Luận Văn Thạc Sĩ Về Dạy Học Tác Phẩm Chí Phèo và Đời Thừa Của Nam Cao

Luận văn thạc sĩ VNU UED phân tích tác phẩm Chí Phèo, đời thừa của Nam Cao theo đặc trưng thể loại, khám phá giá trị nghệ thuật và tư tưởng.

• Tác giả: Phạm Thị Thu
• Người hướng dẫn: Pgs. Đoàn Đức Phương
• Trường học: Trường đại học giáo dục - Đại học quốc gia hà nội
• Chuyên ngành: Sư phạm ngữ văn
• Đề tài: Dạy Học Tác Phẩm Chí Phèo, Đời Thừa Của Nam Cao Theo Đặc Trưng Thể Loại
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: C SỞ LÍ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Thể loại và dạy học tác phẩm văn chương theo đặc trưng thể loại
• 1.2. Đặc điểm loại hình tác phẩm tự sự
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG DẠY HỌC TÁC PHẨM CHÍ PHÈO, ĐỜI THỪA CỦA NAM CAO THEO ĐẶC TRƯNG THỂ LOẠI
• 2.1. Thực trạng dạy học tác phẩm Chí Phèo, đời thừa của Nam Cao ở trường THPT hiện nay
• 2.2. Vị trí của tác phẩm Chí Phèo, đời thừa của Nam Cao trong chương trình Ngữ văn THPT
• 2.3. Những thuận lợi và khó khăn
• 3. CHƯƠNG 3: GIÁO ÁN VÀ THỰC NGHIỆM
• 3.1. Thiết kế giáo án thực nghiệm
• 3.2. Những vấn đề chung của thực nghiệm
• 3.3. Thời gian và địa điểm thực nghiệm
• 3.4. Nội dung và tiến trình thực nghiệm
• 3.5. Kết quả thực nghiệm
• 3.6. Tiến hành kiểm tra
• 3.7. Kết quả kiểm tra
• 3.8. Đánh giá kết quả thực nghiệm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy học tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa của Nam Cao

Tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa của Nam Cao là hai tác phẩm tiêu biểu trong nền văn học Việt Nam. Chúng không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn thể hiện sâu sắc tâm tư, tình cảm của con người. Việc dạy học hai tác phẩm này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm mà còn giúp các em phát triển tư duy phản biện và khả năng cảm thụ văn học. Đặc biệt, việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

1.1. Ý nghĩa của tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa trong giáo dục văn học

Hai tác phẩm này không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc về cuộc sống. Chí Phèo thể hiện sự tha hóa của con người trong xã hội phong kiến, trong khi Đời Thừa phản ánh những trăn trở về cuộc sống và giá trị con người. Việc giảng dạy những tác phẩm này giúp học sinh nhận thức rõ hơn về các vấn đề xã hội và nhân văn.

1.2. Đặc trưng thể loại của tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa

Cả hai tác phẩm đều thuộc thể loại truyện ngắn, với những đặc trưng nổi bật như cốt truyện ngắn gọn, nhân vật điển hình và ngôn ngữ giàu hình ảnh. Nam Cao đã khéo léo sử dụng ngôn ngữ để tạo nên những hình ảnh sống động, từ đó giúp người đọc cảm nhận sâu sắc hơn về nhân vật và hoàn cảnh sống của họ.

II. Thách thức trong việc dạy học tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa

Dạy học hai tác phẩm này gặp nhiều thách thức, từ việc học sinh khó tiếp cận nội dung đến việc giáo viên cần có phương pháp giảng dạy phù hợp. Một trong những thách thức lớn nhất là việc học sinh không đủ kiên nhẫn để đọc và cảm nhận sâu sắc các tác phẩm văn học. Ngoài ra, việc thiếu tài liệu tham khảo và phương pháp giảng dạy hiện đại cũng là một trở ngại lớn.

