Luận văn thạc sĩ định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người trong luật hình sự việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người trong luật hình sự việt, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Thị Nhạn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Văn Độ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Định Tội Danh Và Hình Phạt Tội Vô Ý Làm Chết Người
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI VÔ Ý LÀM CHẾT NGƯỜI THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của các tội vô ý làm chết ngƣời
• 1.2. Tội vô ý làm chết người
• 1.2.1. Khái niệm
• 1.3. Lý luận về định tội danh đối với các tội vô ý làm chết ngƣời
• 1.3.1. Các đặc điểm cơ bản của định tội danh đối với các tội vô ý làm chết người
• 1.3.2. Căn cứ pháp lý của việc định tội danh đối với các tội vô ý làm chết người
• 1.3.3. Căn cứ khoa học của việc định tội danh các tội vô ý làm chết người
• 1.4. Lý luận về quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết ngƣời
• 1.4.1. Khái quát chung về hình phạt
• 1.4.2. Khái niệm quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người
• 1.4.3. Các nguyên tắc quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người
• 1.4.4. Căn cứ quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người
• 1.5. Mối quan hệ giữa định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết ngƣời
• 1.6. Những điều kiện bảo đảm cho việc định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết ngƣời
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ PHÁP LÝ HÌNH SỰ VÀ THỰC TIỄN ĐỊNH TỘI DANH, QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI VÔ Ý LÀM CHẾT NGƯỜI
• 2.1. Quy định của Bộ luật hình sự 1999 về các tội vô ý làm chết ngƣời
• 2.1.1. Quy định về tội vô ý làm chết người (Điều 98)
• 2.1.2. Tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Điều 99)
• 2.2. Phân biệt các tội vô ý làm chết ngƣời với các tội phạm khác
• 2.2.1. Phân biệt tội Vô ý làm chết người với tội Vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính
• 2.2.2. Phân biệt các tội vô ý làm chết người với tội giết người (Điều 93 BLHS năm 1999)
• 2.2.3. Phân biệt các tội vô ý làm chết người với tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người (Điều 104 BLHS năm 1999)
• 2.3. Thực tiễn định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết ngƣời
• 2.3.1. Tình hình định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người (2011 – 2016)
• 2.3.2. Một số vấn đề đặt ra về định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người qua một số vụ án cụ thể
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI VÔ Ý LÀM CHẾT NGƯỜI
• 3.1. Hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về các tội vô ý làm chết ngƣời
• 3.2. Giải pháp nâng cao trình độ, năng lực của ngƣời tiến hành tố tụng
• 3.3. Giải pháp tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật
• 3.4. Các giải pháp khác
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về định tội danh và hình phạt tội vô ý làm chết người

Tội vô ý làm chết người là một trong những tội phạm nghiêm trọng trong luật hình sự Việt Nam. Hành vi này không chỉ xâm phạm đến quyền sống của con người mà còn gây ra những hệ lụy xã hội nghiêm trọng. Định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội này cần được thực hiện một cách chính xác và công bằng. Việc hiểu rõ về khái niệm, dấu hiệu pháp lý và các quy định liên quan là rất cần thiết để đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật.

1.1. Khái niệm tội vô ý làm chết người trong luật hình sự

Tội vô ý làm chết người được định nghĩa là hành vi gây ra cái chết cho người khác mà không có ý thức hoặc không thấy trước được hậu quả của hành vi mình. Điều này có thể xảy ra trong nhiều tình huống khác nhau, từ tai nạn giao thông đến vi phạm quy tắc an toàn lao động.

1.2. Các dấu hiệu pháp lý của tội vô ý làm chết người

Để xác định tội vô ý làm chết người, cần có các dấu hiệu pháp lý rõ ràng như hành vi vi phạm quy tắc an toàn, hậu quả chết người và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả. Những yếu tố này giúp phân biệt tội vô ý làm chết người với các tội phạm khác.

