Luận Văn Thạc Sĩ: Đo Lường Lạm Phát Kỳ Vọng và Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh đo lường lạm phát kỳ vọng và phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến lạm phát kỳ vọng tại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vũ Bảo Vân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.Hcm
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Đo Lường Lạm Phát Kỳ Vọng Và Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Lạm Phát Kỳ Vọng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TÓM TẮT
• 1. BỐI CẢNH LẠM PHÁT TẠI VIỆT NAM
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
• 3. KHUNG LÝ THUYẾT VỀ LẠM PHÁT KỲ VỌNG VÀ TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ LẠM PHÁT KỲ VỌNG
• 3.1. Khung lý thuyết về lạm phát kỳ vọng
• 3.2. Các phương pháp đo lường lạm phát kỳ vọng
• 3.2.1. Phương pháp khảo sát
• 3.2.2. Phương pháp đo lường trên cơ sở thị trường tài chính
• 3.2.3. Phương pháp đo lường bằng mô hình định lượng
• 3.3. Tổng quan các kết quả nghiên cứu về lạm phát kỳ vọng
• 3.3.1. Mô hình hình thành lạm phát kỳ vọng
• 3.3.2. Các thức hình thành lạm phát kỳ vọng
• 3.3.3. Độ trễ của lạm phát kỳ vọng
• 3.3.4. Các nhân tố vĩ mô tác động đến lạm phát kỳ vọng
• 4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô hình nghiên cứu
• 4.1.1. Đo lường lạm phát kỳ vọng bằng mô hình ARIMA
• 4.2. Kiểm định các nhân tố tác động đến lạm phát kỳ vọng bằng mô hình véc-tơ tự hồi quy – VAR
• 4.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 5. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.1. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu
• 5.2. Kiểm định tính nhân quả của các biến số
• 5.3. Kết quả mô phỏng chuỗi lạm phát kỳ vọng từ chuỗi lạm phát quá khứ tại Việt Nam bằng mô hình ARIMA
• 5.4. Kết quả kiểm định các nhân tố tác động đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam bằng mô hình VAR
• 5.4.1. Kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình VAR
• 5.4.2. Kết quả kiểm định từ mô hình VAR
• 5.4.3. Kết quả phân tích mô hình phản ứng đẩy và phân rã phương sai
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đo Lường Lạm Phát Kỳ Vọng Tại Việt Nam

Lạm phát kỳ vọng là một khái niệm quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay. Việc đo lường lạm phát kỳ vọng giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về tâm lý của người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp nhằm ổn định kinh tế vĩ mô. Nghiên cứu này sẽ phân tích các phương pháp đo lường lạm phát kỳ vọng và các yếu tố ảnh hưởng đến nó tại Việt Nam.

1.1. Khái Niệm Lạm Phát Kỳ Vọng Là Gì

Lạm phát kỳ vọng được định nghĩa là mức lạm phát mà người tiêu dùng và doanh nghiệp dự đoán sẽ xảy ra trong tương lai. Khái niệm này rất quan trọng vì nó ảnh hưởng đến quyết định chi tiêu và đầu tư của các chủ thể kinh tế. Theo nghiên cứu của Vũ Bảo Vân (2013), lạm phát kỳ vọng có thể được đo lường thông qua các phương pháp khác nhau như khảo sát ý kiến, mô hình định lượng và phân tích thị trường tài chính.

1.2. Tại Sao Đo Lường Lạm Phát Kỳ Vọng Quan Trọng

Việc đo lường lạm phát kỳ vọng giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về tâm lý của người tiêu dùng và doanh nghiệp. Điều này rất quan trọng trong việc xây dựng các chính sách tiền tệ và tài khóa hiệu quả. Nếu lạm phát kỳ vọng cao, chính phủ cần có các biện pháp kiềm chế lạm phát để tránh tình trạng lạm phát gia tăng không kiểm soát.

II. Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Lạm Phát Kỳ Vọng Tại Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố tác động đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam. Các yếu tố này bao gồm lạm phát quá khứ, lỗ hổng sản lượng, tỷ giá thực hiệu lực, và giá cả hàng hóa cơ bản như dầu và gạo. Việc hiểu rõ các nhân tố này sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.1. Lạm Phát Quá Khứ Và Tác Động Của Nó

Lạm phát quá khứ có ảnh hưởng lớn đến lạm phát kỳ vọng hiện tại. Theo nghiên cứu của Patra & Partha Ray (2010), lạm phát kỳ vọng thường phản ánh các mức lạm phát đã xảy ra trong quá khứ. Điều này cho thấy rằng người tiêu dùng và doanh nghiệp thường dựa vào thông tin quá khứ để dự đoán lạm phát trong tương lai.