2.1. Khó khăn trong việc tiếp cận nội dung tác phẩm

Nhiều học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu nội dung và ý nghĩa của các tác phẩm. Điều này có thể do ngôn ngữ cổ điển và bối cảnh lịch sử khác biệt. Giáo viên cần tìm cách giúp học sinh liên hệ nội dung tác phẩm với thực tế cuộc sống để tăng cường sự hứng thú.

2.2. Thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy hiệu quả

Việc thiếu tài liệu tham khảo và phương pháp giảng dạy hiện đại khiến cho việc dạy học trở nên khó khăn hơn. Giáo viên cần chủ động tìm kiếm và sử dụng các tài liệu bổ trợ, cũng như áp dụng các phương pháp dạy học tích cực để thu hút học sinh.

III. Phương pháp dạy học tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa hiệu quả

Để dạy học hai tác phẩm này hiệu quả, giáo viên có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau như thảo luận nhóm, phân tích nhân vật, và sử dụng công nghệ thông tin. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về tác phẩm mà còn phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng làm việc nhóm.

3.1. Phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học

Thảo luận nhóm là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh trao đổi ý kiến và cảm nhận về tác phẩm. Qua đó, học sinh có thể hiểu sâu hơn về nội dung và ý nghĩa của tác phẩm, đồng thời phát triển kỹ năng giao tiếp và làm việc nhóm.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy

Việc sử dụng công nghệ thông tin như video, hình ảnh minh họa sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp cận nội dung tác phẩm. Công nghệ cũng tạo ra môi trường học tập sinh động và hấp dẫn hơn, từ đó khơi dậy sự hứng thú của học sinh đối với văn học.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu trong dạy học

Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại trong giảng dạy tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh không chỉ hiểu rõ hơn về nội dung tác phẩm mà còn phát triển được nhiều kỹ năng mềm cần thiết cho cuộc sống. Nghiên cứu cho thấy, khi học sinh được tham gia vào các hoạt động học tập tích cực, sự hứng thú và khả năng tiếp thu kiến thức của các em sẽ tăng lên đáng kể.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng phương pháp dạy học mới

Nhiều trường học đã áp dụng thành công các phương pháp dạy học mới, giúp học sinh tiếp cận tác phẩm một cách dễ dàng hơn. Kết quả khảo sát cho thấy, học sinh có sự tiến bộ rõ rệt trong việc hiểu và cảm nhận tác phẩm.

4.2. Phản hồi từ học sinh về phương pháp dạy học

Học sinh đã có những phản hồi tích cực về các phương pháp dạy học mới. Các em cảm thấy hứng thú hơn với việc học văn học và có khả năng phân tích tác phẩm tốt hơn. Điều này cho thấy, việc đổi mới phương pháp dạy học là cần thiết và hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của dạy học tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa

Dạy học tác phẩm Chí Phèo và Đời Thừa của Nam Cao không chỉ là việc truyền đạt kiến thức mà còn là hành trình khám phá giá trị nhân văn sâu sắc. Tương lai của việc dạy học này cần tiếp tục được đổi mới và cải tiến để phù hợp với nhu cầu và xu hướng giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực sẽ giúp học sinh không chỉ yêu thích văn học mà còn phát triển toàn diện hơn.

5.1. Định hướng phát triển phương pháp dạy học

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển phương pháp dạy học tác phẩm văn học. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp học sinh có cái nhìn toàn diện hơn về tác phẩm.

5.2. Tương lai của việc giảng dạy văn học trong nhà trường

Tương lai của việc giảng dạy văn học cần được chú trọng hơn, không chỉ ở nội dung mà còn ở phương pháp. Việc tạo ra môi trường học tập tích cực và sáng tạo sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện và yêu thích văn học hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cấu trúc chương trình Ngữ văn lớp 11 trung học phổ thông, thể loại văn xuôi tự sự giữ thời lượng giảng dạy quan trọng với 12 tiết học dành cho 6 tác phẩm truyện ngắn kinh điển. Tuy nhiên, việc dạy học các kiệt tác văn xuôi hiện thực phê phán giai đoạn 1930 - 1945, đặc biệt là hai tác phẩm Chí Phèo và Đời thừa của nhà văn Nam Cao, vẫn đang đối mặt với nhiều rào cản về mặt phương pháp. Vấn đề nghiên cứu cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để thoát khỏi lối giảng dạy truyền thống nặng về diễn giảng nội dung tư tưởng, phân tích chi tiết rời rạc nhằm chuyển đổi mạnh mẽ sang mô hình tiếp cận tác phẩm theo đúng quy luật loại thể.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là xây dựng hệ thống cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng sư phạm và đề xuất quy trình dạy học tác phẩm Chí Phèo và Đời thừa dựa trên đặc trưng thể loại truyện ngắn. Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực nghiệm và khảo sát trực tiếp tại 2 trường trung học phổ thông gồm THPT Phúc Thọ và THPT Ngọc Tảo thuộc thành phố Hà Nội trong giai đoạn năm học 2011 - 2012.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài được khẳng định qua những chỉ số cụ thể: cung cấp hệ thống giải pháp giúp nâng tỷ lệ học sinh hiểu sâu bản chất thể loại từ mức 10% lên trên 80%, đồng thời đáp ứng nguyện vọng nâng cao năng lực chuyên môn cho 100% giáo viên bộ môn tham gia khảo sát. Đề tài mở ra hướng đi bền vững nhằm đổi mới phương pháp dạy học văn học theo hướng phát triển năng lực tiếp nhận độc lập cho học sinh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết loại thể văn học kinh điển của các học giả Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Phương Lựu và lý luận dạy học Ngữ văn của các nhà sư phạm Phan Trọng Luận, Nguyễn Viết Chữ. Khung lý thuyết xác định thể loại là hình thức tổ chức chỉnh thể mang tính quy luật, quy định toàn bộ phương thức kiến tạo thế giới nghệ thuật của nhà văn.

Nghiên cứu tập trung vào 5 khái niệm nòng cốt cấu thành thể loại truyện ngắn: người kể chuyện và điểm nhìn trần thuật, cốt truyện tâm lý, nghệ thuật xây dựng nhân vật, không gian - thời gian nghệ thuật, ngôn ngữ và giọng điệu đa thanh. Trong sáng tác của Nam Cao, 3 đặc trưng thi pháp nổi bật gồm kết cấu tâm lý đảo lộn trình tự thời gian, giọng điệu trần thuật đa thanh pha trộn lời nửa trực tiếp và nghệ thuật miêu tả chiều sâu phân rã nhân tính. Mô hình dạy học đọc hiểu theo đặc trưng thể loại đòi hỏi giáo viên tổ chức cho học sinh tự chiếm lĩnh 2 tầng bậc thẩm mỹ: giải mã mã nghệ thuật hình thức để khám phá chiều sâu tư tưởng nhân văn sâu sắc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng phối hợp các phương pháp nghiên cứu liên ngành gồm: phương pháp phân tích tài liệu văn bản, phương pháp điều tra xã hội học bằng phiếu hỏi, phương pháp thống kê toán học và phương pháp thực nghiệm sư phạm có đối chứng.

Cỡ mẫu khảo sát thực trạng bao gồm 24 giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn và 175 học sinh khối 11 tại 2 trường trung học phổ thông trên địa bàn huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Phương pháp chọn mẫu được tiến hành theo hình thức phân tầng ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện cho cả trường khu vực trung tâm và trường khu vực ven đô. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê định lượng kết hợp định tính là nhằm đo lường chuẩn xác mức độ tương thích giữa nhận thức lý thuyết và hành vi dạy học thực tế, từ đó tạo căn cứ khoa học vững chắc để thiết kế 2 giáo án thực nghiệm chuyên sâu cho tác phẩm Chí Phèo và Đời thừa trong suốt tiến trình năm học 2011 - 2012.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 2 trường THPT Phúc Thọ và THPT Ngọc Tảo đem lại những phát hiện quan trọng về khoảng cách giữa mục tiêu chương trình và thực tế dạy học:

Thứ nhất, mức độ hiểu biết của học sinh về đặc trưng thể loại truyện ngắn còn rất thấp. Kết quả tổng hợp từ 175 phiếu khảo sát cho thấy chỉ có 10% học sinh khẳng định rất hiểu đặc trưng thể loại, 20% hiểu ở mức độ vừa phải và có tới 70% học sinh hoàn toàn không hiểu rõ đặc trưng của truyện ngắn. Khi được hỏi về khả năng tiếp nhận bài học khi kết hợp phương pháp thể loại với hệ thống câu hỏi gợi mở, có 35% học sinh tiếp thu nhanh, 15% tiếp thu trung bình và 50% cảm thấy gặp nhiều khó khăn.

Thứ hai, thực trạng vận dụng phương pháp dạy học theo thể loại của giáo viên còn nhiều hạn chế. Số liệu từ 24 giáo viên cho thấy chỉ có 30% giáo viên tại THPT Phúc Thọ và 28% tại THPT Ngọc Tảo thường xuyên giảng dạy Chí Phèo, Đời thừa theo đặc trưng thể loại; có từ 50% đến 52% giáo viên chỉ thỉnh thoảng áp dụng và 20% chưa từng áp dụng. Đáng chú ý, 55% giáo viên tại THPT Phúc Thọ và 50% tại THPT Ngọc Tảo thừa nhận có biết phương pháp này nhưng rất ít khi sử dụng. Dù vậy, 100% giáo viên ở cả 2 trường đều bày tỏ nguyện vọng tha thiết muốn được tìm hiểu sâu sắc về phương pháp tiếp cận thể loại.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ hình cột so sánh độ lệch nhận thức thể loại giữa giáo viên và học sinh, kết hợp cùng bảng cơ cấu 5 nhóm yếu tố thi pháp Nam Cao cần giải mã trong giờ học để minh chứng cho tính cấp thiết của việc chuẩn hóa quy trình sư phạm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến thực trạng trên xuất phát từ việc giáo viên chịu nhiều áp lực về mặt thời lượng phân phối chương trình và thói quen giảng dạy theo lối truyền thống đọc chép, phân tích nhân vật theo lối liệt kê phẩm chất đạo đức thuần túy. Học sinh tiếp nhận tác phẩm một cách thụ động, chỉ ghi nhớ cốt truyện bề mặt mà không có công cụ thi pháp để tự giải mã văn bản.

So sánh với các công trình nghiên cứu của các chuyên gia phương pháp đầu ngành, kết quả nghiên cứu này tái khẳng định rằng việc tách rời nội dung tư tưởng khỏi hình thức thể loại sẽ làm triệt tiêu giá trị thẩm mỹ của tác phẩm văn chương. Đối với truyện ngắn Nam Cao, nếu không hướng dẫn học sinh phân tích điểm nhìn trần thuật đa giọng điệu, không gian làng Vũ Đại ngột ngạt hay kết cấu tâm lý của nhân vật Hộ và Chí Phèo, học sinh sẽ không thể hiểu được 2 bi kịch lớn nhất trong sáng tác của ông: bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người và bi kịch tha hóa nhân cách trước áp lực cơm áo gạo tiền. Việc giảng dạy theo đặc trưng thể loại chính là chìa khóa mở ra tư duy đọc hiểu độc lập cho người học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát và thực nghiệm sư phạm, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và khả thi:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình 4 bước dạy học đọc hiểu truyện ngắn Nam Cao theo đặc trưng thể loại. Quy trình bao gồm: Hướng dẫn tìm hiểu bối cảnh và người kể chuyện; Hướng dẫn giải mã cốt truyện và tình huống truyện tâm lý; Hướng dẫn phân tích nhân vật gắn liền với ngôn ngữ đối thoại, độc thoại nội tâm; Tổng kết giá trị tư tưởng qua lăng kính thi pháp. Mục tiêu đặt ra là 100% giáo viên tổ Ngữ văn tại các trường trung học phổ thông áp dụng đồng bộ quy trình này trong năm học 2012 - 2013.

