Tổng quan nghiên cứu

Thị trường bất động sản Việt Nam ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ với mức tăng trưởng sản lượng bình quân đạt 15%, kéo theo sự gia tăng nhu cầu tiêu thụ vật liệu xây dựng trên cả nước. Theo dự báo từ Bộ Xây dựng, nhu cầu gạch ốp lát giai đoạn 2016-2020 tăng trưởng trung bình 20%/năm cho cả tiêu dùng nội địa lẫn xuất khẩu. Tuy nhiên, tổng công suất các doanh nghiệp sản xuất gạch trong nước thời điểm đó mới chỉ đạt khoảng 60 triệu m2/năm, tạo ra khoảng trống thị trường lớn cho các đơn vị có năng lực mở rộng quy mô.

Công ty Cổ phần CMC tiền thân là Nhà máy bê tông Việt Trì thành lập từ năm 1960 với số vốn điều lệ 40 tỷ đồng. Mặc dù chiếm giữ khoảng 3% thị phần gạch ceramic toàn quốc, hoạt động đầu tư phát triển của doanh nghiệp giai đoạn trước năm 2011 vẫn bộc lộ nhiều hạn chế như danh mục sản phẩm đơn điệu, giá thành sản xuất cao, tỷ lệ phế phẩm còn lớn và thị trường tiêu thụ chủ yếu bó hẹp tại khu vực miền Bắc.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện thực trạng đầu tư phát triển tại Công ty Cổ phần CMC giai đoạn 2011-2016, phân tích cơ cấu vốn đầu tư với 69% vốn vay và 31% vốn chủ sở hữu, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả đầu tư đến năm 2025. Không gian nghiên cứu thực hiện tại trụ sở chính Phú Thọ cùng hệ thống chi nhánh tại Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp doanh nghiệp nâng công suất thiết kế từ 3 triệu m2/năm lên 15 triệu m2/năm, tái cơ cấu danh mục sản phẩm và mở rộng thị phần bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết đầu tư phát triển doanh nghiệp và lý thuyết cấu trúc vốn trong quản trị tài chính doanh nghiệp công nghiệp. Mô hình nghiên cứu chuẩn hóa hoạt động đầu tư phát triển thông qua 5 trụ cột nội dung cốt lõi: đầu tư xây dựng cơ bản và tài sản cố định, đầu tư hàng tồn trữ, đầu tư phát triển nguồn nhân lực, đầu tư nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ, và đầu tư cho hoạt động tiếp thị mở rộng thị trường.

Khái niệm đầu tư phát triển trong doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng được xác định là quá trình chấp nhận chi phí và nguồn lực ở thời điểm hiện tại để mở rộng nhà xưởng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm gia tăng năng lực sản xuất và tối ưu hóa lợi nhuận. Khung lý thuyết phân loại nguồn vốn thành vốn chủ sở hữu (vốn góp ban đầu, lợi nhuận giữ lại, phát hành cổ phiếu) và nguồn vốn nợ (tín dụng ngân hàng, tín dụng thương mại, phát hành trái phiếu). Hệ thống chỉ tiêu đánh giá bao gồm cả hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế - xã hội được lượng hóa chi tiết.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập toàn diện từ 6 phòng ban chức năng của Công ty Cổ phần CMC (Phòng Kỹ thuật kế hoạch, Phòng Tài chính - Kế toán, Phòng Thị trường, Phòng Vật tư, Phòng Tổ chức hành chính, và các nhà máy sản xuất) trong chuỗi thời gian 6 năm liên tục từ năm 2011 đến năm 2016. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 100% các dự án đầu tư xây dựng cơ bản, danh mục máy móc thiết bị và các báo cáo tài chính kiểm toán của doanh nghiệp trong giai đoạn khảo sát.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm bảo đảm tính bao quát, chuẩn xác và không bị sai lệch số liệu thống kê. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh tuyệt đối và tương đối qua từng năm, cùng phương pháp phân tích tỷ số tài chính và ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức (SWOT). Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép đánh giá chính xác biến động tăng trưởng, nhận diện điểm nghẽn phân bổ vốn và phân tích tương quan giữa khối lượng vốn đầu tư thực hiện với năng lực gia tăng giá trị tài sản cố định.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, hoạt động đầu tư mở rộng tài sản cố định đã tạo động lực tăng trưởng đột phá về quy mô kinh doanh. Doanh thu thuần của công ty năm 2015 tăng 101.048 triệu đồng (tương ứng tăng 16,28% so với năm 2014) và đạt bước nhảy vọt vào năm 2016 khi vượt mốc 1.000 tỷ đồng, tăng 64,00% so với năm 2015. Tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân giai đoạn 2014-2016 đạt 40,00%/năm. Lợi nhuận sau thuế tăng trưởng vượt bậc từ 50.695 triệu đồng năm 2014 lên mức 152.042 triệu đồng năm 2016, ghi nhận mức tăng trưởng bình quân 83,12%/năm.

