mở đầu va kết luận: Chương |: Tam quan trọng vẻ yếu tô địa chính trị của vùng Bắc Cực Chương 2: Liên Bang Nga va con đường đến Bắc Cực Chương 3: Cuộc chạy đua đến Bắc Cực của các nước vùng Cực —— reo. SVTH: ĐINH THỊ THU HƯƠNG 10 KHÓA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: PGS.TS NGO MINH OANH CHUONG 1 TAM QUAN TRONG VE YEU TO ĐỊA CHÍNH TR] CUAVUNG BAC CYC 1.1 Vị trí địa lý của Bắc Cực Bắc Cực là ving đất nằm quanh cực phía bắc của trai đất. Bắc Cực bao gồm Bắc Bang Dương, một phan lãnh thé của các quốc gia như Canada, dao Greenland (thuộc Đan Mach), Nga, Mỹ, Nauy, Thụy Điển, Phan Lan. Thuật ngữ Bac Cực có nguồn gốc từ “Arktikos” trong tiếng Hy Lạp, nghĩa là "Bắc cực, phía bắc" và từ gốc của thuật ngữ trên la “Arktos”, có nghĩa là gấu.
Tên nảy dùng dé chỉ các chòm sao Ursa Major, "Great Bear", các chòm sao nổi bật ở phan phía bắc của bầu trời. Có nhiễu định nghĩa về khu vực Bắc Cực. Xét về ranh giới, Bắc Cực thường được coi là được phía bắc của vòng Bắc cực (66 độ 33 phút bac), đó là giới hạn gin dung của mặt trời phân chia nửa đêm va ban đêm vùng cực. Định nghĩa khác dựa vao khí hậu và sinh thái, chăng hạn như 10 độ C (50 độ F) vào tháng bảy đường đăng nhiệt, có khoảng tương ứng với các dòng cay trong hau hết vùng Bac cực.
Xã hội va chính trị, khu vực Bắc cực bao gồm các vùng lãnh thé phía bắc của tám quốc gia va vùng lãnh thé, bao gồm cả Sapmi, mặc dù theo định nghĩa khoa học tự nhiên phan lớn lãnh thé nay được coi là vùng cận Bắc cực. Khu vực Bắc cực bao gồm một đại dương rộng lớn được bao phủ bởi băng (mà đôi khi được coi là một cánh tay phía bắc của Đại Tây Dương) và được bao quanh bởi lớp băng vĩnh cửu. Trong những năm gan day, mức độ của băng biển đã bị suy giảm. Cuộc sống ở Bắc Cực bao gồm các sinh vật sống như các động vật phủ du, nước đá và thực vat phù du, cá, động vật biển có vú, chim, động vat sống trên mặt đắt, thực vật va xã hội loài người.
Tổng diện tích của khu vực vào khoảng 27 triệu km’, gan gap 3 lan điện tich của châu Âu. Trung tâm của khu vực Bắc cực — Bắc Băng dương có điện tích lên đến 14, 75 triệu km’, Bắc Cực bao gồm các nguồn lực tự nhiên khá lớn (dau mỏ, khí đốt, khoáng sản, va cả) ma công nghệ hiện đại và mở cửa kinh tế của Nga đã đưa ra những cơ hội mới SVTH: ĐINH THỊ THU HUONG 1] KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: PGS.TS NGÔ MINH OANH —=————— et eee ee ee dang kẻ. Sự quan tâm của ngành công nghiệp du lịch đổi với khu vực nảy cũng ngày một Lăng. Diễn hiến đẳng nhất với sự nóng 4m lên của trái đất là quá trinh tan bang của hai cực trong đó quả trình tan bang diễn ra nhanh hơn va gây ảnh hưởng nhiều hơn là ở Bắc Cực.
