Dịch Vụ Thư Viện Thiếu Nhi Trên Địa Bàn Quận 3 Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận văn phân tích dịch vụ thư viện thiếu nhi tại quận 3, TP.HCM, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng phục vụ.

• Tác giả: Đỗ Thị Phương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thế Dũng
• Trường học: Trường Đại Học Văn Hóa Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Khoa Học Thư Viện
• Đề tài: Dịch Vụ Thư Viện Phục Vụ Thiếu Nhi Trên Địa Bàn Quận 3 Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm tâm sinh lý và đặc điểm nhu cầu đọc lứa tuổi thiếu nhi
• 1.2. Các loại dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi và đặc điểm sử dụng thư viện của thiếu nhi
• 1.3. Vai trò dịch vụ thư viện trong việc phục vụ thiếu nhi
• 1.4. Các yếu tố tác động đến dịch vụ thiếu nhi
• 1.5. Các tiêu chí đánh giá dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi
• 1.6. Tổng quan về địa bàn nghiên cứu
• 1.6.1. Trung tâm Văn hóa – Thể thao Quận 3
• 1.6.2. Nhà Thiếu nhi Thành phố
• 1.6.3. Trường Tiểu học Lương Định Của
• 1.6.4. Trường Trung học cơ sở Thăng Long
• 1.6.5. Thư viện trường Tây Úc (cấp I, II)
• 2. THỰC TRẠNG DỊCH VỤ THƯ VIỆN PHỤC VỤ THIẾU NHI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 2.1. Nhu cầu và thói quen đọc của thiếu nhi Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.2. Nhu cầu đọc của thiếu nhi. Thói quen đọc của thiếu nhi
• 2.3. Dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.4. Dịch vụ ngoài các thư viện
• 2.5. Các điều kiện đảm bảo dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh
• 2.5.1. Cơ chế, chính sách
• 2.5.2. Cơ sở vật chất. Nguồn tài nguyên thông tin
• 2.5.3. Nhân lực và quản lý thư viện
• 2.5.4. Nhận xét thực trạng
• 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO DỊCH VỤ THƯ VIỆN PHỤC VỤ THIẾU NHI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
• 3.1. Định hướng phát triển dịch vụ thư viện thiếu nhi
• 3.1.1. Định hướng cấp Trung ương
• 3.1.2. Định hướng cấp địa phương (Thành phố Hồ Chí Minh)
• 3.2. Giải pháp nâng cao dịch vụ thư viện phục vụ cho thiếu nhi
• 3.2.1. Phát triển nguồn tài nguyên thông tin cho thiếu nhi
• 3.2.2. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất
• 3.2.3. Đa dạng hóa các hình thức dịch vụ
• 3.2.4. Xây dựng thư viện thiếu nhi độc lập
• 3.2.5. Đào tạo nhân viên thư viện chuyên trách phục vụ thiếu nhi
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC: HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu về dịch vụ thư viện thiếu nhi

Dịch vụ thư viện thiếu nhi tại Quận 3 TP.HCM đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển văn hóa đọc cho trẻ em. Thư viện thiếu nhi không chỉ cung cấp tài liệu mà còn tổ chức các hoạt động nhằm khuyến khích trẻ em tham gia đọc sách. Theo nghiên cứu, nhu cầu đọc của trẻ em ngày càng tăng, tuy nhiên, các dịch vụ hiện tại vẫn chưa đáp ứng đủ. Việc phát triển dịch vụ thư viện cần phải chú trọng đến việc cải thiện chất lượng tài liệu và tổ chức các hoạt động hấp dẫn. Một số ý kiến cho rằng, thư viện cần đa dạng hóa các loại hình dịch vụ để thu hút trẻ em hơn.

1.1. Đặc điểm của thư viện thiếu nhi

Thư viện thiếu nhi tại Quận 3 có những đặc điểm riêng biệt, phù hợp với tâm lý và nhu cầu của trẻ em. Các tài liệu được lựa chọn phải phù hợp với độ tuổi, sở thích và khả năng tiếp thu của trẻ. Thư viện công cộng cần có không gian thân thiện, thoải mái để trẻ em có thể tự do khám phá và tìm hiểu. Ngoài ra, việc tổ chức các hoạt động như đọc sách, kể chuyện, và các buổi giao lưu cũng rất cần thiết để tạo ra môi trường học tập tích cực cho trẻ. Theo một khảo sát, trẻ em thường thích những hoạt động tương tác hơn là chỉ đọc sách một mình.

II. Thực trạng dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi

Thực trạng dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi tại Quận 3 TP.HCM hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần khắc phục. Mặc dù có nhiều thư viện hoạt động, nhưng chất lượng dịch vụ chưa cao. Nhiều trẻ em vẫn chưa biết đến các dịch vụ này hoặc không cảm thấy hứng thú khi đến thư viện. Theo thống kê, tỷ lệ trẻ em đến thư viện còn thấp, chủ yếu do thiếu các hoạt động hấp dẫn và tài liệu chưa phong phú. Dịch vụ đọc sách cần được cải thiện để thu hút trẻ em hơn. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất và nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ.

2.1. Nhu cầu và thói quen đọc của trẻ em

Nhu cầu đọc của trẻ em tại Quận 3 đang gia tăng, tuy nhiên, thói quen đọc sách vẫn chưa được hình thành rõ ràng. Nhiều trẻ em thích sử dụng internet hơn là đọc sách truyền thống. Điều này đặt ra thách thức cho các thư viện trong việc thu hút trẻ em. Các hoạt động như tổ chức các buổi đọc sách, thi kể chuyện, hay các chương trình giao lưu với tác giả có thể là những giải pháp hiệu quả. Theo khảo sát, trẻ em thường thích những cuốn sách có hình ảnh sinh động và nội dung hấp dẫn. Do đó, thư viện cần chú trọng đến việc lựa chọn tài liệu phù hợp với sở thích của trẻ.

III. Giải pháp nâng cao dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi

Để nâng cao chất lượng dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi tại Quận 3 TP.HCM, cần có những giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở vật chất và nguồn nhân lực. Nhân viên thư viện cần được đào tạo chuyên sâu về cách phục vụ trẻ em. Thứ hai, thư viện cần đa dạng hóa các hình thức dịch vụ, từ việc tổ chức các buổi đọc sách, thi kể chuyện đến các hoạt động ngoại khóa. Cuối cùng, việc quảng bá các dịch vụ thư viện cũng rất quan trọng để trẻ em và phụ huynh biết đến và tham gia nhiều hơn.

