Vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh luông pha bang nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào hiện nay

Tìm hiểu vai trò hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang, Lào. Nghiên cứu về chính trị, phát triển địa phương.

• Tác giả: Kham Kieng Chong Houa Thor
• Người hướng dẫn: Đặng Minh Tuấn
• Trường học: Học Viện Chính Trị Quốc Gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Vai Trò Của Hệ Thống Chính Trị Cấp Cơ Sở Trong Xây Dựng Bản Phát Triển Ở Tỉnh Luông Pha Bang Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
• 0.1. Những nghiên cứu về hệ thống chính trị, hệ thống chính trị cấp cơ sở
• 0.2. Những công trình nghiên cứu về vai trò của hệ thống chính trị, hệ thống chính trị cấp cơ sở
• 0.3. Giá trị những công trình đã tổng quan và các vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
• 1.1. NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ
• 1.1.1. Những công trình nghiên cứu về hệ thống chính trị
• 1.1.2. Những công trình nghiên cứu ở Lào
• 1.1.3. Những công trình nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG BẢN PHÁT TRIỂN Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO
• 3. CHƯƠNG 3: VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG BẢN PHÁT TRIỂN Ở TỈNH LUÔNG PHA BANG - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ TRONG XÂY DỰNG BẢN PHÁT TRIỂN Ở TỈNH LUÔNG PHA BANG
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Luận Án Hệ Thống Chính Trị Luông Pha Bang 55 ký tự

Luận án tập trung nghiên cứu vai trò then chốt của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong quá trình xây dựng bản phát triển tại tỉnh Luông Pha Bang, Lào. Nghiên cứu này không chỉ làm sáng tỏ các vấn đề lý luận liên quan mà còn đánh giá thực tiễn, từ đó đề xuất các giải pháp hữu hiệu. Xây dựng bản phát triển là một chương trình quốc gia quan trọng ở Lào, hướng tới phát triển kinh tế - xã hội toàn diện, cải thiện đời sống người dân và xây dựng một chế độ dân chủ bền vững. Luận án khám phá những đóng góp không thể phủ nhận của hệ thống chính trị cấp cơ sở và đội ngũ cán bộ trong quá trình này. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những hạn chế, bất cập cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả của xây dựng bản phát triển. Tác động của cách mạng công nghiệp lần thứ tư và kinh tế thị trường cũng được xem xét để đưa ra những yêu cầu mới trong lãnh đạo và chỉ đạo của hệ thống chính trị.

1.1. Nghiên cứu về hệ thống chính trị ở Lào

Sa Mut Thong Sổm Pa Nít (2018) khẳng định hệ thống chính trị của Lào tương đồng với Việt Nam nhưng có nét khác biệt. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tập trung đổi mới hệ thống chính trị từ Đại hội IX, thực hiện nhất thể hóa các vị trí chủ chốt giữa Đảng và Nhà nước. Mô hình này phù hợp với văn hóa, phong tục Lào và sẽ tiếp tục được đổi mới để phù hợp với từng giai đoạn và địa phương. Ki-Kẹo Khảy-Khăm-Phị-Thun (2019) nhấn mạnh tính cấp thiết của việc xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong chế độ dân chủ nhân dân nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, tăng cường hiệu lực quản lý Nhà nước và phát huy vai trò của Mặt trận Lào.

1.2. Nghiên cứu về hệ thống chính trị ở Việt Nam

Các nghiên cứu về hệ thống chính trị của quốc gia đa đảng như Singapore, Malaysia và Indonesia cũng được xem xét. Đề tài KX.10-10 “Mô hình tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị ở một số nước trên thế giới” do Tô Huy Rứa (2005) chủ nhiệm đã nghiên cứu sâu các mô hình hệ thống chính trị trên thế giới, đặc biệt là ở châu Á và Đông Nam Á. Nghiên cứu này tập trung vào kinh nghiệm cải cách hệ thống chính trị đã tạo ra “sự thần kỳ kinh tế” và “sự thần kỳ chính trị” ở các quốc gia này.

II. Vai Trò Chính Quyền Địa Phương Cơ Sở Lý Luận 59 ký tự

Luận án dựa trên các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin về hệ thống chính trị, hệ thống chính trị cấp cơ sở và vai trò của cán bộ cấp cơ sở, cũng như tư tưởng của Chủ tịch Caysỏn Phômvihản về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở và xây dựng bản phát triển. Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm tiếp cận hệ thống, phương pháp cấu trúc - chức năng, phương pháp logic-lịch sử, phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp điều tra xã hội học, phương pháp phân tích tài liệu và phương pháp phỏng vấn sâu. Việc điều tra xã hội học được thực hiện ở 5 huyện với mẫu được chọn ngẫu nhiên từ cán bộ, công chức và người dân.

2.1. Nguyên tắc chọn mẫu và cơ cấu mẫu nghiên cứu

Nghiên cứu sinh chọn mẫu theo cách chọn ngẫu nhiên đơn giản 2 nhóm đối tượng theo danh sách có sẵn: cán bộ, công chức cấp huyện (từ Phòng Nội vụ) và các tầng lớp nhân dân (từ Ủy ban hành chính bản). Mỗi đối tượng được chọn 200 người. Cơ cấu mẫu của cán bộ, công chức là: năm sinh trung bình 1985, nam giới 61.5%, nữ giới 38.5%, trình độ học vấn chủ yếu là đại học (80%), và trình độ lý luận chính trị chủ yếu là trung cấp (65%).

2.2. Phương pháp phỏng vấn sâu và đóng góp mới của luận án

Nghiên cứu sinh phỏng vấn sâu 10 cán bộ chủ chốt cấp huyện và 10 người dân từ 5 huyện. Luận án đóng góp mới bằng cách bổ sung phát triển các khái niệm vai trò hệ thống chính trị cấp cơ sở, xây dựng bản phát triển và xây dựng khung lý thuyết về xây dựng bản phát triển và vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở ở Lào, bao gồm: Nắm bắt chủ trương, lập kế hoạch, tuyên truyền, huy động nguồn lực, kiểm tra, và tổng kết kinh nghiệm.

III. Phân Tích Thực Trạng Xây Dựng Bản ở Luông Pha Bang 57 ký tự

Luận án làm rõ thực trạng thực hiện vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang trong giai đoạn 2014-2023. Nghiên cứu dựa trên phương pháp luận và cách tiếp cận của chính trị học, kết hợp với dữ liệu định tính và định lượng của xã hội học. Những kết quả nghiên cứu liên quan đến vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển là đáng tin cậy. Luận án chỉ ra những vấn đề đặt ra và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách quan và chủ quan đến vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở.

