Nghiên cứu thực trạng và giải pháp dạy học tiếng Đức, Hàn, Pháp ở miền Nam

Khám phá thực trạng dạy học tiếng Đức, Hàn, Pháp tại miền Nam. Đề tài nghiên cứu đề xuất các giải pháp thiết thực giúp nâng cao chất lượng giảng dạy.

• Tác giả: Pgs. Huỳnh Văn Sơn
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Khảo Sát Thực Trạng Và Đề Xuất Các Giải Pháp Tăng Cường Dạy Học Tiếng Đức, Tiếng Hàn, Tiếng Pháp Trong Các Cơ Sở Giáo Dục Đào Tạo Các Tỉnh, Thành Miền Nam
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết đề tài khoa học và công nghệ cấp trường
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Thực trạng dạy học tiếng Đức Hàn Pháp tại Việt Nam

Dạy học tiếng Đức, Hàn, Pháp hiện nay tại Việt Nam đang được tiếp cận như những ngoại ngữ song song với tiếng Anh và tiếng Trung. Nghiên cứu của Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh (2015) cho thấy tình hình dạy học ba ngoại ngữ này có nhiều thách thức. Việc sử dụng tài liệu giáo dục chủ yếu dựa vào các tài liệu xuất bản (63.6%) và giáo án giáo viên tự biên soạn (64.5%). Phương pháp dạy học vẫn còn truyền thống, tập trung vào giảng dạy ngữ pháp và từ vựng hơn là phát triển kỹ năng giao tiếp thực tế. Hệ thống hỗ trợ học tập cho sinh viên còn hạn chế, với cơ sở vật chất và tài liệu tham khảo chưa đầy đủ tại các cơ sở giáo dục đào tạo các tỉnh, thành phố miền Nam.

1.1. Tình hình sử dụng tài liệu dạy học

Tài liệu dạy học cho tiếng Đức, Hàn, Pháp chủ yếu bao gồm: tài liệu xuất bản chính thức (63.6%), bài giảng do giáo viên sưu tầm và lưu hành nội bộ (64.5%), và tài liệu tham khảo bắt buộc (64.5%). Điều này cho thấy thiếu hụt sách giáo khoa chất lượng cao được thiết kế chuyên biệt. Hầu hết các giáo viên phải tự tìm kiếm và biên soạn tài liệu, dẫn đến sự không đồng nhất về nội dung và chất lượng giáo dục.

1.2. Phương pháp giảng dạy hiện tại

Phương pháp dạy học tiếng Đức, Hàn, Pháp hiện nay chủ yếu tập trung vào: giáo viên thuyết giảng ngữ pháp và cách sử dụng từ vựng (ĐTB = 1.63), làm bài tập ngữ pháp và từ vựng (ĐTB = 1.84), và tổ chức hoạt động nhóm (ĐTB = 2.06). Tuy nhiên, các hoạt động giao tiếp thực tế và phát triển kỹ năng nghe, nói vẫn còn hạn chế, không đáp ứng đầy đủ nhu cầu của người học.

II. Những vấn đề chính trong quá trình dạy học ngoại ngữ

Quá trình dạy học ngoại ngữ là một hoạt động phức tạp và đa chiều, yêu cầu sự phối hợp giữa hoạt động giảng dạy của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh. Các vấn đề chính bao gồm: sự mismatch giữa phương pháp dạy và nhu cầu học tập thực tế, thiếu sự đa dạng trong hình thức và phương pháp tổ chức dạy học. Ngoài ra, sử dụng công nghệ trong dạy học chưa được khai thác tối đa. Giáo viên chủ yếu sử dụng máy chiếu và thiết bị âm thanh cơ bản (ĐTB = 1.88), trong khi bảng tương tác thông minh ít được sử dụng (ĐTB = 3). Việc sử dụng ngôn ngữ trong lớp học chủ yếu kết hợp giữa ngoại ngữ và tiếng Việt (ĐTB = 2.21), hạn chế môi trường ngoại ngữ immersion.

2.1. Sự không đa dạng trong phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học tiếng Đức, Hàn, Pháp thiếu tính đa dạng và sáng tạo. Giáo viên vẫn phụ thuộc nhiều vào phương pháp truyền thống như thuyết giảng và bài tập. Các phương pháp hiện đại như học dự án, học hợp tác, và học dựa trên tình huống chưa được áp dụng rộng rãi. Điều này ảnh hưởng đến động lực học tập và hiệu quả tiếp thu kiến thức của sinh viên.

