Luận văn thạc sĩ quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản do quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia tài trợ

Chuyên đề nghiên cứu thạc sĩ quản lý tài chính từ quỹ phát triển khoa học, tiếp cận liên ngành, kết quả nghiên cứu có giá trị ứng dụng cao trong kinh

• Tác giả: Phạm Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thị Hồng Điệp
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Tài Chính Các Đề Tài Nghiên Cứu Cơ Bản Do Quỹ Phát Triển Khoa Học Tài Trợ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU CƠ BẢN DO QUỸ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TÀI TRỢ
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản
• 1.3. Nội dung quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng. Các tiêu chí đánh giá
• 1.5. Kinh nghiệm quốc tế về quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản tại các Quỹ của Nhật, Hàn Quốc, Belarus và Nga
• 1.5.1. Kinh nghiệm của Quỹ Japan Society for the Promotion of Science (JSPS)
• 1.5.2. Kinh nghiệm của Quỹ Khoa học và Kỹ thuật Hàn Quốc
• 1.5.3. Kinh nghiệm của Quỹ nghiên cứu cơ bản Belarus
• 1.5.4. Kinh nghiệm của Quỹ nghiên cứu cơ bản Nga
• 1.5.5. Bài học kinh nghiệm cho Quỹ Nafosted
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp thu thập dữ liệu, tài liệu
• 2.2. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 2.3. Các phương pháp khác
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU CƠ BẢN DO QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA TÀI TRỢ
• 3.1. Khái quát về Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia
• 3.2. Nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Quỹ Nafosted
• 3.3. Đặc điểm về hoạt động tài trợ của Quỹ
• 3.4. Thực trạng quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Nafosted tài trợ thời gian qua
• 3.5. Công tác kế hoạch
• 3.6. Thẩm định tài chính và lập dự toán đối với các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ tài trợ. Tổ chức triển khai
• 3.7. Quyết toán kinh phí
• 3.8. Công tác kiểm tra, giám sát
• 3.9. Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản
• 3.9.1. Các nhân tố bên ngoài
• 3.9.2. Các nhân tố bên trong
• 3.10. Đánh giá thực trạng quản lý tài chính các đề tài NCCB do Quỹ tài trợ trong thời gian qua
• 3.10.1. Những kết quả đạt được
• 3.10.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3.10.3. Tiến độ cấp kinh phí chậm do hạn chế về số lượng kinh phí cấp so với lập kế hoạch
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU CƠ BẢN DO QUỸ PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUỐC GIA TÀI TRỢ
• 4.1. Phương hướng quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia tài trợ trong thời gian tới
• 4.2. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật
• 4.3. Đổi mới phương thức cấp kinh phí cho đề tài
• 4.4. Sử dụng kinh phí đề tài
• 4.5. Quyết toán kinh phí đề tài
• 4.6. Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân không hoàn thành đề tài
• 4.7. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia tài trợ
• 4.7.1. Giải pháp về lập kế hoạch
• 4.7.2. Giải pháp khắc phục tình trạng cấp vốn chậm
• 4.7.3. Giải pháp về lập và triển khai dự toán cho các đề tài nghiên cứu cơ bản
• 4.7.4. Tăng cường kiểm tra, giám sát
• 4.7.5. Các giải pháp khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lý tài chính trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đã được nhiều tác giả quan tâm. Các công trình như của Tạ Minh Hùng (2014) đã chỉ ra tầm quan trọng của quản lý tài chính trong việc phát triển kinh tế. Nghiên cứu của Nguyễn Tấn Lượng (2011) và Nguyên Thế Ích (2011) cũng đã đề cập đến việc hoàn thiện quản lý tài chính tại các trường đại học công lập. Tuy nhiên, các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào các khía cạnh khác nhau của quản lý tài chính mà chưa có công trình nào đi sâu vào quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia tài trợ. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề này.

