Đề tài vận dụng các phương pháp quản lý kinh tế trong quản lý kinh tế của tập đoàn viễn thông quân đội viettel

Đề tài nghiên cứu ứng dụng phương pháp quản lý kinh tế tại Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu hoạt động kinh doanh.

• Người hướng dẫn: Th.S Dương Vũ Hằng Nga
• Trường học: Trường Đại Học Thương Mại
• Chuyên ngành: Nguyên Lý Quản Lý Kinh Tế
• Đề tài: Vận dụng các phương pháp quản lý kinh tế trong quản lý kinh tế của Tập đoàn Viễn Thông Quân Đội Viettel
• Loại tài liệu: Thảo luận
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 1.1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ
• 1.1.1. Khái niệm về phương pháp quản lý kinh tế
• 1.1.2. Vai trò của các phương pháp quản lý kinh tế
• 1.2. CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ CHỦ YẾU
• 1.2.1. Phương pháp hành chính
• 1.2.2. Phương pháp kinh tế
• 1.2.3. Phương pháp giáo dục vận động
• 1.3. VẬN DỤNG TỔNG HỢP CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ TRONG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA TẬP ĐOÀN VIETTEL
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ TẬP ĐOÀN VIỄN THÔNG QUÂN ĐỘI VIETTEL
• 2.1.1. Giới thiệu sơ lược về Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel
• 2.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.3. Tầm nhìn và sứ mệnh
• 2.2. VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA TẬP ĐOÀN VIETTEL
• 2.2.1. Vận dụng phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế của Viettel
• 2.2.2. Vận dụng phương pháp kinh tế trong quản lý kinh tế của Viettel
• 2.2.3. Vận dụng phương pháp giáo dục vận động trong quản lý kinh tế của Viettel
• 2.3. ĐÁNH GIÁ VIỆC VẬN DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA VIETTEL
• 2.4. THÁCH THỨC VÀ NGUYÊN NHÂN
• 2.4.1. Những thách thức mà Viettel gặp phải
• 2.4.2. Nguyên nhân của những thách thức
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG QUẢN LÝ KINH TẾ CỦA TẬP ĐOÀN VIETTEL GIAI ĐOẠN TỚI
• 3.2. ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải mã mô hình quản lý kinh tế của Viettel thành công

Tập đoàn Viễn thông Quân đội Viettel là một ví dụ điển hình về doanh nghiệp nhà nước thành công vượt trội, không chỉ tại Việt Nam mà còn vươn tầm quốc tế. Nền tảng cho sự phát triển thần kỳ này nằm ở việc vận dụng sáng tạo và kết hợp hài hòa các phương pháp quản lý kinh tế. Mô hình này không chỉ là một khuôn khổ lý thuyết mà đã được chứng minh qua thực tiễn, giúp Viettel từ một công ty nhỏ vươn lên thành một tập đoàn công nghệ - viễn thông hàng đầu. Việc nghiên cứu sâu về cách Viettel áp dụng các nguyên tắc quản lý kinh tế mang lại bài học quý giá cho nhiều doanh nghiệp khác. Trọng tâm của mô hình này là sự kết hợp giữa kỷ luật thép của quân đội, sự linh hoạt của cơ chế thị trường và sức mạnh của văn hóa doanh nghiệp. Sự thành công của quản trị kinh doanh Viettel không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một quá trình xây dựng, điều chỉnh và hoàn thiện liên tục các công cụ quản lý kinh tế. Các phương pháp này được lồng ghép vào mọi hoạt động, từ hoạch định chiến lược, quản lý tài chính, phát triển nguồn nhân lực đến vận hành sản xuất kinh doanh. Phân tích mô hình này giúp hiểu rõ tại sao Viettel có thể duy trì tốc độ tăng trưởng ấn tượng, đối mặt với cạnh tranh và tiên phong trong chuyển đổi số tại Viettel.