Thứ hai, việc đưa dây chuyền sản xuất gạch granite công suất 5 triệu m2/năm tại nhà máy CMC2-2 đi vào hoạt động từ tháng 8/2015 đã tạo bước ngoặt công nghệ quan trọng. Doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu sản phẩm thành công từ tỷ trọng 70% sản phẩm bình dân - 30% sản phẩm cao cấp sang tỷ trọng 70% sản phẩm cao cấp - 30% sản phẩm bình dân, giúp lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh năm 2016 tăng kỷ lục 138,76%.

Thứ ba, cơ cấu huy động vốn đầu tư phát triển giai đoạn 2011-2016 còn tiềm ẩn rủi ro khi tỷ trọng vốn vay chiếm tới 69%, trong khi vốn chủ sở hữu chỉ đóng góp 31%. Nhu cầu vốn đầu tư có sự gia tăng mạnh mẽ, đỉnh điểm là năm 2015 vượt mức 400 tỷ đồng phục vụ xây dựng nhà máy mới. Tuy nhiên, tỷ trọng vốn dành cho đào tạo nhân lực (khoảng 1.450 triệu đồng năm 2011) và tiếp thị thị trường (khoảng 3.626 triệu đồng năm 2011) vẫn chiếm tỷ lệ rất thấp trong tổng cơ cấu vốn.

Thứ tư, hiệu quả kinh tế - xã hội được nâng cao rõ rệt thông qua việc đóng góp ngân sách nhà nước tăng liên tục và thu nhập bình quân của người lao động tăng từ 5,0 triệu đồng/tháng năm 2011 lên 8,5 triệu đồng/tháng vào năm 2016, đồng thời đưa thị phần gạch ceramic từ 2% lên 3% trên toàn quốc.

Thảo luận kết quả

Sự bứt phá về chỉ tiêu tài chính trong năm 2015-2016 bắt nguồn trực tiếp từ quyết định đầu tư đúng hướng vào công nghệ nung con lăn và tráng men tự động hiện đại của Italy và Tây Ban Nha. Việc chuyển dịch cơ cấu sang các sản phẩm gạch cao cấp kích thước lớn (600x600, 800x800 mm) đã bắt trúng đà phục hồi của phân khúc xây dựng cao cấp.

Dữ liệu phân tích có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ cột kết hợp đường biểu diễn để thấy rõ mối tương quan tăng trưởng giữa khối lượng vốn đầu tư thực hiện và doanh thu thuần qua các năm. Đồng thời, cấu trúc nguồn vốn 69% nợ vay và 31% vốn tự có nên được biểu thị qua biểu đồ tròn để cảnh báo áp lực chi phí tài chính.

Khi so sánh với các nghiên cứu trong ngành công nghiệp sản xuất vật liệu thâm dụng vốn, tỷ lệ đòn bẩy tài chính của CMC ở mức 69% là tương đối cao, làm tăng chi phí lãi vay trong các giai đoạn thị trường tiền tệ biến động. Bên cạnh đó, tình trạng tỷ lệ hao hụt nguyên vật liệu còn lớn và công tác tiếp thị chưa vươn mạnh ra thị trường miền Trung và miền Nam là những nút thắt cần giải quyết dứt điểm.

