Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC TÍCH HỢP. GIÁO DỤC PHAM CHAT TRUNG THUC VA TRÁCH NGHIỆM. QUA DAY HQC TAP DOC LOP 4,5 1. Tich hợp và dạy học tích hợp 1.
Khái quát về nguyên tắc tích hợp trong giáo dục Khái niệm tích hợp: Theo tài liệu tập huấn Dạy học tích hợp ở Trường THCS, THPT năm 2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tích hợp (integration) có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp. Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thê hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất hay nhất thê hóa các bộ phận khác nhau đề đưa tới một đối tượng mới như là một hệ thống nhất trên những nét bản chất của các thành. phần đối tượng chứ không phải là phép cộng đơn giản của những thuộc tính của các thành phần ấy. hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau, quy định lẫn nhau đó là tính liên kết và tính toàn vẹn.
Tích hợp là một trong những quan điểm giáo dục trở thành xu thế chính trong việc xác định nội dung dạy học ở nhà trường phổ thông và trong xây dựng chương, trình môn học ở nhiều nước trên thế giới. Quan điểm tích hợp được xây dựng trên cơ sở những quan điểm tích cực về quá trình học tập và quá trình dạy học. Theo từ điển giáo dục học: “dạy học tích hợp là hoạt động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng, dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong một kế kế hoạch dạy học. Dạy học tích hợp theo nghĩa hẹp là: việc đưa những vấn đề về nội dung của nhiều môn học vào một quá trình duy nhất trong đó những khai niệm khoa học được.
đề cập đến theo một tinh thần và phương pháp thống nhất”. Cũng theo các tác giả của cuốn từ điển này thì có hai kiểu tích hợp là tích hợp đọc và tích hợp ngang với nhiều nội dung tích hợp khác nhau. Tích hợp dọc là loại tích hợp dựa trên cơ sở liên kết hai hoặc nhều môn học thuộc cùng một lĩnh vực hoặc một số lĩnh vực gần nhau. ngang là tích hợp dựa trên cơ sở liên kết các đối tượng học tập, nghiên cứu thuộc lĩnh vực khoa học khác nhau xung quanh một chủ đề.
Từ định nghĩa như thế một số nhà giáo dục đưa ra nội dung tích hợp như: tích hợp bộ môn, tích hợp chương trình, tích hợp giảng dạy, tích hợp học tập, tích hợp kiến thức, tích hợp kĩ năng. Theo từ điển Bách khoa toàn thư [33] “tích hợp hệ thống là phối hợp các thiết bị và công cụ khác nhau để cùng làm một việc với nhau trong hệ thống - một chương, trình nhằm giải quyết những nhiệm vụ chung nào đó. Củng với trào lưu này, theo Xaviers Roegiers [11,24] “khoa sư phạm tích hợp là một quan niệm về quá trình học tập mà trong đó toản thể các quá trình học tập góp. phần hình thành ở trong học sinh những năng lực rõ ràng, có dự tính được những cần thiết cho học sinh nhằm phục vụ cho quá trình học tập, tương lai hoặc hòa nhập \g lao động”.
Như vậy chúng ta có th hoạt động mà ở đó cần phải kết hợp, liên hệ, huy động các yếu ố có liên quan với nhau ở nhiễu lĩnh vực và thông qua đó ta có thể đạt được nhiều mục tiêu khác nhau. Đối với Việt Nam, có rất nhiều nghiên cứu về dạy học tích hợp. Theo NguyễnVăn Khải [1§] “Dạy học tích hợp tạo ra các tính huống liên kết tri thức các môn học, đó là tạo ra sự phát triển các năng lực của học sinh. Khi xây dựng các tình huống kiến thức, học sinh sẽ phát huy được năng lực tự lực, phát triển tư duy sáng.TS Cao Tự Các “Dạy học tích hợp, cơ sở cho sự phát triển năng lực của học sinh” cho rằng: “Dạy học tích hợp là một quan niệm dạy học nhằm hình thành ở học sinh những năng lực giải quyết hiệu quả dựa trên sự huy động nội dung, kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau”.
Như thế, theo tác giả thì sự kết hợp các kiến thức kĩ năng ở các phân môn để giải quyết thực tiễn hay một vị lào đó chính là qa điểm dạy học tích hợp. Trong lĩnh vực khoa học giáo dục, theo tác giả Dương Tiến Sỹ “Tich hợp là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức (khái niệm) thuộc các môn học khác nhau thành một nội dung thống nhất, trên cơ sở các môi quan hệ lí luận và thực tiễn được đề cập trong các môn đó”. Nghiên cứu về dạy học tích hợp trong môn Tiếng Việt, tác giá Nguyễn Van Tir trong “Giảng dạy bộ môn, phương pháp dạy học Tiếng Việt ở trường sư phạm theo. nguyên tắc tích hợp” thì có quan niệm định nghĩa khác vẻ tích hợp khá cụ thê: “Tích hợp là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống ở những mức độ khác nhau các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn học hoặc các phân môn khác nhau thành một nội dung, thống nhất”.
Nhà nghiên cứu GS. TS Lê Phương Nga trong “Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở Tiểu học” cũng cho rằng dạy học tích hợp “nghĩa là tổng hợp một đơn vị học, thậm chí một tiết học hay một bài tập nhiều mảng kiến thức và kĩ năng liên quan với nhau nhằm tăng cường hiệu quả giáo dục và tiết kiệm thời gian học tập của người học [10. Theo những quan điểm về dạy học tích hợp trên thì tích hợp là sự phối hợp các tri thức ở các phân môn hay các môn học khác nhau nhằm đem lại một hiệu quả tích cực hơn. Tuy các nhà tác giả nghiên cứu và đưa ra rat nhiều khái niệm khác nhau về dạy học tích hợp nhưng nhìn chung các tác giả đều thống nhất được rằng tích hợp đề cao sự chặt chẽ về mặt kiến thức giữa các môn học hoặc giữa các phân môn.
