Nghiên cứu về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại Thanh Hóa

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo luật hình sự việt nam trên cơ sở thực tiễn địa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Trịnh Xuân Tùng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Khắc Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Đồng Phạm Trong Tội Lừa Đảo Chiếm Đoạt Tài Sản
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỒNG PHẠM TRONG TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Nhận thức về đồng phạm và khái niệm đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 1.2. Nhận thức về đồng phạm
• 1.3. Khái niệm đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 1.4. Dấu hiệu pháp lý của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999
• 1.5. Khách thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm
• 1.6. Mặt khách quan của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm
• 1.7. Chủ thể của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm
• 1.8. Mặt chủ quan của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm
• 1.9. Trách nhiệm hình sự và hình phạt đối với đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN XÉT XỬ TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN CÓ ĐỒNG PHẠM TẠI THANH HÓA
• 2.1. Một vài nét về tình hình kinh tế, chính trị, an ninh ảnh hưởng tới diễn biến tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa
• 2.2. Tình hình giải quyết và những kết quả đạt được trong công tác xét xử các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm tại tỉnh Thanh Hóa
• 2.3. Một số tồn tại, hạn chế trong việc giải quyết các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm tại tỉnh Thanh Hóa và những nguyên nhân cơ bản
• 2.4. Một số tồn tại, hạn chế trong việc giải quyết các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm tại tỉnh Thanh Hóa
• 2.5. Những nguyên nhân cơ bản
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VÀ BẢO ĐẢM ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT HÌNH SỰ VỀ ĐỒNG PHẠM TRONG TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN
• 3.1. Sự cần thiết, căn cứ và một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật, hướng dẫn áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về đồng phạm đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 3.2. Sự cần thiết và căn cứ để tiếp tục hoàn thiện các quy định của Bộ luật hình sự năm 2015 về đồng phạm đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 3.3. Hoàn thiện các quy định về phần chung của Bộ luật hình sự liên quan đến đồng phạm đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 3.4. Hoàn thiện tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản trong phần các tội phạm của Bộ luật hình sự năm 1999
• 3.5. Một số giải pháp bảo đảm áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam về đồng phạm đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 3.6. Nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán Tòa án nhân dân các cấp trong giải quyết các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm
• 3.7. Tăng cường công tác giám đốc kiểm tra, tổng kết xét xử, xây dựng án lệ về đồng phạm đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 3.8. Một số giải pháp khác
• 3.9. Tăng cường hợp tác quốc tế và trao đổi kinh nghiệm lập pháp hình sự về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
• 3.10. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản nói chung, các quy định về đồng phạm đối với tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản nói riêng
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một vấn đề phức tạp trong luật hình sự Việt Nam. Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không chỉ đơn thuần là hành vi của một cá nhân mà thường có sự tham gia của nhiều người. Điều này làm tăng tính nguy hiểm của tội phạm, đồng thời cũng tạo ra những thách thức trong việc xác định trách nhiệm hình sự. Theo quy định của Bộ luật hình sự, đồng phạm được hiểu là những người cùng thực hiện hành vi phạm tội với sự liên kết chặt chẽ. Việc nghiên cứu đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản không chỉ giúp làm rõ khái niệm mà còn giúp nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra và xét xử.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của đồng phạm trong tội lừa đảo

Đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được định nghĩa là sự tham gia của nhiều người trong một hành vi phạm tội. Đặc điểm của đồng phạm bao gồm sự liên kết về mặt ý chí và hành động giữa các đối tượng. Điều này có nghĩa là các đồng phạm phải có sự thỏa thuận trước hoặc cùng thực hiện hành vi phạm tội một cách đồng bộ. Sự phức tạp trong việc xác định vai trò của từng người đồng phạm là một thách thức lớn trong quá trình điều tra và xét xử.

1.2. Các loại hình thức đồng phạm trong tội lừa đảo

Trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, có nhiều hình thức đồng phạm khác nhau. Có thể phân chia thành đồng phạm có thông mưu trước và đồng phạm không có thông mưu trước. Đồng phạm có tổ chức là hình thức đặc biệt, thường đi kèm với các tình tiết tăng nặng. Việc phân loại này giúp xác định mức độ trách nhiệm hình sự và hình phạt phù hợp cho từng đối tượng tham gia.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xử lý đồng phạm tội lừa đảo

Việc xử lý đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn là sự thiếu đồng bộ trong nhận thức và áp dụng pháp luật giữa các cơ quan tố tụng. Điều này dẫn đến việc xác định vai trò và trách nhiệm của từng đồng phạm không chính xác, ảnh hưởng đến kết quả xét xử. Ngoài ra, sự phức tạp trong các phương thức lừa đảo cũng làm cho việc điều tra trở nên khó khăn hơn.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định vai trò đồng phạm

Xác định vai trò của từng đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một thách thức lớn. Các cơ quan điều tra thường gặp khó khăn trong việc phân định vai trò của từng người, đặc biệt là trong các vụ án có nhiều đồng phạm. Điều này có thể dẫn đến việc áp dụng hình phạt không công bằng và không đúng với thực tế.

2.2. Tình trạng thiếu đồng bộ trong áp dụng pháp luật

Sự thiếu đồng bộ trong nhận thức và áp dụng pháp luật giữa các cơ quan tố tụng là một vấn đề nghiêm trọng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc xác định trách nhiệm hình sự mà còn làm giảm hiệu quả trong công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm. Cần có sự thống nhất trong việc áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự để đảm bảo tính công bằng và nghiêm minh trong xét xử.

III. Phương pháp giải quyết đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản

Để giải quyết vấn đề đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cần áp dụng các phương pháp điều tra và xét xử hiệu quả. Việc nâng cao chất lượng đội ngũ thẩm phán và cán bộ điều tra là rất quan trọng. Ngoài ra, cần có các quy định pháp luật rõ ràng hơn về đồng phạm để đảm bảo việc áp dụng đúng đắn và công bằng.

3.1. Nâng cao chất lượng đội ngũ thẩm phán

Để đảm bảo việc xét xử công bằng và chính xác, cần nâng cao chất lượng đội ngũ thẩm phán. Việc đào tạo và bồi dưỡng kiến thức về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản sẽ giúp thẩm phán có cái nhìn sâu sắc hơn về vấn đề này, từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn.

3.2. Cải cách quy định pháp luật về đồng phạm

Cần có sự cải cách trong các quy định pháp luật liên quan đến đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Việc xây dựng các quy định rõ ràng và cụ thể sẽ giúp các cơ quan tố tụng dễ dàng hơn trong việc áp dụng và thực thi pháp luật, từ đó nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đồng phạm

Nghiên cứu về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản đã chỉ ra nhiều vấn đề cần được giải quyết. Các kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra và xét xử.

4.1. Kết quả nghiên cứu từ thực tiễn tại Thanh Hóa

Tại tỉnh Thanh Hóa, nghiên cứu cho thấy tình hình tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm diễn biến phức tạp. Các vụ án thường có sự tham gia của nhiều đối tượng, dẫn đến việc xác định trách nhiệm hình sự gặp khó khăn. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng cần có sự cải cách trong quy định pháp luật để phù hợp với thực tiễn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các vụ án thực tế

Các vụ án thực tế đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu trong việc xử lý đồng phạm. Việc phân tích các vụ án điển hình sẽ giúp các cơ quan tố tụng có cái nhìn rõ hơn về cách thức hoạt động của tội phạm, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai về đồng phạm

Kết luận về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản cho thấy rằng cần có sự cải cách mạnh mẽ trong quy định pháp luật. Việc nâng cao nhận thức và kỹ năng cho các cơ quan tố tụng là rất cần thiết. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc hoàn thiện các quy định pháp luật và nâng cao hiệu quả trong công tác điều tra và xét xử.

5.1. Đề xuất cải cách pháp luật

Cần có các đề xuất cụ thể về cải cách pháp luật liên quan đến đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Việc xây dựng các quy định rõ ràng và cụ thể sẽ giúp các cơ quan tố tụng dễ dàng hơn trong việc áp dụng và thực thi pháp luật.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm

Tăng cường hợp tác quốc tế trong việc phòng chống tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm là rất quan trọng. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa các quốc gia sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác đấu tranh chống tội phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm là một trong những tội phạm phức tạp, diễn biến ngày càng tinh vi trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Theo số liệu thống kê từ Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa, trong giai đoạn 2012-2016, có 312 vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản được xét xử, trong đó 21 vụ (chiếm 6,73%) có đồng phạm với 49 bị cáo. Vấn đề nghiên cứu đặt ra là sự thiếu thống nhất trong việc áp dụng quy định pháp luật về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, dẫn đến khó khăn trong việc phân định vai trò, tính chất, mức độ tham gia của từng người đồng phạm. Mục tiêu nghiên cứu là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật. Nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2012-2016, với ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần bảo vệ quyền sở hữu tài sản, đảm bảo công lý và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: học thuyết về cấu thành tội phạm trong luật hình sự và học thuyết về đồng phạm. Theo Bộ luật Hình sự năm 1999, đồng phạm được định nghĩa là "trường hợp có hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm" (Điều 20). Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản được quy định tại Điều 139, với hành vi khách quan là "bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác". Nghiên cứu tập trung phân tích các khái niệm chính: đồng phạm giản đơn, đồng phạm phức tạp, phạm tội có tổ chức; dấu hiệu pháp lý của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản; vai trò của từng loại người đồng phạm (người thực hành, người tổ chức, người xúi giục, người giúp sức); nguyên tắc xác định trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên quan hệ tương hỗ giữa các yếu tố lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật tại Thanh Hóa.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu lý luận và thực tiễn xét xử. Nguồn dữ liệu chính gồm 21 vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm đã được xét xử sơ thẩm tại Tòa án nhân dân tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2012-2016, với 49 bị cáo. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích dựa trên tiêu chí vụ án đã có bản án có hiệu lực pháp luật. Phương pháp phân tích dữ liệu là phân tích định lượng và định tính, trong đó phân tích định lượng tập trung vào các số liệu thống kê về tỷ lệ các loại đồng phạm, hình phạt áp dụng; phân tích định tính tập trung vào đánh giá việc áp dụng pháp luật trong từng vụ án cụ thể. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích tổng hợp là vì nó cho phép đánh giá toàn diện cả về mặt lý luận và thực tiễn, từ đó đưa ra các giải pháp khả thi. Thời gian nghiên cứu kéo dài 12 tháng, từ tháng 1/2016 đến tháng 12/2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng trong giai đoạn 2012-2016, tỷ lệ vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm chiếm 6,73% tổng số vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại Thanh Hóa, với số bị cáo đồng phạm chiếm 13,57% tổng số bị cáo trong các tội này. Đặc biệt, năm 2013 có tỷ lệ cao nhất với 10 vụ (17,54%) và 25 bị cáo (30,49%). Về hình thức đồng phạm, 100% các vụ án đều có người thực hành, 33% có người giúp sức và 19,5% có người tổ chức. Không ghi nhận trường hợp nào có người xúi giục. Về hình phạt, 76% bị cáo bị phạt tù, trong đó 45% bị phạt tù từ 3-7 năm, 31% bị phạt tù dưới 3 năm. 24% bị cáo được hưởng án treo. So sánh với các tội xâm phạm sở hữu khác, tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm có tỷ lệ bị cáo bị phạt tù cao hơn khoảng 15%, phản ánh tính chất nguy hiểm cao hơn của loại tội phạm này.