2.2. Tác Động Của Tỷ Giá Thực Hiệu Lực

Tỷ giá thực hiệu lực cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến lạm phát kỳ vọng. Khi tỷ giá tăng, giá cả hàng hóa nhập khẩu sẽ tăng theo, dẫn đến lạm phát gia tăng. Nghiên cứu cho thấy rằng sự biến động của tỷ giá có thể tạo ra những cú sốc lớn đến kỳ vọng lạm phát của người tiêu dùng.

III. Phương Pháp Đo Lường Lạm Phát Kỳ Vọng Hiệu Quả Tại Việt Nam

Có nhiều phương pháp để đo lường lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam, bao gồm phương pháp khảo sát, phương pháp dựa trên thị trường tài chính và mô hình định lượng. Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Ý Kiến

Phương pháp khảo sát ý kiến là một trong những cách phổ biến để đo lường lạm phát kỳ vọng. Bằng cách thu thập ý kiến từ người tiêu dùng và doanh nghiệp, các nhà nghiên cứu có thể xác định được mức lạm phát mà họ dự đoán sẽ xảy ra trong tương lai. Tuy nhiên, phương pháp này có thể bị ảnh hưởng bởi tâm lý và cảm xúc của người tham gia.

3.2. Mô Hình Định Lượng ARIMA

Mô hình ARIMA (Autoregressive Integrated Moving Average) là một phương pháp định lượng hiệu quả để dự đoán lạm phát kỳ vọng. Theo nghiên cứu của Vũ Bảo Vân (2013), mô hình này có thể sử dụng dữ liệu lạm phát quá khứ để dự đoán lạm phát kỳ vọng trong tương lai, giúp các nhà hoạch định chính sách có cái nhìn rõ hơn về xu hướng lạm phát.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Lạm Phát Kỳ Vọng Tại Việt Nam

Lạm phát kỳ vọng không chỉ là một chỉ số kinh tế mà còn có tác động lớn đến các quyết định chính sách. Việc kiểm soát lạm phát kỳ vọng có thể giúp ổn định nền kinh tế và tạo ra môi trường thuận lợi cho đầu tư và phát triển.

4.1. Tác Động Đến Chính Sách Tiền Tệ

Chính sách tiền tệ cần phải được điều chỉnh dựa trên lạm phát kỳ vọng. Nếu lạm phát kỳ vọng cao, Ngân hàng Nhà nước cần xem xét việc tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. Điều này sẽ giúp ổn định giá cả và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

4.2. Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Đầu Tư

Lạm phát kỳ vọng cũng ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp. Nếu lạm phát kỳ vọng cao, doanh nghiệp có thể trì hoãn đầu tư do lo ngại về chi phí tăng cao trong tương lai. Điều này có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

V. Kết Luận Về Lạm Phát Kỳ Vọng Tại Việt Nam

Lạm phát kỳ vọng là một yếu tố quan trọng trong việc hoạch định chính sách kinh tế tại Việt Nam. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng và phương pháp đo lường sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định hiệu quả hơn. Cần có các biện pháp cụ thể để kiểm soát lạm phát kỳ vọng nhằm đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế.

5.1. Tương Lai Của Lạm Phát Kỳ Vọng Tại Việt Nam

Trong tương lai, việc theo dõi và đo lường lạm phát kỳ vọng sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Các nhà hoạch định chính sách cần phải chú ý đến các yếu tố tác động và điều chỉnh chính sách kịp thời để đảm bảo sự ổn định kinh tế.

5.2. Kiến Nghị Chính Sách

Cần có các chính sách cụ thể nhằm kiểm soát lạm phát kỳ vọng, bao gồm việc điều chỉnh lãi suất, quản lý giá cả hàng hóa cơ bản và tăng cường truyền thông về chính sách kinh tế. Điều này sẽ giúp tạo ra niềm tin cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lịch sử kinh tế Việt Nam từng ghi nhận giai đoạn siêu lạm phát nghiêm trọng vào nửa cuối thập niên 1980 với tỷ lệ vượt ngưỡng 300% mỗi năm và tiếp tục duy trì trên 50% vào đầu những năm 1990. Sau giai đoạn kiểm soát tương đối ổn định từ năm 1996 đến 2003 ở mức 3% đến 5%, lạm phát đã bùng phát phức tạp trở lại, đạt đỉnh 19,95% vào năm 2008 và 18,13% vào năm 2011. Thực tiễn điều hành cho thấy các biện pháp thắt chặt tiền tệ truyền thống thường chỉ phát huy hiệu lực ngắn hạn và phải đánh đổi bằng suy giảm tăng trưởng kinh tế. Một nguyên nhân cốt lõi chưa được định lượng đầy đủ trong các nghiên cứu trước đây là vai trò của lạm phát kỳ vọng và sự xói mòn niềm tin thị trường.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xây dựng mô hình định lượng nhằm đo lường chuỗi lạm phát kỳ vọng, đồng thời xác định và đánh giá mức độ tác động của 6 nhân tố kinh tế vĩ mô đến kỳ vọng lạm phát tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu kinh tế theo quý trong giai đoạn 10 năm từ quý 1 năm 2000 đến quý 2 năm 2010. Việc lượng hóa lạm phát kỳ vọng mang ý nghĩa thực tiễn cấp thiết, giúp các nhà hoạch định chính sách nâng cao hiệu quả truyền dẫn tiền tệ, giảm thiểu độ trễ chính sách và kiểm soát mức độ biến động giá cả mà không làm tổn hại đến mục tiêu tăng trưởng GDP dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự phát triển của hệ thống lý thuyết kinh tế vĩ mô hiện đại về mối quan hệ giữa lạm phát và các biến số kinh tế:

• Đường cong Phillips và lý thuyết kỳ vọng thích nghi: Xuất phát từ khám phá của William Phillips năm 1958 và nghiên cứu mở rộng của Paul Samuelson cùng Robert Solow năm 1960. Milton Friedman (1968) và Edmund Phelps (1967) bổ sung yếu tố kỳ vọng thích nghi, phân định đường cong Phillips ngắn hạn và đường cong Phillips dài hạn thẳng đứng tại mức tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên NAIRU, khẳng định không tồn tại sự đánh đổi giữa lạm phát và thất nghiệp trong dài hạn.
• Lý thuyết kỳ vọng hợp lý: Phát triển bởi John Muth (1961) và trường phái cổ điển mới, nhấn mạnh các chủ thể kinh tế sử dụng toàn bộ thông tin sẵn có để dự báo tương lai, dẫn đến Mệnh đề chính sách vô hiệu nếu các can thiệp vĩ mô bị thị trường dự đoán trước hoàn toàn.
• Trường phái Keynes mới và đường cong Phillips kết hợp: Kế thừa nghiên cứu của Clarida và cộng sự (1999) cùng Michael Woodford (2003), kết hợp cả hai yếu tố kỳ vọng hướng về quá khứ và kỳ vọng hướng về tương lai. Khung phân tích này thay thế biến số thất nghiệp bằng lỗ hổng sản lượng, đồng thời liên kết quyết định định giá của doanh nghiệp với các cú sốc cung cầu vĩ mô.

Các khái niệm then chốt trong nghiên cứu gồm: Lạm phát kỳ vọng, Lỗ hổng sản lượng (chênh lệch giữa GDP thực tế và GDP tiềm năng), Tỷ giá thực hiệu lực (REER), và Sức ì lạm phát.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu nghiên cứu được thu thập với tần suất theo quý từ quý 1 năm 2000 đến quý 2 năm 2010, tạo thành bộ mẫu quan sát chuỗi thời gian gồm 42 kỳ dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa. Nguồn số liệu được trích xuất từ các định chế uy tín gồm Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), Tổng cục Thống kê Việt Nam, Datastream và Ngân hàng Nhà nước. Phương pháp chọn mẫu thu thập toàn bộ các quan sát khả dụng trong thập niên khảo sát nhằm đảm bảo tính bao quát của chu kỳ kinh tế.

Do thị trường tài chính Việt Nam trong giai đoạn này chưa phát triển các công cụ phái sinh bảo hiểm lạm phát (như trái phiếu TIPS hay hợp đồng hoán đổi lạm phát) và thiếu hệ thống khảo sát kỳ vọng định kỳ quy mô lớn, nghiên cứu lựa chọn phương pháp mô hình hóa định lượng hai giai đoạn:

1. Mô hình tự hồi quy tích hợp trung bình trượt ARIMA(0,0,4): Sử dụng phương pháp Box-Jenkins để mô phỏng chuỗi lạm phát kỳ vọng từ chuỗi chỉ số giá tiêu dùng CPI quá khứ. Lựa chọn này dựa trên kiểm định nghiệm đơn vị và phân tích đồ thị hàm tự tương quan ACF, hàm tự tương quan riêng phần PACF, mang lại độ tin cậy dự báo ngắn hạn vượt trội so với các mô hình đơn biến khác.
2. Mô hình véc-tơ tự hồi quy VAR(3): Được lựa chọn theo phương pháp luận của Christopher Sims (giải Nobel Kinh tế 2011). Mô hình VAR đối xử bình đẳng với tất cả 6 biến số nghiên cứu như các biến nội sinh mà không áp đặt các giả định cấu trúc khiên cưỡng. Nghiên cứu thực hiện kiểm định tính dừng ADF, kiểm định nhân quả Granger, xác định độ trễ tối ưu qua tiêu chuẩn AIC và SC, sau đó tiến hành phân tích hàm phản ứng đẩy (IRF) và phân rã phương sai (VD) nhằm xác định mức độ tác động của các cú sốc vĩ mô.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình kiểm định kinh tế lượng trên chuỗi dữ liệu 42 quý đã mang lại các phát hiện cụ thể như sau:

• Tính dừng đồng nhất: Kiểm định ADF xác nhận toàn bộ 6 chuỗi dữ liệu đều dừng ở chuỗi gốc tại mức ý nghĩa 1%, bao gồm chuỗi lạm phát với giá trị thống kê t đạt -4,486, lỗ hổng sản lượng đạt -5,026, lãi suất thực đạt -6,381, tỷ giá thực hiệu lực đạt -6,020, giá dầu đạt -5,290 và giá gạo đạt -4,919.
• Mô hình ARIMA tối ưu: Cấu trúc ARIMA(0,0,4) được xác định là mô hình phù hợp nhất để lượng hóa chuỗi kỳ vọng với phần dư là chuỗi dừng, mô phỏng sát diễn biến lạm phát thực tế và chỉ xuất hiện độ chệch nhỏ trong giai đoạn khủng hoảng toàn cầu 2007 - 2008.
• Độ trễ tối ưu và mức độ giải thích của mô hình VAR: Hệ thống VAR đạt độ trễ tối ưu bằng 3 theo các tiêu chuẩn thông tin AIC và Schwarz SC.
• Sức ì lạm phát chi phối vượt trội: Phân rã phương sai chứng minh biến động của lạm phát kỳ vọng chịu ảnh hưởng lớn nhất từ độ trễ của chính nó, chiếm tỷ trọng chi phối từ 43% đến 73% tổng biến thiên qua 10 kỳ phân tích.
• Tác động mạnh từ lạm phát quá khứ và giá nhiên liệu: Lạm phát quá khứ đóng góp từ 16% đến 21% vào sự biến động của kỳ vọng. Biến động giá dầu thế giới giải thích từ 6,6% đến 9,3% sự thay đổi của lạm phát kỳ vọng và phản ứng đẩy đạt đỉnh ngay trong quý đầu tiên trước khi triệt tiêu ở quý thứ 3.
• Mức độ ảnh hưởng phân hóa của các biến số khác: Lỗ hổng sản lượng đóng góp từ 0,1% đến 6,6%; tỷ giá thực hiệu lực REER đóng góp từ 0,6% đến 3,7%; giá gạo thế giới chỉ chiếm từ 0,9% đến 1,8%. Đáng chú ý, lãi suất thực có tác động mờ nhạt trong ngắn hạn nhưng gia tăng mạnh mẽ từ kỳ thứ 7 và giải thích tới 21% biến động kỳ vọng ở kỳ thứ 9 và kỳ thứ 10.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu phân tích phản ánh đặc tính nhìn về quá khứ rất rõ nét của các chủ thể kinh tế tại Việt Nam. Mức độ giải thích lên tới 21% của lạm phát quá khứ và 73% của chính độ trễ kỳ vọng cho thấy tâm lý thị trường mang tính quán tính cao, người dân hình thành kỳ vọng chủ yếu dựa trên các trải nghiệm giá cả đã diễn ra thay vì tin tưởng hoàn toàn vào các tuyên bố mục tiêu điều hành.

Cú sốc giá dầu tác động tức thì và mạnh mẽ đến kỳ vọng lạm phát do xăng dầu là mặt hàng đầu vào thiết yếu của toàn bộ hệ thống logistics và sản xuất. Ngược lại, giá gạo thế giới không gây áp lực lớn (chỉ chiếm tối đa 1,8% biến thiên) do Việt Nam là quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu với nguồn cung nội địa dồi dào, tạo lớp đệm tự nhiên ngăn chặn sự truyền dẫn giá lương thực toàn cầu vào tâm lý tiêu dùng trong nước.

Đặc biệt, mối quan hệ cùng chiều giữa lãi suất thực và lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam thể hiện một nghịch lý thú vị, trái ngược với các quan sát thực nghiệm tại Brazil của Cerisola và Gelos (2005) hay tại Ấn Độ của Patra và Partha Ray (2010). Nguyên nhân xuất phát từ đặc thù cơ cấu tài chính Việt Nam: tỷ trọng tín dụng doanh nghiệp chiếm mức rất cao trong tổng dư nợ. Khi Ngân hàng Nhà nước nâng lãi suất danh nghĩa để duy trì lãi suất thực dương trong bối cảnh lạm phát tăng, các cuộc đua lãi suất huy động giữa các ngân hàng thương mại đã đẩy lãi suất cho vay lên cao, làm tăng trực tiếp chi phí tài chính của doanh nghiệp. Áp lực chi phí đẩy này buộc doanh nghiệp phải tăng giá bán sản phẩm, từ đó kích hoạt một vòng xoáy kỳ vọng lạm phát mới.

Các phát hiện này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ diện tích tích lũy phân rã phương sai qua 10 quý và đồ thị hàm phản ứng đẩy xung lực thể hiện quỹ đạo triệt tiêu của các cú sốc giá dầu, tỷ giá và sản lượng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm kiểm soát và neo giữ lạm phát kỳ vọng:

1. Thiết lập cơ chế điều hành giá hàng hóa cơ bản có lộ trình và minh bạch thông tin: Bộ Công Thương chủ trì phối hợp cùng Bộ Tài chính xây dựng kế hoạch điều chỉnh giá xăng dầu, điện năng và dịch vụ công theo từng bước nhỏ, thông báo công khai trước tối thiểu 30 ngày. Mục tiêu đặt ra là triệt tiêu các cú sốc tâm lý đột ngột, khống chế mức đóng góp của biến động giá nhiên liệu vào lạm phát kỳ vọng dưới ngưỡng 5% trong vòng 12 tháng áp dụng.
2. Hoàn thiện cơ chế điều hành lãi suất và tái cơ cấu kênh truyền dẫn tín dụng: Ngân hàng Nhà nước cần kiểm soát chặt chẽ trần lãi suất huy động, thiết lập hành lang lãi suất ổn định nhằm kéo giảm mặt bằng lãi suất cho vay doanh nghiệp xuống dưới 10% trong vòng 24 tháng. Động thái này giúp ngăn chặn hiện tượng biến chi phí lãi vay thành áp lực chi phí đẩy lên giá cả hàng hóa.
3. Xây dựng hệ thống điều tra và chỉ số đo lường lạm phát kỳ vọng định kỳ: Tổng cục Thống kê phối hợp cùng Viện Chiến lược Ngân hàng triển khai khảo sát kỳ vọng lạm phát hàng quý đối với mẫu tối thiểu 2.000 doanh nghiệp và hộ gia đình trên 63 tỉnh thành. Thời gian hoàn thiện và đưa vào vận hành hệ thống chỉ số kỳ vọng chính thức là trong vòng 18 tháng.
4. Minh bạch hóa mục tiêu chính sách tiền tệ và tăng cường truyền thông vĩ mô: Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước định kỳ công bố Báo cáo Lạm phát độc lập hàng quý, cam kết neo giữ mục tiêu lạm phát trung hạn trong khoảng 4,0% đến 4,5% giai đoạn 5 năm tiếp theo. Việc củng cố mức độ tín nhiệm chính sách sẽ giúp chuyển dịch hành vi của công chúng từ nhìn về quá khứ sang nhìn về tương lai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan hoạch định chính sách tiền tệ và Ngân hàng Nhà nước: Cung cấp khung định lượng đánh giá mức độ truyền dẫn của lãi suất thực và tỷ giá REER, hỗ trợ thiết kế các thông điệp truyền thông chính sách nhằm neo giữ tâm lý thị trường.
• Chuyên gia nghiên cứu kinh tế lượng và giảng viên đại học: Nguồn tư liệu thực nghiệm chuẩn xác về quy trình ứng dụng kết hợp mô hình ARIMA và mô hình hệ phương trình véc-tơ tự hồi quy VAR trên chuỗi số liệu kinh tế vĩ mô 42 quý tại một thị trường mới nổi.
• Chuyên viên phân tích chiến lược tài chính tại các ngân hàng thương mại và quỹ đầu tư: Hỗ trợ xây dựng mô hình dự báo chi phí vốn và giá cả nguyên vật liệu dựa trên chu kỳ trễ 3 quý của giá dầu và độ trễ 7 đến 10 quý của lãi suất thực.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học: Tài liệu tham khảo toàn diện về cơ sở lý thuyết đường cong Phillips hiện đại, phương pháp xử lý tính dừng ADF và phân tích hàm phản ứng đẩy.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao luận văn sử dụng mô hình ARIMA thay vì phương pháp khảo sát thực tế để đo lường lạm phát kỳ vọng?

Tại Việt Nam trong giai đoạn 2000 đến 2010, thị trường tài chính chưa hình thành các sản phẩm phòng ngừa lạm phát như trái phiếu TIPS và cơ quan quản lý chưa tổ chức các cuộc điều tra kỳ vọng định kỳ. Phương pháp ARIMA(0,0,4) giúp trích xuất chuỗi kỳ vọng từ 42 quý dữ liệu quá khứ một cách khách quan, khắc phục triệt để các sai số đo lường do chi phí khảo sát cao và độ trễ thu thập thông tin.

Nhân tố nào tác động mạnh nhất đến sự hình thành lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam?

Kết quả phân rã phương sai chỉ ra sức ì của chính lạm phát kỳ vọng là nhân tố chi phối lớn nhất, giải thích từ 43% đến 73% biến động qua 10 kỳ. Xếp ngay sau đó là lạm phát quá khứ với tỷ trọng giải thích từ 16% đến 21%, khẳng định thói quen định giá và tâm lý tiêu dùng của người dân Việt Nam mang nặng xu hướng nhìn về quá khứ.

Tại sao sự gia tăng của lãi suất thực lại làm tăng lạm phát kỳ vọng trong ngắn hạn?