1.1. Tổng quan về chiến lược kinh doanh Viettel

Chiến lược kinh doanh của Viettel được xây dựng trên ba trụ cột chính: viễn thông, công nghiệp công nghệ cao, và logistics - thương mại điện tử. Ngay từ khi tham gia ngành viễn thông Việt Nam, Viettel đã định vị mình là người thách thức, phá vỡ thế độc quyền và mang dịch vụ đến với mọi người dân. Chiến lược kinh doanh Viettel luôn gắn liền với sứ mệnh "Sáng tạo vì con người", lấy khách hàng làm trung tâm và công nghệ làm động lực. Tập đoàn không ngừng mở rộng thị trường quốc tế, xem đây là không gian phát triển mới và là cách để khẳng định vị thế của thương hiệu Việt. Trong quản lý, Viettel áp dụng tư duy hệ thống, tối ưu hóa mọi quy trình để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Các quyết định đầu tư đều dựa trên phân tích sâu sắc về thị trường và tiềm năng công nghệ, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa các trụ cột kinh doanh.

1.2. Vai trò của quản lý kinh tế trong mô hình quản lý của Viettel

Quản lý kinh tế là xương sống trong toàn bộ mô hình quản lý của Viettel. Nó không chỉ đơn thuần là quản lý tài chính tại Viettel mà bao trùm mọi khía cạnh của hoạt động sản xuất kinh doanh. Vai trò của quản lý kinh tế được thể hiện qua việc sử dụng các đòn bẩy kinh tế như lương, thưởng, khoán sản phẩm để tạo động lực cho người lao động. Đồng thời, hệ thống hạch toán kinh tế nội bộ chặt chẽ giúp kiểm soát chi phí, đo lường hiệu quả của từng đơn vị, từng cá nhân. Thông qua các công cụ quản lý kinh tế, ban lãnh đạo có thể đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác dựa trên dữ liệu thực tế. Điều này cho phép Viettel thích ứng linh hoạt với sự thay đổi của thị trường, tối ưu hóa chi phí và tối đa hóa lợi nhuận, từ đó đảm bảo hiệu quả kinh tế Viettel luôn ở mức cao và hướng tới phát triển bền vững của doanh nghiệp.

II. Các thách thức trong quản lý kinh tế của Viettel hiện nay

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, quản trị kinh doanh Viettel vẫn phải đối mặt với không ít thách thức trong bối cảnh mới. Môi trường kinh doanh trong ngành viễn thông Việt Nam ngày càng cạnh tranh khốc liệt với sự tham gia của nhiều đối thủ mạnh cả trong và ngoài nước. Sự bão hòa của thị trường viễn thông truyền thống đòi hỏi Viettel phải liên tục đổi mới, tìm kiếm không gian tăng trưởng mới trong lĩnh vực công nghệ cao và chuyển đổi số. Thách thức lớn nhất đến từ tốc độ thay đổi chóng mặt của công nghệ, buộc tập đoàn phải đầu tư lớn vào nghiên cứu và phát triển (R&D) để không bị tụt hậu. Bên cạnh đó, việc mở rộng ra thị trường quốc tế cũng đặt ra nhiều rủi ro về chính trị, pháp lý và văn hóa. Với quy mô của một doanh nghiệp nhà nước lớn, việc duy trì sự linh hoạt, tinh gọn trong bộ máy quản lý cũng là một bài toán khó. Những thách thức này đòi hỏi các phương pháp quản lý kinh tế phải không ngừng được cải tiến để đảm bảo hiệu quả kinh tế Viettel và duy trì vị thế dẫn đầu.

2.1. Áp lực cạnh tranh và bão hòa thị trường viễn thông

Thị trường viễn thông Việt Nam đã bước vào giai đoạn bão hòa, nơi cuộc chiến giành giật thị phần diễn ra vô cùng gay gắt giữa các nhà mạng lớn như Vinaphone và Mobifone. Áp lực cạnh tranh không chỉ đến từ giá cước mà còn từ chất lượng dịch vụ, trải nghiệm khách hàng và các dịch vụ giá trị gia tăng. Điều này buộc Viettel phải liên tục tối ưu hóa chi phí vận hành để có thể đưa ra các gói cước hấp dẫn mà vẫn đảm bảo lợi nhuận. Hơn nữa, sự phát triển của các ứng dụng OTT (Over-The-Top) đang làm xói mòn doanh thu từ các dịch vụ truyền thống như thoại và SMS. Để vượt qua thách thức này, chiến lược kinh doanh Viettel phải chuyển dịch mạnh mẽ từ một nhà cung cấp dịch vụ viễn thông đơn thuần sang một nhà cung cấp dịch vụ số toàn diện.