3.1. Định hướng phát triển dịch vụ thư viện thiếu nhi

Định hướng phát triển dịch vụ thư viện thiếu nhi cần phải gắn liền với nhu cầu thực tế của trẻ em. Cần có các chương trình hợp tác với các trường học để tổ chức các hoạt động đọc sách, khuyến khích trẻ em tham gia. Bên cạnh đó, việc xây dựng các không gian đọc sách thân thiện, sáng tạo cũng là một yếu tố quan trọng. Thư viện cần trở thành một nơi không chỉ để đọc sách mà còn là nơi để trẻ em giao lưu, học hỏi và phát triển kỹ năng sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là Quận 3, nhu cầu về dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi ngày càng trở nên cấp thiết. Theo ước tính, từ năm 2015 đến 2019, các thư viện trên địa bàn Quận 3 đã phục vụ hàng ngàn lượt thiếu nhi trong độ tuổi từ 10 đến 15, tuy nhiên, các dịch vụ hiện tại vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đa dạng của các em. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc khảo sát, phân tích thực trạng dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi tại các điểm như Thư viện Quận 3, Nhà Thiếu nhi Thành phố, thư viện các trường Tiểu học Lương Định Của, Trung học cơ sở Thăng Long và trường Tây Úc. Mục tiêu cụ thể là đánh giá chất lượng dịch vụ, thói quen và nhu cầu đọc của thiếu nhi, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phục vụ. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển văn hóa đọc, góp phần giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, đồng thời hỗ trợ các thư viện công cộng và trường học trong việc cải thiện dịch vụ, tăng cường sự hấp dẫn và thu hút thiếu nhi đến thư viện. Các chỉ số như số lượt bạn đọc, tỷ lệ tài liệu phục vụ thiếu nhi, mức độ hài lòng của các em được sử dụng làm thước đo hiệu quả dịch vụ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về dịch vụ và chất lượng dịch vụ, trong đó có mô hình SERVQUAL và SERVPERF để đánh giá mức độ hài lòng của người sử dụng. Khái niệm dịch vụ được hiểu là các hoạt động phi vật thể nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng, trong đó dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi là các hoạt động cung cấp tài nguyên thông tin, hỗ trợ đọc và giáo dục cho trẻ em trong độ tuổi từ 6 đến 15. Các khái niệm chính bao gồm: dịch vụ mượn đọc tại chỗ và mượn về nhà, dịch vụ triển lãm sách, dịch vụ vui chơi giải trí, và dịch vụ giới thiệu sách. Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng lý thuyết về đặc điểm tâm sinh lý và nhu cầu đọc của thiếu nhi, phân chia theo các nhóm tuổi mẫu giáo, tiểu học và trung học cơ sở để xác định các yêu cầu phù hợp về nội dung và hình thức tài liệu. Mô hình đánh giá chất lượng dịch vụ thư viện thiếu nhi cũng được xây dựng dựa trên các tiêu chí như tính kịp thời, tính thuận tiện, chi phí thực hiện và hiệu quả chi phí.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Phương pháp định tính bao gồm quan sát tham dự tại 5 thư viện nghiên cứu, phỏng vấn sâu 5 thiếu nhi để thu thập thông tin về thói quen, nhu cầu và đánh giá dịch vụ. Phương pháp định lượng được thực hiện qua khảo sát xã hội học với phiếu khảo sát được phát đến các em thiếu nhi, tập trung vào thói quen sử dụng dịch vụ và mức độ hài lòng. Cỡ mẫu khảo sát khoảng 200 phiếu, được chọn mẫu ngẫu nhiên tại các thư viện. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các báo cáo thống kê về số lượng tài nguyên thông tin, lượt bạn đọc và các tài liệu liên quan do các thư viện cung cấp. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích nội dung phỏng vấn để làm rõ các vấn đề thực trạng. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2015 đến tháng 12/2019, đảm bảo tính cập nhật và phản ánh đúng thực tế dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhu cầu và thói quen đọc của thiếu nhi: Khoảng 65% thiếu nhi trong độ tuổi 10-15 thường xuyên đến thư viện ít nhất 1 lần/tuần, trong đó 40% chọn dịch vụ mượn về nhà, 25% đọc tại chỗ. Các em ưu tiên đọc sách khoa học, truyện tranh và sách giáo dục kỹ năng sống. Tỷ lệ thiếu nhi hài lòng với nguồn tài nguyên thông tin đạt khoảng 70%, tuy nhiên vẫn còn 30% phản ánh tài liệu chưa đa dạng và cập nhật.

2. Chất lượng dịch vụ thư viện: Mức độ hài lòng chung về dịch vụ tại các thư viện được khảo sát đạt trung bình 72%, trong đó dịch vụ mượn sách và không gian đọc được đánh giá cao nhất với 80% và 75% hài lòng. Dịch vụ vui chơi giải trí và giới thiệu sách có mức độ hài lòng thấp hơn, chỉ đạt khoảng 55%, do hạn chế về cơ sở vật chất và nhân lực chuyên trách.

3. Cơ sở vật chất và nguồn nhân lực: Khoảng 60% thư viện thiếu nhi trên địa bàn Quận 3 còn thiếu trang thiết bị phù hợp với lứa tuổi, như giá sách thấp, bàn ghế thiết kế thân thiện. Nhân viên thư viện chuyên trách phục vụ thiếu nhi chiếm tỷ lệ thấp, chỉ khoảng 35%, ảnh hưởng đến chất lượng hướng dẫn và tổ chức hoạt động.

4. Ảnh hưởng của công nghệ và môi trường giáo dục: 50% thiếu nhi cho biết họ thường xuyên sử dụng Internet để tìm kiếm thông tin, tuy nhiên chỉ 30% được hướng dẫn sử dụng công nghệ thông tin hiệu quả tại thư viện. Gia đình và nhà trường đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng thói quen đọc và sử dụng dịch vụ thư viện, với 70% phụ huynh khẳng định hỗ trợ con em trong việc đọc sách.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi tại Quận 3 đã đạt được những bước tiến tích cực, đặc biệt trong việc cung cấp tài nguyên và không gian đọc phù hợp. Tuy nhiên, sự thiếu đa dạng về loại hình dịch vụ và hạn chế về cơ sở vật chất cũng như nhân lực chuyên trách là những nguyên nhân chính khiến mức độ hài lòng chưa cao. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức độ hài lòng này tương đối thấp so với các thư viện thiếu nhi tại các thành phố lớn khác, nơi dịch vụ vui chơi giải trí và ứng dụng công nghệ được đầu tư mạnh mẽ hơn. Việc thiếu hướng dẫn sử dụng công nghệ thông tin cũng làm giảm hiệu quả khai thác nguồn tài nguyên số, trong khi xu hướng sử dụng Internet ngày càng phổ biến. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ hài lòng theo loại dịch vụ và biểu đồ phân bố thời gian đến thư viện có thể minh họa rõ nét hơn các phát hiện này. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò then chốt của việc đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân viên và đa dạng hóa dịch vụ nhằm nâng cao chất lượng phục vụ thiếu nhi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất thân thiện với thiếu nhi: Cải tạo không gian đọc với giá sách, bàn ghế phù hợp chiều cao, ánh sáng và màu sắc bắt mắt nhằm thu hút thiếu nhi. Mục tiêu đạt 80% thư viện có cơ sở vật chất đạt chuẩn trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện là Ban quản lý thư viện và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh.

2. Đào tạo và phát triển đội ngũ nhân viên chuyên trách phục vụ thiếu nhi: Tổ chức các khóa đào tạo về tâm sinh lý lứa tuổi, kỹ năng hướng dẫn đọc và ứng dụng công nghệ thông tin cho nhân viên thư viện. Mục tiêu nâng tỷ lệ nhân viên chuyên trách lên 60% trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là các trường đại học chuyên ngành và các trung tâm đào tạo nghiệp vụ thư viện.

3. Đa dạng hóa các hình thức dịch vụ thư viện: Phát triển dịch vụ vui chơi giải trí, triển lãm sách theo chủ đề, tổ chức các hoạt động ngoại khóa và ứng dụng STEM trong thư viện nhằm tăng sự hấp dẫn và tương tác với thiếu nhi. Mục tiêu tăng 30% lượt thiếu nhi tham gia các hoạt động trong 1 năm. Chủ thể thực hiện là các thư viện và Nhà Thiếu nhi Thành phố.

4. Ứng dụng công nghệ thông tin và hướng dẫn sử dụng hiệu quả: Xây dựng các chương trình tập huấn kỹ năng sử dụng Internet, cơ sở dữ liệu điện tử cho thiếu nhi, đồng thời phát triển các tài nguyên số phù hợp. Mục tiêu 70% thiếu nhi được hướng dẫn sử dụng công nghệ trong 2 năm. Chủ thể thực hiện là các thư viện, trường học và các tổ chức công nghệ giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhân viên và quản lý thư viện công cộng, thư viện trường học: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để cải thiện dịch vụ phục vụ thiếu nhi, từ đó nâng cao chất lượng phục vụ và thu hút bạn đọc nhỏ tuổi.

2. Các nhà hoạch định chính sách văn hóa, giáo dục: Thông tin về thực trạng và giải pháp giúp xây dựng chính sách phát triển thư viện thiếu nhi phù hợp với xu hướng phát triển giáo dục và văn hóa đọc.

3. Giảng viên và sinh viên ngành Khoa học Thư viện – Thông tin: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về dịch vụ thư viện thiếu nhi và quản lý nguồn nhân lực trong thư viện.

4. Phụ huynh và giáo viên: Hiểu rõ hơn về nhu cầu, thói quen đọc và các dịch vụ thư viện dành cho thiếu nhi, từ đó phối hợp hiệu quả trong việc định hướng và hỗ trợ trẻ phát triển thói quen đọc sách lành mạnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi gồm những loại hình nào?
   Dịch vụ chủ yếu bao gồm mượn đọc tại chỗ, mượn về nhà, triển lãm sách, vui chơi giải trí và giới thiệu sách. Ngoài ra, một số thư viện còn phát triển dịch vụ ứng dụng STEM và công nghệ thông tin để tăng tính hấp dẫn.

2. Làm thế nào để đánh giá chất lượng dịch vụ thư viện thiếu nhi?
   Chất lượng được đánh giá dựa trên mức độ hài lòng của thiếu nhi về các yếu tố như nguồn tài nguyên thông tin, cơ sở vật chất, nhân viên phục vụ, tính kịp thời và thuận tiện của dịch vụ, thường sử dụng mô hình SERVQUAL hoặc SERVPERF.

3. Tại sao thiếu nhi lại ít sử dụng dịch vụ vui chơi giải trí tại thư viện?
   Nguyên nhân chính là do hạn chế về cơ sở vật chất, kinh phí đầu tư và nhân lực chuyên trách. Dịch vụ này thường chỉ phổ biến ở các thư viện quốc tế hoặc tư nhân có nguồn lực mạnh.

4. Gia đình có vai trò như thế nào trong việc phát triển thói quen đọc của thiếu nhi?
   Gia đình là môi trường giáo dục đầu tiên, có ảnh hưởng lớn đến nhận thức và thói quen đọc của trẻ. Sự hỗ trợ, khuyến khích của phụ huynh giúp trẻ hình thành thói quen đọc sách và sử dụng hiệu quả các dịch vụ thư viện.

5. Làm sao để thư viện có thể thu hút thiếu nhi trong thời đại công nghệ số?
   Thư viện cần đa dạng hóa dịch vụ, ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức các hoạt động tương tác, đồng thời đào tạo nhân viên có kỹ năng hướng dẫn sử dụng công nghệ và phát triển tài nguyên số phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi.

Kết luận

• Nghiên cứu đã làm rõ thực trạng dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3, với mức độ hài lòng trung bình khoảng 72%, còn nhiều hạn chế về cơ sở vật chất và nhân lực.
• Đặc điểm tâm sinh lý và nhu cầu đọc của thiếu nhi được phân tích chi tiết theo từng nhóm tuổi, làm cơ sở cho việc thiết kế dịch vụ phù hợp.
• Các yếu tố chính tác động đến dịch vụ bao gồm chính sách, kinh tế, văn hóa, công nghệ và môi trường giáo dục gia đình.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, tập trung vào đầu tư cơ sở vật chất, đào tạo nhân viên, đa dạng hóa dịch vụ và ứng dụng công nghệ.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 2-3 năm, đồng thời tiến hành đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp, góp phần phát triển văn hóa đọc và giáo dục toàn diện cho thiếu nhi tại Quận 3.

Hãy cùng chung tay xây dựng môi trường thư viện thân thiện, hiện đại và hấp dẫn để thế hệ trẻ có thể phát triển toàn diện và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”, thiếu niên, nhi đồng hôm nay sẽ là những chủ nhân của đất nƣớc mai sau. Vì thế, trong nhiều thập kỷ qua, việc chăm lo, giáo dục toàn diện cho các em về đạo đức, trí tuệ, thể lực và nhân cách, luôn là mối quan tâm lớn của Đảng, Nhà nƣớc ta. Việt Nam là nƣớc đầu tiên ở Châu Á tham gia “Công ƣớc Quốc tế về Quyền trẻ em”.

Quốc hội Việt Nam đã thông qua “Luật Bảo vệ chăm sóc, giáo dục trẻ em” từ năm 1991. Nghị định 72/2002/NĐ-CP ngày 6/8/2002 của Chính phủ cũng đã quy định: “Thư viện công cộng ở địa phương, thư viện các trường phổ thông và cơ sở giáo dục khác, cung văn hóa thiếu nhi, nhà văn hóa thiếu nhi có trách nhiệm xây dựng bộ phận tài liệu phù hợp với khả năng, tâm sinh lý; lứa tuổi của trẻ em; tổ chức phòng đọc, mượn tài liệu dành riêng để phục vụ trẻ em”. Tuy nhiên, các thƣ viện công cộng trong cả nƣớc nói chung và thƣ viện trên địa bàn Quận 3 nói riêng vẫn chƣa đáp ứng đƣợc tốt nhu cầu của ngƣời đọc, đặc biệt là trẻ em. Các dịch vụ chƣa thu hút, tạo sự hấp dẫn cho các em.

Sách, báo, truyện còn khá đơn điệu. Trong khi đó, việc bùng nổ interrnet nên văn hóa nghe nhìn đã và đang có ảnh hƣởng không nhỏ tới hoạt động đọc của thiếu nhi, tình trạng nghiện Net đang trở nên đáng báo động. Những thông tin này ảnh hƣởng rất nhiều đến tâm lý, tính cách của trẻ. Trong bối cảnh đó, vấn đề đặt ra cho các ban ngành, cơ quan, đơn vị, đặc biệt là thƣ viện làm thế nào để có những dịch vụ phục vụ cho các em đƣợc tốt hơn, vừa đáp ứng tối đa nhu cầu vừa đảm bảo thực hiện tốt chức năng giáo dục, hình thành và phát triển nhân cách cho các em.

Các thƣ viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh là cơ sở giáo dục ngoài nhà trƣờng, có vai trò quan trọng trong việc cùng nhà 2 trƣờng giáo dục nhân cách toàn diện cho các em, các dịch vụ phục vụ thiếu nhi giúp thiếu nhi trang bị kiến thức tốt. Giáo dục con ngƣời toàn diện, và đọc sách suốt đời. Tuy nhiên, cơ sở vật chất phục vụ thiếu nhi còn nghèo nàn, thiếu kinh phí đầu tƣ, thiếu cán bộ chuyên trách phục vụ bộ phận thiếu nhi, chƣa thu hút đƣợc thiếu nhi đến với thƣ viện, các dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu đọc trong thƣ viện cho thiếu nhi chƣa đa dạng và còn mang tính hình thức, thời vụ, chƣa đi vào chiều sâu và chƣa thực sự quan tâm tới lợi ích thiết thực cũng nhƣ nhu cầu của các em.

Xuất phát từ thực tiễn trên, tôi chọn đề tài “Dịch vụ thư viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3 Thành phố Hồ Chí Minh” với mong muốn góp phần phát triển dịch vụ phục vụ cho thiếu nhi tại thƣ viện địa bàn Quận 3 nói riêng và sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ cho Tp. Hồ Chí Minh nói chung. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 2. Mục đích nghiên cứu Khảo sát, trình bày, phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ thƣ viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3, Tp.

Hồ Chí Minh. Trên cơ sở này, luận văn đề xuất các giải pháp về dịch vụ thƣ viện phục vụ thiếu nhi trên địa bàn Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh. Nhiệm vụ nghiên cứu Để thực hiện mục đích nghiên cứu, luận văn tập trung giải quyết ba nhiệm vụ sau: - Trình bày cơ sở lý luận và tổng quan về địa bàn nghiên cứu.

- Khảo sát, trình bày, phân tích, đánh giá thực trạng dịch vụ thƣ viện phục vụ thiếu nhi của thƣ viện trên địa bàn Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh. - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng, tăng cƣờng hiệu quả dịch vụ thƣ viện của thƣ viện trên địa bàn Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh.

Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm qua, việc nghiên cứu về thƣ viện, dịch vụ thƣ viện hay dịch vụ thƣ viện cho đối tƣợng thiếu nhi đã đƣợc quan tâm nhiều thông qua các công trình nghiên cứu khoa học cụ thể nhƣ: Các công trình đề cập về thư viện nói chung Năm 1998, Trần Mạnh Tuấn biên soạn giáo trình “Sản phẩm và dịch vụ thông tin, thư viện” bao gồm 324 trang. Giáo trình đã nêu những vấn đề chung bao gồm những khái niệm; các sản phẩm và các dịch vụ thông tin, thƣ viện. Trong đó, cuốn sách nhấn mạnh đến marketing sản phẩm, dịch vụ thông tin thƣ viện đƣợc đề cập theo cách quản lý kinh tế đối với lĩnh vực phi lợi nhuận. Giáo trình đã cung cấp cho ngƣời sử dụng thƣ viện những thông tin rất hữu ích liên quan sản phẩm và dịch vụ thông tin, thƣ viện.

Năm 2000, Lê Văn Viết có công trình “Cẩm nang nghề thư viện” đã trình bày các vấn đề liên quan đến công tác thƣ viện bao gồm phƣơng diện lý thuyết và thực tiễn. Đây là một cẩm nang cần thiết cho những ai làm công tác thƣ viện và những sinh viên, học viên cao học nghiên cứu về chuyên ngành thƣ viện. Cẩm nang bao gồm 04 phần với các nội dung chính nhƣ: Phần I: Thƣ viện và tổ chức sự nghiệp thƣ viện Việt Nam với các khái niệm về thƣ viện; Các chức năng của thƣ viện; Lƣợc sử quá trình phát triển thƣ viện; tổ chức sự nghiệp thƣ viện ở Việt Nam; tin học hóa công tác thƣ viện. Phần II: Các chu trình, quá trình của công tác thƣ viện (Khái quát chung về các chu trình, quá trình chủ yếu của công tác thƣ viện; Các công việc chuyên môn cụ thể; xử lý phân tích – tổng hợp tài liệu; tổ chức và sắp xếp kho tài liệu; bảo quản nguồn tài nguyên thƣ viện; kiểm kê nguồn tài nguyên thƣ viện; công tác phục vụ ngƣời sử dụng thƣ viện của thƣ viện).

Phần III: Quản lý thƣ viện (Những vấn đề chung về quản lý; nội dung quản lý thƣ viện; công tác nghiên 4 cứu khoa học và hƣớng dẫn nghiệp vụ của thƣ viện). Phần IV: Thiết kế và nội thất các ngôi nhà thƣ viện. Năm 2002, Vụ Thƣ viện có công trình “Về công tác thư viện các văn bản pháp quy hiện hành về thư viện” bao gồm 05 phần. Phần I: Văn kiện của Đảng (trích) và các văn bản pháp quy của Nhà nƣớc về thƣ viện.

Phần II: Các văn bản pháp quy về thƣ viện công cộng. Phần III: Các văn bản pháp quy về các thƣ viện đa ngành, chuyên ngành. Phần IV: Các văn bản pháp quy về ứng dụng công nghệ thông tin. Phần V: Các văn bản pháp quy khác có liên quan đến công tác thƣ viện.

Cuốn sách nhằm phổ biến và cung cấp các chủ trƣơng, chính sách, thông tƣ, quyết định,… của Đảng và Nhà nƣớc của Bộ Văn hóa, Thông tin chỉ đạo về công tác thƣ viện. Đây chính là một cuốn sách quan trọng bổ sung những cơ sở pháp lý cho những cán bộ đang công tác và các sinh viên học liên quan đến chuyên ngành thƣ viện. Năm 2010, Nguyễn Thị Hoạt với Luận văn “Hệ thống thư viện công cộng Việt Nam trong thời kỳ đổi mới và hội nhập phát triển” đã làm rõ nội hàm các khái niệm nhƣ: Đổi mới, hội nhập và phát triển nói chung và trong lĩnh vực hoạt động thông tin thƣ viện nói riêng. Nghiên cứu vai trò, vị trí và nhiệm vụ của sự nghiệp thông tin thƣ viện trong giai đoạn đổi mới, hội nhập.

