Luận văn thạc sĩ về dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trường THCS quận Phú Nhuận, TP.HCM

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu hcmute dạy học trải nghiệm môn sinh học 6 tại các trường thcs quận phú nhuận tp hcm, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Tác giả: Phan Thị Thanh Thúy
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Thị Kim Oanh
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Dạy Học Trải Nghiệm Môn Sinh Học 6 Tại Các Trường Trung Học Cơ Sở Của Quận Phú Nhuận, Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6

Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại THCS Phú Nhuận, TP.HCM là một phương pháp giáo dục hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động mà còn khuyến khích các em khám phá và tìm hiểu thế giới xung quanh. Theo lý thuyết học tập trải nghiệm, việc tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm cho học sinh là rất cần thiết. Điều này giúp học sinh không chỉ học lý thuyết mà còn áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc áp dụng dạy học trải nghiệm vào môn Sinh học 6 sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

1.1. Đặc điểm của dạy học trải nghiệm

Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 có những đặc điểm nổi bật. Đầu tiên, phương pháp này chú trọng đến quá trình học tập hơn là kết quả cuối cùng. Học sinh được khuyến khích tham gia vào các hoạt động thực tiễn, từ đó hình thành kỹ năng và kiến thức một cách tự nhiên. Thứ hai, dạy học trải nghiệm gắn liền với thực tiễn, giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm sinh học thông qua việc quan sát và thực hành. Cuối cùng, phương pháp này cũng tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực tự học và tư duy phản biện, điều này rất quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại.

II. Thực trạng dạy học môn Sinh học 6 tại THCS Phú Nhuận

Thực trạng dạy học môn Sinh học 6 tại các trường THCS của quận Phú Nhuận cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Hiện tại, phương pháp dạy học chủ yếu vẫn là truyền thụ một chiều, nơi giáo viên cung cấp kiến thức cho học sinh mà không khuyến khích sự tham gia tích cực của các em. Điều này dẫn đến việc học sinh không phát triển được kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Nhiều giáo viên vẫn chưa áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại như dạy học trải nghiệm, điều này làm giảm hiệu quả của việc dạy và học môn Sinh học 6. Cần có sự thay đổi trong cách thức tổ chức dạy học để phù hợp với yêu cầu giáo dục hiện đại.

2.1. Đánh giá kỹ năng của học sinh

Kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 của học sinh tại các trường THCS Phú Nhuận còn hạn chế. Kết quả khảo sát cho thấy, chỉ một tỷ lệ nhỏ học sinh đạt được kỹ năng quan sát mẫu vật ở mức độ cao. Điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện phương pháp dạy học, nhằm giúp học sinh phát triển kỹ năng này. Việc tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm sẽ giúp học sinh có cơ hội thực hành và rèn luyện kỹ năng quan sát, từ đó nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

III. Đề xuất tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6

Để nâng cao hiệu quả dạy học môn Sinh học 6, cần thiết phải tổ chức các hoạt động dạy học trải nghiệm. Quy trình tổ chức dạy học trải nghiệm bao gồm ba giai đoạn: chuẩn bị, triển khai và tổng kết. Trong giai đoạn chuẩn bị, giáo viên cần xác định rõ mục tiêu và nội dung dạy học, đồng thời thiết kế các hoạt động học tập phù hợp. Giai đoạn triển khai bao gồm việc thực hiện các hoạt động như tham quan, thực hành thí nghiệm, sắm vai và trò chơi. Cuối cùng, giai đoạn tổng kết giúp học sinh củng cố kiến thức và kỹ năng đã học. Việc áp dụng quy trình này sẽ giúp học sinh chủ động hơn trong việc học tập và phát triển kỹ năng cần thiết.