2.2. Hạn chế về cơ sở vật chất và công nghệ

Cơ sở vật chất cho dạy học ngoại ngữ chưa đầy đủ. Các phòng học được trang bị bảng đen (ĐTB = 1.93), thiết bị nghe nhìn (ĐTB = 2.01), máy tính (ĐTB = 2.28). Thư viện còn thiếu giáo trình ngoại ngữ chuyên biệt (ĐTB = 2.46). Sự thiếu hụt công nghệ hiện đại hạn chế khả năng phát triển kỹ năng thực tế của sinh viên.

III. Những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả dạy học

Hiệu quả dạy học tiếng Đức, Hàn, Pháp không chỉ phụ thuộc vào quá trình học trong lớp mà còn yêu cầu người học tự rèn luyện thêm sau giờ học (ĐTB = 2.15). Ngôn ngữ được sử dụng trong lớp ảnh hưởng lớn đến hiệu quả học tập. Sử dụng hoàn toàn ngoại ngữ (tiếng Đức, Hàn, Pháp) có ĐTB = 2.36, cao hơn khi kết hợp với tiếng Việt. Hoạt động đánh giá kết quả học tập bao gồm: kiểm tra hết học phần (ĐTB = 1.70), kiểm tra định kỳ giữa kỳ (ĐTB = 1.76), đánh giá dựa trên hoạt động học tập (ĐTB = 1.81), và đánh giá qua phỏng vấn (ĐTB = 2.08). Các hình thức đánh giá này cần phải được kết hợp một cách hợp lý để có đánh giá toàn diện.

3.1. Vai trò của tự học và ôn luyện ngoài lớp

Tự học và ôn luyện sau giờ học chính thức là yếu tố thiết yếu để đạt được mục tiêu học tập. Sinh viên cần phải tự rèn luyện thêm để nhuần nhuyễn về ngữ pháp, từ vựng, và kỹ năng giao tiếp. Các hình thức tự học như luyện phát âm, nghe podcast, xem phim, đọc sách chuyên biệt sẽ giúp sinh viên tiến bộ nhanh hơn và hiệu quả hơn.

3.2. Hệ thống đánh giá kết quả học tập

Hệ thống đánh giá hiện nay sử dụng nhiều hình thức: kiểm tra hết học phần, kiểm tra giữa kỳ, đánh giá qua hoạt động học tập, phỏng vấn (ĐTB = 2.08), bài báo cáo/thuyết trình (ĐTB = 2.20), và bài tập nhóm. Tuy nhiên, cần tăng cường đánh giá thực hành và kỹ năng giao tiếp thực tế để phản ánh chính xác khả năng của sinh viên.

IV. Các giải pháp tăng cường dạy học tiếng Đức Hàn Pháp

Để tăng cường dạy học tiếng Đức, Hàn, Pháp, cần triển khai các giải pháp toàn diện. Thứ nhất, cần đổi mới phương pháp dạy học từ truyền thống sang hiện đại, áp dụng các phương pháp tích cực như học dựa trên dự án, học hợp tác, và sử dụng công nghệ giáo dục. Thứ hai, cải thiện cơ sở vật chất với trang bị công nghệ hiện đại như bảng tương tác, phần mềm học tập, và phòng học trực tuyến. Thứ ba, phát triển tài liệu giáo dục chất lượng cao, chuẩn hóa và phù hợp với chuẩn quốc tế. Thứ tư, nâng cao năng lực giáo viên thông qua các chương trình đào tạo và bồi dưỡng. Cuối cùng, tạo môi trường sử dụng ngoại ngữ thường xuyên trong và ngoài lớp học để phát triển kỹ năng giao tiếp thực tế của sinh viên.

4.1. Đổi mới phương pháp dạy học và sử dụng công nghệ

Cần áp dụng phương pháp dạy học hiện đại kết hợp với công nghệ. Sử dụng bảng tương tác thông minh, phần mềm học tập, video học tập để tăng tính hấp dẫn. Tổ chức hoạt động giao tiếp thực tế, sử dụng tiếng Đức, Hàn, Pháp hoàn toàn trong lớp học. Áp dụng giáo dục hỗn hợp (blended learning) kết hợp học trực tiếp và trực tuyến, mở rộng cơ hội tiếp xúc với ngoại ngữ.