2.2. Rủi ro từ biến động công nghệ và pháp lý toàn cầu

Sự phát triển của các công nghệ mới như 5G, AI, IoT vừa là cơ hội vừa là thách thức. Việc đầu tư vào các công nghệ này đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và tiềm ẩn rủi ro nếu không bắt kịp xu hướng hoặc lựa chọn sai công nghệ. Đồng thời, khi mở rộng hoạt động quốc tế, Viettel phải đối mặt với sự khác biệt về hệ thống pháp luật, quy định của từng quốc gia. Các rủi ro về an ninh mạng và bảo mật dữ liệu cũng ngày càng gia tăng, đòi hỏi tập đoàn phải có chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến quản lý tài chính tại Viettel và yêu cầu một cơ chế quản lý linh hoạt, có khả năng dự báo và ứng phó kịp thời với các biến động khó lường của môi trường kinh doanh toàn cầu, nhằm đảm bảo phát triển bền vững của doanh nghiệp.

III. Cách Viettel vận dụng phương pháp quản lý kinh tế cốt lõi

Nền tảng của mô hình quản lý của Viettel là sự vận dụng kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp hành chính và phương pháp kinh tế. Đây là hai trụ cột chính tạo nên sức mạnh đặc thù của tập đoàn. Phương pháp hành chính, với gốc rễ từ môi trường quân đội, thiết lập một hệ thống kỷ luật, mệnh lệnh rõ ràng, thống nhất từ trên xuống dưới. Nó đảm bảo mọi hoạt động được triển khai một cách đồng bộ, nhanh chóng và quyết liệt. Các quy trình, quy định được tiêu chuẩn hóa, tạo ra một bộ máy vận hành có tính kỷ luật cao. Song song với đó, phương pháp kinh tế đóng vai trò là động lực, là chất xúc tác mạnh mẽ. Viettel sử dụng các công cụ quản lý kinh tế như khoán, lương thưởng theo hiệu suất, KPIs trong quản lý để tác động trực tiếp vào lợi ích vật chất của người lao động. Sự kết hợp này tạo ra một cơ chế vừa "cương" vừa "nhu", vừa có kỷ luật chặt chẽ vừa khuyến khích sự năng động, sáng tạo, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh một cách tối đa. Cách tiếp cận này giúp giải quyết bài toán quản lý ở một doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn.

3.1. Vận dụng phương pháp hành chính Sức mạnh từ kỷ luật

Phương pháp hành chính tại Viettel được thể hiện qua một cơ cấu tổ chức phân cấp rõ ràng, nơi mệnh lệnh được chấp hành nghiêm túc. Cơ sở của phương pháp này là quyền uy và sự phục tùng, đảm bảo tính thống nhất và sức mạnh tập thể. Các quyết định quản lý mang tính bắt buộc, giúp giải quyết các vấn đề một cách nhanh chóng và dứt khoát, đặc biệt trong những tình huống khẩn cấp. Việc tiêu chuẩn hóa các quy trình làm việc, các định mức kinh tế-kỹ thuật giúp giảm thiểu sai sót và đảm bảo chất lượng đồng đều trong toàn hệ thống. Kỷ luật quân đội được xem là một lợi thế cạnh tranh, giúp Viettel triển khai các dự án lớn, phức tạp với tốc độ "thần tốc". Tuy nhiên, để tránh sự cứng nhắc, phương pháp này luôn được điều chỉnh linh hoạt và kết hợp với các phương pháp khác.