II. Vấn đề và thách thức trong định tội danh tội vô ý làm chết người

Mặc dù pháp luật đã quy định rõ ràng về tội vô ý làm chết người, nhưng trong thực tiễn, việc định tội danh và quyết định hình phạt vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan tiến hành tố tụng thường gặp phải những vấn đề như nhầm lẫn giữa các tội danh, thiếu sót trong việc thu thập chứng cứ và áp dụng pháp luật không đồng nhất.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định tội danh

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc phân biệt tội vô ý làm chết người với các tội phạm khác có hậu quả tương tự. Điều này dẫn đến tình trạng định tội danh không chính xác, ảnh hưởng đến quyền lợi của bị cáo và nạn nhân.

2.2. Thách thức trong việc quyết định hình phạt

Việc quyết định hình phạt cho tội vô ý làm chết người cũng gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như mức độ lỗi, hoàn cảnh phạm tội và hậu quả gây ra cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tính công bằng và hợp lý trong việc áp dụng hình phạt.

III. Phương pháp định tội danh và quyết định hình phạt hiệu quả

Để nâng cao chất lượng định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vô ý làm chết người, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc đào tạo nâng cao năng lực cho các cán bộ tư pháp, cũng như cải thiện quy trình điều tra và xét xử là rất cần thiết.

3.1. Đào tạo nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp

Cán bộ tư pháp cần được đào tạo bài bản về các quy định pháp luật liên quan đến tội vô ý làm chết người. Điều này giúp họ có khả năng phân tích và đánh giá tình huống một cách chính xác hơn.

3.2. Cải thiện quy trình điều tra và xét xử

Quy trình điều tra và xét xử cần được cải thiện để đảm bảo tính minh bạch và công bằng. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong thu thập và xử lý chứng cứ cũng là một giải pháp hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tội vô ý làm chết người

Nghiên cứu về tội vô ý làm chết người đã chỉ ra rằng việc áp dụng pháp luật trong thực tiễn còn nhiều bất cập. Các số liệu thống kê cho thấy số vụ án liên quan đến tội này ngày càng gia tăng, điều này đòi hỏi cần có những biện pháp khắc phục kịp thời.

4.1. Tình hình thực tiễn về tội vô ý làm chết người

Thống kê cho thấy số vụ án tội vô ý làm chết người trong giai đoạn 2011-2016 có xu hướng gia tăng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cá nhân trong việc tuân thủ quy tắc an toàn.

4.2. Kết quả nghiên cứu và khuyến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc điều tra và xử lý các vụ án tội vô ý làm chết người. Đồng thời, cần có các chương trình tuyên truyền giáo dục pháp luật để nâng cao ý thức cộng đồng.

V. Kết luận và tương lai của định tội danh tội vô ý làm chết người

Định tội danh và quyết định hình phạt đối với tội vô ý làm chết người là một vấn đề phức tạp và cần được giải quyết một cách đồng bộ. Tương lai của vấn đề này phụ thuộc vào sự cải cách pháp luật và nâng cao năng lực cho các cơ quan tư pháp.

5.1. Tầm quan trọng của việc cải cách pháp luật

Cải cách pháp luật là cần thiết để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong việc định tội danh và quyết định hình phạt. Các quy định cần được cập nhật để phù hợp với thực tiễn xã hội.

5.2. Hướng đi tương lai cho các cơ quan tư pháp

Các cơ quan tư pháp cần tiếp tục nâng cao năng lực và cải thiện quy trình làm việc để đáp ứng tốt hơn yêu cầu của xã hội. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong công tác tư pháp cũng là một xu hướng cần được chú trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2011-2016, các cơ quan tiến hành tố tụng Việt Nam đã xử lý một số lượng đáng kể các vụ án liên quan đến tội vô ý làm chết người, góp phần giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Theo số liệu thống kê, số vụ án và bị cáo liên quan đến tội này chiếm tỷ lệ đáng kể trong nhóm các tội xâm phạm tính mạng con người. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng pháp luật vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc trong việc định tội danh và quyết định hình phạt, dẫn đến tình trạng oan sai và chưa đảm bảo công bằng trong xét xử.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, làm rõ các khía cạnh lý luận và thực tiễn về định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người theo pháp luật hình sự Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định tại Điều 98 và Điều 99 Bộ luật Hình sự năm 1999, với số liệu thực tiễn được thu thập trong khoảng thời gian 2011-2016 trên phạm vi toàn quốc.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự, nâng cao hiệu quả công tác tố tụng hình sự, bảo vệ quyền sống – quyền cơ bản nhất của con người, đồng thời góp phần phòng ngừa và đấu tranh hiệu quả với các hành vi xâm phạm tính mạng do lỗi vô ý gây ra.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về cấu thành tội phạm, trách nhiệm hình sự và nguyên tắc áp dụng hình phạt trong luật hình sự. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

• Lý thuyết cấu thành tội phạm: Phân tích bốn yếu tố cấu thành tội phạm gồm khách thể, mặt khách quan, chủ thể và mặt chủ quan, làm cơ sở để xác định chính xác tội danh vô ý làm chết người và tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc hành chính.

• Lý thuyết về quyết định hình phạt: Tập trung vào các nguyên tắc và căn cứ quyết định hình phạt, bao gồm nguyên tắc pháp chế, nhân đạo, cá thể hóa hình phạt và công bằng, nhằm đảm bảo hình phạt tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: tội vô ý làm chết người, tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc hành chính, định tội danh, quyết định hình phạt, lỗi vô ý (vô ý do quá tự tin và vô ý do cẩu thả), và các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, bao gồm:

• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu về khởi tố, truy tố, xét xử các vụ án tội vô ý làm chết người trong giai đoạn 2011-2016, với cỡ mẫu khoảng hàng trăm vụ án trên phạm vi toàn quốc.

• Phương pháp so sánh: So sánh các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng pháp luật trong nước với một số quốc gia khác để rút ra bài học kinh nghiệm.

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích các quy định pháp luật, các tình tiết vụ án, các quyết định của tòa án để đánh giá thực trạng và nguyên nhân tồn tại.

• Phương pháp lịch sử và logic: Nghiên cứu sự phát triển của các quy định pháp luật về tội vô ý làm chết người và hình phạt qua các thời kỳ.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2017, tập trung vào việc thu thập số liệu, phân tích lý luận và thực tiễn, đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ khởi tố và truy tố tội vô ý làm chết người tăng nhẹ trong giai đoạn 2011-2016: Số vụ án khởi tố tăng khoảng 10% so với giai đoạn trước, trong đó tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc hành chính chiếm khoảng 30% tổng số vụ án vô ý làm chết người.

2. Tỷ lệ xét xử sơ thẩm thành công đạt trên 85%: Tòa án đã xét xử và tuyên án đối với phần lớn các vụ án, tuy nhiên tỷ lệ án oan sai vẫn chiếm khoảng 5-7%, chủ yếu do nhầm lẫn trong định tội danh.

3. Hình phạt áp dụng chủ yếu là tù có thời hạn từ 1 đến 5 năm: Khoảng 70% bị cáo bị tuyên phạt trong khung này, trong khi hình phạt tù từ 5 đến 10 năm chiếm khoảng 20%, chủ yếu áp dụng cho các trường hợp phạm tội làm chết nhiều người hoặc vi phạm quy tắc nghề nghiệp nghiêm trọng.

4. Nhân thân bị cáo có ảnh hưởng lớn đến quyết định hình phạt: Khoảng 60% bị cáo có nhân thân tốt được giảm nhẹ hình phạt, trong khi các tình tiết tăng nặng như tái phạm, phạm tội có tổ chức làm tăng mức phạt lên đáng kể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến những tồn tại trong định tội danh và quyết định hình phạt bao gồm sự thiếu thống nhất trong nhận thức pháp luật giữa các cơ quan tiến hành tố tụng, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của cán bộ tố tụng còn hạn chế, cũng như sự phức tạp trong phân biệt các tội phạm có dấu hiệu tương tự như tội giết người, cố ý gây thương tích dẫn đến chết người.

So sánh với một số nghiên cứu trong ngành luật hình sự, kết quả cho thấy Việt Nam đã có những bước tiến trong việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả xét xử, nhưng vẫn cần tiếp tục cải thiện để giảm thiểu sai sót và tăng cường tính công bằng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số vụ án khởi tố, truy tố, xét xử theo từng năm, bảng phân loại hình phạt áp dụng và tỷ lệ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trong các vụ án.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về tội vô ý làm chết người: Cần sửa đổi, bổ sung các điều luật tại Điều 98 và 99 Bộ luật Hình sự để làm rõ hơn các dấu hiệu cấu thành, phân biệt rõ ràng với các tội phạm tương tự, nhằm giảm thiểu nhầm lẫn trong định tội danh. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Nâng cao trình độ, năng lực của cán bộ tiến hành tố tụng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật hình sự, kỹ năng phân tích vụ án cho điều tra viên, kiểm sát viên, thẩm phán nhằm nâng cao chất lượng định tội danh và quyết định hình phạt. Thời gian: liên tục hàng năm; chủ thể: Học viện Tư pháp, các cơ quan tố tụng.

3. Tăng cường tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền về quyền sống và các quy định pháp luật liên quan đến tội vô ý làm chết người trong cộng đồng, đặc biệt tại các địa phương có tỷ lệ vi phạm cao để nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Thời gian: 3 năm; chủ thể: Bộ Tư pháp, UBND các cấp.

4. Xây dựng hệ thống hướng dẫn áp dụng pháp luật thống nhất: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết, cụ thể về định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người, làm cơ sở pháp lý cho các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng thống nhất. Thời gian: 1 năm; chủ thể: Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao, Tòa án Nhân dân Tối cao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ điều tra, kiểm sát viên, thẩm phán: Nâng cao nhận thức và kỹ năng định tội danh, quyết định hình phạt chính xác, giảm thiểu sai sót trong xét xử các vụ án vô ý làm chết người.

2. Giảng viên và sinh viên ngành Luật hình sự: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về lý luận và thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự liên quan đến tội vô ý làm chết người.

3. Nhà hoạch định chính sách pháp luật: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng, hoàn thiện các quy định pháp luật hình sự và chính sách tố tụng hình sự.

4. Cơ quan truyền thông và tổ chức xã hội: Hiểu rõ hơn về các vấn đề pháp lý và thực tiễn liên quan đến tội vô ý làm chết người, từ đó tham gia tích cực vào công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội vô ý làm chết người khác gì so với tội giết người?
   Tội vô ý làm chết người là hành vi gây chết người do lỗi vô ý (không cố ý), trong khi tội giết người là hành vi cố ý gây chết người. Ví dụ, lái xe gây tai nạn chết người do không chú ý là vô ý làm chết người.

2. Phân biệt tội vô ý làm chết người và tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp?
   Tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp xảy ra khi người phạm tội không tuân thủ các quy tắc an toàn trong nghề nghiệp hoặc hành chính, dẫn đến chết người, ví dụ bác sĩ sơ suất gây chết bệnh nhân.

3. Hình phạt phổ biến cho tội vô ý làm chết người là gì?
   Theo quy định, hình phạt chính là tù có thời hạn từ 6 tháng đến 5 năm, tùy theo mức độ nghiêm trọng và số người bị chết.

4. Có thể giảm nhẹ hình phạt trong trường hợp nào?
   Các tình tiết giảm nhẹ như thành khẩn khai báo, có nhân thân tốt, bồi thường thiệt hại đầy đủ có thể giúp giảm nhẹ hình phạt.

5. Làm thế nào để tránh nhầm lẫn trong định tội danh?
   Cần căn cứ đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm, phân biệt rõ các tội có dấu hiệu tương tự, đồng thời nâng cao trình độ chuyên môn và áp dụng đúng quy định pháp luật.

Kết luận

• Định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết người là hoạt động pháp lý quan trọng, đòi hỏi sự chính xác và khách quan cao.
• Luận văn đã làm rõ các dấu hiệu pháp lý, cơ sở pháp lý và thực tiễn áp dụng pháp luật trong giai đoạn 2011-2016.
• Kết quả nghiên cứu chỉ ra những tồn tại, hạn chế trong công tác định tội danh và quyết định hình phạt, đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực.
• Việc hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ tố tụng và tăng cường tuyên truyền pháp luật là những bước đi cần thiết trong thời gian tới.
• Mời các cơ quan, tổ chức và cá nhân quan tâm nghiên cứu, áp dụng và phát triển các kiến thức, giải pháp từ luận văn nhằm nâng cao hiệu quả công tác tố tụng hình sự tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận về định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết ngƣời theo pháp luật hình sự Việt Nam. Chƣơng 2: Cơ sở pháp lý hình sự và thực tiễn định tội danh, quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết ngƣời. Chƣơng 3: Các giải pháp nâng cao chất lƣợng định tội danh và quyết định hình phạt đối với các tội vô ý làm chết ngƣời. 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH TỘI DANH VÀ QUYẾT ĐỊNH HÌNH PHẠT ĐỐI VỚI CÁC TỘI VÔ Ý LÀM CHẾT NGƢỜI THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1.

Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của các tội vô ý làm chết ngƣời.1 Tội vô ý làm chết người 1. Khái niệm Trong khoa học hình sự Việt Nam có nhiều quan niệm khác nhau về tội vô ý làm chết ngƣời. Quan điểm thứ nhất cho rằng “vô ý làm chết người là hành vi của một người làm cho người khác chết với lỗi vô ý” [18, tr. Quan điểm này về tội vô ý làm chết ngƣời không đề cập đến dấu hiệu năng lực trách nhiệm hình sự và các dấu hiệu của chủ thể đối với tội phạm này.

Mặt khác, khái niệm này cũng không có sự phân tách giữa khái niệm và nội hàm của khái niệm, đồng thời không thể hiện đƣợc nội hàm của khái niệm. Theo quan điểm của Thẩm phán, Th.S Đinh Văn Quế thì: “Vô ý làm chết người là hành vi của một người không thấy trước được hành vi của mình có khả năng gây ra chết người mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hoặc tuy thấy trước nhưng tin rằng hậu quả đó không xảy ra” [26, tr. Khái niệm này đã nêu đƣợc nội dung của hai hình thức lỗi vô ý vì quá tự tin và vô ý vì cẩu thả trong yếu tố lỗi vô ý. Tuy nhiên, có thể thấy khái niệm này đƣa ra việc xác định hình thức lỗi hơn là đƣa ra một khái niệm đầy đủ để cá biệt hóa hành vi vô ý làm chết ngƣời với các tội phạm khác cũng có dấu hiệu vô ý làm chết ngƣời.

Về mặt hậu quả của hành vi, khái niệm này chƣa nêu hậu quả của hành vi đó là phải gây ra cái chết cho ngƣời khác – dấu hiệu bắt buộc của tội vô ý làm chết ngƣời mà lại sử dụng cụm từ “khả năng gây ra cái chết” tức là “chết ngƣời” ở đây mới chỉ ở dạng tiềm năng. Đồng thời, giống với quan điểm thứ nhất, khái niệm này cũng chƣa đề cập đến dấu hiệu năng lực trách nhiệm hình sự và các dấu hiệu của chủ thể đối với tội phạm này. Ranh giới giữa hành vi của tội vô ý làm chết ngƣời với các hành vi của các tội phạm 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] khác cũng có dấu hiệu vô ý làm chết ngƣời (nhƣ Tội làm chết ngƣời trong thi hành công vụ, Tội làm chết ngƣời do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính, Tội vi phạm quy định về điều khiển phƣơng tiện giao thông đƣờng bộ dẫn đến hậu quả chết ngƣời…) cũng chƣa đƣợc làm rõ. Theo quan điểm của tác giả Nguyễn Ngọc Hòa và Lê Thị Sơn trong “Từ điển pháp luật hình sự”, thì: “Vô ý làm chết ngƣời là trƣờng hợp vô ý gây ra hậu quả chết ngƣời do vi phạm quy tắc an toàn về tính mạng, sức khỏe trong những lĩnh vực khác nhau của hoạt động chung xã hội.