Đề xuất và khuyến nghị

Tái cấu trúc nguồn vốn đầu tư: Nâng tỷ trọng vốn chủ sở hữu từ 31% lên mức tối thiểu 45-50% vào năm 2025 thông qua việc trích lập 30-40% lợi nhuận sau thuế hàng năm để tái đầu tư, kết hợp phát hành thêm cổ phiếu phổ thông nhằm tăng vốn điều lệ vượt mức 40 tỷ đồng hiện nay. Giảm tỷ trọng vốn vay tín dụng xuống dưới 55% nhằm hạ áp lực chi phí tài chính; do Hội đồng Quản trị và Phòng Tài chính - Kế toán triển khai trong giai đoạn 2017-2025.

Hoàn thiện công nghệ và mở rộng tài sản cố định: Giải ngân dứt điểm các hạng mục mở rộng nhà máy CMC2 giai đoạn 2 tại Khu công nghiệp Thụy Vân, phấn đấu hoàn thành mục tiêu đưa tổng công suất sản xuất đạt 15 triệu m2/năm trước năm 2022. Áp dụng đồng bộ dây chuyền tự động hóa giúp hạ tỷ lệ phế phẩm từ ước tính 8% xuống dưới 4%; do Ban Giám đốc và Phòng Kỹ thuật kế hoạch chủ trì.

Gia tăng ngân sách phát triển nhân lực và nghiên cứu khoa học: Nâng mức đầu tư cho đào tạo và nghiên cứu thử nghiệm lên 3-5% tổng chi phí hoạt động hàng năm. Tổ chức đào tạo lại 100% kỹ thuật viên vận hành lò nung con lăn và máy in kỹ thuật số, đồng thời nghiên cứu thành công 3 dòng sản phẩm mới gồm gạch thẻ, gạch granite cao cấp và ngói granite; do Phòng Tổ chức hành chính và Phòng Kỹ thuật kế hoạch phụ trách thực hiện từ năm 2018 đến 2023.

Mở rộng mạng lưới phân phối và gia tăng nhận diện thương hiệu: Trích tối thiểu 2-3% doanh thu hàng năm cho hoạt động marketing, thành lập thêm 20 đại lý và trung tâm phân phối chính thức tại các tỉnh trọng điểm miền Trung và miền Nam (Đà Nẵng, Nha Trang, Cần Thơ) nhằm nâng thị phần toàn quốc từ 3% lên 5% vào năm 2025; do Phòng Thị trường chỉ đạo.

Đầu tư đồng bộ giải pháp xử lý môi trường: Lắp đặt hệ thống lọc bụi hiện đại và tuần hoàn 100% nước thải công nghiệp tại các nhà máy gạch số 1 và số 2 trước năm 2020 dưới sự giám sát của Ban Kiểm soát nội bộ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Ban lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng: Tiếp cận bài học thực tiễn về chiến lược chuyển dịch cơ cấu sản phẩm (nâng tỷ trọng hàng cao cấp lên 70%) và phương thức quản trị dự án đầu tư mở rộng công suất lên 15 triệu m2/năm.

Chuyên viên phân tích tài chính và thẩm định dự án đầu tư: Vận dụng hệ thống chỉ tiêu lượng hóa hiệu quả tài chính (doanh thu tăng 40%/năm, lợi nhuận sau thuế tăng 83,12%/năm) và mô hình kiểm soát cơ cấu vốn vay - vốn chủ sở hữu trong các ngành thâm dụng vốn.

Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế đầu tư: Tham khảo mô hình nghiên cứu chuẩn tắc về đầu tư phát triển trong doanh nghiệp công nghiệp, kế thừa bộ số liệu thực tế giai đoạn 2011-2016 để phát triển các đề tài liên quan.

Cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội Gốm sứ Xây dựng: Sử dụng các số liệu dự báo cung cầu (nhu cầu tăng 20%/năm, năng lực sản xuất trong nước 60 triệu m2/năm) để xây dựng quy hoạch phát triển ngành vật liệu xây dựng bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Yếu tố nào thúc đẩy doanh thu CMC vượt ngưỡng 1.000 tỷ đồng vào năm 2016? Động lực chính là việc đưa dây chuyền sản xuất gạch granite công suất 5 triệu m2/năm tại nhà máy CMC2-2 vào vận hành từ tháng 8/2015, kết hợp tái cơ cấu nâng tỷ trọng sản phẩm cao cấp lên 70%, giúp doanh thu tăng trưởng 64% chỉ sau 1 năm.

Cơ cấu nguồn vốn đầu tư giai đoạn 2011-2016 của công ty tồn tại rủi ro gì? Doanh nghiệp phụ thuộc lớn vào vốn vay khi nguồn này chiếm tới 69% tổng vốn đầu tư, trong khi vốn chủ sở hữu chỉ chiếm 31%. Tỷ lệ nợ cao gây áp lực chi phí lãi vay lớn, đòi hỏi công ty phải gia tăng vốn tự có lên trên 45% đến năm 2025.

Luận văn sử dụng hệ thống chỉ tiêu nào để đánh giá hiệu quả đầu tư? Nghiên cứu kết hợp hai nhóm chỉ tiêu: hiệu quả tài chính (doanh thu tăng thêm, lợi nhuận sau thuế tăng bình quân 83,12%, hệ số huy động tài sản) và hiệu quả kinh tế - xã hội (nộp ngân sách, tăng thu nhập công nhân từ 5,0 lên 8,5 triệu đồng/tháng).

Tại sao CMC quyết định chuyển hướng sang sản xuất gạch granite cao cấp? Nhu cầu thị trường bất động sản tăng 15% kéo theo thị hiếu tiêu dùng gạch ốp lát khổ lớn (600x600, 800x800 mm). Sản phẩm cao cấp mang lại giá trị gia tăng vượt trội, thúc đẩy lợi nhuận thuần năm 2016 tăng trưởng kỷ lục 138,76%.

Những điểm nghẽn lớn nhất trong quản trị đầu tư tại CMC giai đoạn khảo sát là gì? Luận văn nhận diện 6 hạn chế: phụ thuộc vốn vay, phân bổ vốn cho marketing và nhân lực còn thấp (nhân lực chiếm khoảng 1.450 triệu đồng năm 2011), xử lý môi trường chưa triệt để, tỷ lệ hao hụt cao và thị trường tiêu thụ mới chủ yếu ở miền Bắc.

Kết luận

  • Hoạt động đầu tư phát triển giai đoạn 2011-2016 đã tạo bước ngoặt toàn diện, đưa doanh thu thuần của CMC vượt mốc 1.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 152.042 triệu đồng vào năm 2016.
  • Đầu tư thành công dây chuyền sản xuất gạch granite hiện đại công suất 5 triệu m2/năm, hiện thực hóa lộ trình nâng tổng công suất toàn công ty lên 15 triệu m2/năm.
  • Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về đầu tư phát triển trong ngành sản xuất vật liệu xây dựng thâm dụng vốn, cung cấp khung đánh giá định lượng khoa học.
  • Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ giúp tái cấu trúc nguồn vốn (nâng vốn tự có lên tối thiểu 45%), giảm thiểu tỷ lệ hao hụt phế phẩm dưới 4% và nâng thu nhập người lao động lên 8,5 triệu đồng/tháng.
  • Xác định lộ trình triển khai chiến lược từ nay đến năm 2025 nhằm mở rộng mạng lưới phân phối tại miền Trung, miền Nam và nâng thị phần gạch ốp lát toàn quốc lên mức 5%.

Quý độc giả, nhà nghiên cứu và các nhà quản trị doanh nghiệp quan tâm có thể tham khảo toàn văn luận văn để áp dụng các mô hình phân tích và giải pháp quản trị đầu tư vào thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh.