phần mở đầu, kết luận, danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận chung về đầu tƣ phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc tại một vùng của địa phƣơng Chƣơng 2: Thực trạng đầu tƣ phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn Miền Tây tỉnh Nghệ An giai đoạn 2011 -2020 Chƣơng 3: Một số giải pháp tăng cƣờng đầu tƣ phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn Miền Tây tỉnh Nghệ An đến năm 2020 6 CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐẦU TƢ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI MỘT VÙNG CỦA ĐỊA PHƢƠNG 1. Các khái niệm cơ bản và đặc điểm của đầu tƣ phát triển kinh tế bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc một vùng của địa phƣơng. Vùng và vùng kinh tế “Vùng đƣợc sử dụng theo nhiều cách khác nhau tuỳ theo từng bối cảnh lịch sử, từng quốc gia, khu vực, thể chế chính trị – nhà nƣớc, và các lĩnh vực chuyên môn khác nhau. Nhìn chung diện tích trung bình của một vùng đất hoặc nƣớc nhỏ hơn diện tích một tổng thể và lớn hơn một vị trí hoặc một địa điểm cụ thể.
Một vùng có thể đƣợc coi nhƣ là một tập hợp các đơn vị nhỏ hơn, hoặc là một bộ phận của một tổng thể lớn hơn. Một vùng có thể đƣợc xác định bằng các đặc trƣng vật chất, các đặc trƣng xã hội – nhân văn, các đặc trƣng hình thức, các đặc trƣng chức năng, V. Là một cách mô tả các diện tích không gian, vùng là một khái niệm quan trọng và đƣợc sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành khoa học khác nhau, trong đó mỗi ngành có thể mô tả các diện tích bằng những thuật ngữ vùng khác nhau. Chẳng hạn vùng sinh thái đƣợc sử dụng trong địa lý môi trƣờng, vùng văn hoá trong địa lý văn hoá, vùng sinh học trong địa lý sinh học, V.
Các vùng là những cấu trúc khái niệm cho nên chúng đƣợc quan niệm và đƣợc nhận thức rất khác nhau tuỳ theo từng bối cảnh kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, và từng cá nhân. Thực tiễn ở Việt Nam thời gian qua cho thấy, vùng (region) là một khái niệm tƣơng đối phổ biến, nhƣng đƣợc hiểu và phân chia có thể theo những cách thức khác nhau tùy thuộc vào góc độ nghiên cứu và yêu cầu để chỉ đạo phát triển. Tuy nhiên, yếu tố không gian lãnh thổ và địa lý - kinh tế là tiêu chí quan trọng để phân vùng. Theo đó, vùng kinh tế (economic region) đƣợc coi là một thực thể khách quan, sự tồn tại của nó là do yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phƣơng, mỗi quốc gia trong những giai đoạn nhất định quyết định, hoặc dựa trên những lợi ích.
Vùng là một bộ phận lãnh thổ của nền kinh tế quốc dân, có cơ cấu khá phức tạp và tổng hợp, có thể hoạt động tƣơng đối độc lập (tuy rằng trong hầu hết các trƣờng 7 hợp thực tế, các vùng luôn có mối quan hệ chặt chẽ và hữu cơ với các vùng còn lại của nền kinh tế). Vùng kinh tế là một lãnh thổ có vị trí địa lý, ranh giới hành chính rõ rệt, trong đó chứa đựng những mối quan hệ qua lại đƣợc đo bằng khối lƣợng hàng hóa thƣờng xuyên sản xuất ra ở nơi đó và những mối quan hệ kinh tế-xã hội khác. Vùng kinh tế đƣợc đặc trƣng bởi chuyên môn hóa và phát triển tổng hợp vùng. Khái niệm về đầu tư phát triển kinh tế “- Đầu tƣ là là sự hy sinh các nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhằm đem lại cho nhà đầu tƣ các kết quả nhất định trong tƣơng lai mà kết quả này thƣờng phải lớn hơn các chi phí về các nguồn lực đã bỏ ra.