Những quy tắc này có thể đã đƣợc quy phạm hóa hoặc có thể chỉ là những quy tắc xử sự xã hội thông thƣờng đã trở thành nếp quen sinh hoạt, mọi ngƣời đều biết và thừa nhận. Trong Bộ luật fhình sự có nhiều tội danh khác nhau đƣợc quy định cho hành vi vô ý làm chết ngƣời tùy thuộc vào lĩnh vực có quy tắc an toàn mà chủ thể đã vi phạm. Các trƣờng hợp vô ý làm chết ngƣời do vi phạm quy tắc an toàn công cộng (an toàn giao thông, an toàn lao động, an toàn trong xây dựng, an toàn trong quản lý vũ khí…) đƣợc quy định thành những tội danh khác nhau thuộc nhóm các tội xâm phạm an toàn công cộng. Tội vô ý làm chết ngƣời đƣợc quy định trong Chƣơng “Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con ngƣời” gồm những trƣờng hợp vô ý làm chết ngƣời còn lại chƣa đƣợc quy định thành các tội riêng” [14, tr.

Quan điểm này đã cụ thể hóa hơn hành vi vô ý làm chết ngƣời so với các quan điểm trƣớc nhƣng lại vẫn thiếu dấu hiệu chủ thể của tội phạm. Để đƣa ra khái niệm về tội vô ý làm chết ngƣời một cách chính xác, đầy đủ hơn, ta có thể phân tích các khía cạnh sau: - Hành vi vô ý làm chết ngƣời để xác định tội phạm và hình phạt theo quy định BLHS hiện hành với tội danh “Tội vô ý làm chết ngƣời” là hành vi vô ý gây ra cái chết cho ngƣời khác trong điều kiều kiện sinh hoạt thông thƣờng do vi phạm quy tắc an toàn nhằm đảm bảo an toàn về tính mạng, sức khỏe cho con ngƣời. Các quy tắc này thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, có thể đƣợc quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật hoặc là những quy tắc xử sự thông thƣờng đã trở thành tập quán sinh hoạt, đƣợc mọi ngƣời thừa nhận. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Hậu quả của hành vi vi phạm là dẫn đến hậu quả chết ngƣời, đây là dấu hiệu bắt buộc của cấu thành tội phạm tội vô ý làm chết ngƣời.

Hậu quả chết ngƣời là rất nghiêm trọng bởi tính mạng con ngƣời là giá trị quan trọng hang đầu đƣợc pháp luật hình sự bảo vệ. Do vậy, việc quy định hậu quả chết ngƣời là dấu hiệu bắt buộc trong cấu thành tội phạm của tội này mới thể hiện đƣợc tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi “vô ý làm chết ngƣời”. Giữa hành vi “vô ý làm chết ngƣời” và hậu quả chết ngƣời phải có mối quan hệ nhân quả với nhau. Hậu quả chết ngƣời đã xảy ra phải là hậu quả tất yếu của hành vi vi phạm quy tắc bảo đảm an toàn đó gây ra.

- Về yếu tố lỗi trong cấu thành tội vô ý làm chết ngƣời: lỗi là dấu hiệu bắt buộc của mọi tội phạm đƣợc quy định trong luật hình sự, không có lỗi sẽ không có tội phạm. Khi con ngƣời có đủ các điều kiện để lựa chọn, tự do điều khiển hành vi mà họ lại lựa chọn hành vi phạm tội tức là họ đã có lỗi trong việc thực hiện hành vi phạm tội ấy [48,tr. Đối với tội vô ý làm chết ngƣời, tội phạm đƣợc thực hiện với hình thức lỗi vô ý khi gây ra hậu quả chết ngƣời. Ngƣời phạm tội có thể thực hiện tội phạm do vô ý vì quá tự tin – là trƣờng hợp ngƣời phạm tội nhận thức đƣợc hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, có thể gây ra hậu quả chết ngƣời nhƣng đã quá tự tin cho rằng hậu quả đó sẽ không xảy ra nhƣng thực tế hậu quả đó vẫn xảy ra.

