Chương 1 - Lý luận chung về ngân sách, phân bổ ngân sách và định mức phân bổ ngân sách 1. Tổngiquan về NSNN và ngânisách huyện. Hệ ThốngiNSNN ở Việt Nam. - Hệ thốngiNSNN là tổngithể các cấpingân sách, có mối quan hệ gắn bó và phụ thuộc lẫn nhau trongiquá trình thực hiện nhiệmivụ thu chi của mỗiicấp ngân sách.
- Theo Điều 6 Nghị định số 163/2016/NĐ-CPingày 21ithángi12 nămi2016 về hướng dẫn LuậtiNSNN nămi2015 thì hệ thốngiNSNN bao gồm: + Ngânisách nhà nước gồm ngân sáchitrung ương và ngânisách địa phương. + Ngânisách địa phương gồm ngânisách của các cấp chínhiquyền địa phương, trong đó: Ngânisách tỉnh, thành phốitrực thuộc trung ương (gọi chungilà ngânisách tỉnh), bao gồm ngânisách cấp tỉnh và ngânisách của các huyện, iquận,ithị xã,ithành phốithuộc tỉnh,ithành phốithuộc thành phố trựcithuộc trung ương; Ngânisách huyện, quận,ithịixã, thành phốithuộc tỉnh, thànhiphố thuộc thànhiphố trựcithuộc trung ương (gọi chung là ngânisách huyện), bao gồm ngânisách cấpihuyện và ngânisách của các xã, phường, thịitrấn; Ngânisách các xã, phường, thịitrấn (gọi chung là ngânisách cấp xã).1: Hệ thống các cấp NSNN ở Việt Nam NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC VIỆT NAM Ngânisách Trung ương Ngân sách địa phương Ngân sách cấp tỉnh, Thành phố thuộc Trung ương NS huyện (huyện, quận, thành phố thược tỉnh) NS xã (xã, phường, thị trấn) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ngân sách huyện trong hệ thống ngân sách. Khái niệm về ngân sách huyện.
Ngân sách huyện là quỹ tiền tệ tập trung của huyện được hình thành bằng các nguồnithu, nhằm đảm bảo các nhiệmivụ chi trong phạmivi của huyện theo phân cấp ngân sách. Là một bộ phận của ngân sách nhà nước, ngân sách huyện là cấp ngân sách của chính quyền cơ sở do Uỷ ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh xây dựng, quản lý và sử dụng; do Hội đồnginhân dân huyện quyếtiđịnh và giámisát quá trình tổichức thực hiện.iNgân sách huyện được xây dựng trên cơisở các nguồn thu của huyện theo phân cấp (kể cả nguồn trợicấp của ngânisách cấp trên) và chỉ thực hiện các côngiviệc thuộc chứcinăng, nhiệmivụ của chínhiquyền địa phương theo quy định. Đặciđiểm của ngânisách huyện. - Ngân sáchihuyện là cấpingân sách trungigian giữa ngânisách tỉnh, huyện, xã; chủ yếu là cấp thực hiện nhiệmivụ thu, chi do cấp tỉnh giao.
Đây là cấp “nối tiếp” giữa ngânisách cấp tỉnh và ngânisách cấp xã. - Nguồn thu của ngânisách huyện do Hội đồnginhân dân tỉnhiphân cấp dựa trên cơ sở quy định pháp luật, bao gồm nguồn thu từ các khoản ngânisách được hưởng 100%, các khoảnithu phân chia theo tỷilệ %; thu bổ sungitừ ngân sáchicấp trên và các khoản thuikhác theo Luật. Nguồn thu ngân sách huyện bao gồm nguồn thu của ngân sách cấp huyện và ngân sách cấp xã và có sự khác biệt giữa các tỉnh trong tỷ lệ được hưởng của ngân sách huyện. - Nhiệm vụichi của ngân sáchihuyện do Hội đồng nhân dânitỉnh phân cấp dựa trên cơ sở được quy định tạiiĐiều 38 LuậtiNSNN năm 2015.
- Thực hiện chi ngân sách huyện theo nguyên tắcichi không được vượt quá thu. Điều này khác với ngân sáchicấp tỉnh và ngân sáchitrung ương (có thể vay nợ để bù đắp thâmihụt ngân sách). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 15 - Ngân sách huyện do chính quyền huyện (Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân) tổ chức quản lý gắn với nhiệm vụ thu, chi để thực hiệnichức năng, nhiệm vụ của chínhiquyền địa phương. Vai tròicủa ngân sách huyện trong hệ thống NSNN và trong phát triểnikinh tế - xã hội trên địa bàn.
Ngân sách huyện có vai trò bảo đảm chức năng quản lý nhà nước về quốc phòng an ninh, giữ vững và ổn định chính trị, tạo công bằng xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần bảo vệ môi trường: - Ngân sách huyện bảoiđảm thực hiện vai trò quản lý của Nhà nước, bảo vệ an ninhitrật tự của huyện: Là một cấpichính quyền, huyện cũngitổ chức ra cho mình mộtihệ thống các cơiquan, đoàn thểihành chính nhằm thựcihiện các chức năng quản lý của Nhà nước. Điều đóicũng có nghĩailà để cho các cơiquan, đoàn thể đó hoạtiđộng được cần phải có mộtiquỹ tài chính tậpitrung cho nó - đóichính là ngân sáchihuyện. Mặc dù khôngilớn mạnh như ngân sáchiTrung ương nhưng ngân sáchihuyện cũng tạoicho mình một vịithế nhất định nhằm chủiđộng trong việc thựcihiện chứcinăng Nhà nước ở địa phương. Tùy theo phạmivi địa lý, tình hìnhikinh tế -ixã hội trênitừng huyện mà nhuicầu đảmibảo này khácinhau.
Trong các chứcinăng của Nhà nước thì chức năng đảmibảo an ninhitrật tự, quốciphòng đóng vaiitrò đặc biệt quanitrọng. Đây là côngicụ quyềnilực của Nhà nước, nhằm bảoivệ ý chí của Nhà nước, tạo điềuikiện an toàn để huyện phátitriển mọi mặt. Để đảmibảo cho chức năng đặcibiệt này, ngân sáchihuyện cần phảiicó kế hoạchicụ thể, chiitiết, có các khoản dựiphòng hợp lý. - Ngân sách nhà nước huyện là công cụ quan trọng của chính quyền cấp huyện trong việc ổn định và phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn; Để thựcihiện tốt chiến lược kinh tế - tàiichính của địa phương huyện cầniphải sửidụng các côngicụ sẵnicó củaimình để điềuitiết, định hướng.
Một tronginhững công cụ đắcilực là ngânisách. Huyện phải cănicứ vào thếimạnh của địa phương mình để định hướng, hình thànhicơ cấu kinhitế, kíchithích phátitriển. Đồngithời, huyệniphải đảm bảo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 16 kinh phí, vốniđầu tư, hỗ trợivề cơisở hạ tầng, tạo môi trường thuậnilợi cho các doanhinghiệp hoạtiđộng. - Định hướng phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và phát triển bền vững; - Ngân sáchicấp huyện với vai trò kiểm tra ngân sách gắn chặt với quyềnilực Nhà nước, nhất là quyềnilực của hệithống hànhichính Nhà nước; - Thông quaingân sách, kiểmitra quáitrình phátitriển kinh tếiquốc dân, cũng như cácingành, các đơnivị sản xuất kinhidoanh nhằm thúciđẩy, phátihiện, khaiithác tiềminăng kinh tế, kiểmitra bảo vệ tàiisản quốc gia, tàiisản Nhà nước.
Nhiệm vụichi của ngânisách huyện. Nhiệm vụ chi của ngân sách huyện cũng giống các nhiệm vụ chi của ngânisách địa phương nói chung và ngân sách tỉnh nói riêng, nhưng ngânisách huyện khác với ngân sách tỉnh là không có nhiệm vụ chi bổisung quỹ dựitrữ tàiichính địa phương vì ngân sách huyện hoạt động trên nguyên tắc cân đối thu - chi, chỉ được chi trong phạm vi nguồn thu và dự toán đầuinăm đượciHĐND huyện quyết nghị. Ngân sách huyện chủ yếu được phân loại thành hai nhiệm vụ chi cơ bản là chi đầu tưiphát triển và chi thườngixuyên, cụ thể: - Chi đầuitư phátitriển bao gồm: + Chiiđầu tư xây dựng các côngitrình kết cấu hạitầng kinhitế - xãihội theo phânicấp của tỉnh. + Chi bổ sung quỹ phát triển đất cấp huyện từ nguồn thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các nguồn các theo quyiđịnh của nhà nước.