Do doanh nghiệp Việt Nam phụ thuộc nặng nề vào vốn vay ngân hàng, khi lãi suất danh nghĩa bị đẩy lên cao sẽ làm chi phí tài chính đội lên nhanh chóng. Doanh nghiệp buộc phải tăng giá bán sản phẩm để bù đắp chi phí vốn, vô hình trung biến chính sách thắt chặt tiền tệ thành áp lực lạm phát chi phí đẩy trên thị trường.

Cú sốc giá dầu thế giới tác động đến lạm phát kỳ vọng trong thời gian bao lâu?

Phân tích hàm phản ứng đẩy cho thấy khi giá dầu thế giới tăng đột biến, lạm phát kỳ vọng trong nước sẽ bật tăng ngay lập tức trong quý đầu tiên, đóng góp từ 6,6% đến 9,3% vào biến thiên kỳ vọng, sau đó giảm dần và hoàn toàn triệt tiêu tác động sau 3 quý.

Chính sách tiền tệ cần bao nhiêu thời gian để tạo ra tác động rõ nét lên lạm phát kỳ vọng?

Khác với tác động nhanh của giá dầu, lãi suất thực thể hiện độ trễ chính sách rất dài. Biến số này có ảnh hưởng không đáng kể trong 6 quý đầu tiên, nhưng bắt đầu tác động mạnh mẽ từ quý thứ 7 và đạt mức chi phối lên tới 21% tổng biến động kỳ vọng ở quý thứ 9 và quý thứ 10.

Kết luận

Nghiên cứu đã giải quyết trọn vẹn bài toán lượng hóa lạm phát kỳ vọng và đánh giá cơ chế tác động của các cú sốc vĩ mô tại Việt Nam:

• Xác lập thành công quy trình mô phỏng chuỗi lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam thông qua mô hình toán định lượng ARIMA(0,0,4) đạt độ chính xác cao trên chuỗi 42 quý.
• Kiểm định và chứng minh cấu trúc phụ thuộc của kỳ vọng lạm phát chịu chi phối chủ yếu bởi sức ì nội tại (43% đến 73%) và lạm phát quá khứ (16% đến 21%).
• Phát hiện vai trò truyền dẫn tức thì của cú sốc giá dầu (chiếm 6,6% đến 9,3%) và độ trễ kéo dài tới 10 quý của công cụ lãi suất thực (giải thích 21% biến động).
• Chỉ ra tính chất thứ yếu của biến động giá gạo thế giới (dưới 1,8%) và tỷ giá thực hiệu lực (dưới 3,7%) đối với kỳ vọng giá cả nội địa.
• Cung cấp hệ thống 4 khuyến nghị chính sách có lộ trình cụ thể từ 12 đến 24 tháng nhằm chuyển đổi hành vi thị trường từ nhìn về quá khứ sang neo giữ mục tiêu tương lai.

Các cơ quan quản lý và nhóm nghiên cứu vĩ mô cần tiếp tục mở rộng mô hình khảo sát thực nghiệm kết hợp dữ liệu lớn trong giai đoạn tiếp theo để nâng cao năng lực dự báo và tối ưu hóa hiệu lực điều hành kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -------------- VŨ BẢO VÂN ĐO LƯỜNG LẠM PHÁT KỲ VỌNG VÀ PHÂN TÍCH CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN LẠM PHÁT KỲ VỌNG TẠI VIỆT NAM 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp.Hồ Chí Minh – Năm 2013 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Mục lục Tóm tắt 1.1 Bối cảnh lạm phát tại Việt nam .2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Khung lý thuyết về lạm phát kỳ vọng và tổng quan các kết quả nghiên cứu về lạm phát kỳ vọng .1 Khung lý thuyết về lạm phát kỳ vọng .2 Các phương pháp đo lường lạm phát kỳ vọng .1 Phương pháp khảo sát .2 Phương pháp đo lường trên cở sở thị trường tài chính .3 Phương pháp đo lường bằng mô hình định lượng .3 Tổng quan các kết quả nghiên cứu về lạm phát kỳ vọng .1 Mô hình hình thành lạm phát kỳ vọng .2 Các thức hình thành lạm phát kỳ vọng .3 Độ trễ của lạm phát kỳ vọng .4 Các nhân tố vĩ mô tác động đến lạm phát kỳ vọng. 18 Patra & Partha Ray (2010). Phương pháp nghiên cứu.1 Mô hình nghiên cứu .1 Đo lường lạm phát kỳ vọng bằng mô hình ARIMA.

23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Kiểm định các nhân tố tác động đến lạm phát kỳ vọng bằng mô hình vec-tơ tự hồi quy – VAR .2 Dữ liệu nghiên cứu. Nội dung và kết quả nghiên cứu .1 Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu .2 Kiểm định tính nhân quả của các biến số .3 Kết quả mô phỏng chuỗi lạm phát kỳ vọng từ chuỗi lạm phát quá khứ tại Việt Nam bằng mô hình ARIMA .4 Kết quả kiểm định các nhân tố tác động đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam bằng mô hình VAR .1 Kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình VAR.2 Kết quả kiểm định từ mô hình VAR .3 Kết quả phân tích mô hình phản ứng đẩy và phân rã phương sai. 42 Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Danh mục hình. Tỷ lệ lạm phát tại Việt Nam và các quốc gia khác 2000 – 2009 Hình 2.