Hoặc ngƣời phạm tội có thể thực hiện tội phạm do vô ý vì cẩu thả - là trƣờng hợp ngƣời phạm tội không thấy trƣớc đƣợc hậu quả chết ngƣời do hành vi của mình gây ra mặc dù họ phải thấy trƣớc và có đủ điều kiện thấy trƣớc hậu quả đó. - Ngoài các đặc trƣng riêng về hành vi, hậu quả, về yếu tố lỗi của tội Vô ý làm chết ngƣời thì yếu tố chủ thể của tội phạm cũng cần phải đƣợc nêu trong khái niệm của tội phạm này. Chủ thể của tội Vô ý làm chết ngƣời là ngƣời có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu TNHS. Kế thừa các quan điểm đã nêu và từ sự phân tích ở trên có thể đƣa ra khái niệm về Tội vô ý làm chết ngƣời nhƣ sau: Tội vô ý làm chết người là hành vi gây ra cái chết cho người khác một cách trái pháp luật (trong điều kiện sinh hoạt bình thường) của người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi theo quy định của pháp luật hình sự khi người này không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả chết người hoặc tuy thấy trước hành vi của 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] mình có thể gây ra hậu quả chết người nhưng cho rằng hậu quả chết người sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn ngừa được và trên thực tế hậu quả chết người đã xảy ra.

Các dấu hiệu pháp lý. Dấu hiệu pháp lý hay dấu hiệu cấu thành của một loại tội phạm có tính đặc trƣng và điển hình cho loại tội phạm ấy, nó phản ánh đầy đủ bản chất và dùng để phân biệt tội phạm này với các tội phạm khác. Việc làm rõ khái niệm và phân tích các dấu hiệu pháp lý của tội vô ý làm chết ngƣời đƣợc thể hiện qua bốn yếu tố cấu thành tội phạm là khách thể của tội phạm, mặt khách quan của tội phạm, chủ thể của tội phạm và mặt chủ quan của tội phạm. * Khách thể của tội phạm: Tội vô ý làm chết ngƣời đƣợc quy định tại Điều 98 BLHS năm 1999 thuộc Chƣơng XII “Các tội xâm phạm tính mạng, danh dự, nhân phẩm, danh dự của con ngƣời” và là một tội phạm nằm trong nhóm xâm phạm tính mạng của con ngƣời.

Tội vô ý làm chết ngƣời xâm phạm đến quyền sống của con ngƣời. Quyền sống (hay quyền đƣợc sống) là quyền cơ bản và quan trọng nhất của con ngƣời, đây cũng là một trong những nội dung quan trọng của Nhân quyền. Điều 19 Hiến pháp 2013 quy định: "Mọi người có quyền sống. Tính mạng con người được pháp luật bảo hộ.

Không ai bi ̣ tước đoạt tính mạng trái luật. Hành vi của tội phạm trong trƣờng hợp này tác động đến con ngƣời đang sống, trong điều kiện sinh hoạt thông thƣờng, gây nên sự biến đổi trạng thái của con ngƣời từ một cơ thể đang sống, đang tồn tại trong thế giới khách quan chuyển sang trạng thái chấm dứt và mất khả năng sống. “Sống” ở đây theo Từ điển Tiếng Việt là tồn tại ở hình thức có sự trao đổi với môi trƣờng, có sự sinh trƣởng, phát triển. Cuộc sống của con ngƣời đƣợc tính từ thời điểm đứa trẻ đƣợc sinh ra cho đến khi sự sống thực sự chấm dứt.

Và quyền sống của con ngƣời đƣợc tính từ thời điểm bắt đầu sự sống cho đến khi con ngƣời đó chấm dứt hoàn toàn sự sống.