- Chi thường xuyên bao gồm: + Chi sự nghiệpigiáo dục, đàoitạo + Chi sự nghiệp văn hóaithông tin, phát thanh, thể dụcithể thao do cấp huyện quản lý. + Chi đảm bảoixã hội + Chi sự nghiệp môi trường do cấp huyện quảnilý. + Các hoạtiđộng sự nghiệp kinhitế do cấp huyện quản lý. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 17 + Chi quốc phòngian ninh và trậtitự an toàn xã hội.
+ Chi hoạt động quảnilý nhà nước cấp huyện. + Hoạtiđộng của các cơ quan Mặt trậniTổ quốc ViệtiNam, Đoàn Thanhiniên cộng sản HồiChí Minh, Hội cựuichiến binh, Hội Liênihiệp phụ nữ, Hội Nôngidân Việt Nam cấp huyện. + Hỗ trợ các tổichức xã hội, xã hội - nghềinghiệp cấp huyện + Các khoản chi khác theo quy định của pháp luật. + Chi bổ sung cho Ngân sách xã 1.
Xây dựng dựitoán NSNN ở huyện. Đối với quáitrình ngân sách củaimỗi quốc gia, xây dựng dựitoán ngânisách nhà nước là khâu đầuitiên tạo tiềniđề, cơ sở choicác khâu tiếpitheo của quáitrình ngânisách nhà nước. Đây là giaiiđoạn xây dựng và quyếtiđịnh dự toán thu,ichi ngânisách của Nhà nước trong thờiihạn một năm. Pháp luật Việt Nam hiệnihành đã quyiđịnh một số cănicứ làm cơisở xây dựng dựitoán ngân sáchikhoa học, phùihợp với thựcitiễn, đảmibảo cho việc tổichức thực hiện ngânisách nhà nước và quyếtitoán ngânisách nhà nước hiệuiquả hơn.
Căn cứ xâyidựng dự toán NSNN. - Thứ nhất, căn cứ vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và bảo đảm quốc phòng, an ninh để lập dự toán cho từng ngành và các xã. Do mỗi đơn vị thựcihiện nhiệm vụ khác nhau nên số tính dự toán cũng khác nhau nhằm đápiứng nhu cầu hoạt động của từng đơn vị nhất là các xã vùng biên giới. - Thứ hai, cănicứ vào chínhisách, chế độ thuingân sách; định mứciphân bổingân sách, chếiđộ, tiêu chuẩn địnhimức chi ngânisách do HĐND tỉnh quyiđịnh.
Đó làinhững quyiphạm phápiluật định ra những chuẩnimực pháp lý để cơiquan nhàinước có thẩmiquyền tiến hành phùihợp với nhiệmivụ, quyềnihạn của mình. Tuyinhiên, các quan hệ xãihội không ngừng biếniđổi nên nhiều trường hợp các định mức chi không còn phùihợp để điểuichỉnh; vì thế, cầnicó sự sửaiđổi, bổisung cần thiết đốiivới những quy định này, nhưng phải sửa đổi bổ sung trước thời điểm lập TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 18 dự toán NSNN hàng năm, tránh trường hợp phải bổ sungidự toán do ban hành sau khi giao dự toán. Đối với các khoảnichi trong dựitoán ngân sách, về nguyên tắc phải được xáciđịnh trên cơisở mục tiêu phát triển kinhitế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh. Quy trình xây dựng dự toán NSNN ở huyện.
Căn cứ Nghị định 163/2016/NĐ-CP, việc xây dựng dự toán NSNN gồm 3 bước sau: + Bước 1, Hướng dẫn lập dự toán NSNN: Căn cứ Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch & Đầu tư sẽ hướng dẫn các địa phương lập dự toán. + Bước 2, Lập dựitoán NSNN: Căn cứ vào hướng dẫn lập dựitoán, các đơnivị sử dụngingân sách tiến hành lập dự toán gửi Phòng Tàiichính - Kế hoạch tổng hợp trình UBND huyện gửi SởiTài chính và Sở Kếihoạch & Đầu tư tổng hợp trình UBND tỉnh thông qua HĐND tỉnh. + Bước 3, Quyết định, phânibổ và giaoidự toán NSNN: Căn cứ dự toán do UBND tỉnh trình HĐND tỉnh thống nhất thì Ban hành Nghị quyết phê duyệt dự toán NSNN địa phương, căn cứ Nghị quyết UBND tỉnh ban hành quyết định giao dự toán cho từng huyện, trên cơisở dự toán được giao huyện phânibổ trình HĐND huyện phê chuẩn và ban hành quyết định giao dự toán cho các đơn vị sử dụng NSNN và UBND các xã, thị trấn. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.