Đường cong Philips ngắn hạn và dài hạn Hình 3. Sự hình thành lạm phát kỳ vọng theo Ranyard và đồng sự (2008) Hình 4. Đóng góp của mỗi nhân tố trong việc neo lạm phát kỳ vọng tại Brazil Hình 5. Lạm phát kỳ vọng được mô phỏng từ mô hình ARIMA Hình 6.

Mức độ tác động của các biến đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam qua phân tích mô hình hàm phản ứng đẩy Hình 7. Mức độ tác động của các biến đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam qua phân tích kết quả phân rã phương sai. Danh mục bảng. Kiểm định tính dừng của các biến nghiên cứu Bảng 2.

Kiểm định mối quan hệ nhân quả giữa các biến Bảng 3. Kết quả lược đồ tự tương quan và tương quan riêng phần Bảng 4. Kết quả hồi quy mô hình ARIMA(0,0,4)từ chuỗi lạm phát thực tế. Kết quả hồi quy mô hình ARIMA từ chuỗi lạm phát thực tế.

Kết quả kiểm định phần dư của mô hình ARIMA Bảng 7. Kết quả kiểm định độ trễ tối ưu của mô hình VAR Bảng 8. Kết quả kiểm định từ mô hình VAR Bảng 9. Kết quả kiểm định phân rã phương sai LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Danh mục từ viết tắt NHTW Ngân hàng trung ương NHNN Ngân hàng Nhà nước TCTK Tổng cục thống kê IMF International monetary Fund – Quỹ tiền tệ thế giới ADB Asian development bank – NH phát triển Châu Á Thái Bình Dương IFS International foundation for science –Tổ chức khoa học quốc tế REER Real effective exchange rate – Tỷ giá thực hiệu lực CPI Consumer price index – Chí số giá tiêu dùng GDP Gross domestic product –Tổng sản lượng quốc nội NAIRU Non- Accelerating Inflation Rate of Unemployment – Tỷ lệ thất nghiệp không gia tăng lạm phát (tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên) VAR Vector autoregression – Mô hình tự hồi quy véc-tơ ARIMA Autoregressive Integrated Moving Average–Mô hình tự hồi qui tích hợp trung bình trượt ADF Kiểm định Augmented Dickey – Fuller AIC Akaike information Criterion – Kiểm định Akaike SC Schwarz Information Criterion – Kiểm định Schwarz ACF Auto correlation Function - Hàm tự tương quan PACF Partial autocorrelation function - Hàm tự tương quan từng phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Nội dung của bài nghiên cứu này tập trung vào vấn đề lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam. Với các kết quả nghiên cứu đạt được, luận văn này góp phần làm sáng tỏ hơn một số vấn đề đáng chú ý như sau: Cách thức đo lường lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam? Những nhân tố nào tác động đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam? Mức độ tác động của các nhân nhân tố đến kỳ vọng lạm phát như thế nào? Kỳ vọng lạm phát đóng vai trò như thế nào trong việc hoạch định các chính sách kinh tế vĩ mô nói chung và lạm phát nói riêng. Kết quả nghiên cứu cho thấy, có thể dùng mô hình trung bình trượt tự hồi quy (ARIMA) để mô phỏng chuỗi lạm phát kỳ vọng từ chuỗi lạm phát quá khứ. Dựa trên chuỗi lạm phát kỳ vọng được tạo ra, luận văn đã sử dụng mô hình véc-tơ tự hồi quy (VAR) để kiểm định 6 nhân tố tác động đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam: lạm phát quá khứ, lỗ hổng sản lượng, tỷ giá thực hiệu lực, lãi suất thực, giá dầu và giá gạo.

Dựa trên phân tích kết quả mô hình VAR, mô hình phản ứng đẩy và kết quả phân rã phương sai, kết quả nghiên cứu cho thấy yếu tố tác động mạnh nhất đến lạm phát kỳ vọng chính là độ trễ của chính nó (lạm phát kỳ vọng), kế đến là lạm phát trong quá khứ và giá dầu là hai yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ đến lạm phát kỳ vọng. Lỗ hổng sản lượng, tỷ giá thực hiệu lực cũng tác động đến lạm phát kỳ vọng nhưng không thực sự mạnh mẽ, các yếu tố còn lại (lãi suất thực, giá gạo) tác động không đáng kể. Bên cạnh đó kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, một sự gia tăng của lạm phát quá khứ, cú sốc giá dầu, lỗ hổng sản lượng, tỷ giá thực hiệu lực, lãi suất thực và cú sốc giá dầu sẽ dẫn đến sự gia tăng của lạm phát kỳ vọng. Kết quả nghiên cứu cho thấy sức ì của lạm phát tại Việt Nam là rất lớn (xu hướng back-looking), điều này thể hiện qua mức độ và sự tác động dai dẵn của lạm phát quá khứ đến lạm phát kỳ vọng tại Việt Nam trong thời gian qua.