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm tại Thanh Hóa có những đặc điểm riêng biệt. Nguyên nhân của sự gia tăng năm 2013 có thể giải thích bởi tình hình kinh tế khó khăn, nhiều doanh nghiệp phá sản, tạo điều kiện cho các đối tượng lợi dụng để lừa đảo chiếm đoạt tài sản. So với nghiên cứu của Nguyễn Khắc Hải (2013) về tội phạm có tổ chức, kết quả này cho thấy tỷ lệ người tổ chức trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (19,5%) thấp hơn so với trung bình chung của các tội có tổ chức (khoảng 30%), cho thấy tính chất "chuyên nghiệp" của loại tội này chưa cao. Sự vắng mặt của người xúi giục trong các vụ án cho thấy đặc thù của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thường đòi hỏi sự tham gia trực tiếp của các đối tượng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ các loại người đồng phạm và biểu đồ cột so sánh số vụ án và số bị cáo qua các năm. Ý nghĩa của những phát hiện này là cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện quy định tại Bộ luật Hình sự về dấu hiệu "phạm tội có tổ chức" trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, làm rõ hơn tiêu chí "sự câu kết chặt chẽ" và "phân công vai trò", hướng tới mục tiêu giảm 30% số vụ án có đồng phạm trong 5 năm tới, do Bộ Tư pháp và Quốc hội thực hiện trong giai đoạn 2018-2020. Xây dựng văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tập trung vào việc phân định vai trò, tính chất, mức độ tham gia của từng người đồng phạm, nhằm tăng tỷ lệ áp dụng thống nhất pháp luật lên 90% trong các cơ quan tiến hành tố tụng, do Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hiện trong năm 2018. Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên về vấn đề đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tổ chức ít nhất 02 lớp tập huấn/năm cho cán bộ các tỉnh, do Học viện Tư pháp và Bộ Tư pháp thực hiện liên tục từ 2018-2022. Tăng cường công tác phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong giải quyết các vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm, xây dựng quy chế phối hợp rõ ràng, giảm 50% số vụ án phải trả lại để điều tra bổ sung, do Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và Công an các cấp thực hiện từ năm 2018.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Các cơ quan lập pháp và hành pháp nhà nước có thể sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo quan trọng trong quá trình sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là các quy định liên quan đến đồng phạm và tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác tố tụng hình sự (thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên) sẽ tìm thấy trong luận văn những phân tích thực tiễn hữu ích để nâng cao kỹ năng phân định vai trò, tính chất, mức độ tham gia của các đồng phạm, từ đó nâng cao chất lượng giải quyết vụ án. Giảng viên và sinh viên các trường đại học luật, học viện tư pháp có thể sử dụng luận văn như một tài liệu giảng dạy và học tập về chế định đồng phạm trong luật hình sự Việt Nam, đặc biệt là trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Các nhà nghiên cứu khoa học pháp lý có thể dựa vào kết quả nghiên cứu để tiếp tục đi sâu vào các vấn đề lý luận và thực tiễn về đồng phạm, mở rộng nghiên cứu sang các loại tội phạm khác hoặc so sánh với pháp luật các nước.