1.1. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính

Quản lý tài chính được định nghĩa là hoạt động của các chủ thể thông qua việc sử dụng các phương pháp và công cụ quản lý để điều khiển hoạt động tài chính. Đối tượng của quản lý tài chính là các hoạt động tài chính gắn liền với các cơ quan nhà nước. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, việc quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản cần phải được thực hiện một cách hiệu quả để đảm bảo nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và đạt được các mục tiêu nghiên cứu đã đề ra.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong luận văn này bao gồm phương pháp thu thập dữ liệu và phân tích dữ liệu. Việc thu thập dữ liệu được thực hiện thông qua các tài liệu, báo cáo từ Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia và các nghiên cứu trước đó. Phân tích dữ liệu sẽ giúp xác định thực trạng quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản, từ đó đưa ra các giải pháp cải thiện. Phương pháp này không chỉ giúp làm rõ các vấn đề hiện tại mà còn tạo cơ sở cho việc đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

2.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm các báo cáo tài chính, tài liệu hướng dẫn của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia, và các nghiên cứu trước đó. Việc thu thập dữ liệu này nhằm mục đích tạo ra một bức tranh tổng thể về thực trạng quản lý tài chính trong các đề tài nghiên cứu cơ bản. Điều này sẽ giúp xác định các vấn đề cần giải quyết và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài chính.

III. Thực trạng quản lý tài chính

Thực trạng quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia tài trợ cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Các quy trình thẩm định tài chính và lập dự toán vẫn còn nhiều bất cập, dẫn đến việc cấp kinh phí chậm và không kịp thời. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các đề tài nghiên cứu. Hơn nữa, công tác kiểm tra, giám sát cũng chưa được thực hiện một cách đồng bộ, gây khó khăn trong việc đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí. Những hạn chế này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.

3.1. Đánh giá thực trạng

Đánh giá thực trạng quản lý tài chính cho thấy rằng mặc dù đã có những cải tiến trong quy trình cấp kinh phí, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại. Các nhân tố bên ngoài như chính sách và quy định của nhà nước cũng ảnh hưởng đến quản lý tài chính. Việc thiếu sự đồng bộ trong các quy định và hướng dẫn cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan để cải thiện tình hình.

IV. Phương hướng và giải pháp

Để hoàn thiện quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản, cần có những phương hướng và giải pháp cụ thể. Một trong những giải pháp quan trọng là hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến quản lý tài chính. Cần đổi mới phương thức cấp kinh phí, đảm bảo tính kịp thời và hiệu quả. Bên cạnh đó, việc tăng cường kiểm tra, giám sát cũng rất cần thiết để đảm bảo các đề tài nghiên cứu được thực hiện đúng tiến độ và đạt chất lượng. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học.

4.1. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý

Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài chính cần tập trung vào việc lập kế hoạch và triển khai dự toán cho các đề tài nghiên cứu. Cần có các quy định rõ ràng về trách nhiệm của tổ chức và cá nhân trong việc sử dụng kinh phí. Đồng thời, việc tăng cường đào tạo và nâng cao năng lực cho các cán bộ quản lý cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả quản lý tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ 2010 đến 2015, Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (Nafosted) đã trở thành một trong những đơn vị chủ lực tài trợ các đề tài nghiên cứu cơ bản (NCCB) tại Việt Nam. Với tỷ trọng chiếm khoảng 75% tổng nguồn kinh phí tài trợ của Quỹ, các đề tài NCCB do Nafosted tài trợ đã góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học trong cả lĩnh vực khoa học tự nhiên và xã hội. Tuy nhiên, công tác quản lý tài chính đối với các đề tài này vẫn còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng quản lý tài chính các đề tài NCCB do Nafosted tài trợ, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính, đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và phù hợp với các quy định pháp luật hiện hành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hoạt động quản lý tài chính của Quỹ trong giai đoạn 2010-2015, bao gồm công tác lập kế hoạch, thẩm định, phân bổ, sử dụng và quyết toán kinh phí các đề tài NCCB.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, góp phần thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đồng thời hỗ trợ các nhà khoa học trong việc thực hiện các đề tài nghiên cứu cơ bản đạt chuẩn quốc tế. Kết quả nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện các chính sách, quy trình quản lý tài chính của Quỹ Nafosted trong thời gian tới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý tài chính và quản lý nghiên cứu khoa học, trong đó:

• Lý thuyết quản lý tài chính: Quản lý tài chính được hiểu là quá trình sử dụng các phương pháp và công cụ quản lý nhằm điều phối các nguồn lực tài chính một cách hiệu quả để đạt mục tiêu đề ra. Quản lý tài chính bao gồm các khâu lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm soát và đánh giá kết quả.

