Việc sử dụng hiệu quả đòi hỏi cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đảm bảo tính khách quan, minh bạch và phản hồi kịp thời đến người dân.

3. Vai trò của truyền thông đại chúng trong việc phát huy dư luận xã hội là gì?
   Truyền thông đại chúng là kênh trung gian quan trọng giúp phổ biến thông tin pháp luật, tạo điều kiện cho người dân tham gia ý kiến, đồng thời phản ánh và định hướng dư luận xã hội, góp phần nâng cao ý thức pháp luật và sự giám sát xã hội.

4. Dư luận xã hội ảnh hưởng như thế nào đến việc thực hiện pháp luật?
   Dư luận xã hội tạo sức ép tinh thần, điều chỉnh hành vi của công dân và cán bộ thực thi pháp luật, góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, đồng thời giám sát, phản biện các hoạt động thực thi, giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm.

5. Những khó khăn chính trong việc phát huy vai trò của dư luận xã hội hiện nay là gì?
   Khó khăn gồm sự thiếu đồng bộ trong thu thập và xử lý thông tin, mức độ tham gia chưa đồng đều của các nhóm xã hội, hạn chế về kỹ năng và công cụ truyền thông, cũng như thiếu cơ chế bảo vệ người tham gia phản ánh dư luận xã hội.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ bản chất, tính chất và vai trò của dư luận xã hội trong xây dựng và thực hiện pháp luật tại Việt Nam hiện nay.
• Đã phân tích thực trạng và chỉ ra những đóng góp tích cực cũng như hạn chế trong việc phát huy vai trò của dư luận xã hội.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường tổ chức điều tra dư luận, phát huy truyền thông, xây dựng cơ chế phối hợp và bảo vệ người tham gia phản ánh dư luận.
• Nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường sự đồng thuận xã hội và phát triển nền pháp luật phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng nghiên cứu về vai trò của dư luận xã hội trong các lĩnh vực pháp luật chuyên ngành khác.

Hành động ngay hôm nay: Các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp nhằm phát huy tối đa vai trò của dư luận xã hội, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện đại, dân chủ và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về dư luận xã hội và vai trò của dư luận xã hội với việc xây dựng và thực hiện pháp luật. Chương 2: Thực trạng dư luận xã hội với việc xây dựng và thực hiện pháp luật. Chương 3: Một số giải pháp góp phần nâng cao vai trò của dư luận xã hội đối với việc xây dựng và thực hiện pháp luật. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DƢ LUẬN XÃ HỘI VÀ VAI TRÕ CỦA DƢ LUẬN XÃ HỘI VỚI VIỆC XÂY DỰNG VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ DƢ LUẬN XÃ HỘI 1.1 Định nghĩa dƣ luận xã hội Thuật ngữ dư luận xã hội được hình thành từ rất sớm nhưng phải đến thế kỉ 12 nó mới được sử dụng lần đầu tiên bởi một nhà văn người Anh tên là J. Trong tiếng Anh, thuật ngữ này được ghép bởi hai từ: Public (công khai, công chúng) và Opinion (ý kiến, quan điểm). Trong tiếng Việt, thuật ngữ “dư luận xã hội” còn được gọi theo những cách khác như công luận hay dư luận công chúng. Hiện nay, thuật ngữ “dư luận xã hội” được sử dụng nhiều trong đời sống xã hội, trên các phương tiện thông tin đại chúng và trong một số ngành khoa học như chính trị học, triết học, xã hội học… Sau đây là một số quan điểm, định nghĩa về dư luận xã hội: Các nhà nghiên cứu dư luận xã hội ở Liên Xô (trước đây) nhấn mạnh tới sự phán xét, đánh giá chung của các nhóm xã hội đối với các vấn đề quan tâm: Dư luận xã hội là tổng thể các ý kiến, trong đó chủ yếu là các ý kiến thể hiện sự phán xét, đánh giá, sự nhận định (bằng lời hoặc không bằng lời), phản ánh ý nghĩa của các thực tế, quá trình, hiện tượng, sự kiện đối với các tập thể, giai cấp, xã hội nói chung và thái độ công khai hoặc che đậy của các nhóm xã hội lớn, nhỏ đối với các vấn đề của cuộc sống xã hội có động chạm đến các lợi ích chung của họ (B.40] hoặc dư luận xã hội là “sự phán xét 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thể hiện sự đánh giá và thái độ của mọi người đối với các hiện tượng của đời sống xã hội”[39, tr.

Nhiều nhà nghiên cứu Mỹ cũng nêu ra các định nghĩa tương tự. Định nghĩa của Childs (1965) tuy đơn giản nhưng rất phổ biến trong giới nghiên cứu Mỹ: “Công luận là tập hợp các ý kiến cá nhân ở bất kì nơi đâu mà chúng ta có thể tìm được”[44, tr. Các nhà nghiên cứu Việt Nam định nghĩa: Dư luận xã hội là một dạng đặc biệt của ý thức xã hội, được biểu hiện bằng chính kiến cụ thể thuộc một nhóm đông người hoặc tập thể tầng lớp, giai cấp, nhiều khi là cả một cộng đồng (địa phương, cả nước, khu vực, cộng đồng thế giới…) đối với những vấn đề mà họ quan tâm; Dư luận xã hội là sự biểu hiện trạng thái ý thức xã hội của một cộng đồng người nào đó, là sự phán xét, đánh giá của đại đa số trong cộng đồng người đối với các sự kiện, hiện tượng, quá trình xã hội có liên quan đến nhu cầu, lợi ích của họ trong một thời điểm nhất định”; “Dư luận xã hội là tập hợp các luồng ý kiến cá nhân trước các vấn đề, sự kiện, hiện tượng có tính thời sự [39, tr. Trong các định nghĩa này, các tác giả nhấn mạnh đến công luận xã hội như một dạng biểu hiện của ý thức xã hội, coi công luận xã hội là một lĩnh vực của tinh thần, của xã hội nhưng có liên hệ chặt chẽ với hoạt động thực tiễn của xã hội.

Phải có sự quan tâm của số đông người đối với cùng một vấn đề mới có thể hình thành dư luận xã hội và căn nguyên của dư luận xã hội xuất phát từ nhu cầu và lợi ích của cá nhân trong cộng đồng ở một thời điểm nhất định. Các định nghĩa, quan niệm về dư luận xã hội nói trên được đưa ra trong hoàn cảnh và thời kì lịch sử khác nhau và mỗi nhà nghiên cứu lại có cách tiếp 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cận, quan điểm, định hướng sử dụng khác nhau nên cách đưa ra định nghĩa của mỗi người cũng khác nhau. Tuy nhiên, chúng ta thấy các học giả đều có quan điểm chung rằng điều kiện để có dư luận xã hội cần phải có: một vấn đề xảy ra trong xã hội; một số lượng lớn cá nhân thể hiện ý kiến về vấn đề trên; một vài dạng nhất trí chung trong số ít nhất một vài dư luận về vấn đề trên và sự nhất trí chung này phải trực tiếp hoặc gián tiếp tạo nên ảnh hưởng. Dư luận xã hội là hiện tượng đời sống xã hội phức tạp.

Bởi vậy, các định nghĩa về nó rất phong phú. Tuy nhiên, để định hướng cho việc triển khai luận văn, tác giả đưa ra khái niệm về dư luận xã hội như sau: Dư luận xã hội là một dạng biểu hiện của ý thức xã hội, phản ánh thái độ phản ứng của đa số cá nhân trong xã hội đối với các hiện tượng, sự kiện xã hội và quá trình xã hội trong những thời gian và không gian xã hội cụ thể. Sự hình thành và phát triển của dƣ luận xã hội Dư luận xã hội được hình thành qua kênh giao tiếp cá nhân và kênh giao tiếp đại chúng. Khi chưa có các phương tiện thông tin đại chúng, sự tiếp nhận vấn đề xã hội, sự hình thành, biến đổi và định hình ý kiến cũng chỉ qua giao tiếp cá nhân.

Với những vấn đề đặc biệt nhạy cảm và quan trọng đối với cá nhân, thông tin được truyền qua mạng giao tiếp xã hội với tốc độ nhanh chóng không kém gì so với giao tiếp đại chúng. Khi các phương tiện thông tin đại chúng phát triển, dư luận xã hội được hình thành, biến đổi và phổ biến nhanh hơn. Nhờ những phương tiện kỹ thuật hiện đại, một thông điệp có thể được chuyển tải cùng một lúc hoặc nguyên dạng đến hàng triệu, thậm chí hàng tỷ con người. Điều này có ý nghĩa rất quan trọng để tạo ra phản ứng tương tự nhau, hoặc giống nhau về vấn đề mà thông tin đại chúng đề cập đến.