3.2. Sức mạnh phương pháp kinh tế Đòn bẩy và lợi ích

Viettel là một trong những doanh nghiệp tiên phong áp dụng triệt để phương pháp kinh tế. Tập đoàn xây dựng một hệ thống hạch toán kinh tế đến từng cá nhân, gắn chặt thu nhập với kết quả công việc. Các hình thức khoán sản phẩm, khoán doanh thu được áp dụng rộng rãi, tạo động lực mạnh mẽ để mỗi người lao động tự chủ, sáng tạo và tối ưu hóa hiệu quả công việc của mình. Hệ thống KPIs trong quản lý được xây dựng khoa học, minh bạch, là cơ sở để đánh giá và đãi ngộ công bằng. Các chính sách về tiền lương, tiền thưởng, lợi nhuận, cổ tức… được sử dụng như những đòn bẩy kinh tế mạnh mẽ, thu hút và giữ chân nhân tài. Phương pháp này biến người lao động từ người làm thuê thành người làm chủ công việc của mình, qua đó giải phóng năng lực và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

IV. Bí quyết kết hợp các phương pháp quản lý kinh tế tại Viettel

Thành công của Viettel không nằm ở việc áp dụng riêng lẻ một phương pháp nào mà đến từ nghệ thuật kết hợp chúng một cách tổng hòa. Nếu phương pháp hành chính tạo ra bộ khung vững chắc và kỷ luật, phương pháp kinh tế tạo ra động lực vật chất, thì phương pháp giáo dục vận động chính là linh hồn, tạo ra sức mạnh mềm và sự gắn kết bền vững. Đây là phương pháp tác động vào nhận thức, tình cảm và xây dựng một văn hóa doanh nghiệp đặc sắc. Viettel hiểu rằng con người là yếu tố quyết định. Do đó, tập đoàn đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng niềm tin, lòng tự hào và khát vọng cống hiến cho mỗi cán bộ, nhân viên. Mô hình quản lý của Viettel là một hệ thống mở, trong đó các phương pháp bổ trợ, điều chỉnh lẫn nhau, tạo ra một môi trường làm việc vừa có áp lực cao để phát triển, vừa có không gian để sáng tạo. Sự tổng hòa này giúp Viettel cân bằng giữa các mục tiêu ngắn hạn và chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp trong dài hạn.

4.1. Phương pháp giáo dục Xây dựng văn hóa và động lực

Phương pháp giáo dục vận động được Viettel triển khai thông qua việc xây dựng một nền văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ với các giá trị cốt lõi được định hình rõ ràng, điển hình là văn hóa ICADO (Innovation, Customer-centric, Agility, Digital-first, Open culture). Tập đoàn liên tục tổ chức các chương trình đào tạo, phát triển năng lực, trang bị tri thức và niềm tin cho người lao động. Các hoạt động truyền thông nội bộ được đẩy mạnh để mỗi nhân viên hiểu rõ tầm nhìn, sứ mệnh và vai trò của mình trong sự phát triển chung. Lãnh đạo luôn làm gương, lời nói đi đôi với việc làm, tạo dựng uy tín và truyền cảm hứng. Phương pháp này tạo ra sự gắn bó lâu dài, khiến người lao động không chỉ làm việc vì lợi ích vật chất mà còn vì niềm tự hào và tình yêu đối với tổ chức, góp phần quan trọng vào hiệu quả kinh tế Viettel.

4.2. Tối ưu hiệu quả kinh doanh qua mô hình quản lý kết hợp

Sự kết hợp ba phương pháp quản lý tạo ra một hiệu ứng cộng hưởng, giúp tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Khi một quyết định hành chính được ban hành, nó sẽ được hỗ trợ bởi các chính sách kinh tế phù hợp để khuyến khích thực hiện và các hoạt động giáo dục để mọi người đồng lòng, thấu hiểu. Ví dụ, khi triển khai một công nghệ mới (hành chính), Viettel sẽ có chính sách thưởng cho các đơn vị áp dụng nhanh và hiệu quả (kinh tế), đồng thời tổ chức đào tạo, truyền thông về lợi ích của công nghệ đó (giáo dục). Mô hình kết hợp này cho phép Viettel vừa duy trì được trật tự, kỷ cương, vừa phát huy được tính tự chủ, sáng tạo của cấp dưới, tạo ra một tổ chức học hỏi và liên tục cải tiến.