4.2. Nâng cao chất lượng tài liệu và đội ngũ giáo viên

Cần phát triển tài liệu giáo dục chất lượng cao, đúc kết từ thực tiễn dạy học. Bồi dưỡng giáo viên thường xuyên về phương pháp dạy học mới, kỹ năng sử dụng công nghệ, và kiến thức văn hóa của các nước nói tiếng Đức, Hàn, Pháp. Khuyến khích giáo viên tham gia các khóa đào tạo quốc tế và trao đổi kinh nghiệm với các nhà giáo dục nước ngoài.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUÁ TRÌNH DAY HỌC TIENG ĐỨC, TIENG HAN, TIENG PHÁP TẠI CÁC CƠ SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO I. Lịch sử nghiên cứu về quá trình dạy học tiếng Đức, tiếng Hàn, tiếng Pháp tại các cơ sử giáo đục đào tạo 1. Lịch sử nghiên cứu về quá trình day học tiếng Đức, tiếng Hàn, tiếng Pháp tại các cơ sở giáo dục đào tạo trên thể giới Irong bối cảnh tiếng Đức. Hàn, Pháp ngày càng phát triển, được đưa vào giảng dạy tộng rãi tại nhiều quốc gia trên thé giới thi các nghiên cứu vẻ việc giảng day các ngôn ngữ nay cũng ngảy cảng được các chuyên gia Giáo dục học, Tâm lý học quan tâm nghiên cu Tiếng Hàn Quốc hay tiếng Triều Tiên là ngôn ngữ phổ dụng nhất tại Triều Tiên, và là ngôn ngữ chỉnh thức của cả hai miễn Bắc và Nam Triều Tiên.

Trên toàn thế giới hiện nay, có khoảng 78 triệu người nói tiếng Triều Tiên và ngày cảng phd biển ở nhiều quốc gia 60}. Chính vi vậy, tiếng Han ngày cảng được nhiều nhà nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau. Trong các nghiên cứu về xây đựng tiếng Hàn vì mục đích nghề nghiệp, có Kim Jin Sook. Lee My Hye, Jung Myong Sook, Kim Bo Kyoung là những nghiên cứu lấy đối tượng người học đang sống tại Han, ngoài ra có Jang Hyang Shil lấy đối tượng người học ở nước ngoái | 54].

Kim Jin Sook tiến hành điều tra yêu cầu người học nhằm xây dựng chương trình giảng dạy tiếng Han vi mục dich đặc thù cho đối tượng người học tiếng Han đang lam việc tại các doanh nghiệp tại Han. Nghiên cửu đã sắp xếp 48 hạng mục bai tập tiếng Han can thiết trong sinh hoạt tại công sở thành 11 nhỏm lớn. Trong đó các bài tập liên quan tới kỹ nâng viết là: viết bảo cáo, thảo kế hoạch công tác, viết báo cáo quyết toán,. [uy nhiên, mục lục các bai tập soạn thảo văn ban được hình thành như thế nào không được tác gia làm rõ.

Trong trình tự nghiên cửu phân điều tra đự bị cũng không được đề cập tới. Trong nghiên cửu. tác giá đã tiên hành kiểm chứng độ tin cậy phan ửng các hang mục bai tập của người trả lời câu hỏi nhưng không tiến hành kiểm chứng độ tin cậy và độ thoa đáng của công cụ điều tra [54]. Lee My Hye là nghiên cứu dat cơ sé cho nghiên cứu về tiếng Hàn thương mại.

Tác gia da để cập tới tính cân thiết của giáo dục tiếng Hàn vi mục dich thương mại và tiến hành điều tra về hiện trạng giáo dục, về đặc trưng của người học. Nghiên cứu đã điều tra yêu cau của người học va mức độ quan trọng của các kỹ năng tiếng Han thương mại trong nghé nghiệp của người học. Các kỹ năng tiếng Han được chọn lọc gồm S lĩnh vực với 24 loại bai tập. Trong đó, kỹ năng viết gỗm có 5 dang: viết thư, fax, ghi nhớ và viết báo cáo ngắn, viết báo cáo,.