Thứ hai, thiết kế hệ thống câu hỏi nêu vấn đề bám sát đặc trưng thi pháp truyện ngắn nhằm kích hoạt tư duy phản biện của học sinh. Giáo viên cần thay thế các câu hỏi tái hiện bằng câu hỏi phát hiện điểm nhìn trần thuật và giọng điệu nửa trực tiếp. Giải pháp này hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi trong phần đọc hiểu văn xuôi tự sự lên trên 80%, đồng thời kéo giảm tỷ lệ học sinh thụ động xuống dưới 15% sau 1 học kỳ triển khai.

Thứ ba, tổ chức sinh hoạt chuyên môn định kỳ và bồi dưỡng phương pháp dạy học tác phẩm theo loại thể. Ban giám hiệu và tổ chuyên môn cần duy trì tối thiểu 2 buổi tập huấn chuyên sâu mỗi học kỳ, tạo diễn đàn để giáo viên trao đổi kinh nghiệm thiết kế giáo án đọc hiểu tác phẩm văn xuôi hiện thực 1930 - 1945.

Thứ tư, đổi mới phương thức kiểm tra đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực thể loại. Cán bộ quản lý chuyên môn và giáo viên ra đề cần đưa vào đề kiểm tra ít nhất 50% câu hỏi yêu cầu vận dụng tri thức thể loại để phân tích các ngữ liệu mới ngoài sách giáo khoa, khắc phục triệt để tình trạng học thuộc văn mẫu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm thứ nhất là giáo viên Ngữ văn tại các trường trung học phổ thông. Giáo viên có thể sử dụng trực tiếp 2 bộ giáo án thực nghiệm chi tiết cho tác phẩm Chí Phèo và Đời thừa, áp dụng ngay hệ thống câu hỏi định hướng thể loại để làm phong phú giờ dạy trên lớp, tạo hứng thú học tập cho học sinh khối 11.

Nhóm thứ hai là sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Ngữ văn. Công trình cung cấp một khung nghiên cứu mẫu mực về cách kết hợp lý thuyết thi pháp học hiện đại với thực tiễn sư phạm, đi kèm phương pháp xử lý dữ liệu khảo sát từ 175 mẫu học sinh và 24 mẫu giáo viên.

Nhóm thứ ba là cán bộ quản lý chuyên môn, chuyên viên phụ trách môn Ngữ văn tại các Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo. Luận văn cung cấp bức tranh thực trạng chân thực và các luận cứ khoa học xác đáng để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên trong các đợt đổi mới phương pháp giảng dạy cấp cụm trường.

Nhóm thứ tư là học sinh yêu thích môn Văn và học sinh khối 11 đang ôn luyện học sinh giỏi. Tài liệu giúp các em nắm bắt phương pháp tự đọc hiểu mọi tác phẩm truyện ngắn, nâng cao kỹ năng làm bài nghị luận văn học để đạt điểm số từ 8.0 trở lên trong các kỳ thi học kỳ và kỳ thi quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Dạy học tác phẩm theo đặc trưng thể loại khác biệt như thế nào so với cách dạy truyền thống? Phương pháp truyền thống thường chú trọng phân tích tác phẩm theo bố cục thời gian tuyến tính và diễn giảng đạo đức nhân vật thuần túy. Ngược lại, phương pháp thể loại cung cấp cho học sinh hệ thống công cụ thi pháp như điểm nhìn người kể chuyện, kết cấu tâm lý và giọng điệu nghệ thuật để học sinh tự giải mã chiều sâu tư tưởng của văn bản.