V. Đánh giá hiệu quả kinh tế Viettel đạt được qua quản lý

Việc vận dụng thành công các phương pháp quản lý kinh tế đã mang lại những kết quả vượt bậc cho Viettel. Hiệu quả kinh tế Viettel được thể hiện rõ nét qua các chỉ số tài chính ấn tượng như doanh thu, lợi nhuận tăng trưởng ổn định qua các năm, ngay cả trong bối cảnh thị trường nhiều biến động. Tập đoàn luôn là một trong những doanh nghiệp nhà nước nộp ngân sách lớn nhất, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước. Không chỉ thành công ở thị trường trong nước, Viettel còn ghi dấu ấn mạnh mẽ tại nhiều thị trường quốc tế, khẳng định năng lực cạnh tranh toàn cầu. Sự thành công này là minh chứng rõ ràng cho tính đúng đắn và hiệu quả của mô hình quản lý của Viettel. Việc áp dụng các công cụ quản lý kinh tế một cách khoa học đã giúp tập đoàn khai thác tối đa các nguồn lực, từ tài chính, công nghệ đến con người, tạo ra một sức mạnh tổng hợp để chinh phục những mục tiêu lớn.

5.1. Phân tích SWOT Viettel Điểm mạnh từ mô hình quản lý

Một phân tích SWOT Viettel cho thấy các điểm mạnh cốt lõi của tập đoàn đều có nguồn gốc từ mô hình quản lý đặc thù. Điểm mạnh (Strengths) lớn nhất là văn hóa doanh nghiệp kỷ luật, khả năng triển khai nhanh và đồng bộ. Nguồn nhân lực chất lượng cao, có lòng trung thành và tinh thần cống hiến cũng là một tài sản quý giá được vun đắp từ phương pháp giáo dục. Hệ thống quản lý tài chính tại Viettel chặt chẽ và hiệu quả giúp tập đoàn có tiềm lực tài chính vững mạnh để đầu tư vào các lĩnh vực mới. Tuy nhiên, mô hình này cũng có những điểm yếu (Weaknesses) như bộ máy lớn có thể trở nên cồng kềnh, quy trình ra quyết định đôi khi còn chậm so với các công ty công nghệ linh hoạt. Các cơ hội (Opportunities) đến từ xu hướng chuyển đổi số tại Viettel và các thị trường mới. Thách thức (Threats) là sự cạnh tranh và thay đổi công nghệ nhanh chóng.

5.2. Các chỉ số KPIs trong quản lý và thành tựu nổi bật

Viettel áp dụng hệ thống KPIs trong quản lý một cách triệt để và khoa học để đo lường hiệu suất của từng đơn vị và cá nhân. Các chỉ số không chỉ tập trung vào doanh thu, lợi nhuận mà còn bao gồm các yếu tố về chất lượng dịch vụ, sự hài lòng của khách hàng, mức độ đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực. Nhờ quản lý dựa trên dữ liệu và KPI, Viettel đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật: trở thành nhà mạng có thị phần lớn nhất Việt Nam, tiên phong thương mại hóa mạng 5G, phát triển thành công nhiều sản phẩm công nghệ cao "Make in Vietnam". Những thành tựu này cho thấy hiệu quả của việc biến các mục tiêu chiến lược thành các chỉ số đo lường cụ thể, tạo ra áp lực tích cực để toàn hệ thống không ngừng nỗ lực, góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

VI. Định hướng phát triển bền vững cho quản lý kinh tế Viettel

Để duy trì đà tăng trưởng và vị thế dẫn đầu, định hướng quản lý kinh tế của Viettel trong giai đoạn tới cần tập trung vào sự linh hoạt, đổi mới và phát triển bền vững của doanh nghiệp. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số tại Viettel không chỉ là một lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Tập đoàn cần tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ lõi, phát triển hệ sinh thái sản phẩm, dịch vụ số toàn diện. Các phương pháp quản lý kinh tế cũng cần được điều chỉnh cho phù hợp. Cần tăng cường phân cấp, trao quyền nhiều hơn cho các đơn vị cấp dưới để nâng cao tính chủ động và tốc độ ra quyết định. Mô hình quản trị kinh doanh Viettel cần hướng tới sự cởi mở, hợp tác nhiều hơn với các đối tác bên ngoài, đặc biệt là các startup công nghệ, để cùng nhau tạo ra những giá trị mới. Việc hoàn thiện cơ chế quản lý sẽ là chìa khóa để Viettel tiếp tục là hình mẫu của một doanh nghiệp nhà nước hoạt động hiệu quả, đóng góp vào sự thịnh vượng của quốc gia.