Câu hỏi thường gặp

Đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có những hình thức nào? Theo nghiên cứu, đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có ba hình thức chính: đồng phạm giản đơn (100% các vụ án), đồng phạm phức tạp (có người giúp sức chiếm 33% các vụ án) và phạm tội có tổ chức (có người tổ chức chiếm 19,5% các vụ án).

Tại sao không ghi nhận trường hợp người xúi giục trong các vụ án nghiên cứu? Điều này có thể giải thích bởi đặc thù của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản thường đòi hỏi sự tham gia trực tiếp của các đối tượng, người xúi giục thường đồng thời là người tổ chức hoặc người thực hành, nên khó phân định riêng vai trò xúi giục.

Thách thức lớn nhất trong việc xác định trách nhiệm hình sự đối với đồng phạm là gì? Thách thức lớn nhất là việc phân định vai trò, tính chất, mức độ tham gia của từng người đồng phạm, đặc biệt trong các vụ án có nhiều đối tượng tham gia, dẫn đến khó khăn trong việc quyết định hình phạt phù hợp.

Giải pháp nào để giảm thiểu tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm? Ngoài các giải pháp về hoàn thiện pháp luật, cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức phòng ngừa của người dân, đồng thời tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Xu hướng của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có đồng phạm trong thời gian tới là gì? Xu hướng là các đối tượng sẽ sử dụng công nghệ cao để thực hiện hành vi lừa đảo, hoạt động có tổ chức chặt chẽ hơn, xuyên quốc gia, đòi hỏi các cơ quan chức năng phải nâng cao năng lực và tăng cường hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo luật hình sự Việt Nam, đặc biệt là trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
• Nghiên cứu chỉ ra rằng đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại Thanh Hóa có tỷ lệ 6,73% tổng số vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản, với đặc điểm nổi bật là 100% các vụ án đều có người thực hành, 33% có người giúp sức và 19,5% có người tổ chức.
• Đã đề xuất 4 nhóm giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
• Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng cho việc tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về đồng phạm trong luật hình sự Việt Nam.
• Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo là mở rộng phạm vi nghiên cứu trên cả nước và so sánh với pháp luật một số nước trong khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ ĐỒNG PHẠM TRONG TỘI LỪA ĐẢO CHIẾM ĐOẠT TÀI SẢN THEO LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Nhận thức về đồng phạm và khái niệm đồng phạm trong tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản 1. Nhận thức về đồng phạm Đồng phạm là một khái niệm thể hiện việc nhiều người tham gia vào việc thực hiện tội phạm, phản ánh quy mô tội phạm. Nhưng không phải cứ có nhiều người tham gia là đồng phạm, mà nhiều người tham gia đó phải cố ý cùng thực hiện một tội phạm, nếu có nhiều người phạm tội nhưng không có sự cố ý cùng thực hiện một tội phạm thì không gọi là đồng phạm.

Cùng cố ý là có sự tiếp nhận về mặt ý chí giữa những người phạm tội. Dưới góc độ khoa học luật hình sự, có thể đưa ra định nghĩa khoa học về khái niệm đồng phạm như sau: “Đồng phạm là hình thức phạm tội do cố ý được thực hiện với sự tham gia của 2 người trở lên” [6, tr. Theo đó để được coi là phạm tội trong trường hợp đồng phạm đòi hỏi phải thỏa mãn các dấu hiệu khách quan và các dấu hiệu chủ quan, tức là phải thỏa mãn “ba dấu hiệu khách quan và hai dấu hiệu chủ quan có tính đặc trưng và bắt buộc” [64, tr. Các dấu hiệu khách quan là sự tham gia của hai người trở lên vào việc thực hiện tội phạm và có sự cùng chung hành động (hay liên hiệp hành động).

Sự tham gia của hai người trở lên vào việc thực hiện một tội phạm là dấu hiệu bắt buộc thuộc về mặt khách quan của đồng phạm, nếu thiếu dấu hiệu về số lượng người tham gia thực hiện một tội phạm thì sẽ không có cấu thành đồng phạm. Tội phạm do một người thực hiện chỉ là trường hợp phạm tội riêng lẻ, Cấu thành tội phạm độc lập, hậu quả phạm tội là do hành động và ý chí của một người gây ra. Chỉ khi có từ hai hoặc nhiều người trở lên tham gia thực 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hiện tội phạm thì mới có sự bàn bạc và cùng nhau hành động. Cùng chung hành động (hay liên hiệp hành động) của những người tham gia vào việc thực hiện tội phạm là dấu hiệu khách quan bắt buộc trong đồng phạm.

Thực tiễn cho thấy không phải bất cứ trường hợp nào cứ có hai hoặc nhiều người có hành động phạm tội cố ý cùng một lúc, tại cùng một địa điểm thì có đồng phạm. Đồng phạm đòi hỏi những người này phải cùng chung thực hiện một tội phạm cố ý, có nghĩa là những hành vi có tính nguy hiểm đáng kể của họ được thực hiện trong mối liên kết thống nhất, qua lại với nhau. Dấu hiệu chủ quan là sự cùng cố ý của những người tham gia thực hiện tội phạm. Sự cùng cố ý của những người tham gia thực hiện tội phạm: Dấu hiệu đặc trưng thuộc mặt chủ quan của đồng phạm là phải có sự cùng cố ý của tất cả những người đồng phạm để tham gia vào việc thực hiện tội phạm cố ý.

