CHƯƠNG I: NHUNG VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE DAU TƯ XAY DUNG CO BAN 1. Dau tư xây dựng cơ ban 1. Khai niệm: Đầu tư xây dựng cơ bản hay còn được gọi là Capital construction investment, là việc sử dụng von dé tiễn hành các hoạt động xây dựng nhằm mục đích tạo ra tài sản cô định đưa vào hoạt động trong lĩnh vực kinh tế — xã hội. Chính vì thế, đầu tư xây dựng có thể xem là tiền đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế — xã hội của nền kinh tế nói chung và của các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng.
Việc đầu tư xây dựng cơ bản không chỉ đơn giản là xây mới, mà còn bao gồm nhiều hình thức khác như cải tạo, mở rộng, hiện đại hoá hoặc khôi phục tài sản cô định cho nền kinh tế. Những đặc điểm của đầu tư xây dựng cơ bản: Dựa vào định nghĩa ở trên, có thé thay đầu tư xây dựng cơ bản là hoạt động có tính chất và đặc điểm khác biệt so với các hoạt động đầu tư khác, cụ thể như sau: e Gan liền với đất xây dựng công trình Các công trình xây dựng cơ bản đa số đều gắn liền với đất đai và khi đã hoàn thành công trình thì sản phẩm đầu tư khó có thé di chuyên đi nơi khác. Chính vì thé trước khi đầu tư, các công trình xây dựng cơ bản cần phải được quy hoạch cụ thể. Đồng thời công tác quản lý vốn đầu tư cũng phải được xác định và phê duyệt dựa vào bảng dự toán đầu tư.
e_ Tính đơn chiếc của sản phẩm đầu tư xây dựng cơ bản Đặc thù của sản phẩm đầu tư xây dựng cơ bản là luôn phải chịu tác động của các yếu tố xung quanh như địa hình, địa chất, khí hau,. Do đó, các sản phẩm của đầu tư xây dựng cơ bản không thể được sản xuất hàng loạt theo một dây chuyền nhất định. Thậm chí cấu phần ngay trong cùng một công trình xây dựng cũng không hề giống nhau hoàn toàn về mặt thiết kế hoặc kiểu cách. e Có vốn đầu tư lớn, được tạo ra trong thời gian dài Với mục đích sản xuất phục vụ nhu cầu sử dụng chung của toàn xã hội, các công trình đầu tư xây dựng cơ bản đều được tạo ra trong thời gian dài và có quy mô, vốn đầu tư lớn.
Trong đó chiếm tỷ lệ nhiều nhất là vốn từ ngân sách nhà nước. Ngoài ra còn có nguồn do đóng góp tự nguyện của tư nhân vì lợi ích cộng đồng và vốn đầu tư gián tiêp hoặc trực tiép từ nước ngoài. Do sở hữu nguồn vốn đầu tư lớn nên đòi hỏi quá trình xây dựng cơ bản phải có biện pháp quản lý phù hợp. Điều này góp phần đảm bảo tiền vốn được sử dụng hiệu quả, không bị ứ đọng hoặc thất thoát.
Từ đó các công trình đầu tư xây dựng mới có thé hoàn thành đúng tiễn độ và đạt chất lượng như kế hoạch đề ra ban đầu. e_ Đặc điểm kinh tế kỹ thuật riêng biệt Như đã đề cập ở trên, các công trình năm trong hạng mục xây dựng cơ bản bao gồm tat cả các ngành từ công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, văn hoá, xã hội,. Mỗi ngành đều có đặc thù và yêu cầu kỹ thuật riêng biệt. Chính vì thế việc xây dựng các công trình cấp đặc biệt, cấp I và cấp II đều yêu cầu bắt buộc thực hiện lập chỉ dẫn kỹ thuật.
Ngoài ra đối với công trình di tích và các công trình còn lại thì có thể lập riêng chỉ dẫn kỹ thuật hoặc quy định cụ thé trong ban thuyết minh thiết kế xây dựng công trình. Các chỉ dẫn kỹ thuật này sẽ do phía nhà thầu thiết kế hoặc do chủ đầu tư thuê nhà thầu khác tư vấn. Đây được xem là một phần quan trọng của hồ sơ thi công, đồng thời cũng là cơ sở dé quản lý, giám sát thi công xây dựng và nghiệm thu công trình. e Chiu ảnh hướng bởi điều kiện tự nhiên Cuối cùng, các sản phẩm của đầu tư xây dựng còn luôn phải đối mặt với sự tác động bởi yếu tô tự nhiên mà không thể lường trước được.
Chăng hạn như tình hình thời tiết, mưa bão, động đất hoặc sự biến động của địa chất, thuỷ van,. Chính vì vậy phương pháp tô chức sản xuất và biện pháp kỹ thuật cũng luôn thay đổi nhằm phù hop với điều kiện xây dựng ở mỗi địa điểm khác nhau. Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản: Nhìn một cách tổng quát, đầu tư xây dựng cơ bản trước hết là hoạt động đầu tư nên cũng có những vai trò chung của hoạt động đầu tư như: tác động đến tông cung và tông cau, tac động đến sự 6n định, tăng trưởng va phát triển kinh tế, tăng cường khả năng khoa học và công nghệ của đất nước. Ngoài ra với tính chất đặc thù của mình, đầu tư xây dựng cơ bản là điều kiện trước tiên và cần thiết cho phát triển nền kinh tế, có những ảnh hưởng vai trò riêng đối với nền kinh tế và với từng cơ sở sản xuất.
Đó là: Đầu tu XDCB dam bảo tinh tương ứng giữa cơ sở vật chất kỹ thuật và phương thức sản xuất. Môi phương thức sản xuât từ đặc điêm sản phâm, yêu tô nhân lực, vôn và điêu kiện vê địa điêm lại có đòi hỏi khác biệt vê may móc thiệt bi, nhà xưởng. Dau tư XDCB đã giải quyết vân đê này. Pau tư XDCB là điều kiện phát triển các ngành kinh tế và thay đổi tỷ lệ cân đối giữa chúng.
Khi đầu tư xây dựng cơ bản được tăng cường, cơ sở vật chất kỹ thuật của các ngành tăng sẽ làm tăng sức sản xuất vật chất và dịch vụ của ngành. Phát triển và hình thành những ngành mới dé phục vụ nền kinh tế quốc dân. Đầu tư XDCB đã làm thay đối cơ cấu và quy mô phát triển của ngành kinh tế, từ đó nâng cao năng lực sản xuất của toàn bộ nền kinh tế. Đây là điều kiện tăng nhanh giá trị sản xuất và tổng giá trị sản phẩm trong nước, tăng tích luy đồng thời nâng cao đời sống vật chat tinh thần của nhân dân lao động, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ cơ bản về chính trị, kinh tế - xã hội.
Như vậy dau tư XDCB là hoạt động rat quan trọng. Là một khâu trong quá trình thực hiện đầu tư phát triển, nó quyết định trực tiếp đến sự hình thành chiến lược phát triển kinh tế từng thời kỳ, góp phần làm thay đổi cơ chế quản lý kinh tế, chính sách kinh tế của nhà nước. Đầu tư xây dựng cơ bản ảnh hưởng đến sự chuyển dịch cơ cầu kinh tế. Đầu tư tác động đến sự mat cân đối của ngành, lãnh thé, thành phần kinh tế.
Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy, con đường dé có thé đạt tốc độ phát triển nhanh như mong muốn (trong khoảng từ 9% đến 10%) thì phải tăng cường đầu tư tạo ra sự phát triển nhanh ở khu vực công nghiệp và dịch vụ. Đối với các ngành nông - lâm nghiệp, thủy sản do những hạn chè về đất đai và khả năng sinh học nên dé đạt được tốc độ tăng trưởng từ 5% đến 6 % là một điều khó khăn. Như vậy chính sách đầu tư ảnh hưởng đến sự chuyên dịch cơ cấu kinh tế và đến sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế. Do vậy các ngành, các địa phương trong nên kinh tế cần phải lập kế hoạch dau tư dài hạn dé phát triển ngành, vùng đảm bảo sự phát triển cân đối tổng thé, đồng thời có kế hoạch ngắn và trung hạn nhằm phat triển từng bước và điều chỉnh sự phù hợp với mục tiêu đặt ra.
Đầu tu XDCB tạo ra cơ sở vật chất nói chung và cho tỉnh nói riêng. Tác động trực tiếp này đã làm cho tổng tài sản của nền kinh tế quốc dân không ngừng được gia tăng trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, giao thông vận tải, thuỷ lợi, các công trình công cộng khác; nhờ vậy mà năng lực sản xuất của các đơn vị kinh tế không ngừng được nâng cao, sự tác động này có tính dây chuyền của những hoạt động kinh tế nhờ đầu tư XDCB. Chang hạn như chúng ta đầu tư vào phát triển cơ sở hạ tang giao thông điện nước của một khu công nghiệp nào đó, tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế, sẽ đầu tư mạnh hơn vì thế sẽ thúc đây quá trình phát triển kinh tế nhanh hơn. Dau tư XDCB từ nguồn vốn NSNN: 1.
Khát niệm: Điểu 1, Luật Ngân sách 2002: Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm dé dam bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. NSNN bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách của đơn vị hành chính các cấp có Hội đồng nhân dân và Uy ban nhân dân của Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân bao gồm: — Ngan sách tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương (gọi chung là ngân sách tinh), bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách các thị xã, quận, thành phố thuộc tỉnh. — Ngân sách thị xã, quận, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách thị xã) bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thị xã.
— Ngan sách xã, phường, thị xã (gọi chung là ngân sách cấp cơ sở). Đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN là một bộ phận của đầu tư phát triển. Day chính là quá trình bỏ vốn từ nguồn vốn ngân sách Nhà nước để tiến hành các hoạt động xây dựng cơ bản nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng ra các tài sản cố định trong nền kinh tế. Do vậy đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN là tiền đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế — xã hội của nền kinh tế nói chung và của các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng.
Dau tư XDCB là hoạt động chủ yếu tạo ra tài sản cô định đưa vao hoạt động trong lĩnh vực kinh tế — xã hội, nhằm thu được lợi ích với nhiều hình thức khác nhau. Đầu tư xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân được thông qua nhiều hình thức xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hoá hay khôi phục tài sản cố định cho nền kinh tế.