6.1. Vai trò của chuyển đổi số trong quản lý kinh tế giai đoạn mới

Chuyển đổi số tại Viettel sẽ là động lực cốt lõi trong việc nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế. Việc áp dụng các công nghệ như Big Data, AI, Blockchain sẽ giúp tự động hóa nhiều quy trình, từ hạch toán kinh tế, quản trị nhân sự đến chăm sóc khách hàng. Dữ liệu lớn sẽ cung cấp cho ban lãnh đạo những phân tích sâu sắc, giúp dự báo xu hướng thị trường và đưa ra quyết định kinh doanh chính xác hơn. Chuyển đổi số cũng giúp tối ưu hóa chi phí, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng và tạo ra các mô hình kinh doanh mới. Quá trình này đòi hỏi sự thay đổi không chỉ về công nghệ mà cả về tư duy và văn hóa, là một phần không thể thiếu trong chiến lược kinh doanh Viettel thời gian tới.

6.2. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhà nước

Từ bài học của Viettel, các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp nhà nước khác cần tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế quản lý. Cần có sự phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp được tự chủ trong đầu tư và kinh doanh. Chính phủ có thể giao cho các tập đoàn nhà nước những nhiệm vụ, dự án quan trọng mang tính chiến lược quốc gia. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả hoạt động dựa trên tổng thể, khuyến khích đầu tư mạo hiểm vào công nghệ mới. Việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp mạnh, gắn kết lợi ích của người lao động với lợi ích của doanh nghiệp là yếu tố then chốt để tạo ra động lực phát triển từ bên trong, giúp doanh nghiệp nhà nước thực sự trở thành trụ cột của nền kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ. Khái niệm về phương pháp quản lý kinh tế Quản lý kinh tế là một loại hoạt động phức tạp và đòi hỏi tính sáng tạo rất cao ở nhà quản lý, vì thế càng cần đến các phương pháp quản lý có khoa học. Trong quản lý kinh tế, phương pháp quản lý kinh tế được hiểu là tổng thể những cách thức tác động có chủ đích và có thể có của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý trong quá trình tiến hành các hoạt động kinh tế nhằm đạt được mục tiêu đặt ra.

Vai trò của các phương pháp quản lý kinh tế Quá trình quản lý là quá trình thực hiện các chức năng quản lý theo đúng những nguyên tắc đã đề ra. Nhưng các nguyên tắc đó chỉ được vận dụng và được thực hiện thông qua các phương pháp quản lý nhất định. Vì vậy, sử dụng hợp lý các phương pháp quản lý là một nội dung cơ bản, giữ vai trò rất quan trọng trong mọi hoạt động quản lý kinh tế. Các vai trò này được thể hiện ở những khía cạnh sau đây: Thứ nhất, thông qua các cách thức tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý mà các phương pháp quản lý có vai trò làm cho các hoạt động quản lý kinh tế phù hợp với đòi hỏi của các quy luật và mục tiêu, nguyên tắc quản lý kinh tế.

Đồng thời, nó là cách thức thực hiện các chức năng quản lý kinh tế và quy định việc hình thành nên cơ chế và công cụ quản lý kinh tế, cơ cấu tổ chức kinh tế. Chính vì lẽ đó, việc vận dụng các phương pháp quản lý được xem là một nội dung cơ bản của quản lý kinh tế. Thứ hai, các phương pháp quản lý kinh tế là cách thức tác động vào con người, nếu sử dụng các phương pháp quản lý khoa học, phù hợp sẽ khuyến khích các chủ thể kinh tế và người lao động tham gia một cách tích cực, sáng tạo và đạt hiệu quả cao trong các hoạt động kinh tế và sản xuất kinh doanh. Tác động của các phương pháp quản lý kinh tế bao giờ cũng là những tác động có mục đích, nhằm phối hợp hoạt động, đảm bảo sự thống nhất và hướng tới hiệu quả tối ưu theo mục tiêu chung đặt ra của hệ thống quản lý.