Đây là dấu hiệu chủ quan bắt buộc của đồng phạm, nếu thiếu dấu hiệu này sẽ không có đồng phạm. Sự cùng cố ý được thể hiện cả về lý trí và ý chí. Về lý trí thì những người tham gia trong đồng phạm phải hiểu rõ tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi của mình, cũng như hậu quả của nó [7, tr. Hoạt động phạm tội của những người phạm tội phải được tất cả biết rõ và họ muốn những người khác cùng mình hành động.

Về ý chí, trên cơ sở tiếp tục cho những cơ sở của lý trí, những người tham gia vào việc thực hiện tội phạm thể hiện mong muốn có hoạt động phạm tội cùng nhau hoặc nếu hậu quả có xảy ra thì có ý thức bỏ mặc. Nói cách khác, giữa những người đồng phạm đã cùng chung hành động hay liên hiệp hành động trong việc cùng thực hiện một tội phạm. Hành vi của mỗi người là một khâu cần thiết cho hoạt động phạm tội chung, "nhằm thực hiện một tội phạm nhất định và để đạt được một kết quả phạm tội thống nhất" [41, tr 196]. Hay nói một cách khác, phải có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của mỗi người đồng phạm với hậu quả nguy hiểm cho xã hội.

Mối quan hệ nhân quả có thể mang tính chất trực tiếp như cung cấp 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] cho người thục hành công cụ, phương tiện phạm tội,… hoặc biểu hiện gián tiếp thông qua nhận thức của người thực hiện như: xúi giục người thực hành, giúp đỡ họ thực hiện tội phạm [67, tr. Có thể khẳng định: nếu không có mối quan hệ nhân quả nêu trên thì không xuất hiện đồng phạm (dấu hiệu khách quan về mối quan hệ nhân quả). Những dấu hiệu chủ quan trong đồng phạm bao gồm: có sự cố ý của những người tham gia thực hiện tội phạm và động cơ - mục đích trong đồng phạm. Đồng phạm phải do cùng thực hiện tội phạm với lỗi cố ý thể hiện trên hai phương diện: lý trí và ý chí.

“Sự cùng cố ý phạm tội làm cho ý chí của những người đồng phạm được thống nhất với nhau và hành động phạm tội của mỗi người đều thống nhất trong sự chi phối chung của sự cùng cố ý phạm tội” [63, tr. Có thể có nhiều người đồng phạm khác nhau như người tổ chức, người giúp sức, người xúi giục, người thực hành với những hành vi tham gia vào việc thực hiện tội phạm tương ứng như hành vi tổ chức, xúi giục, giúp sức cho việc thực hiện tội phạm. Tuy nhiên là luôn phải có hành vi của người thực hành, hành vi của những người đồng phạm khác chỉ thông qua hành vi của người thực hành để góp phần vào kết quả chung của tội phạm. "Hành vi của những người đồng phạm khác chỉ tạo ra khả năng phát sinh hậu quả, muốn chuyển khả năng ấy thành hiện thực phải có hành vi của người thực hành" [62, tr.

Đồng phạm có thể phân loại thành đồng phạm thường, đồng phạm phức tạp và đồng phạm đặc biệt. Trên phương diện lập pháp và thực tiễn thì đồng phạm có tổ chức còn chưa được làm rõ và gặp nhiều quan điểm nhìn nhận khác nhau. Phạm tội có tổ chức với tính chất là đồng phạm đặc biệt mà định nghĩa pháp lý của nó được nhà làm luật Việt Nam ghi nhận trong pháp luật hình sự hiện hành. Tuy nhiên phạm tội có tổ chức vẫn còn nhiều cách hiểu khác nhau do sự ghi nhận còn chung chung, chưa làm rõ được sự “câu kết chặt chẽ”.

