Luận văn thạc sĩ về đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng từ trái phiếu chính phủ tại Cần Thơ

Chuyên đề nghiên cứu Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại Cần Thơ từ trái phiếu chính phủ, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho chuyên gia

• Tác giả: Lâm Nguyệt Thanh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phan Thị Bích Nguyệt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Đầu Tư Phát Triển Cơ Sở Hạ Tầng Từ Trái Phiếu Chính Phủ
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Cần Thơ

Tóm tắt

I. Tổng quan về đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng

Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng là một yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của một địa phương. Tại Cần Thơ, việc đầu tư này chủ yếu được thực hiện thông qua nguồn vốn từ trái phiếu chính phủ. Cơ sở hạ tầng không chỉ bao gồm các công trình giao thông mà còn mở rộng ra các lĩnh vực như thủy lợi, giáo dục và y tế. Việc phát triển cơ sở hạ tầng sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Theo thống kê, các dự án đầu tư từ trái phiếu chính phủ đã góp phần cải thiện đáng kể hệ thống giao thông và các dịch vụ công cộng tại Cần Thơ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này.

1.1. Vai trò của trái phiếu chính phủ trong đầu tư cơ sở hạ tầng

Trái phiếu chính phủ đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng. Việc phát hành trái phiếu chính phủ giúp chính phủ có nguồn tài chính ổn định để đầu tư vào các công trình trọng điểm. Điều này không chỉ giúp cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của Cần Thơ. Theo Nghị quyết 11/NQ-CP, việc sử dụng trái phiếu chính phủ được coi là một trong những giải pháp chủ yếu để ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội. Tuy nhiên, cần có các chính sách hợp lý để quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này, tránh lãng phí và thất thoát ngân sách nhà nước.

II. Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng tại Cần Thơ

Hiện trạng phát triển cơ sở hạ tầng tại Cần Thơ cho thấy nhiều tiến bộ, nhưng cũng tồn tại không ít vấn đề. Hệ thống giao thông đã được cải thiện với nhiều dự án lớn được triển khai, tuy nhiên, vẫn còn nhiều khu vực chưa được đầu tư đồng bộ. Ngành thủy lợi cũng cần được chú trọng hơn để đảm bảo nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp. Công tác quản lý thực hiện các dự án cơ sở hạ tầng còn gặp khó khăn, đặc biệt là trong việc giải phóng mặt bằng và huy động vốn. Tài chính cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và trái phiếu chính phủ. Do đó, việc cải thiện quy trình quản lý và sử dụng vốn là rất cần thiết.

2.1. Phân tích lợi ích chi phí của các dự án

Phân tích lợi ích và chi phí của các dự án đầu tư từ trái phiếu chính phủ là một phần quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả đầu tư. Các dự án cần được xem xét kỹ lưỡng về mục tiêu, tính khả thi và hiệu quả kinh tế. Việc phân tích chi phí tổng vốn đầu tư và nguồn vốn là cần thiết để đảm bảo rằng các dự án được thực hiện đúng tiến độ và đạt hiệu quả cao nhất. Đánh giá rủi ro cũng là một yếu tố quan trọng, giúp nhận diện các hạn chế trong quá trình đầu tư và tìm ra các giải pháp khắc phục kịp thời.

III. Giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng từ trái phiếu chính phủ

Để phát triển cơ sở hạ tầng tại Cần Thơ một cách bền vững, cần có các giải pháp cụ thể. Đầu tiên, xây dựng danh mục các dự án đầu tư hàng năm theo các tiêu chí rõ ràng để huy động và phân bổ vốn trái phiếu chính phủ một cách hợp lý. Thứ hai, nghiên cứu thực hiện phương án phát hành trái phiếu chính phủ theo hình thức bán lẻ để huy động tiền nhàn rỗi trong dân. Cuối cùng, cần tăng cường và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong việc thực hiện, quản lý và giám sát công tác đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng. Những giải pháp này sẽ giúp Cần Thơ phát triển nhanh và toàn diện hơn.