3.1. Đánh giá thực tế vai trò của hệ thống chính trị

Luận án tập trung vào việc đánh giá thực tế vai trò của hệ thống chính trị trong việc nắm bắt chủ trương, ban hành nghị quyết, lập kế hoạch, phân công, phối hợp và tổ chức thực hiện các hoạt động xây dựng bản phát triển. Đánh giá cũng bao gồm việc tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia, huy động nguồn lực, kiểm tra, giám sát và tổng kết kinh nghiệm trong quá trình này.

3.2. Khảo sát nhận thức về xây dựng bản phát triển

Kết quả khảo sát cho thấy nhận thức về tính cần thiết của việc xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang có sự khác biệt giữa các nhóm và giai cấp trong xã hội. Đánh giá của cán bộ và công chức về mức độ phù hợp của các tiêu chuẩn xây dựng bản phát triển cũng được phân tích để làm rõ hơn về thực trạng và những vấn đề đặt ra.

3.3. Kết quả nghiên cứu đáng tin cậy và phương pháp luận

Những kết quả nghiên cứu mà luận án đưa ra liên quan đến vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển là đáng tin cậy, bởi vì được dựa trên cơ sở phương pháp luận, cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu tổng kết của chính trị học. Không những vậy, còn được sử dụng khá thành công phương pháp nghiên cứu khảo sát dựa trên bằng chứng bởi các dữ liệu định tính và định lượng của xã hội học.

IV. Giải Pháp Phát Huy Hệ Thống Chính Trị Cấp Cơ Sở 60 ký tự

Luận án đề xuất những quan điểm và giải pháp cơ bản, cung cấp cho hệ thống chính trị của tỉnh Luông Pha Bang những luận cứ quan trọng để phát huy tốt hơn vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển. Ý nghĩa lý luận của luận án là góp phần làm rõ hơn mô hình hệ thống chính trị cấp cơ sở, từ cấu trúc, chức năng và vai trò của nó trong đời sống chính trị - xã hội, cũng như làm rõ những luận cứ khoa học cho việc phát huy vai trò này trong quá trình xây dựng bản phát triển ở Lào.

4.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Ý nghĩa lý luận của luận án là góp phần làm rõ hơn mô hình hệ thống chính trị cấp cơ sở, từ cấu trúc, chức năng và vai trò của nó trong đời sống CT - XH. Góp phần làm rõ những luận cứ khoa học cho việc phát huy vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong quá trình xây dựng bản phát triển ở Lào hiện nay.

4.2. Đóng góp thực tiễn cho xây dựng hệ thống chính trị

Cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn cho việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính trị cấp cơ sở, phát huy vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang. Những kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy, học tập và hoạt động thực tiễn liên quan đến chương trình 3 xây, nhất là việc xây dựng bản phát triển ở Lào.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Phát Triển Bền Vững Luông Pha Bang 58 ký tự

Luận án không chỉ tập trung vào lý thuyết mà còn hướng đến ứng dụng thực tiễn. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách phù hợp hơn, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Phát triển bền vững là mục tiêu quan trọng, và hệ thống chính trị cấp cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về những thách thức và cơ hội trong quá trình xây dựng bản phát triển ở Luông Pha Bang.

5.1. Thúc đẩy chính sách phù hợp và tham gia cộng đồng

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách phù hợp hơn với đặc điểm địa phương, thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong quá trình xây dựng bản phát triển. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự hài lòng của người dân.

5.2. Đảm bảo phát triển bền vững và cân bằng

Hệ thống chính trị cấp cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu cung cấp cái nhìn toàn diện về thách thức và cơ hội trong xây dựng bản phát triển bền vững ở Luông Pha Bang, bao gồm quản lý tài nguyên và phát triển du lịch cộng đồng.

5.3. Giảng dạy và học tập

Những kết quả nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho hoạt động nghiên cứu, giảng dạy, học tập và hoạt động thực tiễn liên quan đến chương trình 3 xây, nhất là việc xây dựng bản phát triển ở Lào.

VI. Tương Lai Hệ Thống Chính Trị Lào Bài Học Luông Pha Bang 60 ký tự

Luận án không chỉ đánh giá quá khứ và hiện tại mà còn hướng đến tương lai. Những bài học kinh nghiệm từ Luông Pha Bang có thể được áp dụng cho các địa phương khác ở Lào, góp phần hoàn thiện hệ thống chính trị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên cả nước. Nghiên cứu này cũng là một đóng góp quan trọng vào ngành chính trị học, cung cấp những luận cứ khoa học cho việc xây dựng một hệ thống chính trị hiệu quả và phù hợp với đặc điểm của Lào.

6.1. Áp dụng bài học kinh nghiệm cho các địa phương khác

Những bài học kinh nghiệm từ Luông Pha Bang có thể được áp dụng cho các địa phương khác ở Lào, góp phần hoàn thiện hệ thống chính trị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên cả nước. Cần nghiên cứu và điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp với điều kiện và đặc thù của từng địa phương.

6.2. Đóng góp vào ngành chính trị học

Nghiên cứu này là một đóng góp quan trọng vào ngành chính trị học, cung cấp những luận cứ khoa học cho việc xây dựng một hệ thống chính trị hiệu quả và phù hợp với đặc điểm của Lào. Luận án sẽ giúp các nhà nghiên cứu và hoạch định chính sách có thêm cơ sở để đưa ra các quyết định đúng đắn.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ ngành Chính trị học (mã số 9310201) của tác giả Kham Kieng Chong Houa Thor với đề tài "Vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang hiện nay" được bảo vệ tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2024, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Đặng Minh Tuấn và TS. Nguyễn Thị Thanh Dung.

Về tính cấp thiết và bối cảnh nghiên cứu, chương trình "3 xây" (xây dựng tỉnh thành đơn vị chiến lược, xây dựng huyện thành đơn vị vững mạnh toàn diện, xây dựng bản thành đơn vị phát triển) do Đảng Nhân dân Cách mạng Lào khởi xướng là vấn đề chiến lược trong sự nghiệp bảo vệ và phát triển đất nước. Chủ trương này được thể chế hóa thông qua Nghị quyết số 03 ngày 15/02/2012 của Bộ Chính trị Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Chỉ thị số 16 ngày 15/06/2012 của Thủ tướng Chính phủ về làm thí điểm, Nghị định số 309 ngày 14/11/2013 và Nghị định số 348 ngày 16/11/2016 về tiêu chí thoát nghèo và phát triển. Cùng với chương trình xóa đói giảm nghèo, xây dựng bản phát triển là một trong hai chương trình mục tiêu quốc gia ở Lào. Đại hội IX (2011) của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã chỉ rõ định hướng đẩy mạnh xây dựng bản phát triển theo hướng hình thành các trung tâm kinh tế - xã hội mang dáng dấp thị trấn nhỏ tại khu vực nông thôn theo 4 nội dung và 4 tiêu chí.

Tại tỉnh Luông Pha Bang, việc triển khai xây dựng bản phát triển đã trở thành phong trào sâu rộng, có sự tham gia của các tầng lớp nhân dân và sự điều hành của hệ thống chính trị cơ sở. Đội ngũ cán bộ cơ sở đã có nỗ lực trong việc nắm bắt đường lối, phối hợp tổ chức và huy động các nguồn lực. Mặc dù vậy, hoạt động thực tiễn vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: tính chủ động trong tiếp nhận và quán triệt văn bản chỉ đạo chưa thường xuyên; nhận thức về vai trò xây dựng bản phát triển đối với đời sống kinh tế - xã hội có thời điểm chưa đầy đủ; việc cụ thể hóa các chỉ tiêu chưa sát với điều kiện thực tế của địa phương; phương thức tuyên truyền vận động còn chậm đổi mới, việc khai thác các phương tiện truyền thông và mạng xã hội chưa kịp thời; việc giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh và thực thi dân chủ ở cơ sở chưa thành nền nếp. Bên cạnh đó, bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư, kinh tế tri thức và kinh tế thị trường tiếp tục đặt ra những đòi hỏi mới đối với năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của hệ thống chính trị cơ sở.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu:

• Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang; từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp phát huy vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong thời gian tới.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài ở cả trong nước và ngoài nước;
  2. Xây dựng khung lý thuyết về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong quá trình xây dựng bản phát triển ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào;
  3. Phân tích và đánh giá thực trạng vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong quá trình xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang;
  4. Đề xuất các quan điểm, giải pháp phát huy vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang.
• Phạm vi không gian: Toàn tỉnh Luông Pha Bang, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Phạm vi thời gian: Từ năm 2014 đến năm 2023 (đây là giai đoạn 10 năm tổng kết quá trình triển khai chủ trương xây dựng bản phát triển sau khi có Quy định 25/BCT năm 2014 của Ban Bí thư Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã phân tích và phân loại các công trình nghiên cứu liên quan theo các hướng tiếp cận chính:

1. Hướng nghiên cứu về hệ thống chính trị và hệ thống chính trị cấp cơ sở:

• Tại Lào: Sa Mut Thong Sổm Pa Nít (2018) nghiên cứu về hệ thống chính trị Lào và việc nhất thể hóa các chức danh chủ chốt giữa Đảng và Nhà nước; Ki-Kẹo Khảy-Khăm-Phị-Thun (2019) phân tích công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị dân chủ nhân dân trong tình hình mới; La Chay Sinh Su Van (2012) đề xuất 6 nhóm giải pháp đổi mới hệ thống chính trị cấp cơ sở ở nông thôn Lào; Kham Phouy Chan Tha Va Dy (2019) nghiên cứu chất lượng và tiêu chí đánh giá tổ chức cơ sở đảng nông thôn tại các tỉnh phía Bắc Lào.
• Tại Việt Nam: Tô Huy Rứa (2005, 2008) chủ biên nghiên cứu mô hình tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị tại một số quốc gia; Ngô Huy Đức (2008) tiếp cận các nền dân chủ phương Đông dưới góc nhìn chính trị học so sánh; Đỗ Hoài Nam (2008) làm rõ vị trí đảng cầm quyền và phương thức lãnh đạo; Phạm Ngọc Trâm (2011) tổng kết tiến trình đổi mới hệ thống chính trị Việt Nam giai đoạn 1986 - 2011; Lưu Văn Sùng (2013) hệ thống hóa 6 cách tiếp cận nghiên cứu hệ thống chính trị; Lê Quốc Lý (2014) trình bày các đặc trưng và phương hướng hoàn thiện hệ thống chính trị; Nguyễn Văn Giang (2020) chủ nhiệm đề tài khoa học cấp quốc gia KX.31/16-20 về xây dựng mô hình tổng thể hệ thống chính trị; Nguyễn Viết Thảo (2020) nghiên cứu cơ chế vận hành Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ; Trần Kim Hoàng (2021) và Phan Xuân Sơn (2022) phân tích các tiếp cận mới về hệ thống chính trị trong Văn kiện Đại hội XIII. Về cấp cơ sở, có các công trình của Nguyễn Văn Sáu và Hồ Văn Thông (2001), Hoàng Chí Bảo (2002, 2004), Nguyễn Huy Kiệm (2013), Phan Sỹ Thanh (2014) và Võ Khánh Vinh (2015) nghiên cứu về tổ chức, quy chế dân chủ và đổi mới hệ thống chính trị cơ sở nông thôn.
• Trên thế giới: Melusky (2000) sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống để mô tả cấu trúc và sự vận hành của hệ thống chính trị Mỹ; Sung Chul Yang (2001) so sánh hệ thống chính trị hai miền Triều Tiên; Louis D Hayes (2012) phân tích ảnh hưởng của văn hóa Nho giáo đối với hệ thống chính trị các quốc gia Đông Á (Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản).