Dạy học tích hợp là một quan niệm dạy học nhằm hình thành ở học sinh những năng lực giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn dựa trên sự huy động, dung, kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều đó cũng có nghĩa là đảm bảo để mỗi học sinh biết cách vận dụng kiến thức học được trong nhà trường. vào các hoàn cảnh mới lạ, khó khăn, bắt ngờ, qua đó trở thành một người công dân có trách nhiệm, một người lao động có năng lực. Dạy học tích hợp đòi hỏi việc học tập trong nhà trường phải được gắn với các tình huống của cuộc sống mà sau này.
học sinh có thê đối mặt vì thế nó trở nên có nghĩa đối với học sinh. Với cách hiệu như vậy, DHTH phải được thể hiện ở cả nội dung chương trình, phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá, hình thức tổ chức đạy học. Khái niệm dạy học tích hợp luôn luôn đi liền vơi quan điểm giáo dục toàn diện, là dạy học trong đó lồng ghép với các tri thức khác nhau vào một hoặc nhiều. môn học đề cung cấp cho học sinh một cách toàn diện các tri thức cần thiết.
Như vậy, thực hiện DHTH sẽ phát huy tối đa sự trưởng thành và phát triển cá nhân mỗi học sinh, giúp các em thành công trong vai trò của người chủ gia đình, người công đân, người lao động tương lai. Định hướng dạy học tích hợp trong môn Tiếng Việt ở tiểu học Chương trình Tiếng Việt tiểu học được xây dựng theo nguyên tắc dạy học tích hợp. Mặc dù các phân môn Tiếng Việt đều có nhiệm vụ riêng tuy nhiên chúng đều tích hợp nội hàm các kĩ năng khác nhau trong một chỉnh thể thống nhất. Nội dung dạy Tiếng Việt ở Tiểu học cũng là sự tích hợp giữa dạy tiếng và dạy văn.
Khi học sinh học một bài tập đọc, các em không chỉ rèn cho mình các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết hiểu nội dung tác phẩm mà các em còn được những điều khác như các ứng. xử với mọi người xung quanh, biết yêu thương giúp đỡ người khác, biết có trách nhiệm với người thân và mọi người xung quanh, biết giữ gìn và phát huy cái đẹp. thông qua các giá trị đó sẽ giúp các em hình thành và phát triển toàn diện. Môn Tiếng Việt ở tiểu học bao gồm các phân môn: Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập viết, Kế chuyện, Tập làm văn.
Mỗi phân môn đảm nhận chức năng. và nhiệm vụ riêng để phát triển cho học sinh những kĩ năng đặc thù, đồng thời kết hợp để cung cấp đầy đủ các kiến thức, kĩ năng khác. Tích hợp theo chiều ngang trong các phân môn Tiếng Việt còn là sự lồng ghép. các trí thức , kĩ năng môn Tiếng Việt với các mảng kiến thức về văn học, thiên nhiên, con người và xã hội theo nguyên tắc đồng quy.
Hướng tích hợp này được sách giáo khoa Tiếng Việt thực hiện thông qua hệ thống các chủ điểm. Chẳng hạn như sách giáo khao Tiếng Việt lớp 2 thể hiện thông qua hệ thống 15 chủ điểm. Tập 1 gồm các chủ điểm: Em là học sinh, Trường học, Thây Cô, Ông bà, Cha mẹ, Anh em, Bạn trong nhà. Các chủ điểm đều tập trung vào các mảng mảng kiến thức nhà trường và gia đình.
Bên cạnh đó tập 2 thì tồm các chủ điểm: Chim chéc, Muéng ú, Sông biển, Cây cối, Bác Hô, Bốn mùa, Nhân dân. Các chủ điểm tập trung vào. thiên nhiên và bước đầu có liên quan đến xã hội. Chúng ta nhìn thấy sách giáo khoa.
bước đầu đã hướng các em vào lĩnh vực đời sống giúp cho các em không những tiếp. thu các kiến thức hình thành các kĩ năngmà còn hướng các em tìm hiểu được thế giới xung quanh của các em. Trước đây các phân môn trong môn Tiếng Việt như Tập đọc, Kể chuyện, Luyện từ và câu, Tập làm văn ít gắn bó chặt chẽ với nhau. Nhung sau này, lại được tập trung lại xoay quanh các chủ điểm và các bài học.
'Tích hợp theo chiều dọc là tích hợp các kiến thức, kĩ năng đã học trước đó với một đơn vị kiến thức, kĩ năng mới theo nguyên tắc đồng tâm kế thừa và phát triển. 'Kiến thức k năng của lớp trên bao hàm kiến thức kĩ năng của lớp dưới nhưng nâng cao và sâu sắc hơn. Cấu trúc chủ điểm của scahs giáo khoa.Tiếng Việt ở Tiểu học chính là sự thé hiện rõ nhất về tính đỏ g trục xoáy tron ốc. Về thức các chủ điểm ở lớp 2, 3 xoay quanh các vấn đề về nhà trường, bạn bè, xã hội và thiên nhiên.
Ở lớp 2, 3, thời gian dành cho mỗi đơn vị học là 2 tuằn/1 chủ điểm.