Nguồn lực bỏ ra có thể là tiền, là tài nguyên thiên nhiên, là tài sản vật chất khác hoặc sức lao động. Sự biểu hiện bằng tiền tất cả các nguồn lực đã bỏ ra trên đây gọi là vốn đầu tƣ. - Đầu tƣ phát triển là bộ phận cơ bản của đầu tƣ, là việc chi dùng vốn trong hiện tại để tiến hành các hoạt động nhằm làm tăng thêm hoặc tạo ra những tài sản vật chất (nhà xƣởng, thiết bị.) và tài sản trí tuệ (tri thức, kỹ năng.), gia tăng năng lực sản xuất, tạo thêm việc làm và vì mục tiêu phát triển. Loại đầu tƣ đem lại các kết quả không chỉ ngƣời đầu tƣ mà cả nền kinh tế xã hội đƣợc thụ hƣởng, không chỉ trực tiếp làm tăng tài sản của ngƣời chủ đầu tƣ mà cả của nền kinh tế chính là đầu tƣ phát triển.
Đầu tƣ phát triển đòi hỏi rất lớn nhiều loại nguồn lực. Theo nghĩa hẹp, nguồn lực sử dụng cho đầu tƣ phát triển là tiền vốn. Theo nghĩa rộng, nguồn lực đầu tƣ bao gồm cả tiền vốn, đất đai, lao động, máy móc thiết bị, tài nguyên. Nhƣ vậy khi xem xét lựa chọn dự án đầu tƣ hay đánh giá hiệu quả hoạt động đầu tƣ phát triển cần tính đúng tính đủ các nguồn lực tham gia.
- Đầu tƣ phát triển kinh tế đƣợc hiểu là hoạt động chi dùng vốn cùng các nguồn lực khác trong giai đoạn hiện tại nhằm duy trì sự hoạt động và làm tăng thêm tài sản (các tài sản vật chất hữu hình và tài sản vô hình) và giá trị khác của nền kinh tế, tạo thêm việc làm và nâng cao đời sống của các bộ phận dân cƣ. Với khái niệm này, đầu tƣ phát triển kinh tế đƣợc xem xét ở các giác độ: Thứ nhất, hoạt động đầu tƣ phát triển kinh tế là hoạt động chi dùng vốn cho phát triển 8 kinh tế. Vốn đầu tƣ phát triển kinh tế không chỉ giới hạn trong phạm vi vốn ngân sách mà nó bao gồm cả vốn của các thành phần kinh tế khác. Thứ hai, mục tiêu của đầu tƣ phát triển kinh tế.
Một trong những mục tiêu của đầu tƣ phát triển kinh tế là nhằm duy trì hoạt động đầu tƣ và làm tăng thêm tài sản, giá trị kinh tế cho nền kinh tế. Các giá trị kinh tế bao gồm cả tài sản vật chất, tài sản trí tuệ, hữu hình và vô hình, cố định và lƣu động, cho cả hoạt động sản xuất kinh doanh và phi sản xuất kinh doanh. Thứ ba, nội dung đầu tƣ phát triển kinh tế. Do, mục đích đầu tƣ phát triển kinh tế là duy trì hoạt động đầu tƣ và làm tăng giá trị kinh tế, tạo ra việc làm và nâng cao đời sống của các tầng lớp dân cƣ, nên nội dung đầu tƣ phát triển kinh tế bao gồm nhiều lĩnh vực nhƣ đầu tƣ phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tƣ xây dựng cơ bản, đầu tƣ cho khoa học công nghệ.