• Lý thuyết quản lý nghiên cứu khoa học cơ bản: Nghiên cứu cơ bản là hoạt động khám phá bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng nhằm tạo nền tảng cho nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ. Quản lý nghiên cứu khoa học cơ bản đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các chủ thể, nguồn lực và quy trình nhằm đảm bảo tính sáng tạo và hiệu quả.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: quản lý tài chính, nghiên cứu cơ bản, dự toán kinh phí, thẩm định tài chính, quyết toán kinh phí, khoán chi đến sản phẩm cuối cùng, và các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính, báo cáo tổng hợp, văn bản pháp luật và các tài liệu nghiên cứu liên quan đến quản lý tài chính và khoa học công nghệ. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua trao đổi, phỏng vấn với cán bộ chuyên môn tại Quỹ Nafosted.

• Phương pháp phân tích dữ liệu: Áp dụng các công cụ phân tích thống kê mô tả, so sánh, đánh giá và tổng hợp để làm rõ thực trạng quản lý tài chính, các nhân tố ảnh hưởng và hiệu quả sử dụng kinh phí. Các bảng biểu và biểu đồ được sử dụng để minh họa số liệu về phân bổ kinh phí, tiến độ cấp vốn và tỷ lệ quyết toán.

• Phương pháp khác: Tổng kết kinh nghiệm, so sánh với các mô hình quản lý tài chính của các Quỹ nghiên cứu cơ bản quốc tế như JSPS (Nhật Bản), KOSEF (Hàn Quốc), Quỹ NCCB Belarus và Nga nhằm rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các đề tài NCCB do Quỹ Nafosted tài trợ trong giai đoạn 2010-2015, với số lượng cán bộ và nhà khoa học tham gia khảo sát, phỏng vấn khoảng 30-40 người. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ và mẫu thuận tiện đối với các cán bộ quản lý và chủ nhiệm đề tài.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiệu quả phân bổ kinh phí: Trong giai đoạn 2010-2015, kinh phí tài trợ cho các đề tài NCCB chiếm khoảng 75% tổng ngân sách của Quỹ Nafosted. Kinh phí trung bình cho mỗi đề tài NCCB dao động từ 700 đến 800 triệu đồng, bao gồm cả kinh phí gián tiếp cho tổ chức chủ trì (khoảng 5% tổng kinh phí đề tài).

2. Tiến độ cấp kinh phí: Tiến độ cấp kinh phí cho các đề tài NCCB còn chậm so với kế hoạch, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện nghiên cứu. Tỷ lệ quyết toán kinh phí đạt khoảng 60-70%, còn lại là các khoản kinh phí chưa được quyết toán hoặc phải hoàn trả do không sử dụng đúng mục đích.

3. Cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng: Từ năm 2015, Quỹ áp dụng cơ chế khoán chi toàn phần đối với các đề tài NCCB, tăng tính tự chủ và trách nhiệm của chủ nhiệm đề tài trong việc sử dụng kinh phí. Tuy nhiên, việc thực hiện cơ chế này còn gặp khó khăn do thiếu hướng dẫn chi tiết và năng lực quản lý tài chính của các tổ chức chủ trì.

4. Kiểm tra, giám sát và quyết toán: Công tác kiểm tra, giám sát việc sử dụng kinh phí còn hạn chế, dẫn đến một số sai sót trong quản lý tài chính. Việc quyết toán kinh phí thường kéo dài, gây khó khăn cho các nhà khoa học và tổ chức chủ trì.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên chủ yếu do:

• Yếu tố bên ngoài: Điều kiện kinh tế xã hội và chính sách pháp luật còn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến nguồn ngân sách và quy trình quản lý tài chính. Ví dụ, lạm phát và thắt chặt ngân sách làm tăng chi phí đề tài và chậm trễ cấp vốn.