Về nguyên tắc, mục tiêu quản lý kinh tế sẽ quyết định việc lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế. Ngược lại, trong thực tế hầu hết các trường hợp tác động của các phương pháp quản lý có ảnh hưởng quyết định đến việc thực hiện thành công hay thất bại các mục tiêu và nhiệm vụ của công tác quản lý. Nói cách khác, hiệu quả của các hoạt động quản lý kinh tế phụ thuộc rất nhiều vào các phương pháp tác động của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý. Thứ ba, phương pháp quản lý kinh tế là một yếu tố động, bộ phận năng động nhất của hệ thống quản lý nên trong quá trình quản lý, chủ thể quản kinh tế có thể điều chỉnh hoặc thay đổi phương pháp tác động cho phù hợp với sự biến đổi của đối tượng và diễn biến của tỉnh hình để làm tăng hiệu quả quản lý, nhất là quản lý kinh tế theo cơ chế thị trường.

Mặc dù chủ thể quản lý có quyền lựa chọn phương pháp quản lý kinh tế nhưng không có nghĩa là chủ quan, tùy tiện mà phải bám sát thực tế, phân tích kỹ lưỡng diễn biến thực tế về đối tượng và khách thể quản lý để vận dụng khoa học, khách quan các phương pháp quản lý kinh tế. Điều này cũng có nghĩa, việc sử dụng các phương pháp quản lý kinh tế vừa mang tính khoa học vừa có tính nghệ thuật. Tính khoa học đòi hỏi chủ thể quản lý phải nắm vững đối tượng quản lý với những đặc điểm vốn có của nó để tác động trên cơ sở nhận thức và vận dụng các quy luật khách quan phủ hợp trong suốt quá trình quản lý. Tính nghệ thuật biểu hiện ở chỗ biết lựa chọn và kết hợp các phương pháp trong điều kiện thực tiễn thường xuyên biến đổi để đạt mục tiêu quản lý đề ra.

Người quản lý giỏi phải biết lựa chọn đúng đắn và kết hợp linh hoạt các phương pháp quản lý. Bởi vậy, quá trình sử dụng các phương pháp quản lý giúp cán bộ quản lý kinh tế học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, rèn luyện tác phong năng động, linh hoạt. Hiệu quả vận dụng các phương pháp quản lý cũng theo đó trở thành căn cứ để đánh giá tài nghệ của đội ngũ cán bộ quản lý trong quá trình công tác của mình. CÁC PHƯƠNG PHÁP QUẢN LÝ KINH TẾ CHỦ YẾU 1.

Phương pháp hành chính a) Bản chất và vai trò của phương pháp hành chính Hành chính là cai trị bằng quyền lực của tổ chức theo thẩm quyền. Đó là quan hệ chấp hành và điều hành, là quan hệ cấp trên với cấp dưới, là quyền uy và phục tùng. Cơ sở của phương pháp hành chính là các quan hệ tổ chức - hành chính. Đây là mối quan hệ cơ bản được hình thành trong mọi tổ chức, do đó quản lý bằng hành chính chỉ có thể hình thành và được thực hiện ở những quan hệ có tính chất hành chính.

Về bản chất, phương pháp hành chính là các phương pháp tác động dựa vào các mối quan hệ tổ chức của hệ thống quản lý. Về phương diện quản lý nó biểu hiện thành mối quan hệ giữa quyền uy và phục tùng. Các phương pháp hành chính trong quản lý kinh tế chính là các tác động trực tiếp của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý bằng các quyết định mang tính bắt buộc, đòi hỏi các chủ thể tham gia hoạt động kinh tế phải chấp hành nếu vi phạm sẽ bị xử lý. b) Đặc điểm và vai trò của phương pháp hành chính Đặc điểm của phương pháp hành chính:  Chứa đựng quan hệ không bình đẳng giữa các bên tham gia quản lý.

 Một bên nhân danh và dùng quyền lực của tổ chức ra quyết định mà không cần sự chấp thuận của bên kia.  Một bên có quyền đưa ra các yêu cầu, đề nghị.  Một bên có quyền xem xét hoặc bác bỏ yêu cầu đề nghị đó. Ưu điểm của phương pháp hành chính:  Tác dụng nhanh, hiệu lực tức thì.