Sự tan bang ở Bắc Cực không chỉ gây ra những ảnh hưởng nhất định đổi với hệ sinh thái, đời sông của người dân Bắc cực ma còn ảnh hưởng đến địa chỉnh trị của khu vực phia bắc nói riêng và thé giới nói chung. Vậy một Bắc cực tan băng có những lợi ich gì với các quốc gia vả những lợi ich đó đã mang lại vị thé địa chính trị như thé nao cho Bắc Cực và việc này ảnh hưởng như thé nao đổi với quan hệ quốc tế cũng như tỉnh hình chính trị của các quốc gia có liên quan? 1.2 Tai nguyên thiên nhiên và lợi ích của Bắc Cực. Ngày 16 tháng 8 năm 2007, Cục nghiên cứu hàng không vũ trụ của Nhật Ban đưa tin, với mức độ tan băng do Trai dat am lên thi lớp bang ở Bắc cực chỉ tôn tại trong vòng vải chục năm nữa. Khi đó, Bắc Cực sẽ trở thành một “Trung Đông thứ hai” ~ là nơi các cuộc tranh chap xảy ra dữ dội đặc biệt giữa 5 quốc gia Liên bang Nga, Mỹ, Canada, Thụy Điển, Nauy, Do quả trình âm lên toàn cầu diễn ra một cách nhanh chóng trong những thập niên gan day dan thu hẹp dẫn lớp băng đã được coi là “vĩnh cửu” tai đây, tạo điêu kiện thuận lợi hon đẻ khai thác Bắc Cực vi mục đích thương mại.
Trước đây lớp băng day vĩnh cửu đã hạn chế tham vọng của các quốc gia cũng như các công ty khai thác tai nguyễn. Theo số liệu của những nghiên cửu gan đây, mức độ tan bang ở vùng Bac cực diễn ra nhanh hơn nhiều so với dự báo. Ngày 15 tháng 8 năm 2007, điện tích bẻ mặt của lớp bang Bắc Cực chỉ còn khoảng 5,3 triệu km’ trong khi đó con số thống kế tinh toán vào tháng 9 năm 2005 là 5,32 triệu km. Một nhóm các nhà khoa học vẻ khí hậu hang đầu thé giới đã tim ra rằng trong vải thập ky qua mực độ giảm sút của bang biển trong cả khu vực là 8% va độ day của băng biển trung bình hang năm giảm sút từ 10- 15%.
Cũng theo một nghiên cứu, độ day của bang biến ở trung tâm Bắc Băng Duong đã suy giảm 40%. Trong suốt mùa hè năm 2007, mức độ bao phủ của băng biển trong khu vực Bắc Băng Dương đã giảm đi | triệu dam vuông. Sự thu hẹp băng biển với quy SVTH: ĐINH THỊ THU HƯƠNG 12 KHOA LUẬN TOT NGHIỆP GVHD: PGS.TS NGO MINH OANH mô lớn như thé nay đã khiến cho các vùng đất chỉ còn che phủ lượng bang bằng mội nữa những năm 1950. Theo ước tinh của Cục khảo sat địa chất Mỹ (USGS), có khoảng 25% lượng dau chưa được phát hiện của trái đất và khí đốt tự nhiên năm trong vòng Bắc Cực, Ước tỉnh ở Bắc cực 90 tỷ thủng dau, 1.669 nghìn tỷ feet khỏi khí đốt tự nhiên va 44 tỉ thùng chat lỏng khi đốt tự nhién năm ở Bac Cực (84 % trong số đó có thể có khả năng được tim thay ử vùng biển xa bờ).
Cục khảo sắt địa chất Mỹ USGS hiện đang tiễn hành điều tra sâu hơn các nguồn tải nguyên khoảng sản trong vùng Bắc cực. Các lưu vực ngoài khơi bér biển Greenland ước tính có chin tỷ thủng dầu vả tắm mươi sắu ngân ti feet khỏi khí đốt. Các bờ biển Bắc Cực ở Alaska được cho là có ít nhất 27 ty thùng dẫu. Tuy nhiên trữ lượng tải nguyên lớn nhất Bắc Cực là dầu khí lại được dự đoán là nằm trong lòng dat ở khu vực Nga tuyên bố chủ quyển.
Theo Bộ Tài nguyên Nga, bở biển Nga có the chứa lên đến 586 triệu ty thùng dẫu, Không chỉ có dau ma khí đốt cũng là một trong những tai nguyên quan trong ma Bắc cực đang chiếm giữ. Theo nghiên cứu các của nha khoa học, số lượng các mỏ khi ở Bắc cực có thẻ lớn gap ba lan số lượng các mỏ dau. Uée tinh trữ lượng khi của khu vực này nằm trong khoảng từ 770 triệu feet cho đến 2990 triệu feet. Số lượng khi đối này có thể chiếm giữ 1/3 trữ lượng khí đốt chưa được khai thác', Và số lượng dau cũng như khí đốt của Bắc Cực đã được đem ra dé so sánh với những khu vực có trữ lượng dau và khí đốt lớn nhất trên thé giới.