3.1. Đề xuất giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể cần được đề xuất để đảm bảo hiệu quả đầu tư từ trái phiếu chính phủ. Việc xây dựng danh mục các dự án đầu tư hàng năm sẽ giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn tổng quan về nhu cầu vốn và phân bổ hợp lý. Nghiên cứu phát hành trái phiếu chính phủ theo hình thức bán lẻ sẽ tạo cơ hội cho nhiều nhà đầu tư tham gia, từ đó tăng cường nguồn vốn cho các dự án. Cuối cùng, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong quản lý dự án sẽ đảm bảo rằng các công trình được thực hiện đúng tiến độ và đạt hiệu quả cao nhất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng là một trong những yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các đô thị trung tâm như thành phố Cần Thơ. Từ năm 2004 đến 2011, thành phố Cần Thơ đã tập trung huy động nguồn vốn đa dạng, trong đó vốn trái phiếu chính phủ đóng vai trò quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, thủy lợi, y tế và giáo dục. Tổng vốn đầu tư phát triển xây dựng cơ bản trên địa bàn trong giai đoạn 2006-2010 đạt khoảng 85.000 tỷ đồng, tăng 4,5 lần so với giai đoạn 2001-2005, với tỷ lệ vốn trái phiếu chính phủ chiếm khoảng 2% tổng vốn đầu tư. Tuy nhiên, việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn vốn trái phiếu chính phủ còn nhiều bất cập, như chậm tiến độ giải ngân, điều chỉnh tăng vốn đầu tư dự án, và thiếu đồng bộ trong quản lý dự án.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng từ nguồn vốn trái phiếu chính phủ trên địa bàn thành phố Cần Thơ, đánh giá hiệu quả và các thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng được đầu tư bằng vốn trái phiếu chính phủ trên địa bàn thành phố Cần Thơ trong giai đoạn 2004-2011. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước và các bên liên quan nhằm tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư, góp phần phát triển bền vững cơ sở hạ tầng đô thị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về đầu tư công, tài chính công và quản lý dự án cơ sở hạ tầng. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết đầu tư công và tài chính công: Trái phiếu chính phủ được xem là công cụ huy động vốn dài hạn hiệu quả, giúp chính phủ tập trung nguồn lực cho các dự án phát triển cơ sở hạ tầng trọng điểm mà không làm tăng cung tiền trên thị trường, từ đó ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Mô hình quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản: Chu trình dự án đầu tư gồm các giai đoạn nghiên cứu cơ hội, chuẩn bị đầu tư, nghiên cứu khả thi, thiết kế, thi công và vận hành. Quản lý dự án tập trung vào kiểm soát tiến độ, chi phí, chất lượng và rủi ro nhằm đảm bảo hiệu quả đầu tư.

Các khái niệm chính bao gồm: trái phiếu chính phủ, cơ sở hạ tầng kinh tế và xã hội, hiệu quả đầu tư, quản lý dự án xây dựng cơ bản, và rủi ro đầu tư công.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo tổng hợp của thành phố Cần Thơ, các văn bản pháp luật liên quan, khảo sát thực tế 43 dự án cơ sở hạ tầng sử dụng vốn trái phiếu chính phủ và phỏng vấn trực tiếp 12 chủ đầu tư cùng 21 nhà thầu thi công trên địa bàn. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2004-2011.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả để đánh giá hiện trạng vốn đầu tư, tiến độ và hiệu quả dự án.
• Phân tích chi phí - lợi ích và phân tích rủi ro dự án.
• So sánh tỷ lệ vốn đầu tư và số lượng dự án giữa các ngành hạ tầng tại Cần Thơ và một số quốc gia như Malaysia.
• Sử dụng phần mềm Excel để xử lý và trực quan hóa số liệu.