Nghiên cứu được xem như một công trình tiền phong trong lĩnh vực giảo đục tiếng Hàn thương mại vi mục đích nghệ nghiệp nhưng lại có hạn chẻ là đối tượng nghiên cửu quá phức tạp, cụ thé là học viên là người giáo dục tiếng Han vả học viên bình thường không được phân biệt ma nhập vảo nhóm đối tượng nghiên cứu chung. Mat khác, tuy nghiên cứu da dé cập ngẫn gọn về công cụ va trình tự điều tra nhưng quả trình kiếm định công cụ điều tra lại không được dé cập tới một cách rõ rang, cụ thẻ [54]. Nghiên cửu của Jung Myong Sook bao gồm vào cả nội dung giáo dục "tiếng Hàn thương mại” với đổi tượng nghiên cửu là người chuẩn bị tìm việc, bổ sung nội dung giáo dục của các nghiên cứu trước đó, tiên hành nghiên cứu trong sự khu biệt nhóm đối tượng người đang tìm việc và người đang làm việc. Với nhóm đối tượng người đang tìm việc có 4 nhóm kỹ nang lớn, người dang di lam có 16 nhóm.

Trên cơ sở đó, tác giả đã chỉ tiết hóa. đưa ra các kỳ năng ngôn ngữ có khả năng được thực hiện trong thực tế giao tiếp {54}. Dé xây dựng chương trình giảng day tiếng Hàn thương mại, Kim Bo Kyoung đã tiên hảnh điều tra phân tích yêu câu đối với tiếng Hàn thương mại của người học tiếng lian là các nhân viên nước ngoài đang làm việc tại các doanh nghiệp va đồng nghiệp người Han của họ. Tác giả đã đặt trọng tâm của mục dich nghiên cứu vao việc thiết kế “chương trình đào tạo tiếng Hàn thương mại thông thường" có khả năng điêu chỉnh đa dang theo hoàn cảnh giáo duc va hoàn cảnh của người học va đưa ra phương an ửng dụng của chương trình giảng day tiếng Hàn thương mại.

Tuy nhiên, người học nước ngoải ở cúc công ty phan lớn déu là những nhân viên chuyên môn hoặc cán bộ quản lý bậc trung, vi vậy, để dàng có thể doan biết là khi lam việc họ có mỗi quan hệ khả mật thiết với cấp trên cũng như đôi tac. Việc đưa thêm vào nhóm đối tượng điều tra những đổi tác chính vả cấp trên của các nhân viên nước ngoài sẽ có thé giúp tác giả có thé thu nhận thêm những thông tin bỏ ich cho nghiên cửu [54]. bên cạnh những nghiên cứu lấy đối tượng là người học đang sinh sống tại Han, các nghiên cứu về giáo dục tiếng Han vì mục đích nghề nghiệp lấy đối tượng là người học ở nước ngoải cũng bắt đầu xuất hiện. Tác giả lang Hyang Shil tiến hành nghiên cửu phan tích hiện trạng dạy viết tiếng Hàn ở các trường Dai học của Trung quốc.

Tác giả đã chỉ ra rằng giáo dục kỹ năng viết tiếng Hàn cho người học chuyên tiếng Hàn tại các trường Đại học hệ 4 năm ở Trung Quốc thiếu tinh hệ thống và tính giai đoạn. Vi vay, tác giả nhân mạnh trên nguyên tắc của tính liên tục và tính nhất quán, cần xây đựng một chương trình giảng dạy dạy viết với giai đoạn cơ sở tập trung vào việc biểu hiện tiếng Han chính xác, giai đoạn trung cấp được tiễn hành với việc làm quen với các thể loại văn bản trên cơ sở các chủ để đa dang, giai đoạn cao cắp cần mang tính thực đụng va chuyên môn cao yêu cầu người học phải biết cầu trúc văn bản một cách logic và hệ thông theo hinh thức và phương thức biểu hiện của các van bản chuyên môn [54]. Đổi với việc giảng đạy tiếng Đức và tiếng Pháp nhóm nghiên cứu nhận thấy khá hiểm những dé tài nghiên cứu sâu về việc giảng day trong các cơ sở dao tạo. Tuy nhiên, có thẻ dé cập đến những nghiên cứu chính về việc day tiếng Đức, tiếng Pháp như: Tế chức trao đổi han lâm Đức (DAAD) với ngững nghiên cứu chuyên biệt về việc day tiếng Đức cho người nước ngoài.

