Luận văn đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận của Thành phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích vnu ls đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận của thành phố hà nội trong giai đoạn hiện, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Lưu Tiến Minh
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận của thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƢƠNG
• 1.1. Khái quát về quản lý nhà nƣớc ở địa phƣơng và chính quyền địa phƣơng
• 1.1.1. Quản lý nhà nước ở địa phương
• 1.1.2. Khái lược lịch sử hình thành chính quyền địa phương ở Việt Nam
• 1.2. Một số nguyên tắc cơ bản được áp dụng phổ biến trong tổ chức chính quyền địa phương các nước trên thế giới
• 1.3. Vị trí, vai trò của chính quyền cấp quận trong bộ máy chính quyền địa phƣơng
• 1.4. Một số vấn đề của chính quyền đô thị và chính quyền nông thôn
• 1.5. Những nhân tố cơ bản ảnh hƣởng đến tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phƣơng
• 1.6. Một số mô hình tổ chức chính quyền đô thị các nƣớc trên thế giới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP QUẬN CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 2.1. Khái quát về chính quyền Thành phố Hà Nội
• 2.1.1. Lịch sử 1000 năm, Thăng Long - Hà Nội
• 2.1.2. Khái quát chính quyền Thành phố Hà Nội từ 1945 đến nay
• 2.2. Định hướng phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn 2050
• 2.3. Thực trạng về tổ chức và hoạt động của HĐND và UBND cấp quận của Thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay
• 2.3.1. Qui định của pháp luật hiện hành về tổ chức và hoạt động của HĐND và UBND
• 2.3.2. Thực trạng đại biểu HĐND và đội ngũ cán bộ công chức trong bộ máy chính quyền
• 2.3.3. Những ưu điểm về tổ chức và hoạt động của HĐND và UBND
• 2.3.4. Những hạn chế, bất cập về tổ chức và hoạt động của HĐND, UBND
• 2.3.5. Nguyên nhân của những hạn chế bất cập về tổ chức và hoạt động của HĐND, UBND
• 3. CHƯƠNG 3: PHƢƠNG HƢỚNG ĐỔI MỚI TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CHÍNH QUYỀN CẤP QUẬN CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
• 3.1. Mục tiêu, quan điểm, phƣơng hƣớng đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp quận
• 3.1.1. Mục tiêu đổi mới
• 3.1.2. Quan điểm đổi mới
• 3.1.3. Phương hướng đổi mới
• 3.2. Dự báo những khó khăn, thách thức khi thực hiện đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp quận
• 3.3. Đề xuất giải pháp cho quá trình đổi mới
• 3.3.1. Nhóm giải pháp chung
• 3.3.2. Nhóm giải pháp cụ thể
• 3.4. Đề xuất mô hình
• 3.4.1. Giai đoạn 1. Giữ nguyên mô hình như hiện tại, nâng cao năng lực và đổi mới hoạt động các cơ quan trong bộ máy chính quyền
• 3.4.2. Giai đoạn 2. Đổi mới toàn diện tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp quận
• 3.5. Kết luận và kiến nghị
• Danh mục tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới tổ chức chính quyền cấp quận tại Hà Nội

Đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận tại Hà Nội là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Chính quyền cấp quận đóng vai trò trung gian giữa chính quyền trung ương và chính quyền cơ sở, có nhiệm vụ thực hiện các chính sách, pháp luật của Nhà nước tại địa phương. Việc đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền cấp quận không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

1.1. Đặc điểm của chính quyền cấp quận tại Hà Nội

Chính quyền cấp quận tại Hà Nội có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ. Cấp quận không chỉ quản lý hành chính mà còn thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Sự phân cấp rõ ràng giữa các cấp chính quyền là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển chính quyền cấp quận

Lịch sử hình thành chính quyền cấp quận tại Hà Nội gắn liền với quá trình phát triển của Thủ đô. Từ những năm đầu sau Cách mạng tháng Tám, chính quyền cấp quận đã trải qua nhiều giai đoạn cải cách, từ việc xây dựng mô hình tổ chức đến việc hoàn thiện cơ chế hoạt động.

II. Những thách thức trong tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận

Mặc dù đã có nhiều cải cách, nhưng chính quyền cấp quận tại Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như sự chồng chéo trong chức năng, nhiệm vụ, và sự thiếu đồng bộ trong cơ chế hoạt động là những yếu tố cản trở hiệu quả quản lý.

2.1. Vấn đề chồng chéo trong chức năng quản lý

Sự chồng chéo trong chức năng quản lý giữa các cơ quan chính quyền cấp quận và các cơ quan khác là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả hoạt động thấp. Cần có sự phân định rõ ràng về chức năng và nhiệm vụ của từng cơ quan để nâng cao hiệu quả.

2.2. Thiếu đồng bộ trong cơ chế hoạt động

Cơ chế hoạt động của chính quyền cấp quận hiện nay còn thiếu đồng bộ, dẫn đến tình trạng không nhất quán trong việc thực hiện các chính sách. Việc cải cách cơ chế hoạt động là cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả và linh hoạt trong quản lý.

III. Phương pháp đổi mới tổ chức chính quyền cấp quận hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp quận, cần áp dụng các phương pháp đổi mới tổ chức và hoạt động. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng phục vụ nhân dân mà còn tạo ra sự đồng bộ trong quản lý.

3.1. Cải cách cơ cấu tổ chức chính quyền cấp quận

Cải cách cơ cấu tổ chức chính quyền cấp quận là một trong những phương pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động. Cần thiết phải xây dựng một mô hình tổ chức phù hợp với yêu cầu thực tiễn và đặc thù của Thủ đô.

3.2. Tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ

Năng lực đội ngũ cán bộ chính quyền cấp quận cần được nâng cao thông qua đào tạo, bồi dưỡng. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng phục vụ mà còn tạo ra sự chủ động trong công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính quyền cấp quận

Nghiên cứu về tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận tại Hà Nội đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện hiệu quả quản lý mà còn tạo ra những mô hình tổ chức mới phù hợp với yêu cầu phát triển.

4.1. Mô hình tổ chức chính quyền cấp quận hiệu quả

Mô hình tổ chức chính quyền cấp quận cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc như tính linh hoạt, hiệu quả và khả năng đáp ứng nhu cầu của người dân. Việc áp dụng mô hình này sẽ giúp nâng cao chất lượng phục vụ.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu thực tiễn đã chỉ ra rằng việc đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này cần được tổng kết và nhân rộng để áp dụng cho các địa phương khác.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính quyền cấp quận

Kết luận về đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận tại Hà Nội cho thấy rằng cần có những bước đi cụ thể và rõ ràng. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc cải cách toàn diện và nâng cao hiệu quả hoạt động.

5.1. Đề xuất giải pháp cho đổi mới chính quyền cấp quận

Đề xuất các giải pháp cụ thể cho việc đổi mới chính quyền cấp quận, bao gồm cải cách cơ cấu tổ chức, nâng cao năng lực cán bộ và cải thiện cơ chế hoạt động.

5.2. Tương lai của chính quyền cấp quận tại Hà Nội

Tương lai của chính quyền cấp quận tại Hà Nội sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong xã hội. Việc xây dựng một chính quyền hiệu quả, minh bạch và phục vụ tốt cho người dân là mục tiêu hàng đầu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự kiện mở rộng địa giới hành chính theo Nghị quyết số 15/2008/QH12 ngày 29/5/2008 đã nâng diện tích Thủ đô Hà Nội từ khoảng 1.000 km² lên 3.324,92 km², quy mô dân số vượt ngưỡng 6,2 triệu người với 29 đơn vị hành chính cấp quận, huyện, thị xã và 577 xã, phường, thị trấn. Quy mô lãnh thổ tăng hơn 3 lần đã đặt bộ máy chính quyền trước những thách thức quản trị đô thị chưa từng có tiền lệ. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm tập trung vào sự bất cập của mô hình tổ chức chính quyền cấp quận – cấp trung gian mang tính động nhất trong hệ thống chính quyền địa phương 3 cấp, vốn đang vận hành theo cơ chế cào bằng giữa đô thị và nông thôn.

Mục tiêu cụ thể của công trình là làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý hành chính đô thị, đánh giá toàn diện thực trạng tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp quận tại Hà Nội, từ đó đề xuất mô hình tổ chức chính quyền đô thị tinh gọn, hiệu lực. Phạm vi nghiên cứu bao quát quá trình phát triển thể chế từ năm 1945 đến giai đoạn 2008 - 2009, tập trung phân tích 10 quận nội thành trong bối cảnh thực hiện thí điểm không tổ chức HĐND theo Nghị quyết số 26/2008/NQ-QH12 của Quốc hội. Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược khi cung cấp luận cứ khoa học để giảm tải ít nhất 30% thủ tục hành chính trung gian, nâng cao 40% hiệu suất xử lý công việc và tối ưu hóa ngân sách vận hành bộ máy công quyền Thủ đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 3 nền tảng lý thuyết chính: Học thuyết Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; Lý thuyết quản trị công hiện đại (New Public Management) chú trọng hiệu quả phục vụ; và Học thuyết phân quyền, tản quyền trong tổ chức quyền lực nhà nước cục bộ.

Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa 4 nhóm yếu tố: Thể chế pháp lý trung ương, cơ chế phân cấp quản lý đô thị, mô hình vận hành của cấp trung gian và mức độ thỏa mãn dịch vụ công của cư dân đô thị. Bốn khái niệm cốt lõi được định vị chuẩn xác gồm:

• Chính quyền đô thị: Thiết chế quản trị tập trung, thống nhất, liên thông, khác biệt với tính tự quản phân tán của chính quyền nông thôn.
• Nguyên tắc song trùng trực thuộc: Trạng thái UBND cấp quận vừa chịu sự chỉ đạo dọc từ UBND cấp thành phố, vừa là cơ quan chấp hành ngang của HĐND cùng cấp.
• Cấp hành chính trung gian: Cầu nối chuyển tải mệnh lệnh hành chính mà không có thẩm quyền quyết định độc lập về lập pháp hay ngân sách tự chủ.
• Tự quản địa phương: Quyền tự quyết các vấn đề dân sinh trong khuôn khổ phân quyền của Nhà nước trung ương.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn tích hợp từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật qua các thời kỳ Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992 và Luật Tổ chức HĐND và UBND năm 2003, kết hợp báo cáo thống kê thực tiễn giai đoạn 2000 - 2009 của Thành ủy và UBND thành phố Hà Nội. Phương pháp phân tích định tính kết hợp định lượng được triển khai trên cỡ mẫu khảo sát 120 cán bộ, công chức và đại biểu HĐND tại 6 quận nội thành và huyện ven đô.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm phản ánh chính xác sự khác biệt về trình độ quản lý giữa các quận trung tâm lâu đời và các đơn vị mới thành lập. Lý do lựa chọn kết hợp phương pháp logic - lịch sử và điều tra xã hội học là để vừa nắm bắt quy luật biến đổi thể chế qua hơn 60 năm, vừa thu thập minh chứng thực nghiệm về những điểm nghẽn tác nghiệp hàng ngày. Timeline nghiên cứu được thực hiện liên tục trong thời gian 18 tháng, bám sát các mốc điều chỉnh địa giới và triển khai Nghị quyết số 724/2009/NQ-UBTVQH12 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ chế "song trùng trực thuộc" làm triệt tiêu tính chủ động của cơ quan hành chính cấp quận. Khoảng 40% văn bản chỉ đạo của UBND cấp quận phải chờ xin ý kiến hướng dẫn từ các Sở, ngành chuyên môn của thành phố, gây ra độ trễ từ 15 đến 30 ngày trong việc giải quyết thủ tục dân sinh.

Thứ hai, thiết chế HĐND cấp quận tồn tại tính hình thức rõ rệt. Thống kê hoạt động cho thấy hơn 70% đại biểu HĐND hoạt động kiêm nhiệm, thời gian dành cho công tác dân cử chỉ chiếm khoảng 10% đến 15% quỹ thời gian làm việc. Hơn 80% nghị quyết ban hành ở cấp quận sao chép nguyên văn các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội từ cấp trên, không tạo ra cơ chế giám sát thực chất đối với cơ quan hành chính.

Thứ ba, sự thiếu đồng bộ nghiêm trọng giữa hạ tầng quản lý và năng lực cán bộ sau khi mở rộng Thủ đô. Trong tổng số 29 quận, huyện, tỷ lệ công chức có trình độ đại học chuyên ngành luật và hành chính công chỉ đạt khoảng 45% ở các quận nội thành và dưới 28% tại các huyện ngoại thành mới sáp nhập.

Thứ tư, quản lý đô thị bị chia cắt cục bộ do mô hình tổ chức không phân biệt giữa quận nội thành và huyện nông thôn. Dù cùng áp dụng cơ cấu tổ chức theo Luật năm 2003, các quận nội thành với mật độ dân số trên 15.000 người/km² phải xử lý khối lượng hồ sơ hành chính gấp 4 đến 5 lần so với các huyện nông nghiệp, dẫn đến tình trạng quá tải thường xuyên tại các phòng chuyên môn.

Mức độ hiệu quả và tính hình thức trong hoạt động HĐND cấp quận:
+ Đại biểu kiêm nhiệm: 70%
+ Nghị quyết mang tính sao chép: 80%
+ Thời gian thực tế cho công tác đại biểu: 10% - 15%

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ tư duy tổ chức bộ máy cào bằng, chưa nhìn nhận đô thị như một chỉnh thể kinh tế - kỹ thuật thống nhất. Tại đô thị, không gian kinh tế, hạ tầng giao thông, mạng lưới cấp thoát nước đòi hỏi sự điều hành xuyên suốt, nhanh chóng thay vì mô hình bàn thảo tập thể theo kỳ họp của HĐND. So sánh với mô hình Tòa thị chính Paris tại Pháp hay chính quyền một cấp tại Singapore, việc duy trì HĐND ở cấp quận chỉ làm tăng thêm tầng nấc trung gian, tốn kém ngân sách mà không nâng cao được quyền làm chủ của người dân.

Dữ liệu thực trạng có thể được trực quan hóa qua biểu đồ ma trận phân quyền, phản ánh rõ sự chồng chéo chức năng giữa các Sở chuyên ngành của UBND thành phố và các Phòng chuyên môn thuộc UBND quận. Kết quả này củng cố tính đúng đắn của chủ trương thí điểm bỏ HĐND quận, huyện theo Nghị quyết số 26/2008/NQ-QH12, khẳng định việc chuyển đổi cấp quận từ một "cấp chính quyền hoàn chỉnh" sang "cơ quan hành chính đại diện" là quy luật tất yếu của cải cách hành chính nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn kiến nghị lộ trình 4 giải pháp đột phá nhằm đổi mới tổ chức và hoạt động chính quyền cấp quận của thành phố Hà Nội:

• Tái cấu trúc mô hình tổ chức theo hướng chính quyền đô thị hai cấp: Hoàn thiện khung khổ pháp lý để chuyển đổi UBND quận thành cơ quan hành chính thuần túy, đại diện cho UBND thành phố theo chế độ thủ trưởng (Quận trưởng). Bãi bỏ hoàn toàn HĐND ở cấp quận và phường tại các đô thị nội thành, thiết lập cơ chế đại biểu HĐND thành phố tiếp xúc cử tri chuyên trách theo địa bàn quận nhằm nâng cao tỷ lệ phản hồi kiến nghị của dân cư lên trên 90%. Chủ thể thực hiện: Quốc hội và Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội; lộ trình: 2010 - 2015.

• Phân cấp, phân quyền triệt để và minh bạch hóa thẩm quyền: Chuyển giao toàn quyền quyết định về quản lý trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường, duy tu giao thông đô thị cục bộ cho người đứng đầu cơ quan hành chính cấp quận; cắt giảm 50% văn bản xin ý kiến Sở, ngành đối với các dự án đầu tư nhóm C. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội; mục tiêu hoàn thành trước năm 2012.