Bên cạnh đó kết quả nghiên cứu cũng cho thấy lạm phát kỳ vọng khá nhạy trước LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thông tin giá cả của giá xăng - dầu,vì vậy Chính phủ cần xem xét điều chỉnh giá các mặt hàng cơ bản (giá xăng dầu) một cách thận trọng và có lộ trình phù hợp nhằm tránh gây ra các cú sốc cho thị trường và khiến cho lạm phát kỳ vọng biến động quá mạnh, đặc biệt là khi điều chỉnh tăng giá. Căn cứ vào tình hình lạm phát thực tế của Việt Nam trong thời gian qua cũng như căn cứ vào kết quả nghiên cứu đạt được cho thấy, một sự gia tăng lãi có thể gây tác động không mong muốn đến lạm phát kỳ vọng, hay nói cách khác là làm gia tăng lạm phát kỳ vọng trong ngắn hạn. Điều này là do cơ chế điều hành lãi suất tại Việt Nam chưa được thống nhất, cơ cấu tín dụng doanh nghiệp chiếm tỷ trọng cao và lãi suất là biến số hết sức quan trọng đối với các chủ thể kinh tế, nhất là sẽ làm tăng chi phí cho các doanh nghiệp, tác động đến mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế. Vì vậy Chính phủ cần thận trọng khi sử dụng công cụ này trong điều hành chính sác vĩ mô.

Hơn nữa, kết quả nghiên cứu cũng hàm ý rằng việc neo và kiểm soát lạm phát kỳ vọng đóng vai trò rất quan trọng trong việc hoạch định các chính sách vĩ mô của Chính phủ. Chỉ khi lạm phát kỳ vọng được kiểm soát tốt thì các chính sách vĩ mô mới phát huy hết tác dụng vốn có của nó và ngược lại. Vì vậy các nhà họach định cần xác định,phân tích chính xác các yếu tốc tác động đến lạm phát kỳ vọng trong từng thời kỳ để đưa ra các giải pháp cho phù hợp. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Bối cảnh lạm phát tại Việt Nam Việt Nam đã trải qua giai đoạn siêu lạm phát trong nửa cuối những năm 1980 với tỷ lệ lạm phát trên 300%/năm và trên 50%/năm đầu những năm 1990.

Lúc này, các chính sách chống lạm phát có ý nghĩa quan trọng chiến lược tại Việt Nam. NHNN đã phải tích cực thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ và giữ cho tỷ giá USD/VND cố định hoàn toàn. Trước những giải pháp hữu hiệu và kịp thời này thì tình hình lạm phát đã được cải thiện đáng kể, xuống gần 10% năm 1995. Từ những năm 1996 – 2003 tỷ lệ lạm phát bình quân được duy trì trong khoảng 3% – 5% mỗi năm và khá tiệm cận với tỷ lệ lạm phát của các nước trong khu vực.

Hình 1: Tỷ lệ lạm phát tại Việt Nam và các quốc gia khác giai đoạn 2000 – 2009 Nguồn : Nguyễn Thị Thu Hằng và Nguyễn Đức Thành (2011) Tuy nhiên, sau giai đoạn ổn định này thì lạm phát có xu hướng gia tăng trở lại và ngày một phức tạp hơn. Khởi đầu là năm 2004 với tỷ lệ lạm phát 9.5%, cao hơn rất nhiều so với mục tiêu 6% mà chính phủ đặt ra. Năm 2005 là 8,4% so với mục tiêu đề ra là dưới 6. Và kể từ giai đoạn này lạm phát tại Việt Nam luôn ở mức cao và khá xa so với tỷ lệ lạm phát của các nước trong khu vực.

Sự trở lại của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - 2- lạm phát trong giai đoạn này chủ yếu là do gia tăng cung tiền và mở rộng tín dụng của NHNN nhằm kích thích tăng trưởng kinh tế sau khi nền kinh tế có dấu hiệu chững lại vào năm 2000. Trước tình hình này, NHNN vẫn tiếp tục sử dụng biện pháp thắt chặt tiền tệ và giữ cho tỷ giá gần như cố định. Nhưng thành công đã không lặp lại vì tỷ lệ lạm phát sau khi giảm nhẹ vào năm 2006 còn 6,6% đã tăng mạnh tới 12,57% năm 2007 và lên tới 19,95% năm 2008. Cuối năm 2008 đầu năm 2009 khủng hoảng kinh tế toàn cầu nổ ra và những hậu quả của nó đã kéo theo tỷ lệ lạm phát Việt Nam xuống còn 6,88% trong năm 2009.