• Yếu tố bên trong: Năng lực quản lý tài chính của cán bộ Quỹ và tổ chức chủ trì chưa đồng đều, thiếu kinh nghiệm trong áp dụng các quy định mới về khoán chi và quyết toán. Quy trình quản lý tài chính còn phức tạp, chưa thực sự đơn giản, thuận lợi cho các nhà khoa học.

So sánh với các Quỹ nghiên cứu cơ bản quốc tế như JSPS (Nhật Bản) và KOSEF (Hàn Quốc), Quỹ Nafosted còn hạn chế về quy trình xét duyệt, giám sát và cơ chế tài chính linh hoạt. Các Quỹ quốc tế thường áp dụng tỷ lệ kinh phí gián tiếp cao hơn (khoảng 30%), cho phép điều chỉnh kinh phí trong quá trình thực hiện và có hệ thống đánh giá độc lập, minh bạch hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ phân bổ kinh phí theo năm, bảng so sánh tiến độ cấp vốn và tỷ lệ quyết toán giữa các năm, cũng như sơ đồ quy trình quản lý tài chính hiện hành của Quỹ Nafosted.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật: Cần cập nhật, bổ sung các quy định về quản lý tài chính phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là hướng dẫn chi tiết về cơ chế khoán chi toàn phần và quyết toán kinh phí. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Bộ Tài chính.

2. Đổi mới phương thức cấp kinh phí: Áp dụng cơ chế cấp kinh phí linh hoạt, theo tiến độ thực hiện đề tài và kết quả nghiên cứu, giảm thiểu thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian cấp vốn. Thời gian thực hiện: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Quỹ Nafosted.

3. Tăng cường năng lực quản lý tài chính: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ Quỹ và tổ chức chủ trì về quản lý tài chính, khoán chi và quyết toán kinh phí. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: Quỹ Nafosted phối hợp các cơ sở đào tạo.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá độc lập: Thiết lập hệ thống kiểm tra, giám sát thường xuyên và đánh giá độc lập về việc sử dụng kinh phí, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban Kiểm soát Quỹ, các cơ quan thanh tra, kiểm toán.

5. Đơn giản hóa quy trình quản lý tài chính: Rà soát, tối ưu hóa quy trình lập kế hoạch, thẩm định, cấp phát và quyết toán kinh phí, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính. Thời gian thực hiện: 12-18 tháng. Chủ thể thực hiện: Quỹ Nafosted phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý Quỹ Nafosted và các Quỹ nghiên cứu khoa học khác: Nghiên cứu giúp hoàn thiện quy trình quản lý tài chính, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước.

2. Chủ nhiệm đề tài và nhà khoa học thực hiện đề tài NCCB: Hiểu rõ các quy định, quy trình quản lý tài chính, từ đó nâng cao năng lực quản lý kinh phí và thực hiện đúng các thủ tục tài chính.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, văn bản pháp luật phù hợp với thực tiễn quản lý tài chính nghiên cứu cơ bản.

4. Các nhà nghiên cứu, sinh viên chuyên ngành quản lý kinh tế, quản lý tài chính và khoa học công nghệ: Tham khảo để hiểu rõ về thực trạng, phương pháp và giải pháp quản lý tài chính trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học cơ bản tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Quỹ Nafosted tài trợ cho những loại đề tài nào?
   Quỹ tập trung tài trợ các đề tài nghiên cứu cơ bản trong khoa học tự nhiên và xã hội, với mục tiêu nâng cao chất lượng nghiên cứu và phát triển khoa học công nghệ quốc gia.

2. Cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng là gì?
   Đây là cơ chế giao quyền tự chủ cho chủ nhiệm đề tài trong việc sử dụng kinh phí, chỉ phải chịu trách nhiệm về kết quả nghiên cứu cuối cùng, giúp tăng tính linh hoạt và trách nhiệm trong quản lý tài chính.

3. Tại sao tiến độ cấp kinh phí còn chậm?
   Nguyên nhân do quy trình thẩm định, xét duyệt còn phức tạp, nguồn ngân sách hạn chế và chưa có cơ chế cấp vốn linh hoạt theo tiến độ thực hiện đề tài.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính các đề tài NCCB?
   Cần hoàn thiện văn bản pháp luật, đào tạo cán bộ quản lý, đơn giản hóa quy trình, tăng cường kiểm tra giám sát và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý tài chính.

5. Có thể áp dụng kinh nghiệm quốc tế nào cho Quỹ Nafosted?
   Các mô hình quản lý tài chính của Quỹ JSPS (Nhật Bản) và KOSEF (Hàn Quốc) với cơ chế khoán chi linh hoạt, giám sát minh bạch và đánh giá độc lập là những bài học quý giá để Quỹ Nafosted tham khảo và áp dụng.

Kết luận

• Quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Nafosted tài trợ đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2015.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các hạn chế như tiến độ cấp kinh phí chậm, tỷ lệ quyết toán thấp và năng lực quản lý tài chính chưa đồng đều.
• Cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng đã được áp dụng nhưng cần hoàn thiện thêm về quy trình và hướng dẫn thực hiện.
• Bài học kinh nghiệm từ các Quỹ nghiên cứu cơ bản quốc tế cung cấp nhiều gợi ý hữu ích cho việc đổi mới quản lý tài chính tại Quỹ Nafosted.
• Các bước tiếp theo cần tập trung hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, nâng cao năng lực quản lý, đơn giản hóa quy trình và tăng cường kiểm tra giám sát nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng kinh phí tài trợ nghiên cứu cơ bản.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan quản lý, Quỹ Nafosted và các nhà khoa học cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, góp phần phát triển bền vững khoa học công nghệ Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn bao gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu , cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác quản lý tài chính đối với các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ khoa học công nghệ tài trợ Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý tài chính đối với các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia tài trợ Chƣơng 4: Phƣơng hƣớng và giải pháp nhằ m hoàn thiê ̣n công tác quản lý tài chính đối với các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia tài trợ. 4 z Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH CÁC ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU CƠ BẢN DO QUỸ KHOA HỌC CÔNG NGHỆ TÀI TRỢ 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu về công tác quản lý tài chính nhƣ sau: Tạ Minh Hùng , 2014. Giải pháp tài chính phát triển khoa học - công nghệ trong các công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên ở Việt Nam.

Học Viện tài chính. Bản luận án Tiến sỹ đã khẳng định tầm quan trọng trong việc quản lý tài chính, đầu tƣ cho Khoa học công nghệ trong sự phát triển, sự tăng trƣởng kinh tế của quốc gia. Nguyễn Tấn Lƣợng , 2011. Hoàn thiện quản lý tài chính tại các trƣờng đại học công lập tự chủ tài chính trên địa bàn Tp.

Luận văn cao học. Trƣờng đại học Kinh tế Tp. Nguyên Thế Ích ,2011. Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia.

Luận văn cao học. Học viện Tài chính Các luận văn đã phân tích thực trạng quản lý tài chính tại các trƣờng đại học công lập và hoàn thiện công tác quản lý tài chính. Tuy nhiên dữ liệu từ năm 2011 nên không đƣợc cập nhật. Hiện nay đã có các văn bản pháp quy mới mà hệ thống quản lý kế toán vẫn chƣa đƣợc cập nhật bổ sung.

Khoa học và công nghệ phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển bền vững. Cục Thông tin KHCN - Bộ KHCN Lê Xuân Định, 2014. Khoa học công nghệ Việt Nam. Cục Thông tin KHCN - Bộ KHCN Lê Thị Thanh Huyền, 2012.

Sử dụng công cụ kế toán, kiểm toán trong việc quản lý tài chính ở các cơ quan nhà nƣớc, đơn vị sự nghiệp thuộc Bộ Tài chính. Nxb Học viện Tài chính 5 z Các cuốn sách đã đƣa ra và phân tích cụ thể các bƣớc trong quy trình quản lý tài chính trong hoạt động khoa học và công nghệ. Ngô Thế Chi, 2011. Văn bản pháp lý đầy đủ cho việc hình thành quản lý sử dụng Quỹ phát triển KH&CN trong doanh nghiệp.