• Chuẩn hóa và chuyên nghiệp hóa đội ngũ công chức cấp quận: Tổ chức thi tuyển cạnh tranh cho các chức danh quản lý phòng, ban; đặt chỉ tiêu 100% công chức chuyên môn đạt chuẩn trình độ đại học chuyên ngành phù hợp và trên 85% được bồi dưỡng kỹ năng quản trị đô thị hiện đại. Chủ thể thực hiện: Sở Nội vụ phối hợp UBND cấp quận; thời gian hoàn thành giai đoạn 1 vào năm 2013.

• Hiện đại hóa nền hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin: Triển khai mô hình dịch vụ công trực tuyến một cửa liên thông giữa cấp quận và phường, giảm thời gian xử lý thủ tục hành chính xuống dưới 48 giờ đối với 80% hồ sơ thường phát sinh. Chủ thể thực hiện: Sở Thông tin và Truyền thông kết hợp UBND các quận; lộ trình thực hiện từ 2010 đến 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan hoạch định chính sách và lập pháp: Cung cấp cơ sở khoa học, thực tiễn vững chắc phục vụ việc sửa đổi Luật Tổ chức HĐND và UBND, xây dựng Luật Thủ đô và hoàn thiện các nghị quyết thí điểm mô hình chính quyền đô thị của Quốc hội.

• Lãnh đạo bộ máy quản lý nhà nước thành phố Hà Nội: Tài liệu tham khảo ứng dụng để rà soát quy chế làm việc, phân định rõ thẩm quyền giữa các Sở, ngành và UBND cấp quận, tối ưu hóa quy trình luân chuyển hồ sơ hành chính trên địa bàn.

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Luật học, Hành chính công: Nguồn tư liệu chuyên khảo giá trị về lý luận quản lý nhà nước ở địa phương, hệ thống hóa văn bản pháp lý từ năm 1945 và phương pháp đánh giá định lượng về thể chế.

• Chuyên gia quy hoạch và tư vấn quản trị đô thị: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về tương quan giữa mở rộng không gian địa lý đô thị và năng lực thích ứng của hệ thống chính trị cơ sở sau sự kiện hợp nhất Hà Nội năm 2008.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc duy trì HĐND cấp quận tại các đô thị lớn như Hà Nội lại bị đánh giá là hình thức? Hoạt động của HĐND cấp quận mang tính hình thức vì trên 70% đại biểu làm việc kiêm nhiệm trong chính bộ máy hành chính, tạo ra tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi. Không gian đô thị mang tính liên thông thống nhất, trong khi quận không có ngân sách độc lập và không ban hành văn bản quy phạm pháp luật, khiến hầu hết nghị quyết chỉ sao chép lại chỉ tiêu của thành phố.

Khái niệm song trùng trực thuộc ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến UBND cấp quận? Cơ chế song trùng trực thuộc đặt UBND quận dưới quyền chỉ đạo của cả HĐND cùng cấp và UBND thành phố, đồng thời chịu sự hướng dẫn chuyên môn từ các Sở. Mối quan hệ chằng chéo này làm giảm tính quyết đoán của Chủ tịch quận, kéo dài thời gian xin ý kiến xử lý công việc từ 15 đến 30 ngày và làm phân tán trách nhiệm giải trình.

Kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn đề xuất áp dụng cho chính quyền cấp quận Hà Nội? Luận văn đúc kết mô hình thị trưởng tại Pháp và chính quyền một cấp tinh gọn tại Singapore. Theo đó, cấp quận không cần tổ chức cơ quan dân cử riêng mà chỉ thiết lập nhánh hành pháp do người đứng đầu điều hành trực tiếp dưới sự phân quyền của thị trưởng thành phố, giúp bộ máy vận hành thông suốt và tiết kiệm ngân sách công.

Giải pháp nào giúp giải quyết bài toán chênh lệch năng lực công chức giữa nội thành và ngoại thành sau mở rộng năm 2008? Luận văn đề xuất chuẩn hóa chức danh thông qua thi tuyển cạnh tranh, thực hiện luân chuyển cán bộ từ nội thành về các huyện mới sáp nhập. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ công chức có trình độ chuyên môn đại học chuyên ngành từ mức dưới 28% lên 80% trong vòng 3 đến 5 năm thông qua các chương trình đào tạo tập trung.

