Đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố quy nhơn tỉnh bình định

Chuyên khảo phân tích Đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố quy nhơn tỉnh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Tăng Văn Thạnh
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính Trị Học
• Đề tài: Đổi Mới Phương Thức Hoạt Động Của Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Tại Quy Nhơn
• Loại tài liệu: Luận Văn Cao Học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của vấn đề nghiên cứu
• 0.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 0.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn
• 0.7. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ
• 1.1. Hệ thống chính trị và hệ thống chính trị Việt Nam
• 1.1.1. Khái niệm hệ thống chính trị
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Những yếu tố tác động đến hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm lịch sử - văn hóa
• 2.1.3. Điều kiện kinh tế
• 2.2. Đặc điểm hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3. Kết quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3.1. Hoạt động của Đảng bộ cơ sở
• 2.3.2. Hoạt động của hệ thống chính quyền cơ sở
• 2.3.3. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân
• 2.3.4. Sự phối hợp hoạt động giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở
• 2.4. Đánh giá về hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.4.1. Những kết quả đạt đƣợc
• 2.4.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ ĐỔI MỚI PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Phƣơng hƣớng đổi mới phƣơng thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.1.1. Trong công tác xây dựng Đảng
• 3.1.2. Trong công tác xây dựng chính quyền
• 3.1.3. Đối với công tác dân vận, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể
• 3.2. Giải pháp về đổi mới phƣơng thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Trong công tác xây dựng Đảng
• 3.2.2. Đối với công tác chính quyền ở cơ sở
• 3.2.3. Đối với hoạt động của MTTQ và các đoàn thể ở cơ sở
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đổi Mới Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Quy Nhơn

Chính trị là một lĩnh vực phức tạp trong xã hội, liên quan đến các hoạt động và mối quan hệ giữa các giai cấp và nhà nước. Thực chất, chính trị giải quyết mối quan hệ giữa các chủ thể xã hội với các tổ chức và thành viên, xoay quanh quyền lực. Hoạt động này diễn ra bên trong nhà nước, với công việc của nhà nước là trung tâm. Trong xã hội có giai cấp, giai cấp thống trị tìm kiếm công cụ để duy trì địa vị của mình. Chủ nghĩa Mác-Lênin cho rằng chính trị là quan hệ giữa các giai cấp, là đấu tranh giai cấp để giành, giữ, thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước, nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế của giai cấp cầm quyền. Bên cạnh giai cấp và nhà nước, xã hội còn có các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, và xã hội – nghề nghiệp khác. Quyền lực của giai cấp cầm quyền được thực hiện bằng một hệ thống thiết chế và tổ chức chính trị nhất định, tồn tại và vận hành trong khuôn khổ của hệ thống chính trị.

1.1. Khái Niệm Hệ Thống Chính Trị và Các Quan Điểm Tiếp Cận

Hiện nay, có ba quan niệm chính về hệ thống chính trị, dựa vào phạm vi tiếp cận của một hệ thống. Quan niệm thứ nhất cho rằng hệ thống chính trị là cơ quan quyền lực nhà nước, bao gồm cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp, với các chức năng, cơ chế vận hành và các mối quan hệ của chúng. Quan niệm này dựa trên cơ sở là mọi quyết định chính trị, chính sách của một quốc gia đều do nhà nước quyết định, ban hành. Quan niệm thứ hai nhìn nhận hệ thống chính trị ở một phạm vi rộng hơn, bao gồm nhà nước và các tổ chức chính trị hợp pháp (đảng, các tổ chức chính trị - xã hội). Quan niệm thứ ba, hệ thống chính trị bao gồm tất cả các yếu tố có liên quan đến chính trị, như văn hóa chính trị, tư tưởng chính trị, các nhóm lợi ích, và dư luận xã hội.

1.2. Vai Trò Của Hệ Thống Chính Trị Trong Xã Hội Hiện Đại

Hệ thống chính trị đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì trật tự xã hội, giải quyết các xung đột, và phân bổ nguồn lực. Nó cũng là công cụ để giai cấp cầm quyền thực hiện quyền lực của mình. Trong xã hội hiện đại, hệ thống chính trị còn phải đối mặt với nhiều thách thức mới, như toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu, và sự phát triển của công nghệ. Để đáp ứng những thách thức này, hệ thống chính trị cần phải đổi mới và hoàn thiện.