2. Hướng nghiên cứu về vai trò của hệ thống chính trị và hệ thống chính trị cấp cơ sở trong phát triển kinh tế - xã hội, nông thôn:

• Tại Lào: Bun Thong Chit Ma Ni (2012) phân tích sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trong xây dựng nông thôn mới; Kham Bay Malasing (2012) đánh giá vai trò của cán bộ cơ sở và người có uy tín trong phát triển cộng đồng tại Viêng Chăn dựa trên 11 khía cạnh; Khonesanga Phimmasone (2019) nghiên cứu xây dựng đội ngũ bí thư - huyện trưởng; Chăn Ma Ni Xẻng (2003) nghiên cứu chất lượng đảng viên nông thôn tỉnh Luông Năm Thà; Som phon kheo Ni Lăn Lặt (2011) nghiên cứu việc kết hợp xây dựng tổ chức cơ sở đảng với xây dựng bản, cụm bản phát triển.
• Tại Việt Nam: Trần Thái Dương (2006) làm rõ chức năng của các thiết chế trong hệ thống chính trị - xã hội; Đặng Nguyên Anh (2021) nhấn mạnh trách nhiệm của hệ thống chính trị trong an sinh xã hội; Đoàn Minh Huấn (2022) phân tích sự lãnh đạo của Đảng và phát huy dân chủ ở nông thôn; Phạm Minh Anh (2011) nghiên cứu vai trò cán bộ cơ sở trong thực hiện bình đẳng giới; Trịnh Thanh Tâm (2012) nghiên cứu đội ngũ nữ cán bộ xã; Trần Quang Cảnh (2011), Phạm Thị Bích Hồng (2014), Trần Quỳnh (2018) nghiên cứu vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong xây dựng nông thôn mới tại Hà Nội, Ninh Bình, Hà Tĩnh; Nguyễn Minh Phương (2021) nghiên cứu vai trò quản lý phát triển xã hội của hệ thống chính trị cấp cơ sở; Nguyễn Tú Anh (2023) phân tích vai trò giữ gìn bản sắc văn hóa của hệ thống chính trị cơ sở vùng Tây Bắc.

Khoảng trống nghiên cứu: Qua tổng quan tài liệu, tác giả xác định tại Lào chưa có công trình nào ở cấp độ luận án tiến sĩ ngành Chính trị học tiến hành nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu và dựa trên nguồn dữ liệu thực chứng (kết hợp định tính và định lượng) về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng bản phát triển tại tỉnh Luông Pha Bang. Luận án được thiết kế để giải quyết khoảng trống này thông qua việc xây dựng khung lý thuyết phân tích vai trò và khảo sát thực nghiệm tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích:

• Luận án vận dụng các nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin về hệ thống chính trị, hệ thống chính trị cấp cơ sở và vai trò của đội ngũ cán bộ; tư tưởng của Chủ tịch Caysỏn Phômvihản về xây dựng Đảng, củng cố chính quyền và vai trò của các tổ chức quần chúng ở bản làng.
• Khái niệm: Hệ thống chính trị cấp cơ sở ở Lào đồng nhất với hệ thống chính trị cấp bản, bao gồm chi bộ Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Ủy ban hành chính bản, Mặt trận Lào xây dựng đất nước và các tổ chức chính trị - xã hội (Thanh niên, Phụ nữ, Công đoàn, Cựu chiến binh) hoạt động trên địa bàn bản theo Điều 78 Luật về Hành chính địa phương sửa đổi số 68/QH ngày 14/12/2015.
• Khung phân tích vai trò: Luận án xác lập 6 khía cạnh thực hiện vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển:
  1. Nắm bắt chủ trương, tình hình, ban hành nghị quyết về xây dựng bản phát triển;
  2. Lập kế hoạch, phân công, phối hợp, tổ chức thực hiện;
  3. Tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia xây dựng bản phát triển;
  4. Huy động nguồn lực xây dựng bản phát triển;
  5. Kiểm tra, giám sát, phản biện trong xây dựng bản phát triển;
  6. Tổng kết, rút kinh nghiệm trong xây dựng bản phát triển.

Phương pháp nghiên cứu: Luận án kết hợp các phương pháp nghiên cứu của chính trị học và xã hội học:

• Phương pháp phân tích văn bản, tài liệu; phương pháp logic - lịch sử; phương pháp tiếp cận hệ thống và cấu trúc - chức năng; phương pháp phân tích, tổng hợp.
• Phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi: Khảo sát thực địa được thực hiện tại 5 đơn vị hành chính của tỉnh Luông Pha Bang, gồm: huyện Pạc U, huyện Xiêng Ngân, thành phố Luông Pha Bang, huyện Mương Nan và huyện Phôn Xay. Quy mô mẫu gồm 400 người (chọn mẫu ngẫu nhiên đơn giản theo danh sách), chia thành 2 nhóm: 200 cán bộ, công chức cấp huyện và 200 người dân tại các thôn bản.

Bảng tổng hợp đặc điểm cơ cấu mẫu điều tra xã hội học:

Tiêu chí phân loại	Nhóm cán bộ, công chức cấp huyện (N = 200)	Nhóm người dân thôn bản (N = 200)
Năm sinh trung bình	1985 (khoảng 38 tuổi)	1980 (khoảng 43 tuổi)
Giới tính	Nam: 61,5%; Nữ: 38,5%	Nam: 51,0%; Nữ: 49,0%
Tình trạng hôn nhân	Đang có vợ/chồng: 92,5%; Chưa kết hôn: 3,5%; Ly thân/ly hôn: 4,0%	Đang có vợ/chồng: 76,5%; Chưa kết hôn: 21,5%; Ly thân/ly hôn: 2,0%
Trình độ học vấn	Đại học: 80,0%; Sau đại học: 9,5%; Trung cấp: 5,5%; Cao đẳng: 5,0%	THPT: 40,0%; THCS: 35,5%; Trung cấp/Cao đẳng: 10,0%; Tiểu học: 8,5%; Đại học/Sau đại học: 6,0%
Trình độ lý luận chính trị	Trung cấp: 65,0%; Sơ cấp: 19,5%; Chưa qua đào tạo: 10,0%; Cao cấp: 5,5%	(Không khảo sát)
Khối công tác / Nghề nghiệp	Mặt trận & Đoàn thể CT-XH: 34,5%; Khối Chính quyền: 33,0%; Khối Đảng: 32,5%	Học sinh - sinh viên: 34,0%; Nông dân: 30,5%; Buôn bán: 15,0%; Công nhân: 15,0%; Doanh nghiệp: 5,5%

• Phương pháp phỏng vấn sâu (PVS): Thực hiện phỏng vấn trực tiếp 20 người tại 5 địa bàn nghiên cứu, gồm 10 cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp huyện và 10 người dân sinh sống tại các bản.
• Nguồn dữ liệu: Các văn kiện của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, văn bản pháp luật của Nhà nước Lào, báo cáo tổng kết của Tỉnh ủy và Ủy ban chính quyền tỉnh Luông Pha Bang, kết hợp dữ liệu sơ cấp từ phiếu khảo sát và biên bản phỏng vấn sâu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu

Chương này tổng thuật toàn diện các ấn phẩm khoa học trong nước và quốc tế theo hai trục nội dung: nghiên cứu về hệ thống chính trị, hệ thống chính trị cơ sở; và nghiên cứu về vai trò của hệ thống chính trị đối với phát triển nông thôn, nông nghiệp, xây dựng bản phát triển. Tác giả chỉ ra rằng các công trình đã làm rõ cấu trúc, chức năng và vai trò của các tổ chức cơ sở đảng, chính quyền và đoàn thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu tại Lào trước đây chủ yếu dừng lại ở việc xem xét vai trò của từng bộ phận riêng lẻ hoặc nghiên cứu phát triển cộng đồng dưới góc độ xã hội học thuần túy. Chương 1 khẳng định sự cần thiết phải nghiên cứu tích hợp, chuyên sâu dưới góc độ Chính trị học về vai trò của toàn bộ hệ thống chính trị cấp cơ sở trong thực hiện chủ trương "3 xây" tại tỉnh Luông Pha Bang giai đoạn 2014 - 2023, đồng thời xác lập 4 câu hỏi định hướng cho các chương tiếp theo.

Chương 2: Cơ sở lý luận về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Chương 2 làm rõ hệ thống khái niệm và khung lý thuyết:

• Hệ thống chính trị Lào có 4 đặc điểm: tính nhất nguyên chính trị (Đảng Nhân dân Cách mạng Lào là đảng duy nhất lãnh đạo, nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Caysỏn Phômvihản); tính nhân dân rộng rãi; cơ cấu tổ chức chặt chẽ có phân định chức năng; sự thống nhất giữa tính giai cấp công nhân và tính dân tộc.
• Cấu trúc hệ thống chính trị cơ sở gồm: Chi bộ Đảng (hạt nhân lãnh đạo toàn diện), Ủy ban hành chính bản (trung tâm điều hành, quản lý nhà nước), Mặt trận Lào xây dựng đất nước và các tổ chức chính trị - xã hội cấp bản (tập hợp, vận động quần chúng và thực hiện quyền làm chủ).
• 5 đặc điểm của hệ thống chính trị cấp bản: 1) Gắn liền với cộng đồng dân cư, mang tính tự quản cao; 2) Là nơi trực tiếp triển khai đường lối và đánh giá mức độ phù hợp của chính sách; 3) Bộ máy đơn giản, cán bộ không thuộc biên chế công chức nhà nước cố định, phụ cấp còn thấp; 4) Đối mặt trực tiếp với các mâu thuẫn nảy sinh trong đời sống hàng ngày; 5) Chịu tác động lớn bởi quan hệ dòng họ, tập quán và hương ước bản làng.
• Tiêu chuẩn xây dựng bản phát triển: Theo chủ trương "3 xây" và Nghị định của Chính phủ, bản phát triển được đánh giá qua 4 nội dung và 4 tiêu chí (về kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh và xây dựng cơ sở chính trị vững mạnh).
• Luận án hệ thống hóa 6 khía cạnh vai trò của hệ thống chính trị cơ sở và chỉ ra các nhóm yếu tố khách quan (điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, cơ chế phân cấp) và chủ quan (nhận thức, năng lực cán bộ, sự phối hợp nội bộ) ảnh hưởng đến việc phát huy các vai trò này.

Chương 3: Vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang - Thực trạng và những vấn đề đặt ra hiện nay

Chương 3 trình bày đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của tỉnh Luông Pha Bang và phân tích dữ liệu khảo sát thực tế giai đoạn 2014 - 2023:

• Kết quả thực hiện vai trò:
  • Về nắm bắt chủ trương và ban hành nghị quyết: Cấp ủy, chi bộ bản đã ban hành các nghị quyết chuyên đề về xây dựng bản phát triển; tuy nhiên mức độ nghiên cứu và cụ thể hóa các văn bản cấp trên của một bộ phận cán bộ còn chậm.
  • Về lập kế hoạch và tổ chức thực hiện: Ủy ban hành chính bản đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên; song sự phối hợp giữa ban hành chính với Mặt trận và các đoàn thể ở một số bản còn thiếu chặt chẽ.
  • Về tuyên truyền, vận động: Tổ chức được nhiều cuộc họp dân và phong trào thi đua; tuy nhiên hình thức tuyên truyền còn đơn điệu, việc ứng dụng các phương tiện truyền thông đại chúng và mạng xã hội còn rất hạn chế.
  • Về huy động nguồn lực: Đã huy động được sự đóng góp ngày công và kinh phí của nhân dân địa phương cho hạ tầng; song nguồn lực đầu tư còn thiếu và chưa đa dạng hóa các nguồn tài chính ngoài ngân sách.
  • Về kiểm tra, giám sát: Hoạt động giám sát của Mặt trận và nhân dân được duy trì nhưng việc xử lý các vướng mắc phát sinh chưa kịp thời.
  • Về tổng kết, rút kinh nghiệm: Công tác sơ kết, tổng kết được tiến hành định kỳ nhưng việc nhân rộng các điển hình bản phát triển chưa thường xuyên.
• Nhận thức của các nhóm xã hội: Đa số cán bộ và người dân được khảo sát khẳng định tính cần thiết của việc xây dựng bản phát triển, tuy nhiên một số tiêu chí đánh giá theo quy định hiện hành được cán bộ cơ sở phản ánh là còn cao so với điều kiện thực tế của các bản vùng sâu, vùng xa.
• Nguyên nhân của hạn chế: Năng lực chuyên môn và lý luận của cán bộ cơ sở chưa đồng đều; chính sách đãi ngộ, phụ cấp cho cán bộ bản còn thấp; sự hỗ trợ từ các phòng ban chuyên môn cấp huyện có lúc chưa kịp thời; tập quán canh tác lạc hậu và tâm lý trông chờ vào hỗ trợ của Nhà nước ở một bộ phận người dân vẫn còn tồn tại.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp phát huy vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển ở tỉnh Luông Pha Bang

Chương 4 đề xuất các định hướng và giải pháp ứng dụng trong thời gian tới:

• 4 quan điểm chỉ đạo:
  1. Quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về chương trình "3 xây" và phát triển nông thôn toàn diện;
  2. Gắn kết chặt chẽ xây dựng bản phát triển với mục tiêu xóa đói giảm nghèo bền vững và giữ vững ổn định chính trị - xã hội;
  3. Phát huy quyền làm chủ và vai trò chủ thể của nhân dân các bộ tộc trên địa bàn;
  4. Nâng cao năng lực tự quản của bản gắn với tăng cường sự hướng dẫn, chỉ đạo của cấp huyện.
• Các nhóm giải pháp cụ thể:
  1. Nâng cao năng lực lãnh đạo của chi bộ bản: Đổi mới nội dung sinh hoạt chi bộ, nâng cao chất lượng ra nghị quyết và phân công đảng viên phụ trách hộ gia đình;
  2. Nâng cao hiệu lực quản lý, điều hành của Ủy ban hành chính bản: Chuẩn hóa quy trình lập kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội tại bản, nâng cao kỹ năng điều hành cho Trưởng bản và các phó ban;
  3. Đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Lào xây dựng đất nước và các tổ chức chính trị - xã hội: Đa dạng hóa các hình thức tập hợp quần chúng, đưa nội dung xây dựng bản phát triển vào tiêu chí thi đua của từng đoàn thể;
  4. Đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chính sách đãi ngộ: Tăng cường các lớp tập huấn kỹ năng quản lý, công tác dân vận cho cán bộ bản; kiến nghị hoàn thiện mức phụ cấp và chế độ bảo hiểm cho đội ngũ người hoạt động ở cấp cơ sở;
  5. Đổi mới công tác tuyên truyền và ứng dụng công nghệ: Tận dụng mạng xã hội, hệ thống loa truyền thanh cơ sở để phổ biến các mô hình kinh tế hiệu quả và các tiêu chí bản phát triển;
  6. Tăng cường kiểm tra, giám sát và thực hiện quy chế dân chủ: Xây dựng cơ chế tiếp nhận và giải quyết kịp thời các kiến nghị của nhân dân, thực hiện công khai, minh bạch các khoản đóng góp và kinh phí hỗ trợ xây dựng bản.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận:

• Bổ sung và phát triển khung lý thuyết về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở đối với quá trình xây dựng bản phát triển trong điều kiện thể chế chính trị của nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
• Luận giải có hệ thống 6 khía cạnh vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở và chỉ ra 5 đặc điểm đặc thù của hệ thống chính trị cấp bản (mối quan hệ giữa quản lý nhà nước và tính tự quản cộng đồng, tác động của quan hệ dòng họ và tập quán truyền thống).
• Làm rõ các yếu tố khách quan và chủ quan tác động đến việc thực thi chức năng, nhiệm vụ của các thiết chế chính trị ở cơ sở trong quá trình thực hiện chủ trương "3 xây".

Đóng góp về mặt thực tiễn và kiến nghị:

• Cung cấp nguồn cứ liệu thực chứng từ cuộc khảo sát 400 mẫu bảng hỏi và 20 cuộc phỏng vấn sâu tại 5 huyện, thành phố đại diện của tỉnh Luông Pha Bang, phản ánh thực trạng phát huy vai trò của chi bộ, chính quyền và đoàn thể cơ sở giai đoạn 2014 - 2023.
• Chỉ rõ những điểm nghẽn thực tế: sự thiếu hụt nguồn lực tài chính, năng lực cụ thể hóa tiêu chí chưa cao, phương thức tuyên truyền chậm đổi mới và chế độ phụ cấp chưa tương xứng đối với cán bộ bản.
• Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị cụ thể đối với Tỉnh ủy, Ủy ban chính quyền tỉnh Luông Pha Bang và các cơ quan trung ương của Lào nhằm hoàn thiện chính sách đào tạo, bồi dưỡng, nâng mức phụ cấp cho cán bộ cơ sở và điều chỉnh tiêu chí xây dựng bản phát triển phù hợp với từng tiểu vùng địa lý.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi không gian nghiên cứu của đề tài tập trung tại tỉnh Luông Pha Bang với mẫu khảo sát thực địa ở 5 huyện, thành phố; chưa bao quát toàn bộ các tỉnh thuộc khu vực Bắc Lào có điều kiện địa hình và cơ cấu dân tộc tương đồng.
• Về mặt thời gian, luận án tập trung đánh giá giai đoạn 2014 - 2023. Do cán bộ cấp bản tại Lào không thuộc biên chế công chức cố định và có sự thay đổi sau mỗi nhiệm kỳ bầu cử nên việc thu thập dữ liệu lịch sử theo chuỗi thời gian đối với một số chỉ số hoạt động cơ sở còn gặp giới hạn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh thực tiễn phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở giữa các tỉnh miền Bắc với các tỉnh miền Trung và miền Nam của Lào.
• Đi sâu nghiên cứu tác động của các tuyến hành lang kinh tế và hạ tầng giao thông mới (như tuyến đường sắt Lào - Trung Quốc) đối với việc chuyển đổi sinh kế và chuyển hóa các tiêu chí xây dựng bản phát triển tại các tỉnh phía Bắc Lào.

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh, học viên và giảng viên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước: Luận án là tài liệu tham khảo trong việc nghiên cứu mô hình tổ chức bộ máy, chức năng và cơ chế vận hành của hệ thống chính trị cơ sở tại Lào; đồng thời cung cấp phương pháp tiếp cận kết hợp giữa phân tích văn bản chính trị học và điều tra xã hội học định lượng.
• Đối với các cơ quan tham mưu, lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào và chính quyền địa phương: Các dữ liệu đánh giá thực trạng và hệ thống giải pháp trong luận án cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ việc sơ kết, tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 03/BCT về chủ trương "3 xây", cũng như việc sửa đổi các tiêu chí xây dựng bản phát triển và chính sách đối với cán bộ cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống chính trị cấp cơ sở ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào được tổ chức ở cấp nào và gồm những tổ chức nào?
Theo Điều 78 Chương VII Luật về Hành chính địa phương sửa đổi số 68/QH ngày 14/12/2015 của Quốc hội Lào, hệ thống chính trị cấp cơ sở được xác định đồng nhất với cấp bản (đơn vị hành chính dưới cấp huyện). Cấu trúc bao gồm: Chi bộ Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Ủy ban hành chính bản (do Trưởng bản đứng đầu), Mặt trận Lào xây dựng đất nước cấp bản và 4 tổ chức chính trị - xã hội (Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Lào, Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào, Tổng Liên đoàn Lao động Lào và Hội Liên hiệp Cựu chiến binh Lào).