Sau khi bỏ HĐND cấp quận, quyền làm chủ và giám sát của nhân dân được đảm bảo bằng cách nào? Quyền làm chủ của cư dân được củng cố thông qua việc tăng cường đại biểu HĐND thành phố chuyên trách tại từng khu vực quận, mở rộng vai trò giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, đồng thời thiết lập cơ chế tiếp dân định kỳ trực tiếp của Quận trưởng gắn với đường dây nóng và cổng thông tin điện tử.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và lịch sử hình thành chính quyền địa phương tại Việt Nam từ năm 1945 đến năm 2009, khẳng định tính tất yếu của việc phân biệt quản trị đô thị và nông thôn.
• Phân tích sâu sắc thực trạng 29 đơn vị quận, huyện của Hà Nội sau khi mở rộng địa giới năm 2008, chỉ ra các nút thắt về cơ chế song trùng trực thuộc và tính hình thức của HĐND cấp quận.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho việc triển khai Nghị quyết số 26/2008/NQ-QH12 và Nghị quyết số 724/2009/NQ-UBTVQH12 về thí điểm không tổ chức HĐND quận, huyện.
• Đề xuất mô hình tổ chức chính quyền đô thị hai cấp kèm theo lộ trình đổi mới hai giai đoạn từ 2010 đến 2020, gắn liền với phân cấp tài chính và chuẩn hóa đội ngũ công chức.
• Cung cấp giải pháp hiện đại hóa quy trình tác nghiệp công quyền, hướng tới xây dựng Thủ đô Hà Nội văn minh, hiện đại, phục vụ hiệu quả cho hơn 6,2 triệu người dân.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cơ quan hoạch định chính sách cần tiếp tục tham khảo, ứng dụng các luận điểm cốt lõi của công trình này để hoàn thiện thể chế Luật Thủ đô và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính kiến tạo, liêm chính và chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu, 3 chương, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƢƠNG 1. KHÁI QUÁT QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC Ở ĐỊA PHƢƠNG VÀ CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƢƠNG 1. Quản lý nhà nƣớc ở địa phƣơng Quản lý nhà nước nói chung và quản lý nhà nước ở địa phương nói riêng luôn là vấn đề có tính thời sự trong khoa học quản lý nhà nước cả về phương diện lý luận, khoa học pháp lý và quản lý thực tiễn.

Bởi lẽ, trên thực tế, khoa học hành chính mới chỉ thực sự có chỗ đứng ở nước ta trong vài thập kỷ gần đây. Lý luận về quản lý hành chính, về quản lý nhà nước được hình thành từng bước và chậm hơn với thực tiễn xây dựng Nhà nước ta. Về nguyên tắc, lý luận phải được đúc kết từ hoạt động thực tiễn, phản ánh thực tiễn và thúc đẩy thực tiễn phát triển. Do nhiều nguyên nhân khác nhau mà lý luận quản lý nhà nước nói chung và quản lý nhà nước của chính quyền địa phương nói riêng chưa thể hiện hết vai trò soi đường cho thực tiễn phát triển.

Việc nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn về quản lý nhà nước nói chung và quản lý nhà nước ở địa phương nói riêng trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế hiện nay của nhà nước ta là hết sức quan trọng và cần thiết. Hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước phụ thuộc vào nhiều vấn đề trong đó khả năng tiếp thu và vận dụng những kiến thức về khoa học quản lý của đội ngũ công chức vào thực tiễn như thế nào là một vấn đề rất quan trọng. Nói cách khác, hiệu lực của bộ máy nhà nước chính là năng lực vận dụng lý luận khoa học quản lý nhà nước vào thực tiễn để vận hành bộ máy chính quyền. Hệ thống lý luận về quản lý nhà nước ta hiện nay được xây trên cơ sở: - Nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và hệ thống các quan điểm của Đảng Cộng sản.

Lý thuyết chủ đạo cho hệ thống lý luận khoa học quản lý nhà nước trong hoàn cảnh thực tiễn Việt Nam. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Thành quả phát triển của khoa học quản lý hành chính trên thế giới. Trong khoảng một thế kỷ qua, khoa học hành chính trên thế giới đã có những bước phát triển đáng kể ở tất cả các nước. Đặc điểm mới là nó ngày càng đòi hỏi phải có sự thống nhất khái niệm, các nước muốn hội nhập quốc tế cần áp dụng khoa học chung làm nền tảng cho hoạt động của bộ máy nhà nước, không phân biệt chế độ chính trị.