II. Thách Thức Đổi Mới Phương Thức Hoạt Động Tại Quy Nhơn

Qua hơn 35 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu to lớn về kinh tế, xã hội, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội, hiện đang tiếp tục thực hiện sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở cần phải đổi mới nội dung, phương thức hoạt động và chỉnh đốn tổ chức, nâng cao hiệu lực lãnh đạo, quản lý. Các cơ sở xã, phường, thị trấn là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cư trú, sinh sống, hệ thống chính trị ở cơ sở có vai trò hết sức quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đồng thời tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng, nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần người dân.

2.1. Hạn Chế Trong Công Tác Lãnh Đạo và Quản Lý Hiện Nay

Hệ thống chính trị cơ sở hiện nay ở Bình Định nói chung và thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định nói riêng vẫn còn những hạn chế nhất định, bất cập trong công tác lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực hiện và vận động quần chúng. Tình trạng tham nhũng, quan liêu, mất đoàn kết nội bộ, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, không giữ đúng kỷ cương, pháp luật vẫn còn xảy ra ở một số đơn vị. Chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận trong hệ thống chính trị chưa được xác định rõ ràng, rành mạch; nội dung và phương thức hoạt động còn chậm đổi mới, còn có nhiều biểu hiện của cơ chế kế hoạch hóa tập trung, bao cấp.

2.2. Bất Cập Về Đội Ngũ Cán Bộ Cơ Sở và Chính Sách Hỗ Trợ

Đội ngũ cán bộ cơ sở ít qua đào tạo, ít được bồi dưỡng; chính sách đối với cán bộ cơ sở còn bất cập. Những yếu kém đó có phần trách nhiệm của bản thân hệ thống chính trị ở cơ sở, có phần trách nhiệm thuộc về toàn bộ hệ thống chính trị. Trong đó nguyên nhân quan trọng là các cấp, các ngành cấp trên chưa nhận thức đúng vai trò, vị trí của cơ sở; quan liêu, không sát cơ sở, sát nhân dân; không kịp thời bàn định các chủ trương, chính sách để củng cố, tăng cường các tổ chức và đội ngũ cán bộ cơ sở.

III. Giải Pháp Đổi Mới Công Tác Xây Dựng Đảng Tại Quy Nhơn

Trong những năm qua, xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở nước ta không ngừng được đổi mới về phương thức hoạt động; chỉ đạo, hướng dẫn từng chi bộ, đảng bộ cơ sở thực hiện nghiêm túc việc đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên một cách chính xác, thực chất; đảm bảo đúng quy định; tăng cường phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đối với cán bộ lãnh đạo ở cơ sở trong việc giải quyết công việc được giao; đôn đốc các chi bộ, đảng bộ trực thuộc rà soát công tác bảo vệ chính trị nội bộ, tăng cường công tác cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Đánh Giá Tổ Chức Cơ Sở Đảng

Việc đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên cần được thực hiện một cách chính xác, thực chất, đảm bảo đúng quy định. Cần có các tiêu chí đánh giá cụ thể, rõ ràng, phù hợp với đặc điểm của từng địa phương, đơn vị. Đồng thời, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát để đảm bảo tính khách quan, trung thực của việc đánh giá.

3.2. Tăng Cường Vai Trò Của Cán Bộ Đảng Viên Cơ Sở

Cần tăng cường phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đối với cán bộ lãnh đạo ở cơ sở trong việc giải quyết công việc được giao. Cần tạo điều kiện để cán bộ, đảng viên được học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích, động viên cán bộ, đảng viên tích cực tham gia vào các hoạt động của địa phương, đơn vị.

3.3. Rà Soát và Tăng Cường Công Tác Bảo Vệ Chính Trị Nội Bộ

Các chi bộ, đảng bộ trực thuộc cần rà soát công tác bảo vệ chính trị nội bộ, tăng cường công tác cán bộ, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng. Cần có các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm Điều lệ Đảng. Đồng thời, cần xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.