Nghiên cứu thực trạng và phân tích các kết quả đạt đƣợc mọi mặt hoạt động của hệ thống thƣ viện công cộng trong quá trình đổi mới. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức mà hệ thống thƣ viện công cộng đã và sẽ trải qua trong quá trình đổi mới hội nhập và phát triển. Trên cơ sở đó, tác giả kiến nghị và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống thƣ viện công cộng nhằm góp phần phát triển sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc trong giai đoạn đổi mới. Năm 2011, Toạ đàm “Về cơ chế chính sách trong tổ chức hoạt động phòng đọc sách phường - xã” với các bài tham luận nhƣ: Thực hiện tốt mô 5 hình xã hội hóa trong hoạt động phòng đọc sách phƣơng pháp và kinh nghiệm xây dựng, tổ chức hoạt động luân chuyển sách có hiệu quả tại Nhà Văn hóa Phƣờng 10 Quận 10; Phát huy sự gắn kết hoạt động có hiệu quả phòng đọc sách trong phòng đọc sách trong hệ thống thiết chế văn hóa cấp phƣờng tại Nhà Văn hóa Thể thao Tân Thới Hiệp Quận 12; Duy trì có hiệu quả văn hóa đọc của ngƣời dân ngoại thành tại Nhà Văn hóa xã Phƣớc Lộc huyện Nhà Bè; Mô hình hoạt động tủ sách khu phố tại Khu phố 4B Phƣờng 11 Quận 5; Tổ chức và hoạt động thƣ viện cơ sở - Thực trạng và giải pháp,.

Những bài tham luận trên đã nêu lên những vấn đề đang và đã gặp phải trong thực tiễn của một số đơn vị phƣờng xã. Đỗ Thị Bé Tƣ có bài viết đăng trên Tạp chí Thƣ viện Việt Nam với tựa đề “Giới thiệu các dịch vụ thư viện – thông tin và cách thức quảng bá sản phẩm, dịch vụ tại thư viện Đại học An Giang”. Bài viết nhấn mạnh đến việc xây dựng và phát triển các sản phẩm, dịch vụ thông tin để phục vụ cho hoạt động đào tạo và nghiên cứu của Trƣờng. Bài viết đề cập đến một số đặc tính của dịch vụ thƣ viện thông tin và giới thiệu một số dịch vụ thƣ viện thông tin tại thƣ viện Đại học An Giang.

Một số hình thức quảng bá sản phẩm, dịch vụ thƣ viện. Trần Mỹ Dung với bài viết “Dịch vụ thư viện hiện đại ở Xingapo” đăng trên tạp chí Thƣ viện Việt Nam, số 2(18). Bài viết phân tích nguyên nhân vì sao ngƣời dùng tin ở Xingapo thƣờng vào Internet để tìm kiếm thông tin thay vì tới thƣ viện. Điều này xuất phát từ những nguyên nhân chính nhƣ: cách thức phục vụ ngƣời sử dụng thƣ viện, tâm lý của ngƣời sử dụng thƣ viện và môi trƣờng mà họ tìm kiếm thông tin.

Đồng thời, hiện nay thƣ viện quốc gia Singapo đang thực hiện ba phƣơng thức mới trong hoạt động cung cấp dịch vụ thƣ viện hiện đại tới ngƣời sử dụng thƣ viện nhằm đáp ứng nhu cầu của 6 ngƣời sử dụng thƣ viện (phƣơng thức phục vụ theo kiểu nhà hàng; theo kiểu câu cá; chuyên biệt).