Nước ta cũng cần tiếp thu những thành quả phát triển của khoa học quản lý hành chính trên thế giới để hoàn thiện. - Thực tiễn của sự nghiệp phát triển Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam hơn 60 năm qua, đặc biệt sau hơn 20 năm đổi mới. Từ những bài học thành công và kinh nghiệm chưa thành công của hơn 60 năm qua, nước ta đang đúc kết nên hệ thống lý luận có đặc thù, phù hợp với điều kiện cụ thể Việt Nam. Một hệ thống lý luận đúng đắn được kết tinh từ thực tiễn, hợp qui luật, không bảo thủ; có vai trò soi đường cho thực tiễn.

Để làm được điều đó người làm công tác lý luận phải thâm nhập vào thực tiễn để tổng kết, khái quát những vấn đề thực tiễn thành lý luận và hoàn thiện hệ thống lý luận đó. Đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước là một hoạt động lớn, một công cuộc lâu dài, có yếu tố chính trị, lịch sử cụ thể, có vấn đề thời đại, mang đậm tính văn hoá và truyền thống dân tộc, phải đáp ứng xu thế quốc tế. Vì vậy, con đường ngắn nhất và hiệu quả cho hoạt động thực tiễn quản lý là phải xây trên nền lý luận vững chắc.2 Khái lƣợc lịch sử phát triển chính quyền địa phƣơng ở Việt Nam Trong khoa học pháp lý và thực tiễn hiện nay, khái niệm chính quyền địa phương vẫn là vấn đề được nhiều nhà khoa học, chuyên gia quản lý nghiên cứu để tìm lời giải tường minh nhất cho bước tiến hành cải cách bộ máy hành chính và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN. Chính quyền địa phương là khái niệm phái sinh từ khái niệm hệ thống các cơ quan nhà nước ở địa phương.

Thực tế, khái niệm được sử dụng phổ biến trong quản lý, điều hành hàng ngày. Tuy nhiên, chưa có một văn bản pháp luật nào định nghĩa cụ thể 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] chính quyền địa phương bao gồm những thiết chế nào, mối quan hệ và cơ chế hoạt động của các bộ phận cấu thành. Xuất phát từ cách thức tiếp cận, nghiên cứu khác nhau, khái niệm về chính quyền địa phương có thể được khái quát: Chính quyền địa phương là khái niệm dùng chung để chỉ tất cả các cơ quan nhà nước (mang quyền lực nhà nước) đóng trên địa bàn địa phương. Chính quyền địa phương gồm hai phân hệ cơ quan: cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương - HĐND; cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương -Uỷ ban nhân dân.

Chính quyền địa phương bao gồm 4 phân hệ cơ quan tương ứng với 4 phân hệ cơ quan nhà nước ở trung ương (cơ quan quyền lực, cơ quan hành chính, các cơ quan tư pháp). Bao gồm: cơ quan quyền lực- HĐND các cấp; cơ quan hành chính- Uỷ ban nhân dân các cấp; cơ quan tư pháp- Toà án nhân dân và cơ quan kiểm sát. Khái niệm chính quyền địa phương được sử dụng để chỉ tổ chức và hoạt động của hai cơ quan là HĐND và UBND là phổ biến nhất. Sắc lệnh số 63-SL ngày 23/11/1945 của Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hoà, tại Điều 1 qui định: “Để thực hiện chính quyền nhân dân địa phương trong nước Việt nam, sẽ đặt hai thứ cơ quan: HĐND và Uỷ ban hành chính”; Nghị quyết lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII ngày 18/6/1997 trong quy định về việc tiếp tục cải cách hành chính nhà nước đối với chính quyền địa phương đã nhấn mạnh nội dung kiện toàn củng cố HĐND và UBND các cấp và hướng cải cách tổ chức và hoạt động của hai cơ quan này.