IV. Đổi Mới Công Tác Xây Dựng Chính Quyền Tại Cơ Sở Quy Nhơn

Thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) và Nghị quyết 17 - NQ/TU của Tỉnh ủy Bình Định về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn”, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Bình Định nói chung và thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định nói riêng đã bước đầu đạt được những kết quả quan trọng. Tổ chức cơ sở đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể ổn định, có bước phát triển, hệ thống chính trị hoạt động gắn bó và vận hành khá đồng bộ. Chất lượng đội ngũ cán bộ có sự chuyển biến về mọi mặt, nhiều cán bộ trưởng thành từ cơ sở và trong cơ chế mới.

4.1. Củng Cố Tổ Chức Cơ Sở Đảng và Chính Quyền

Cần tiếp tục củng cố tổ chức cơ sở đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể. Đảm bảo hệ thống chính trị hoạt động gắn bó và vận hành đồng bộ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị để thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội của địa phương.

4.2. Nâng Cao Chất Lượng Đội Ngũ Cán Bộ

Cần tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Tạo điều kiện để cán bộ được học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Đồng thời, cần có cơ chế tuyển dụng, sử dụng, đánh giá cán bộ một cách công khai, minh bạch, khách quan.

V. Phát Huy Dân Chủ và Tăng Cường Giám Sát Tại Quy Nhơn

Thực hiện dân chủ, kỷ cương và pháp chế xã hội chủ nghĩa trên các lĩnh vực của đời sống xã hội có nhiều tiến bộ; quyền làm chủ của nhân dân được phát huy, vai trò giám sát của nhân dân thông qua Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội đối với các hoạt động của Nhà nước được đề cao, góp phần củng cố, xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh.

5.1. Đảm Bảo Thực Hiện Dân Chủ Cơ Sở

Cần đảm bảo thực hiện dân chủ cơ sở trên các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tạo điều kiện để nhân dân tham gia vào việc xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Đồng thời, cần có cơ chế để nhân dân giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức.

5.2. Tăng Cường Vai Trò Giám Sát Của Nhân Dân

Cần tăng cường vai trò giám sát của nhân dân thông qua Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội đối với các hoạt động của Nhà nước. Cần có cơ chế để nhân dân phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước và cán bộ, công chức.

VI. Định Hướng Phát Triển Hệ Thống Chính Trị Cơ Sở Quy Nhơn

Xuất phát từ tình hình trên, với mong muốn được góp phần vào công tác xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định trong thời gian tới, tôi chọn đề tài “Đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định” làm luận văn cao học chuyên ngành chính trị học.

6.1. Nghiên Cứu và Đề Xuất Giải Pháp

Cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các giải pháp để đổi mới phương thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Các giải pháp cần phải phù hợp với đặc điểm của từng địa phương, đơn vị và đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.

6.2. Xây Dựng Hệ Thống Chính Trị Vững Mạnh

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hệ thống chính trị cơ sở phải thực sự là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, là nơi thực hiện quyền làm chủ của nhân dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng. Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về đổi mới phƣơng thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp về đổi mới phƣơng thức hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định.

8 Chƣơng 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI PHƢƠNG THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ 1. Hệ thống chính trị và hệ thống chính trị Việt Nam 1. Khái niệm hệ thống chính trị Chính trị là lĩnh vực rộng lớn và vô cùng phức tạp của xã hội có giai cấp, bao gồm các hoạt động và các mối quan hệ liên quan đến các công việc và giải quyết các vấn đề của giai cấp và nhà nƣớc. Thực chất, chính trị giải quyết mối quan hệ, sự tác động qua lại giữa các chủ thể xã hội với các tổ chức và thành viên trong xã hội xoay quanh mối quan hệ quyền lực giữa chủ thể và các thành viên bên trong đó.

Hoạt động này diễn ra bên trong nhà nƣớc. Công việc của nhà nƣớc là trung tâm của các vấn đề chính trị. Trong xã hội có giai cấp và nhà nƣớc, giai cấp thống trị luôn tìm kiếm những công cụ, phƣơng tiện để xác lập và duy trì địa vị thống trị giai cấp của mình. Do đó, quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, chính trị là quan hệ giữa các giai cấp, là đấu tranh giai cấp nhằm giành, giữ, thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nƣớc, mà mục đích cuối cùng là nhằm bảo vệ lợi ích, chủ yếu là lợi ích kinh tế của giai cấp cầm quyền.