2. Luận án phân tích vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển dựa trên những khía cạnh nào?
Khung lý thuyết của luận án xác lập 6 khía cạnh vai trò:

1. Nắm bắt chủ trương, tình hình, ban hành nghị quyết về xây dựng bản phát triển;
2. Lập kế hoạch, phân công, phối hợp, tổ chức thực hiện;
3. Tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia xây dựng bản phát triển;
4. Huy động nguồn lực xây dựng bản phát triển;
5. Kiểm tra, giám sát, phản biện trong xây dựng bản phát triển;
6. Tổng kết, rút kinh nghiệm trong xây dựng bản phát triển.

3. Khảo sát thực địa của luận án được tiến hành tại những địa bàn nào và quy mô mẫu ra sao?
Nghiên cứu sinh thực hiện khảo sát tại 5 huyện, thành phố của tỉnh Luông Pha Bang gồm: huyện Pạc U, huyện Xiêng Ngân, thành phố Luông Pha Bang, huyện Mương Nan và huyện Phôn Xay. Quy mô mẫu gồm 400 phiếu khảo sát bằng bảng hỏi (200 cán bộ, công chức cấp huyện và 200 người dân tại các thôn bản) và 20 cuộc phỏng vấn sâu (10 cán bộ chủ chốt cấp huyện và 10 người dân).

4. Đâu là những đặc điểm riêng của hệ thống chính trị cấp cơ sở tại Lào được luận án xác định?
Luận án xác định 5 đặc điểm riêng: 1) Tổ chức gắn với cộng đồng dân cư và mang tính tự quản cao; 2) Là nơi trực tiếp triển khai và đánh giá tính thực tiễn của đường lối, chính sách; 3) Bộ máy đơn giản, cán bộ không thuộc biên chế nhà nước cố định và ít chuyên nghiệp; 4) Đối mặt trực tiếp với các mâu thuẫn nảy sinh trong đời sống hàng ngày; 5) Chịu sự chi phối sâu sắc của quan hệ dòng họ, phong tục tập quán bản làng.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Kham Kieng Chong Houa Thor đã giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng bản phát triển tại tỉnh Luông Pha Bang giai đoạn 2014 - 2023. Bằng cách tiếp cận hệ thống và phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa chính trị học với điều tra xã hội học thực chứng, luận án đã làm rõ cấu trúc 6 khía cạnh vai trò và đánh giá thực trạng vận hành của bộ máy cấp bản tại 5 địa bàn nghiên cứu. Các quan điểm và nhóm giải pháp được đề xuất cung cấp luận cứ khoa học cho cấp ủy, chính quyền tỉnh Luông Pha Bang trong việc tiếp tục nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện chủ trương "3 xây" trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU 1. NHỮNG NGHIÊN CỨU VỀ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ, HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ SỞ 1. Những công trình nghiên cứu về hệ thống chính trị * Những công trình nghiên cứu ở Lào Sa Mut Thong Sổm Pa Nít (2018) trong bài viết “Hệ thống chính trị Lào và vấn đề nhất thể hóa các vị trí chủ chốt giữa Đảng và Nhà nước” [64] đã khẳng định mô hình hệ thống chính trị của Lào khá tương đồng với Việt Nam, song cũng có nét khác. Trong những năm qua, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã tập trung đổi mới hệ thống chính trị.

Từ Đại hội IX, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào thực hiện nhất thể hóa các vị trí chủ chốt giữa Đảng và Nhà nước. Thực tiễn đã cho thấy, việc thực hiện mô hình trên là phù hợp với đặc điểm văn hóa, phong tục, truyền thống của nền hành chính Lào. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào sẽ tiếp tục thực hiện mô hình này trên cơ sở đổi mới cho phù hợp với điều kiện cụ thể từng giai đoạn, từng địa phương, trong đó đặc biệt chú trọng tuyển chọn người đứng đầu, có đạo đức, tài năng, uy tín để thực hiện tốt nhiệm vụ nặng nề này. Ki-Kẹo Khảy-Khăm-Phị-Thun (2019), trong bài viết “Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân tại Lào trong tình hình mới” [19], đã khẳng định xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong chế độ dân chủ nhân dân trong tình hình mới là vấn đề quan trọng và có tính cấp thiết, bởi vì việc xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh là nội dung cơ bản nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, tăng cường hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước, phát huy vai trò, tính chủ động của Mặt trận Lào xây dựng đất nước, các tổ chức CT- XH nhằm hoàn thành mục tiêu xây dựng và phát huy chế độ dân chủ nhân 9 dân, lãnh đạo đất nước thoát khỏi tình trạng nước kém phát triển, lạc hậu và từng bước tiến lên chủ nghĩa xã hội, làm cho việc thực hiện chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân ngày càng đầy đủ, đảm bảo quyền lực thật sự thuộc về nhân dân.

Tác giả đã làm rõ sự phát triển về nhận thức của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Khái quát thực trạng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào trong thời gian qua. Qua đó, đề xuất hai phương hướng cơ bản để nâng cao chất lượng xây dựng Đảng và hệ thống chính trị của chế độ dân chủ nhân dân ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào trước tình hình mới, cụ thể: một là, tiếp tục tăng cường xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh và vững chắc, đảm bảo năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng và tính gương mẫu tiên phong xứng đáng là hạt nhân lãnh đạo của hệ thống chính trị dân chủ nhân dân; hai là, tiếp tục củng cố, hoàn thiện Nhà nước dân chủ nhân dân quản lý bằng pháp luật, là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân và thật sự vì nhân dân. * Những công trình nghiên cứu ở Việt Nam Nghiên cứu về hệ thống chính trị của quốc gia đa đảng nhưng duy nhất một đảng cầm quyền không hiến định như Singapore, Malaysia, Indonexia.