Các văn bản luật và dưới luật cũng dùng nhiều khái niệm này hầu như được hiểu và thống nhất: chính quyền địa phương gồm 2 cơ quan cơ bản cấu thành, đó là: HĐND và UBND. Theo quy định của Hiến pháp 1992 (sửa đổi) và Luật Tổ chức HĐND và Uỷ ban nhân dân năm 2003, chính quyền địa phương được tổ chức ở 3 cấp tương ứng đối với các đơn vị hành chính sau đây: - Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là cấp tỉnh); 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Huyện, Quận, Thị xã, Thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là cấp huyện); - Xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã). Xuất phát từ yêu cầu khách quan trong quản lý xã hội, tất cả các nước trên thế giới đều phân chia lãnh thổ ra thành các đơn vị hành chính. Trên cơ sở đó, thiết lập tổ chức chính quyền trung ương và chính quyền địa phương để quản lý và điều hành đất nước, thực hiện những chức năng, nhiệm vụ theo các quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, sự phân chia lãnh thổ thành các đơn vị hành chính từ rất nhiều căn cứ khác nhau, như: vào điều kiện địa lý tự nhiên, kinh tế, văn hoá, xã hội, dân cư, quan điểm của Đảng cầm quyền. và sự tổ chức chính quyền địa phương thành một hay nhiều cấp cũng rất khác nhau. Lịch sử các nhà nước trên thế giới cho thấy, bộ máy chính quyền trung ương của tất cả các nhà nước cơ bản được tổ chức theo mô hình giống nhau, là trung tâm của quyền lực nhà nước. Còn bộ máy chính quyền địa phương thường được tổ chức rất khác nhau.

Trong một nhà nước từng giai đoạn phát triển khác nhau, chính quyền địa phương cũng được thiết kế theo các mô hình khác nhau. Mô hình rất đa dạng ở các quốc gia có thể là một cấp chính quyền đô thị như nhà nước Pháp., khuyết cấp như ở Singapore hay nhiều cấp như Trung Quốc, Nhật Bản., tất cả các mô hình này đều nhằm mục đích hướng tới việc tăng cường và nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước nói chung của chính quyền địa phương nói riêng, đảm bảo cho việc triển khai quyền lực nhà nước luôn được tập trung, thống nhất từ trung ương tới địa phương trên phạm vi toàn quốc. Để đảm bảo quyền lực nhà nước được triển khai trong thực tế, nhà nước thiết lập một hệ thống các cơ quan và giao cho đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện các hoạt động công vụ để thực thi quyền lực nhà nước. Lực lượng công chức được chia thành các hàm, phẩm- chức, ngạch…và đứng đầu mỗi cơ quan, cấp bậc là một người cụ thể với chức danh được pháp luật quy định.

Trong thời kỳ đầu của tổ chức nhà nước, khi nói về bộ máy chính quyền địa phương hầu hết các quốc gia đều chú trọng và đề cập đền bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương. Ở nhà nước ta hiện nay, biểu hiện rõ nét và tập trung nhất trong hoạt động quản lý nhà nước ở địa phương là hoạt động của HĐND và UBND. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hình thức và bản chất hoạt động của chế độ HĐND không phải có ngay từ khi xây dựng bộ máy chính quyền địa phương, chỉ xuất hiện khi xã hội dân chủ đã phát triển đến một chừng mực nhất định. Khi nhà nước thừa nhận vai trò của quyền dân chủ, quyền tự quyết của cộng đồng dân cư trong những trường hợp tập trung công việc liên quan địa phương.

Hình thức hội đồng (Hội đồng tự quản, HĐND…) ra đời như đứng bên cạnh (có khi như bên trên) bộ máy hành chính. Nó được tổ chức ở một hay nhiều cấp và vai trò của nó đến đâu là thước đo chế độ dân chủ và chế độ tự quản của chính quyền địa phương. Vấn đề này đang được nghiên cứu để tìm ra những giải pháp để đổi mới mô hình chính quyền địa phương. Nói đến chính quyền là nói đền quyền tự quyết, tự quản tức là thông qua bộ máy, chính quyền được toàn quyền quyết định các vấn đề xã hội trên địa bàn theo qui định pháp luật.

Cơ quan chấp hành đứng đầu là tập thể hoặc cá nhân.