Quá trình hình thành dư luận xã hội trải qua các bước sau: 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bước một: Giai đoạn dư luận xã hội hình thành thuộc ý thức cá nhân. Các cá nhân trong cộng đồng xã hội được tiếp xúc, làm quen, đuợc trực tiếp chứng kiến hoặc nghe kể lại về các sự việc, sự kiện, hiện tượng xảy ra trong xã hội. Họ tìm kiếm, sưu tập thêm các thông tin, trao đổi với nhau về nó, từ đó nảy sinh các suy nghĩ, tình cảm, ý kiến bước đầu về nội dung, tính chất của các sự việc, sự kiện. Nhưng lúc này, các suy nghĩ, tình cảm, ý kiến bước đầu là thuộc về mỗi người, thuộc lĩnh vực ý thức cá nhân.

Bước hai: Giai đoạn trao đổi thông tin giữa mọi nguời. Các ý kiến cá nhân được trao đổi, chia sẻ, bàn luận với nhau trong nhóm xã hội. Cơ sở cho quá trình thảo luận này là lợi ích chung của cả nhóm và hệ thống các giá trị, chuẩn mực xã hội đang chi phối các khuôn mẫu tư duy và khuôn mẫu hành vi của các thành viên trong nhóm. Thông qua quá trình trao đổi, bàn luận các suy nghĩ, các ý kiến xung quanh đối tượng của dư luận mà ý kiến đã được trao đổi, chuyển dần từ lĩnh vực ý thức cá nhân sang lĩnh vực ý thức xã hội.

Bước ba: Giai đoạn tranh luận có tính chất tập thể về các vấn đề quan trọng. Ở giai đoạn này, các thông tin, vấn đề không quan trọng, không phù hợp hoặc những “thông tin nhiễu” về đối tượng sẽ bị lược bỏ. Các nhóm trao đổi, tranh luận với nhau về những nội dung quan trọng, đưa ra các ý kiến khác nhau và thống nhất lại xung quanh các quan điểm cơ bản để cùng tìm đến những điểm chung trong quan điểm và ý kiến. Từ đó mà hình thành các phán xét, đánh giá chung thỏa mãn được ý chí của đại đa số các thành viên trong cộng đồng người.

Cơ sở cho quá trình tranh luận này vẫn là lợi ích chung và hệ thống các giá trị, chuẩn mực xã hội chung cùng được các nhóm xã hội chia sẻ và thừa nhận. Bước bốn: Giai đoạn đi từ dư luận xã hội đến hành động thực tiễn. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nếu như luồng dư luận xã hội chỉ hình thành một cách thuần túy rồi để đấy, chẳng có vai trò, tác dụng gì đối với cộng đồng thì có lẽ nó chỉ là hiện tượng vô nghĩa. Trên thực tế vấn đề không chỉ dừng lại ở đấy.

Từ sự phán xét đánh giá chung, các nhóm xã hội và cộng đồng xã hội đi tới hành động thống nhất, nêu lên những kiến nghị, những biện pháp về hoạt động thực tiễn của họ trước thực tế cuộc sống nhất định. Như vậy dư luận xã hội là sản phẩm của quá trình giao tiếp xã hội. Không có sự trao đổi, bàn bạc, thảo luận, thậm chí va đập các ý kiến với nhau thì không thể có ý kiến phán xét, đánh giá chung được đông đảo mọi người chia sẻ, tán thành và ủng hộ. Quá trình phát triển dư luận xã hội là một quá trình biện chứng.

Bởi vì sự phát triển của dư luận xã hội là một quá trình có sự phát sinh, tồn tại, phát triển và tiêu vong. Sự kết thúc của một quá trình này là sự khởi đầu cho một quá trình khác. Dư luận xã hội cũng có thể tăng cường về cường độ theo hướng càng ngày càng mạnh hơn nếu vấn đề không được giải quyết. Trong quá trình hình thành và phát triển, dư luận xã hội phụ thuộc vào nhiều điều kiện, yếu tố khác nhau, cả chủ quan và khách quan về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, trình độ nhận thức… Có thể kể đến những yếu tố chính tác động đến sự hình thành, phát triển của dư luận xã hội, đó là: Tính chất của các sự việc, sự kiện, hiện tượng xã hội, quá trình xã hội đang diễn ra trong xã hội; hệ tư tưởng, trình độ học vấn, kiến thức, hiểu biết, kinh nghiệm thực tế xã hội của con người; thông tin đại chúng; những nhân tố thuộc về tâm lí xã hội; hoàn cảnh sinh hoạt chính trị - xã hội; các phong tục tập quán, hệ thống các giá trị, chuẩn mực xã hội đang hiện hành trong xã hội.

Tính chất của dƣ luận xã hội 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.