Đầu tư phát triển kinh tế một vùng của địa phương “Đầu tƣ phát triển kinh tế vùng đƣợc hiểu là hoạt động chi dùng vốn cùng các nguồn lực khác trong từng giai đoạn nhằm khai thác một cách hợp lý các nguồn lực vùng, làm tăng khả năng cạnh tranh của nền kinh tế vùng, góp phần làm tăng trƣởng kinh tế, tạo thêm việc làm và nâng cao đời sống của các bộ phận dân cƣ trong địa bàn địa phƣơng quản lý. Nhƣ vậy, đầu tƣ phát triển kinh tế địa phƣơng đƣợc hiểu là toàn bộ các hoạt động chi dùng vốn của Trung ƣơng và địa phƣơng nhằm đảm bảo thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế địa phƣơng trong từng giai đoạn, từng thời kì.” Có thể hiểu “đầu tƣ phát triển kinh tế một vùng của địa phƣơng” trên các nội dung sau: “- Đầu tƣ phát triển kinh tế một vùng của địa phƣơng trƣớc hết bao hàm các hoạt động đầu tƣ nhằm thực hiện mục tiêu tăng trƣởng kinh tế vùng và địa phƣơng. Nghĩa là đầu tƣ phải đảm bảo phát triển kinh tế thể hiện ở khía cạnh mỗi suất đầu tƣ tăng lên mang lại mức tăng lƣợng của cải (tài sản) tính bằng hiện vật, hay giá trị trong một thời kỳ nhất định. Những chỉ tiêu quan trọng nhất để đo mức độ phát triển kinh tế do đầu tƣ mang lại có thể là: ICOR, GDP, tốc độ tăng GDP; GDP/ngƣời; tốc độ tăng GDP/ngƣời.
Mức độ phát triển này phải đƣợc duy trì theo thời gian, dựa 9 trên cơ sở tăng năng suất lao động và hiệu quả cao, chứ không phải chỉ dựa trên cơ sở gia tăng lƣợng vốn đầu tƣ một cách thuần tuý. Đầu tƣ phát triển kinh tế một vùng của địa phƣơng là hoạt động đầu tƣ, theo đó bao hàm đầu tƣ phát triển theo các ngành nghề, lĩnh vực tạo ra giá trị sản phẩm hàng hóa hoặc phi hàng hóa tại địa phƣơng nhằm khai thác các nguồn lực, phát huy thế mạnh và mối liên kết ngành trong và ngoài địa phƣơng. Sự thay đổi cơ cấu đầu tƣ phát triển kinh tế địa phƣơng phản ánh mức độ thay đổi của phƣơng thức sản xuất theo hƣớng ngày càng hiện đại và tính hiệu quả của đầu tƣ tại nền kinh tế địa phƣơng. Những ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh có hiệu quả, lĩnh vực kinh tế có năng suất lao động cao, có giá trị gia tăng cao tại địa phƣơng sẽ hấp dẫn và thu hút đầu tƣ phát triển kinh tế nhanh và nhiều hơn các ngành khác.
Đầu tƣ phát triển kinh tế một vùng của địa phƣơng cũng bao hàm hai khía cạnh đầu tƣ tạo ra của cải hàng hóa hoặc đầu tƣ phi tạo ra hàng hóa của địa phƣơng. Đầu tƣ nhằm làm tăng sản lƣợng hàng hóa dựa trên thế mạnh của địa phƣơng là loại đầu tƣ có tầm quan trọng đối với bất cứ địa phƣơng nào, theo đó một đơn vị vốn đầu tƣ đƣợc bỏ ra nhằm mang lại một lƣợng giá trị sản phẩm hàng hóa lớn hơn nhằm đáp ứng nhu cầu dân cƣ và xuất khẩu sang các địa bàn khác. Đầu tƣ phi hàng hóa cũng gắn liền với đầu tƣ tạo hàng hóa, bao hàm khía cạnh tạo ra các giá trị tinh thần, giá trị hỗ trợ hoặc gián tiếp tạo ra giá trị hàng hóa. Cái đích của đầu tƣ phát triển kinh tế là tạo ra của cải hàng hóa nhằm phục vụ con ngƣời.
Mức sống cũng đƣợc hiểu theo nghĩa rộng không chỉ là thu nhập cao hay thiếu đói mà còn bao hàm hàng loạt vấn đề nhƣ nƣớc sạch, quyền lợi học tập, các vấn đề bảo vệ bà mẹ trẻ em, chữa bệnh, nhà ở. Đầu tƣ cho các lĩnh vực này cũng gọi là đầu tƣ phát triển kinh tế.