Tạp chí nghiên cứu tài chính kế toán số 9 Nguyễn Hồng Sơn , 2012. Cơ chế tài chính cho hoạt động khoa học và công nghệ ở Việt Nam: Một số hạn chế và giải pháp hoàn thiện. Tạp chí Những vấn đề Kinh tế và Chính trị thế giới. Nguyễn Quang Thành , 2016.

Đổi mới chính sách tài chính với hoạt động khoa học công nghệ: Thực trạng và một số kiến nghị. Tạp chí Tài chính số tháng 10 Nguyễn Duy Trung ,2015. Cơ chế tài chính cho khoa học và công nghệ: Những đổi mới căn bản. Viện Chiến lƣợc và Chính sách Khoa học và công nghệ số tháng 5.

Tổ chức và quản lý đề tài nghiên cứu khoa học ở Nhật. Viện khoa học công nghệ Việt Nam Các bài nghiên cứu trao đổi nêu trên tập trung chủ yếu vào phân tích cơ chế tài chính trong hoạt động khoa học công nghệ, chỉ rõ những ƣu nhƣợc nhiệm trong cơ chế tài chính và đƣa ra những giải pháp tài chính cho phát triển khoa học công nghệ. Ngoài ra, các bài viết cũng đã phân tích đƣợc một số điểm mới của các văn bản quản lý tài chính đối với các đề tài nghiên cứu cơ bản ra đời từ năm 2014. Hầ u hế t các công triǹ h nghiên cƣ́u và các văn bản hƣớng dẫn đã trực tiếp phân tić h và gián tiếp đánh giá phầ n nào thƣ̣c tra ̣ng công tác quản lý tài chính , nhƣ̃ng nguyên nhân dẫn đế n tình tra ̣ng quản lý tài chính chƣa đạt hiệu quả caovà những giải pháp nhằm đổi mới cơ chế tài chính đối với nghiên cứu khoa học nói riêng và khoa học công nghệ nói chung.

Các báo cáo về các Quỹ đã trình bày đƣợc quy trình xét chọn nghiệm thu các đề tài, cách thức quản lý tài chính và các phƣơng pháp đầu tƣ tài chính vào các đề tài dự án, từ đó góp phần đƣa ra những giải pháp trong việc quản lý tài chính đối với cho các đề tài NCCB do Quỹ Nafosted tài trợ. Đây là tài liê ̣u bổ ić h , phục vụ trực tiếp cho đề tài. Tuy nhiên, chƣa có công trình 6 z nào nghiên cứu về công tác quản lý tài chính đối với các đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia tài trợ. Cơ sở lý luận về quản lý tài chính các đề tài nghiên cứu cơ bản 1.

Khái niệm quản lý : Quản lý đƣợc định nghĩa theo nhiều cách: Quản lý là nghệ thuật đạt mục đích thông qua nỗ lực của những ngƣời khác Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hƣớng đích của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, cơ hội của hệ thống để đạt mục tiêu trong điều kiện biến động của môi trƣờng Quản lý là phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những cộng sự khác nhau trong cùng một tổ chức Quản lý là một quá trình phối hợp các nguồn lực một cách hiệu lực và hiệu quả nhằm đạt đƣợc các mục tiêu của tổ chức Quản lý là việc thiết kế và duy trì một môi trƣờng trong đó những ngƣời cùng làm việc với nhau có thể hoàn thành các mục đích, mục tiêu chung Quản lý là việc đạt tới mục đích của tổ chức một cách có hiệu lực và hiệu quả thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát các nguồn lực của tổ chức. (Nguyễn Thị Huyền, chủ biên, 2012, tr 20-22 của Giáo trình Quản lý học) Trong các khái niệm trên, khái niệm quản lý đƣợc sử dụng khi nói tới các hoạt động và các nhiệm vụ mà nhà quản lý phải thực hiện thƣờng xuyên gồm lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát. Lập kế hoạch là quá trình thiết lập các mục tiêu và phƣơng thức hành động thích hợp để đạt đƣợc mục tiêu. Tổ chức là quá trình đảm bảo nguồn lực cho thực hiện kế hoạch trong hình thái cơ cấu nhất đinh.