Có quan điểm cho rằng phạm tội có tổ chức là hình thức phạm tội đặc 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] biệt có sự câu kết chặt chẽ của những người cùng tham gia vào việc thực hiện tội phạm hoặc của các thành viên cùng một tổ chức tội phạm [6, tr. Sự câu kết chặt chẽ của những người đồng phạm chính là đặc điểm chủ yếu nhất nói lên tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội cao hơn cả của hình thức đồng phạm này và nó thường có các dấu hiệu đặc trưng riêng về mặt khách quan và chủ quan. Quan điểm khác lại cho rằng hình thức phạm tội có tổ chức được thực hiện bởi những người đồng phạm đã tham gia vào một tổ chức tội phạm được hình thành (hoặc không tham gia vào một tổ chức nào) với “phương thức hoạt động có tính chất lâu dài, bền vững” [7, tr. Cũng có quan điểm nhận diện phạm tội có tổ chức là một hình thức đồng phạm đặc biệt – đó chính là đồng phạm có tổ chức.

Tính “có tổ chức” được thể hiện có sự bàn bạc, phân công vai trò người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện hành vi phạm tội, có kỷ luật, có quy ước hoạt động. trước khi thực hiện tội phạm có vạch kết hoạch, có sự tính toán, cân nhắc kỹ càng, có đề ra các tình huống xấu khi xảy ra … để cùng thống nhất hành động [69, tr. Theo tính chất tồn tại, phạm tội có tổ chức gồm: phạm tội có tổ chức một lần và phạm tội có tổ chức kéo dài. “Phạm tội có tổ chức một lần (hoặc một số lần) là hình thức phạm tội có tổ chức có sự câu kết chặt chẽ giữa những người phạm tội trong thời gian tương đối ngắn để cùng nhau thực hiện một tội phạm hoặc một số tội phạm” [39, tr.

Ở trường hợp này, những người đồng phạm mới chỉ thực hiện tội phạm được một lần hoặc một số lần thì bị phát hiện, bị bắt và bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng có thể thời gian câu kết để chuẩn bị phạm tội đã diễn ra trong thời gian tương đối dài. Để tiếp cận khái niệm phạm tội có tổ chức với tính chất là một hình thức phạm tội có tính nguy hiểm cao, trước hết cần làm rõ đến khái niệm tội phạm có tổ chức bởi tội phạm có tổ chức chính là hiện tượng tiêu cực mà trong đó những hoạt động phạm tội có tổ chức (hay còn gọi là đồng phạm có tổ chức) được thực hiện bởi một nhóm 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] người có cơ cấu nhất định (câu kết với nhau) nhằm mục đích lợi nhuận hay các mục đích khác. Ngoài những dấu hiệu mang tính chất của đồng phạm đã nêu trên, phạm tội có tổ chức còn mang các nét đặc biệt so với đồng phạm nói chung. Phạm tội có tổ chức không thể là trường hợp đồng phạm đơn giản, vì nếu không có sự phân công vai trò thì không thể hiện được “tính có tổ chức” của loại đồng phạm đặc biệt này.

Cũng không thể đánh đồng phạm tội có tổ chức với đồng phạm có thông mưu trước. Phạm tội có tổ chức và đồng phạm có thông mưu trước là hai khái niệm không hoàn toàn đồng nhất. Nội hàm của khái niệm phạm tội có tổ chức chứa đựng những dấu hiệu của đồng phạm có thông mưu và một số yếu tố khác. Nếu xét về tính chất cấu kết cũng như mức độ nguy hiểm cho xã hội thì phạm tội có tổ chức có sự cấu kết chặt chẽ hơn và mức độ nguy hiểm cho xã hội cao hơn hẳn.

Điều này cho thấy: phạm tội có tổ chức luôn là hình thức đồng phạm có thông mưu trước ở mức độ cao. Đồng phạm có tổ chức có những đặc điểm cơ bản sau đây [42, tr.