3.1. Các hoạt động dạy học trải nghiệm

Các hoạt động dạy học trải nghiệm cần được thiết kế đa dạng và phong phú. Hoạt động tham quan các trạm học tập giúp học sinh tiếp cận thực tế và hiểu rõ hơn về các khái niệm sinh học. Thực hành thí nghiệm sẽ giúp học sinh rèn luyện kỹ năng quan sát và phân tích. Sắm vai và xử lý tình huống giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện. Cuối cùng, tổ chức các dự án học tập sẽ khuyến khích học sinh làm việc nhóm và phát triển khả năng tự học. Những hoạt động này không chỉ giúp học sinh tiếp thu kiến thức mà còn phát triển toàn diện các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, việc tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh (HS) ngày càng được quan tâm. Tại các trường trung học cơ sở (THCS) quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh, môn Sinh học lớp 6 đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành kiến thức và kỹ năng cơ bản về khoa học sự sống. Tuy nhiên, phương pháp dạy học truyền thống chủ yếu theo lối truyền thụ một chiều, tập trung vào việc cung cấp kiến thức để đối phó với kỳ thi, dẫn đến hạn chế trong việc phát triển kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức vào thực tiễn của HS.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm rèn luyện kỹ năng quan sát mẫu vật và kỹ năng vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 thông qua tổ chức dạy học trải nghiệm (DHTN) tại các trường THCS quận Phú Nhuận. Nghiên cứu được thực hiện trong năm học 2019-2020, tập trung khảo sát trên hơn 200 HS lớp 6 và 20 giáo viên tại bốn trường THCS tiêu biểu của quận: Cầu Kiệu, Đào Duy Anh, Châu Văn Liêm và Ngô Tất Tố. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả dạy học môn Sinh học 6, góp phần phát triển năng lực chuyên biệt và năng lực chung cho HS, đồng thời tạo cơ sở khoa học cho việc đổi mới phương pháp dạy học trong bối cảnh giáo dục hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết học tập trải nghiệm (Experiential Learning Theory) của David Kolb (1984), trong đó quá trình học tập được mô tả qua bốn giai đoạn: kinh nghiệm cụ thể, quan sát phản ánh, khái quát hóa và áp dụng. Mô hình này nhấn mạnh sự tương tác giữa kinh nghiệm cá nhân và môi trường học tập, giúp HS chủ động khám phá và xây dựng kiến thức mới.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng mô hình tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học ở THCS của Đặng Thị Thanh Mai và Nguyễn Văn Thanh, với quy trình gồm ba giai đoạn: chuẩn bị, triển khai dạy học trải nghiệm và tổng kết. Các khái niệm chính bao gồm: dạy học trải nghiệm, hoạt động trải nghiệm, kỹ năng quan sát mẫu vật, kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn và phương pháp dạy học theo nhóm, dự án, thực hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu thu thập từ khảo sát hơn 200 HS và 20 giáo viên tại bốn trường THCS quận Phú Nhuận, cùng với quan sát, phỏng vấn và thu thập sản phẩm giáo dục như giáo án, phiếu học tập, bài kiểm tra.

Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả với tỉ lệ phần trăm, so sánh kết quả giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Cỡ mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện và phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong năm học 2019-2020, với thực nghiệm sư phạm tổ chức tại trường THCS Cầu Kiệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thái độ học tập tích cực của HS: Kết quả khảo sát cho thấy 66,2% HS lớp thực nghiệm đạt mức độ 4 về kỹ năng quan sát mẫu vật, trong khi nhóm đối chứng chỉ đạt khoảng 40%. Tương tự, 79,9% HS lớp thực nghiệm đạt mức độ 4 về kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, cao hơn đáng kể so với nhóm đối chứng (khoảng 45%).

2. Hiệu quả tổ chức dạy học trải nghiệm: Các hoạt động trải nghiệm như tham quan trạm học tập, thực hành thí nghiệm, sắm vai, trò chơi và dự án học tập được thiết kế phù hợp với nội dung Sinh học 6, giúp HS chủ động khám phá và vận dụng kiến thức.

3. Phương pháp dạy học đa dạng: Việc áp dụng phương pháp dạy học theo nhóm, giải quyết vấn đề và dự án đã tạo điều kiện cho HS phát triển kỹ năng hợp tác, tư duy phản biện và sáng tạo.

4. Ảnh hưởng tích cực đến năng lực chuyên biệt: Sau thực nghiệm, kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức của HS được cải thiện rõ rệt, thể hiện qua kết quả bài tập và quan sát thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những kết quả tích cực này xuất phát từ việc DHTN tạo môi trường học tập tích cực, khuyến khích HS tham gia trực tiếp vào quá trình học, từ đó nâng cao động cơ học tập nội tại. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với mô hình học tập trải nghiệm của Kolb và các nghiên cứu tại Mỹ, Canada về hiệu quả của hoạt động trải nghiệm trong phát triển kỹ năng và kiến thức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỉ lệ HS đạt mức độ kỹ năng 4 giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, cũng như bảng tổng hợp các hoạt động trải nghiệm và mức độ tham gia của HS. Kết quả này khẳng định tính phù hợp và hiệu quả của DHTN môn Sinh học 6 trong bối cảnh thực tiễn tại các trường THCS quận Phú Nhuận.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tổ chức các hoạt động trải nghiệm: Các trường THCS cần xây dựng kế hoạch tổ chức thường xuyên các hoạt động trải nghiệm như tham quan, thực hành thí nghiệm, sắm vai, trò chơi và dự án học tập nhằm nâng cao kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức của HS. Thời gian thực hiện: hàng học kỳ; Chủ thể: Ban giám hiệu và giáo viên bộ môn Sinh học.

2. Đào tạo nâng cao năng lực giáo viên: Tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên sâu về phương pháp dạy học trải nghiệm và kỹ thuật đánh giá năng lực HS cho giáo viên bộ môn Sinh học. Mục tiêu nâng cao chất lượng giảng dạy và tổ chức hoạt động trải nghiệm hiệu quả. Thời gian: 6 tháng; Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, trường THCS.

3. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị: Đầu tư xây dựng khu vườn sinh học, phòng thí nghiệm và trang thiết bị hỗ trợ dạy học trải nghiệm để tạo điều kiện thuận lợi cho HS thực hành và khám phá. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Nhà trường phối hợp với các đơn vị tài trợ.

4. Xây dựng hệ thống đánh giá năng lực HS: Phát triển công cụ đánh giá kỹ năng quan sát và vận dụng kiến thức theo chuẩn năng lực, kết hợp đánh giá quá trình và kết quả học tập trải nghiệm. Thời gian: 1 học kỳ; Chủ thể: Giáo viên bộ môn và tổ chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên bộ môn Sinh học THCS: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để đổi mới phương pháp dạy học, thiết kế hoạt động trải nghiệm phù hợp với nội dung môn học, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

2. Ban giám hiệu các trường THCS: Tham khảo để xây dựng kế hoạch phát triển chương trình giáo dục trải nghiệm, đầu tư cơ sở vật chất và tổ chức đào tạo giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

3. Nhà nghiên cứu giáo dục: Tài liệu hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo về dạy học trải nghiệm, phát triển năng lực học sinh và đổi mới phương pháp dạy học trong bối cảnh giáo dục hiện đại.

4. Cán bộ quản lý giáo dục địa phương: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách, hướng dẫn và giám sát việc triển khai dạy học trải nghiệm tại các trường phổ thông trên địa bàn.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học trải nghiệm là gì và có điểm gì khác biệt so với phương pháp truyền thống?
   Dạy học trải nghiệm là phương pháp khuyến khích HS tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tế để hình thành kiến thức và kỹ năng thông qua trải nghiệm cá nhân. Khác với phương pháp truyền thống, DHTN tập trung vào sự chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

2. Mô hình học tập trải nghiệm của Kolb được áp dụng như thế nào trong môn Sinh học 6?
   Mô hình Kolb gồm bốn giai đoạn: kinh nghiệm cụ thể, quan sát phản ánh, khái quát hóa và áp dụng. Trong môn Sinh học 6, HS được tham gia các hoạt động như quan sát mẫu vật, thực hành thí nghiệm, thảo luận và vận dụng kiến thức vào các tình huống thực tế.

3. Các hoạt động trải nghiệm nào phù hợp với môn Sinh học 6?
   Các hoạt động như tham quan trạm học tập, thực hành thí nghiệm, sắm vai xử lý tình huống, trò chơi học tập và thực hiện dự án học tập được đánh giá là phù hợp và hiệu quả trong việc phát triển kỹ năng và kiến thức cho HS.

4. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của dạy học trải nghiệm?
   Hiệu quả được đánh giá qua kết quả khảo sát thái độ học tập, kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức của HS trước và sau khi tổ chức DHTN, sử dụng các công cụ như phiếu quan sát, bài kiểm tra tình huống và sản phẩm học tập.

5. Những khó khăn nào thường gặp khi triển khai dạy học trải nghiệm tại các trường THCS?
   Khó khăn bao gồm hạn chế về cơ sở vật chất, thiếu trang thiết bị hỗ trợ, số lượng HS đông gây khó khăn trong tổ chức hoạt động, cũng như sự hạn chế về kỹ năng tổ chức và đánh giá của giáo viên.

Kết luận

• Dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trường THCS quận Phú Nhuận giúp HS phát triển kỹ năng quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách hiệu quả.
• Mô hình học tập trải nghiệm của Kolb là cơ sở lý thuyết vững chắc cho việc thiết kế và tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong môn Sinh học 6.
• Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy 66,2% HS đạt mức độ cao về kỹ năng quan sát và 79,9% HS đạt mức độ cao về kỹ năng vận dụng kiến thức.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dạy học trải nghiệm, bao gồm đào tạo giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất và xây dựng hệ thống đánh giá năng lực HS.
• Các bước tiếp theo cần triển khai thực hiện các khuyến nghị, đồng thời mở rộng nghiên cứu áp dụng dạy học trải nghiệm cho các môn học khác và địa bàn rộng hơn.

Hãy áp dụng những kết quả và đề xuất trong luận văn này để nâng cao hiệu quả dạy học môn Sinh học 6, góp phần phát triển toàn diện năng lực học sinh trong thời đại giáo dục đổi mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong bối cảnh hiện nay, hoạt động giáo dục ở trƣờng THCS đang từng bƣớc thực hiện Nghị Quyết số 29-NQ/TW về Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục. Để phát huy tính sáng tạo cho HS và tạo ra các môi trƣờng học tập tích cực, quá trình dạy học cần đƣợc đổi mới về cách thức tổ chức các hoạt động dạy học theo hƣớng tăng cƣờng sự trải nghiệm cho HS. DHTN dựa trên lý thuyết học tập trải nghiệm nhằm giúp HS chủ động tìm tòi, khám phá thế giới hiện thực xung quanh để thu nhận đƣợc kiến thức cho bản thân.

Trong quá trình tổ chức DHTN, HS tiếp thu và vận dụng đƣợc kiến thức vào thực tiễn, từ đó hình thành và phát triển đƣợc những năng lực chung cốt lõi cũng nhƣ các năng lực đặc thù. Khi tham gia học tập trải nghiệm, HS đƣợc bày tỏ quan điểm ý tƣởng và lựa chọn ý tƣởng của chính mình; đƣợc tham gia vào tất cả các khâu của quá trình hoạt động từ thiết kế, chuẩn bị, thực hiện và đánh giá kết quả; đƣợc nhìn thấy những thành quả do chính sự nỗ lực học tập và lao động của bản thân tự tạo ra. Do vậy, HS hào hứng và tích cực khi đƣợc học tập thông qua trải nghiệm. Hơn nữa, DHTN tạo cơ hội cho HS đƣợc trải nghiệm trong phòng thí nghiệm hoặc môi trƣờng học tập thực tiễn để HS đƣợc tự do trao đổi, thảo luận và đánh giá kết quả học tập của bản thân và của bạn học.

Điều này tạo ra môi trƣờng học tập với tâm lý thoải mái, không gây áp lực cho HS, đồng thời góp phần thúc đẩy động cơ học tập bên trong của mỗi cá nhân HS. Mặt khác, nhờ sự kết hợp các kinh nghiệm để hình thành nên khái niệm trừu tƣợng, việc học ngày càng đƣợc cải thiện, tiến bộ hơn. Trong trƣờng phổ thông, Sinh học nói chung và Sinh học 6 là môn khoa học nghiên cứu về sự sống trên Trái Đất nên môn học này có nhiều điều kiện để tổ chức DHTN. Môn Sinh học 6 không chỉ cung cấp kiến thức về thực vật học cho HS mà còn giúp HS phát huy các KN cần thiết nhƣ: KN hợp tác nhóm, KN phân tích – 1 Luan van tổng hợp, KN hệ thống hóa, KN trình bày, KN quan sát mẫu vật, KN thực hành thí nghiệm, KN vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn, v.

Những KN này sẽ đƣợc hình thành và rèn luyện qua DHTN môn Sinh học 6. Tuy nhiên, phần lớn các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. HCM chƣa thƣờng xuyên thực hiện DHTN trong chƣơng trình môn Sinh học 6. Các trƣờng học không có điều kiện vật chất thuận lợi, sân trƣờng nhỏ hẹp, không có khu vƣờn trƣờng chuyên biệt nên các hoạt động học tập chủ yếu đƣợc tổ chức trong lớp là chủ yếu.

Một số trƣờng THCS ở quận Phú Nhuận tổ chức thực hiện các HĐTN thông qua tiết học ngoài nhà trƣờng tại Thảo Cầm Viên và nông trại Tree hằng năm nhƣng hiệu quả chƣa cao vì chủ yếu HS đi tham quan và nghe hƣớng dẫn viên thuyết trình. Số lƣợng HS tham gia trong một buổi học khá đông (hơn 200 HS) nên việc tiếp thu kiến thức không hiệu quả. Hoạt động này chỉ đƣợc tổ chức 1 lần/năm học nên HS ít có cơ hội để tham gia các hoạt động trải nghiệm, khám phá, thể hiện sự sáng tạo của bản thân. Bên cạnh đó, đặc điểm của bộ môn Sinh học 6 là nghiên cứu các loại thực vật xung quanh trong cuộc sống nên nếu HS không đƣợc tận mắt nhìn, không đƣợc thực hành, trải nghiệm thực tế mà chỉ học kiến thức “chay” sẽ khó tiếp thu đƣợc.

Kiến thức vận dụng của môn Sinh học 6 rất phổ biến trong cuộc sống hằng ngày vì chúng gắn liên với nông nghiệp và trồng trọt. Do đó, DHTN môn Sinh học 6 tạo cơ hội cho HS tích cực tham gia tìm tòi kiến thức và rèn luyện các năng lực chung và đặc thù của môn học. Mặt khác, việc đổi mới phƣơng pháp đánh giá trong môn Sinh học 6 chú trọng vào năng lực của HS và đề thi đƣợc thiết kế theo hƣớng vận dụng, sáng tạo, giảm nhẹ lý thuyết nên DHTN góp phần khắc phục tính thụ động của HS trong học tập. Vì vậy, để xác định cơ sở khoa học của DHTN và xây dựng quy trình tổ chức DHTN môn Sinh học 6 khoa học, phù hợp với điều kiện thực tiễn tại các trƣờng THCS của Phú Nhuận, Tp.

HCM, nghiên cứu đề tài “Dạy học trải ngiệm môn Sinh học 6 tại các trƣờng Trung học cơ sở của quận Phú Nhuận, Tp. Hồ Chí Minh” có ý nghĩa lý luận và thực tiễn cao. Mục tiêu nghiên cứu Rèn luyện KN quan sát mẫu vật và KN vận dụng kiến thức Sinh học 6 vào thực tiễn của HS qua tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu sau: • Hệ thống hóa cơ sở lý luận về dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6.

• Nghiên cứu thực trạng dạy học môn Sinh học lớp 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. • Tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 4. Khách thể nghiên cứu Quá trình dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6.

Đối tượng nghiên cứu Cách thức tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. Giả thuyết nghiên cứu Hiện nay, môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận chủ yếu đƣợc giảng dạy bằng phƣơng pháp dạy học thuyết trình, nên KN quan sát mẫu vật và KN vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn còn rất hạn chế. Các KN quan sát mẫu vật và KN vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn của HS sẽ đƣợc cải thiện khi tổ chức dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. Phạm vi nghiên cứu • Tổ chức DHTN môn Sinh học 6 các nội dung sau: - Rễ.

3 Luan van • Khảo sát thực trạng dạy học môn Sinh học 6 trên 200 học sinh lớp 6 và 20 giáo viên tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. HCM sau: - Trƣờng THCS Cầu Kiệu. - Trƣờng THCS Đào Duy Anh. - Trƣờng THCS Châu Văn Liêm.

- Trƣờng Ngô Tất Tố. • Thực nghiệm sƣ phạm tổ chức DHTN môn Sinh học 6 tại trƣờng THCS Cầu Kiệu, quận Phú Nhuận, TP. Phƣơng pháp nghiên cứu Để tổ chức DHTN môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. HCM, đề tài này sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu khoa học giáo dục nhƣ sau: 7.

Phương pháp nghiên cứu lý luận Sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu lý luận để phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến đề tài nhƣ: DHTN trên thế giới và ở Việt Nam; các đặc điểm, hình thức, phƣơng pháp, cách thức đánh giá trong dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6,v. Kết quả nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài góp phần xác lập khung cơ sở lý luận về dạy học trải nghiệm môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 7. Phương pháp khảo sát bằng bảng hỏi Sử dụng phƣơng pháp khảo sát bằng bảng hỏi để thu thập thông tin về thực trạng dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp.

Bảng hỏi khảo sát gồm các nội dung sau: • Đối với GV: - Nhận thức của GV về mục tiêu, nội dung môn Sinh học 6. - Không gian tỏ chức dạy học môn Sinh học 6. - Hình thức tổ chức dạy học môn Sinh học 6. 4 Luan van - Phƣơng tiện dạy học môn Sinh học 6.

- Phƣơng pháp dạy học môn Sinh học 6. - Hình thức, phƣơng pháp đánh giá môn Sinh học 6. - Những yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình dạy học môn Sinh học 6. • Đối với HS: - Nhận thức của HS về vai trò của môn Sinh học 6.

- Thái độ học tập môn Sinh học 6 trong và ngoài giờ học. - Hoạt động học tập môn Sinh học 6. - Kết quả đánh giá KN quan sát mẫu vật. - Kết quả đánh giá KN vận dụng kiến thức Sinh học 6 vào thực tiễn.

- Những yếu tố ảnh hƣởng đến việc hình thành KN quan sát mẫu vật và KN vận dụng kiến thức Sinh học 6 vào thực tiễn của HS. Phƣơng pháp điều tra bằng bảng hỏi đƣợc thực hiện theo các bƣớc nhƣ sau: Các bƣớc thực hiện Đối với GV Đới với HS GV dạy môn Sinh học ở HS khối 6 ở các trƣờng Chọn mẫu khảo sát các trƣờng THCS của quận THCS của quận Phú Phú Nhuận, Tp. Câu hỏi đƣợc sử dụng phải rõ ràng, logic và phù hợp với Thiết kế hệ thống từng đối tƣợng để ngƣời đƣợc khảo sát có thể hiểu đƣợc câu hỏi mục đích câu hỏi mà trả lời cho đúng và đúng sự thật. (Phụ lục 1, 2) Xử lí kết quả Kết quả khảo sát đƣợc thống kê dựa trên cơ sở thống kê toán học.

Phương pháp quan sát Sử dụng phƣơng pháp quan sát để thu thập thông tin định tính về quá trình tổ chức các hoạt động trải nghiệm trong dạy học môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. HCM; đồng thời đánh giá sự thay đổi về KN quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức vào thực tiễn của HS trƣớc và sau khi tổ chức DHTN môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp. Bên cạnh đó, kết quả của phƣơng pháp quan sát góp phần kiểm chứng giả thuyết nghiên cứu của đề tài. 5 Luan van Các nội dung thực hiện quan sát là: Quan sát KN quan sát mẫu vật và vận dụng kiến thức môn Sinh học 6 vào thực tiễn của HS trƣớc và sau khi tổ chức DHTN môn Sinh học 6 tại các trƣờng THCS của quận Phú Nhuận, Tp.

HCM Cách thức thực hiện phƣơng pháp quan sát nhƣ sau: - Xác định mục đích của phiếu quan sát. - Thiết kế phiếu quan sát (Phụ lục 3, 4). - Chuẩn bị phƣơng tiện quan sát: máy chụp hình, quay phim, máy ghi âm. - Tiến hành quan sát: ghi nhận đầy đủ và trung thực các thông tin, thái độ học tập của HS đã quan sát đƣợc.

- Xử lí kết quả: Tập hợp các phiếu quan sát, sắp xếp số liệu, phân tích và đƣa ra kết luận.