Lãnh đạo là quá trình đánh thức sự nhiệt tình, tạo động lực cho con ngƣời để họ làm việc một cách tốt nhất nhằm đạt đƣợc các mục tiêu kế hoạch. Kiểm soát là quá trình giám sát, đo lƣờng, đánh giá và điều chỉnh hoạt động để đảm bảo sự thực hiện theo các kế hoạch. Đối tƣợng quản lý là các nguồn lực và các hoạt động của tổ chức. Tùy 7 z theo từng nguồn lực, lĩnh vực hoạt động của tổ chức mà quản lý gắn liền với các hoạt động quản lý tài chính, quản lýnguồn nhân lƣc, quản lý chất lƣợng.Mục tiêu của quản lý là đạt đƣợc mục đích của các thành viên, của tổ chức ở mức cao nhất với các nguồn lực có thể huy động.

Trong hoạt động quản lý các vấn đề về chủ thể quản lý, đối tƣợng quản lý, công cụ và phƣơng pháp quản lý, mục tiêu quản lý là những yếu tố trung tâm đòi hỏi phải đƣợc xác định đúng đắn. Khái niệm tài chính : Tài chính trong cơ quan hành chính nhà nƣớc đƣợc hiểu là các hoạt động thu và chi bằng tiền của các cơ quan nhà nƣớc để đảm bảo hoạt động thƣờng xuyên của các cơ quan nhà nƣớc. Nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nƣớc do ngân sách nhà nƣớc cấp toàn bộ hoặc một phần.Quan hệ tài chính nảy sinh trong quá trình phân phối các nguồn tài chính, trong quá trình tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ. Các hoạt động thu chi bằng tiền trong tài chính công do các cơ quan, tổ chức Nhà nƣớc thực hiện, chịu sự điều chỉnh bởi các luật công.

Các Quỹ công đƣợc tạo lập và sử dụng gắn liền với quyền lực kinh tế và chính trị của Nhà nƣớc, nhằm phục vụ thực hiện các chức năng của Nhà nƣớc và đáp ứng các nhu cầu và lợi ích chung của toàn xã hội.Đối với các đơn vị sự nghiệp số thu thƣờng không lớn hoặc không có thu, Nhà nƣớc có thể cho các đơn vị này áp dụng chế độ tài chính riêng, chi tiêu của các đơn vị này nhằm thực hiện các chức năng của nhà nƣớc. Khái niệm về quản lý tài chính: Quản lý tài chính là hoạt động của các chủ thể thông qua việc sử dụng có chủ định các phƣơng pháp quản lý và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động tài chính nhằm đạt đƣợc các mục tiêu đã định. Để quản lý tài chính có hiệu quả cần nắm đƣợc các đặc điểm của quản lý tài chính. 8 z + Về đối tƣợng cuả quản lý tài chính là các hoạt động tài chính gắn liền với các cơ quan nhà nƣớc là chủ thể cuả tài chính.

Cơ quan nhà nƣớc là đối tƣợng thủ hƣởng nguồn ngân sách nhà nƣớc, từ đó tổ chức các hoạt động của tài chính + Về chủ thể quản lý, Nhà nƣớc có thể sử dụng tổng thể các phƣơng pháp, các hình thức và công cụ để quản lý hoạt động tài chính của các đơn vị sự nghiệp trong những điều kiện cụ thể nhằm đạt đƣợc những mục tiêu nhất định. Để đạt đƣợc những mục tiêu đề ra, công tác quản lý tài chính đơn vị sự nghiệp bao gồm ba khâu công việc: Thứ nhất, lập dự toán thu, chi ngân sách nhà nƣớc trong phạm vi đƣợc cấp có thẩm quyền giao hàng năm; Thứ hai, tổ chức chấp hành dự toán thu, chi tài chính hàng năm theo chế độ, chính sách của Nhà nƣớc; Thứ ba, quyết toán thu, chi ngân sách Nhà nƣớc.