Cố nhiên, chính trị không chỉ bao gồm công việc của các giai cấp và nhà nƣớc mà nó còn giải quyết những vấn đề thuộc về ý thức hệ, vấn đề đạo đức xã hội, vấn đề giải quyết các mối quan hệ giữa các tầng lớp xã hội khác với giai cấp, tầng lớp cầm quyền. Vì vậy, bên cạnh giai cấp và nhà nƣớc, kết cấu của xã hội còn tồn tại các tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội – nghề nghiệp khác. Trong xã hội có giai cấp, quyền lực của giai cấp cầm quyền đƣợc thực hiện bằng một hệ thống thiết chế và tổ chức chính trị nhất định. Tất cả tồn tại và vận hành trong khuôn khổ của HTCT.

Cho tới nay đã có ba quan niệm chính về HTCT dựa vào phạm vi tiếp cận của một hệ thống. Quan niệm thứ nhất cho rằng, HTCT là cơ quan quyền lực nhà nƣớc bao gồm cơ quan lập pháp, hành pháp, tƣ pháp với các chức năng, cơ chế vận hành và các 9 mối quan hệ của chúng. Quan niệm này dựa trên cơ sở là mọi quyết định chính trị, chính sách của một quốc gia đều do nhà nƣớc quyết định, ban hành. Chỉ cần tập trung làm rõ quá trình này trong chính bộ máy nhà nƣớc là có thể lý giải đƣợc những vấn đề quan trọng của đời sống chính trị.

Quan niệm thứ hai nhìn nhận HTCT ở một phạm vi rộng hơn, HTCT bao gồm nhà nƣớc và các tổ chức chính trị hợp pháp (đảng, các tổ chức chính trị - xã hội, …). Cách tiếp cận này giúp ngƣời ta lý giải đƣợc nhiều vấn đề xoay quanh việc thực hiện quyền lực và ra quyết định của nhà nƣớc.Đằng sau các quyết định chính trị của nhà nƣớc là cả một quá trình đấu tranh, tƣơng tác, gây sức ép, thỏa hiệp giữa các nhóm, lực lƣợng, giai cấp, khác nhau trong xã hội. Tuy nhiên, cách tiếp cận trên cũng không giải thích đƣợc các vấn đề của đời sống chính trị trong những thời điểm đặc biệt, có nhiều biến động, diễn ra các cuộc cách mạng, khi có sự tham gia của nhiều lực lƣợng, đảng phái, các nhóm bất hợp pháp trong xã hội. Quan niệm thứ ba cho rằng, HTCT bao gồm nhà nƣớc, các tổ chức chính trị hợp pháp và cả các lực lƣợng chính trị bất hợp pháp.Cách tiếp cận này tuy không phổ biến nhƣng nó có thể khắc phục đƣợc sự hạn hẹp của hai cách tiếp cận trên trong những trƣờng hợp nhất định.

Nói chung, tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu để lựa chọn cách tiếp cận cho phù hợp. Xuất phát từ những quan niệm trên, chúng ta có thể định nghĩa: HTCT là tổ hợp có tính chỉnh thể các thế chế chính trị (các cơ quan quyền lực nhà nước, các đảng chính trị, các tổ chức và các phong trào xã hội). được xây dựng trên các quyền và các chuẩn mực xã hội, phân bố theo một kết cấu chức năng nhất định, vận hành theo những nguyên tắc, cơ chế và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị. HTCT là khái niệm dùng để chỉ một chỉnh thể bao gồm các tổ chức nhƣ: đảng chính trị (hợp pháp), nhà nƣớc, các tổ chức chính trị - xã hội (nhóm lợi ích chính trị hợp pháp) với những quan hệ tác động qua lại giữa các nhân tố đó nhằm tham gia vào các quá trình hoạch định và thực thi các quyết sách chính trị nhằm đảm bảo quyền thống trị của giai cấp, lực lƣợng cầm quyền, đồng thời đáp ứng nhu cầu ổn định và phát triển xã hội.

HTCT là một chỉnh thể bao gồm các thể chế (nhà nƣớc, đảng chính trị, các tổ 10 chức chính trị - xã hội…) đƣợc phân bổ theo một kết cấu chức năng với các cơ chế vận hành và mối quan hệ giữa chúng nhằm thực thi quyền lực chính trị của giai cấp, lực lƣợng cầm quyền. HTCT xuất hiện và vận hành cùng với sự thống trị của giai cấp, nhà nƣớc nhằm thực hiện đƣờng lối chính trị của giai cấp cầm quyền. Do đó, HTCT mang bản chất giai cấp. Khái niệm, đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam 1.