 Đảm bảo tính kỷ luật, trật tự của tổ chức. Nhược điểm của phương pháp hành chính:  Sự cứng nhắc trong quản lý.  Hạn chế tính sáng tạo, linh hoạt.  Hiệu quả đôi khi không được đảm bảo.

Vai trò của phương pháp hành chính:  Liên kết chính bản thân phương pháp hành chính với các phương pháp quản lý kinh tế còn lại để tạo thành một hệ thống các phương pháp quản lý thống nhất và được sử dụng trở nên có hiệu quả hơn.  Xác lập kỷ cương hoạt động và làm việc trong tổ chức, xác định rõ quyền lực, trách nhiệm của mỗi chủ thể quản lý cũng như nghĩa vụ của mỗi đối tượng quản lý trong hệ thống.  Giải quyết các vấn đề trong công tác quản lý nhanh chóng và dứt khoát.  Có hiệu quả vượt trội khi tổ chức rơi vào những tình huống khó khăn, phức tạp hoặc khi phải đối mặt với những vấn đề cần giải quyết nhanh và dứt điểm.

c)Nội dung và những yêu cầu đặt ra trong việc sử dụng phương pháp hành chính Trong quản lý kinh tế, phương pháp hành chính tác động vào đối tượng quản lý theo hai hướng: 1) Tác động tổ chức và 2) Tác động điều chỉnh hoạt động của đối tượng quản lý. Cụ thể: Thứ nhất, tác động tổ chức: Nội dung của phương pháp hành chính tác động đến đối tượng quản lý theo hướng tác động này là thông qua việc quy cách hóa tổ chức; tiêu chuẩn hóa tổ chức và tiêu chuẩn hóa các chỉ tiêu. Quy cách hóa tổ chức, đây là việc thực hiện sự phân công, phân cấp rõ ràng trên cơ sở quyền và trách nhiệm của mỗi chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, từ đó tạo lập các quan hệ điều hành - chấp hành, quyền uy - phục tùng giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý trong hệ thống. Tiêu chuẩn hóa tổ chức, đó là việc tiêu chuẩn hóa cán bộ, xác định ra yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ, khả năng tổ chức quản lý, đạo đức tác phong.

của nhà quản lý ở các chức danh quản lý khác nhau trong bộ máy quản lý của tổ chức để tạo ra chất lượng của các quan hệ trên - dưới, nâng cao tính hiệu lực trong quá trình hoạt động của bộ máy quản lý. Tiêu chuẩn hóa các chỉ tiêu, là việc xây dựng các định mức kinh tế - kỹ thuật, xác định khối lượng công việc cần hoàn thành đối với từng bộ phần, từng cá nhân trong tổ chức ở một giai đoạn nhất định. Thứ hai, tác động điều chỉnh hoạt động của đối tượng quản lý: Chủ thể điều chỉnh trực tiếp hành động của đối tượng quản lý bằng cách sử dụng quyền lực của mình để đưa ra quyết định, mệnh lệnh hành chính bắt buộc đối tượng quản lý phải thực hiện những nhiệm vụ nhất định hoặc hành động theo những phương hướng nhất định nhằm tạo lập sự thống nhất, ăn khớp về hành động của tất cả các bộ phận, cá nhân khác nhau trong tổ chức, đồng thời kịp thời chấn chỉnh những sai lệch, lập lại cân đối… theo đúng định hướng phát triển trong ý đồ quản lý của chủ thể quản lý. Sử dụng các phương pháp hành chính đòi hỏi các cấp quản lý phải nắm vững những yêu cầu chặt chẽ sau đây:  Các quyết định hành chính chỉ có hiệu quả cao khi các quyết định đó có căn cứ khoa học, được luận chứng đầy đủ về mặt kinh tế.

 Khi sử dụng các phương pháp hành chính phải đảm bảo gắn quyền hạn với trách nhiệm của cấp ra quyết định, chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Phương pháp kinh tế a) Bản chất của phương pháp kinh tế Phương pháp kinh tế là phương pháp tác động vào quan hệ kinh tế của con người – quan hệ giữa người với người được hình thành thông qua các yếu tố vật chất. Quan hệ kinh tế là quan hệ tài sản, tuy nhiên không phải mọi quan hệ tài sản đều là quan hệ kinh tế.