Nổi bật là đề tài KX. 10-10 “Mô hình tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị ở một số nước trên thế giới” do Tô Huy Rứa (2005) làm Chủ nhiệm đề tài [27] đã nghiên cứu sâu các mô hình hệ thống chính trị trên thế giới, đặc biệt là các nước ở khu vực châu Á, Đông Nam Á và kinh nghiệm cải cách hệ thống chính trị đã tạo ra “sự thần kỳ kinh tế” và “sự thần kỳ chính trị” ở các nước này. Công trình của tác giả Tô Huy Rứa (2008) (chủ biên), Mô hình tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị một số nước trên thế giới, [28] đã nghiên cứu, khảo sát và phân tích những hệ thống chính trị cơ bản có tính chất đại diện, điển hình ở một số nước trên thế giới bị ảnh hưởng bởi các tư tưởng dân chủ tự do và một số nước chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố tư tưởng xã hội chủ 10 nghĩa; những tác động của tư tưởng chính trị, điều kiện lịch sử, truyền thống văn hóa, tính chất dân chủ, tiến bộ của các hệ thống này. Trên cơ sở đó, công trình cũng đưa ra các đề xuất về việc tham khảo kinh nghiệm tổ chức, hoạt động của hệ thống chính trị các nước đó trong quá trình nghiên cứu tiếp tục đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam.

Bên cạnh đó, còn có đề tài khoa học cấp cơ sở của Viện Chính trị học - Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh “Các nền dân chủ ở phương Đông dưới góc nhìn chính trị học so sánh” do TS. Ngô Huy Đức (2008) làm Chủ nhiệm [9]. Đề tài đã chỉ ra những nguyên nhân biến các quốc gia và vùng lãnh thổ phương Đông như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore từ những nước có sự chuyên chế về chính trị, nghèo nàn, lạc hậu về kinh tế trở thành những nền dân chủ có tính tiêu biểu trong khu vực, thậm chí nó khắc phục được những hạn chế trong mô hình dân chủ phương Tây mà vẫn bảo tồn được các giá trị dân tộc của các quốc gia phương Đông. Tác giả Đỗ Hoài Nam (Chủ biên) (2008) trong cuốn sách“Vị trí đảng cầm quyền và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện mới” đây là sự chắt lọc kết quả nghiên cứu của Đề tài KX.

Cuốn sách đã đề cập một số vấn đề lý luận mang tính khái quát về đảng cầm quyền trong hệ thống chính trị ở một số nước tư bản (tác giả chọn 8 nước để nghiên cứu là: Đức, Pháp, Anh, Thụy Điển, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia). Bên cạnh đó, tác giả còn nghiên cứu về sự cầm quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong điều kiện cải cách mở cửa, xây dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung Quốc. Từ đó, tác giả luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về vị trí cầm quyền và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Mặc dù không đề cập trực tiếp đến tính chính đáng trong cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam nhưng cuốn sách có nhiều giá trị bổ ích để tham khảo.

Tác giả Phạm Ngọc Trâm (2011) trong cuốn sách “Quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam (1986-2011)” [36] đã khái quát quá trình hình 11 thành và phát triển hệ thống chính trị ở Việt Nam từ năm 1945 - 2011. Trong đó tác giả phân kỳ ra từng giai đoạn, chỉ rõ đặc điểm, yêu cầu, giải pháp đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam; phân định rõ quá trình đổi mới hệ thống chính trị trong thời kỳ chiến tranh, trong thời kỳ bao cấp và trong thời kỳ đổi mới. Tác giả Lưu Văn Sùng (2013) trong cuốn “Cách tiếp cận nghiên cứu hệ thống chính trị” [31] đã nêu 6 cách tiếp cận nghiên cứu hệ thống chính trị, bao gồm: i) xem xét hệ thống chính trị gắn với sự hình thành và phát triển của các thể chế chính trị; ii) nghiên cứu hệ thống chính trị dưới bình diện cấu trúc hệ thống; iii) hệ thống chính trị là tổ chức của các chủ thể quyền lực chính trị, với chức năng, giành, giữ và thực thi quyền lực chính trị; iv) vận hành của hệ thống chính trị là ban hành và thực thi chính sách, quyết sách chính trị; v) nghiên cứu hệ thống chính trong mối quan hệ với những con người hoạt động trong hệ thống ấy, nhất là người đứng đầu. Công trình đã làm rõ những phương pháp luận cơ bản để tiếp cận nghiên cứu hệ thống chính trị một cách biện chứng, hiện đại.

Tác giả Lê Quốc Lý (chủ biên) (2014) trong cuốn sách “Đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị ở nước ta” [20] trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với việc tổng kết thực tiễn đổi mới ở Việt Nam, tác giả đã tập hợp các bài viết của các tác giả nghiên cứu và tập trung làm rõ đặc điểm của quá trình ra đời và xây dựng hệ thống chính trị Việt Nam, xác định đặc trưng cơ bản của hệ thống chính trị Việt Nam, tính tất yếu khách quan của việc đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay, chỉ ra những phương hướng, quan điểm đồng thời đề xuất một số giải pháp cụ thể đổi mới hệ thống chính trị để hệ thống chính trị Việt Nam trở nên mạnh hơn, hiệu quả hơn, dân chủ được tăng cường, mở rộng, kỷ cương, kỷ luật và pháp chế được củng cố nhằm ổn định chính trị, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình phát triển đất nước. Việc nghiên cứu những yếu tố tác động đến tình hình, cục diện chính trị trên thế giới, có các công trình tiêu biểu: Phạm Thái Việt (2006) trong cuốn 12 “Toàn cầu hóa: Những biến đổi lớn trong đời sống chính trị quốc tế và văn hóa [39]; Lê Quang Hòa (2008) trong bài “Một số thách thức đổi mới hệ thống chính trị trong quá trình toàn cầu hóa” [14], Nguyễn Hoàng Giáp (2012) (chủ biên) trong cuốn “Một số vấn đề chính trị quốc tế trong giai đoạn hiện nay” [12]. Các công trình trên đã chỉ ra: những biến chuyển của bối cảnh quốc tế và khu vực đang đặt ra cho Việt Nam cả thời cơ và thách thức đan xen; cuộc cách mạng khoa học - công nghệ, kinh tế tri thức và quá trình toàn cầu hóa diễn ra mạnh mẽ, tác động sâu sắc đến sự phát triển của từng quốc gia. Hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác và phát triển là xu thế lớn trên thế giới, xu hướng trật tự thế giới đa cực ngày càng được khẳng định cả về kinh tế và chính trị; nhưng bên cạnh đó cũng tồn tại và nảy sinh nhiều vấn đề như xung đột sắc tộc, tôn giáo, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố, tranh chấp biên giới, tài nguyên., là những vấn đề phức tạp đòi hỏi các quốc gia phải giải quyết.