Khái niệm hệ thống chính trị Việt Nam HTCT Việt Nam hiện nay bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, gồm MTTQ Việt Nam và 5 đoàn thể chính trị - xã hội: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Trong HTCT Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là một bộ phận cấu thành HTCT, vừa là hạt nhân lãnh đạo toàn bộ HTCT. Đảng lãnh đạo Nhà nƣớc, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội. Nhà nƣớc là trung tâm, trụ cột của HTCT.

MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội là cơ sở chính trị của Đảng và Nhà nƣớc. Ðảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nƣớc và xã hội. Ðảng lãnh đạo bằng cƣơng lĩnh, chiến lƣợc, các định hƣớng về chính sách và chủ trƣơng lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gƣơng mẫu của đảng viên. Ðảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ƣu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của HTCT.

Ðảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của HTCT. Đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam Về cơ bản, HTCT Việt Nam cũng đƣợc tổ chức theo những mô hình phổ biến của HTCT các nƣớc trên thế giới. Mặt khác HTCT Việt Nam cũng có những đặc điểm riêng. Thứ nhất, HTCT Việt Nam do duy nhất một đảng lãnh đạo - Đảng cộng sản.

Trong một giai đoạn lịch sử, ngoài Đảng Cộng sản Việt Nam, còn có Đảng 11 Dân chủ và Đảng Xã hội. Tuy nhiên, hai đảng này đƣợc tổ chức và hoạt động nhƣ những đồng minh chiến lƣợc của Đảng Cộng sản Việt Nam, thừa nhận vai trò lãnh đạo và vị trí cầm quyền duy nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam. HTCT ở Việt Nam là thể chế nhất nguyên chính trị, không tồn tại các đảng chính trị đối lập. HTCT ở Việt Nam gắn liền với vai trò tổ chức và lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Mỗi tổ chức thành viên của HTCT đều do Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập vừa đóng vai trò là hình thức tổ chức quyền lực của nhân dân (Nhà nƣớc), tổ chức tập hợp, đoàn kết quần chúng, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của quần chúng (MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội), vừa là tổ chức mà qua đó Đảng Cộng sản thực hiện sự lãnh đạo chính trị đối với xã hội. Thứ hai, HTCT Việt Nam là HTCT đƣợc xây dựng trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh, có tham khảo kinh nghiệm của thế giới. Ở đây, tính nhất nguyên chính trị của HTCT đƣợc thể hiện ở tính nhất nguyên về tƣ tƣởng. Toàn bộ HTCT đều đƣợc tổ chức và hoạt động trên nền tảng tƣ tƣởng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tƣ tƣởng Hồ Chí Minh.

Thứ ba, nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc vận hành căn bản của HTCT. Nó thể hiện một cách khái quát ở việc phân công công việc, mối quan hệ qua lại giữa các bộ phận trong HTCT (ở trung ƣơng cũng nhƣ ở các cấp địa phƣơng), sự phân cấp về thẩm quyền (nhiệm vụ, quyền hạn), mối quan hệ giữa trung ƣơng với địa phƣơng, giữa các cấp địa phƣơng với nhau. Trong từng cơ quan thuộc HTCT, những vấn đề nào do tập thể quyết định; những vấn đề nào do ngƣời đứng đầu quyết định; quy định cách thức quyết định những vấn đề đó. Thứ tư, HTCT Việt Nam gắn bó mật thiết với nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân.

Đây là đặc điểm có tính nguyên tắc của HTCT Việt Nam.Trong HTCT Việt Nam, có các tổ chức chính trị (nhƣ Đảng, Nhà nƣớc), các tổ chức vừa có tính chính trị, vừa có tính xã hội (nhƣ MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội khác). Do vậy, HTCT không đứng trên xã hội, tách khỏi xã hội (nhƣ những lực lƣợng chính trị áp bức xã hội trong các xã hội có bóc lột), mà là một bộ phận của xã hội, gắn bó với xã hội. Cầu nối quan trọng giữa HTCT với xã hội chính là MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.