Hang loạt dự án cỏ liên quan được thực hiện ở một số nước trong đỏ có Việt Nam. Có thể nói những dự án này là cơ sở quan trọng tạo nền tang cho sự phát triển của việc dạy tiếng Đức ở các cơ sở đào tạo. Tiếp đó, Cơ quan giáo dục phổ thông Đức tại nước ngoài cũng đã tiến hành những nghiên cứu nhằm truyền thông về việc dạy tiếng Đức ở nước ngoài. Các dé tải nghiên cứu, dự án nghiên cứu cụ thé 1a dự án truyền thông.

dự án học bỏng được tổ chức và triển khai ở Châu A, một số quốc gia khác cũng làm cho những nghiên cứu về việc day tiếng Đức tại các cơ sở giáo dục day thêm. Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) cũng đã có những nghiên cứu vẻ việc giảng dạy tiếng Phap, đổi mới công tác giảng dạy tiếng Pháp ở nước ngoải mà Việt nam là một trong những cơ sở nghiên cứu. Hay cơ quan Đại học Pháp ngữ (AUF) cũng đã tiền hành những nghiên cứu chuyên biệt vé phương pháp giảng dạy, kinh nghiệm giảng dat tiếng Pháp cho người nước ngoài va tién hành những dự án tuyên truyền học tập tiếng Pháp cũng làm cho những kinh nghiệm giảng dạy tiếng Pháp cho các cơ sở dao tạo ở nước ngoai trong đó có Việt Nam phong phú, da dạng hơn và có cơ sở. Ngoài ra, quan tâm về van dé nghiên cửu nảy có thể dé cập đến một số cá nhân và tô chức như: Valofrase, Trung tâm nghiên cứu Pháp ngữ của Dai học Perpignan.

cũng quan tâm nhiều đến việc dạy tiếng Pháp và các biện pháp nâng cao hiệu quả day tiếng Pháp ở các cơ sở đào tạo {6 Ì ]. Như vậy, trong quả trình thu thập tư liệu, nhóm nghiên cứu dé tải nhận ra tuy đã có một số đẻ tài nghiên cứu vẻ việc giảng day tiéng Han, tiếng Đức và tiếng Pháp tuy nhiên các đẻ tai chủ yếu tập trung nghiên cứu vẻ mat nội dung, xây dựng chương trình trong khí có kha ít tải liệu nghiên cứu sâu về việc giảng day các ngôn ngữ trên trong các cơ sở đảo tạo. Nếu có thi những biện pháp vẫn chỉ đừng ở mat khái quát chứ chưa thật chuyên sâu va mang tỉnh thực tiền tại Việt Nam. Đây vừa là một gợi mở lý thủ nhưng cũng là mot thách thức cho nghiên cứu nay.

Lịch sử nghiên cứu về quá trình day học tiếng Đức, tiếng Hàn, tiếng Pháp tại các ca sử giáo duc đào tạo tại Việt Nam O Việt Nam, mặc di có đã có một số nghiên cứu về ngôn ngữ tiếng Hàn, tiếng Đức, tiếng Pháp nhưng nghiên cứu về việc giảng day các ngôn ngữ nảy còn la một hướng nghiên cửu mới, Có thé nhận thấy rằng so với các ngôn ngữ khác như tiếng Anh, tiếng Trung thi các công trinh nghiên cứu vẻ tiếng Hàn, tiếng Dire và tiếng Pháp ở Việt Nam con it được quan tâm thực hiện. Có thé dé cập đến một số dé tài nghiên cửu và hội thảo có liên quan sau đây: Để tài “Dieu tra yêu cầu thực tế va ứng dung vào xây dung chương trình giáo dục tiếng Han vị mục dich thương mại: Soạn thảo văn bản tiếng Hàn thương mại” của tác giả Hoàng Thị Yến thực hiện để cập đến những nội dung cỏ liên quan đến việc xây dựng chương trinh giáo đục tiếng Han trong thực tiễn [54]. Ngày 7/1/2014, Trường DHKHXH NV TP. HCM phối hợp cing DH Quốc gia Seoul tê chức hội thảo “Van học Korea trong béi cảnh Châu A”.

Đây là hội thảo khoa học quốc t quy mô lớn vẻ văn học Han Quốc lần đầu tiên được tổ chức ở Việt Nam. Hội thao tập hợp 45 bao cao nghiên cứu các khia cạnh da dang, sâu sắc về văn hoc Han Quốc trong bỏi cảnh Chau A của các giáo su, các học giả từ các trường đại học, các Viện Nghiên cửu uy tin của Han Quốc, Thái Lan, Việt Nam.