Năm 2008, A Rap Saudi được coi là quốc gia có trữ lượng dau mo lớn nhất thể giới 264.1 tỷ thùng dau và Canada xếp thứ hai với trữ lượng dau là 179.3 tỷ thùng (bao gồm cả cat dau) trong số trữ lượng dau đã được chứng minh. Do đỏ, có thể nói triển vọng khai thác khi đốt sẽ có hiệu quả hon, Quốc gia có trữ lượng khí đốt lớn nhất là Nga với 1,529.2 nghìn ty feet và Iran với 1,045.7 nghìn ty feet. Đương nhiên có một sự khác biệt vẻ mặt địa lý cũng như địa hình của các quốc gia trên đổi với Bắc Cực. A rap Saudi khai thác các mỏ trong diện tích 2,149,690 km’ và 1,648,195 km’ với Iran nhưng con số này đối với Bắc cực là 21 triệu km2.
Hơn nữa, các quốc gia trên có lợi thé khai thác hơn Bắc cực khi tai nguyên i Arctic Energy Resources and Global Energy Securuy, POLUME 12, (SSE 2, Perr © Joana, The |aurnal of eullrory and strategic studies, 210. A SVTH: BINH TH] THU HƯƠNG 13 KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD; PGS.TS NGO MINH OANH a -——=====_ của họ đều nằm trên đất liền trong khi đó ở Bắc Cực 84% tài nguyên nằm dưới lòng đại dương.3 Địa chính trị của Bắc Cực tan băng Biển đổi khí hậu toàn cầu đã đưa Bắc cực vào trung tâm của địa chính trị thế giới. Sự tan băng nhanh chóng ở khu vực này đã biến Bắc cực từ một vùng đất được chú ý chủ yếu về mặt khoa học thì nay trở thành nơi diễn ra vòng xoáy cạnh tranh của thương mại, an ninh quốc gia, van dé môi trường vả chịu tác động mạnh của quan hệ quốc tế cũng như hệ thong pháp luật quốc tế. Cùng với sự tan băng ngày càng nhanh ở khu vực, tầm quan trọng của khu vực Bắc cực đang ngày một tăng lên trong đời sống chính trị và khoa học.
Trong tương lai Bắc cực sẽ là nơi mở ra các hoạt động như vận tải thương mại, du lịch cho đến thăm dò dầu mỏ và khí đốt. Thực chất những hoạt động của con người đã khiến cho tốc độ thoát khí hydrocacbon có sẵn trong bang diễn ra nhanh hơn, khiến cho nhiệt độ 4m hơn, các tảng bang hap thụ ánh nắng mat trời mạnh hơn dẫn đến quá trình tan chảy bang cũng diễn ra nhanh hơn. Sự tan chảy của băng vĩnh cừu ở Bắc Cực cùng với diện tích che phủ của băng ngày càng giảm đã thuận lợi mờ ra hai còn đường hàng hải quan trọng là tuyến hành lang Tây Bắc từ vịnh Baffin đến biển Baering và hành lang phía Bắc (hành lang Đông Bắc) kéo dài từ các nước Bắc Âu đến biển Baering mà phan lớn đi quan lãnh thé nước Nga. Tuyến hành lang biển Tây Bắc đã được hai lin mở cửa cho tàu bè qua vào năm 2007 — 2008 trong hai tuần và được dự tính là đến 2013 tuyến đường này sẽ được sử dụng như một tuyến đường biển không băng.
Tuyến hàng hải này sẽ giúp cho việc vận chuyển hàng hóa từ bờ đông Bắc Mỹ đến châu A giảm bot khoảng cách xuống 5000km. Tuyến đường biển này không chỉ mang lại lợi ích cho Canada đặc biệt là một khi nó trở thành một tuyến đường biển không băng thì quá trình vận chuyển này sẽ là nguồn lợi lớn.