Tại sao việc phân tích người kể chuyện lại mang tính quyết định khi dạy tác phẩm Chí Phèo? Trong tác phẩm Chí Phèo, Nam Cao sử dụng linh hoạt điểm nhìn bên ngoài của tác giả xen lẫn điểm nhìn bên trong của nhân vật qua lời văn nửa trực tiếp. Khảo sát 175 học sinh cho thấy nếu không nhận diện được sự chuyển dịch điểm nhìn này, người học sẽ không thể cảm nhận được niềm xót thương kín đáo và tấm lòng nhân đạo cao cả của nhà văn.

Khảo sát thực tế 24 giáo viên chỉ ra khó khăn lớn nhất khi dạy tác phẩm Nam Cao là gì? Khó khăn lớn nhất của giáo viên là dung lượng tác phẩm dài trong khi quỹ thời gian chỉ có từ 2 đến 3 tiết. Có 55% giáo viên thừa nhận gặp lúng túng trong việc vừa bao quát cốt truyện vừa đi sâu vào đặc trưng thể loại, dẫn đến tình trạng dạy lướt qua hoặc biến giờ văn thành giờ thuyết giảng lý thuyết khô khan.

Con số 70% học sinh không hiểu đặc trưng truyện ngắn phản ánh lỗ hổng sư phạm nào? Tỷ lệ 70% phản ánh việc dạy học ở bậc trung học cơ sở và lớp 10 chưa trang bị vững chắc tri thức đọc hiểu công cụ cho học sinh. Học sinh chỉ ghi nhớ cốt truyện bề nổi theo lời giảng của giáo viên mà thiếu năng lực nhận diện các đặc trưng thi pháp của thể loại tự sự.

Phương pháp dạy học trong luận văn có thể áp dụng cho các tác phẩm truyện ngắn khác không? Quy trình 4 bước và phương pháp nêu vấn đề gắn với thể loại hoàn toàn có thể chuyển giao cho toàn bộ hệ thống truyện ngắn hiện đại trong chương trình trung học phổ thông. Học sinh khi đã nắm vững công cụ thể loại có thể tự tin đọc hiểu các tác phẩm của Thạch Lam, Nguyễn Tuân, Kim Lân hay Tô Hoài.

Kết luận

Nghiên cứu về dạy học tác phẩm Chí Phèo và Đời thừa theo đặc trưng thể loại mang lại những đóng góp toàn diện cả về mặt lý luận sư phạm lẫn ứng dụng thực tiễn:

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh cơ sở lý luận về thể loại truyện ngắn và thi pháp văn xuôi tự sự của Nam Cao trong môi trường giáo dục phổ thông.
• Đo lường và công bố bức tranh thực trạng chuẩn xác từ 175 học sinh và 24 giáo viên tại 2 trường trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội.
• Xây dựng thành công hệ thống định hướng và thiết kế 2 giáo án thực nghiệm mẫu mực cho tác phẩm Chí Phèo và Đời thừa bám sát đặc trưng loại thể.
• Chứng minh tính khả thi vượt trội của phương pháp dạy học thể loại kết hợp với kỹ thuật nêu vấn đề trong việc nâng cao năng lực cảm thụ văn học của học sinh.
• Cung cấp tài liệu tham khảo giàu giá trị cho công cuộc đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học.

Về lộ trình tiếp theo, phương pháp này cần được nhân rộng tại 100% các trường trung học phổ thông trên địa bàn thành phố Hà Nội trong giai đoạn 2012 - 2015 thông qua các chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn cấp cụm trường. Quý thầy cô giáo, các bạn học viên và học sinh hãy chủ động tải toàn văn công trình nghiên cứu, ứng dụng ngay các định hướng thể loại vào bài giảng để cùng kiến tạo những giờ học Ngữ văn chất lượng, sâu sắc và truyền cảm hứng.