Cỡ mẫu khảo sát gồm 43 dự án và 33 đối tượng tham gia phỏng vấn được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho các dự án trọng điểm trên địa bàn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu dự án và vốn đầu tư: Trong 43 dự án khảo sát, ngành giao thông chiếm tỷ lệ cao nhất về số lượng dự án (41,86%) và vốn đầu tư (64,34%), tiếp theo là ngành giáo dục (34,88% số dự án, 3,9% vốn), y tế (18,61% số dự án, 22,56% vốn) và thủy lợi (4,65% số dự án, 9,2% vốn). So sánh với Malaysia, ngành giao thông cũng chiếm tỷ trọng lớn nhất, cho thấy sự tập trung đầu tư vào hạ tầng giao thông là xu hướng chung.

2. Tính khả thi và tiến độ dự án: Trên 50% dự án chưa đạt tính khả thi do phải điều chỉnh quy mô và tăng tổng vốn đầu tư trung bình gấp 2 lần so với kế hoạch ban đầu. Có 10 dự án trễ tiến độ từ 1 năm trở lên, trong đó dự án Quốc lộ 91B trễ gần 6 năm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả đầu tư.

3. Nguồn vốn và giải ngân: Tổng vốn đầu tư phát triển xây dựng cơ bản giai đoạn 2004-2010 là khoảng 96.501 tỷ đồng, trong đó vốn trái phiếu chính phủ chỉ chiếm khoảng 2%. Mặc dù vốn trái phiếu chính phủ tăng bình quân 42,84% mỗi năm, tỷ lệ này vẫn thấp so với nhu cầu thực tế và so với các địa phương khác. Giải ngân vốn trái phiếu chính phủ còn chậm, gây khó khăn cho tiến độ thi công và hoàn thành dự án.

4. Các yếu tố tiêu cực và rủi ro: Nguyên nhân chính làm tăng tổng vốn đầu tư và chậm tiến độ gồm điều chỉnh quy mô dự án, trượt giá vật liệu, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng tăng, và thời gian thi công kéo dài. Việc quản lý dự án còn thiếu đồng bộ, giám sát chưa chặt chẽ, dẫn đến lãng phí và hiệu quả đầu tư chưa cao.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng vốn trái phiếu chính phủ cho phát triển cơ sở hạ tầng tại Cần Thơ còn nhiều hạn chế, đặc biệt về mặt quản lý dự án và phân bổ vốn. Việc điều chỉnh tăng vốn đầu tư trung bình gấp đôi so với kế hoạch ban đầu phản ánh sự thiếu chính xác trong lập dự án và dự toán, đồng thời làm tăng áp lực tài chính cho ngân sách trung ương. Tình trạng trễ tiến độ kéo dài làm giảm hiệu quả sử dụng vốn và ảnh hưởng đến tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như Malaysia và Hàn Quốc, việc xây dựng kế hoạch đầu tư rõ ràng, quản lý dự án chặt chẽ và huy động đa dạng nguồn vốn là những yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả đầu tư cơ sở hạ tầng. Cần Thơ cần học hỏi các mô hình quản lý và huy động vốn linh hoạt hơn, đồng thời tăng cường kiểm soát chi phí và tiến độ dự án.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ vốn đầu tư theo ngành, bảng so sánh tiến độ dự án và biểu đồ tăng trưởng vốn đầu tư qua các năm để minh họa rõ nét hơn các vấn đề nêu trên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng danh mục dự án đầu tư hàng năm rõ ràng và minh bạch: Thiết lập tiêu chí cụ thể để lựa chọn và phân bổ vốn trái phiếu chính phủ, đảm bảo nguồn vốn được sử dụng hợp lý và kịp thời. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố và các sở ngành liên quan. Thời gian: triển khai ngay từ năm đầu kế hoạch 5 năm tới.

2. Phát hành trái phiếu chính phủ theo hình thức bán lẻ: Nghiên cứu phát hành trái phiếu bán lẻ qua hệ thống Kho bạc Nhà nước nhằm huy động tiền nhàn rỗi trong dân, tăng nguồn vốn đầu tư. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp với Kho bạc Nhà nước. Thời gian: trong vòng 2 năm tới.

3. Xây dựng đề án phát hành trái phiếu đô thị tại Cần Thơ: Tạo kênh huy động vốn chuyên biệt cho các dự án cơ sở hạ tầng đô thị, giảm áp lực ngân sách trung ương. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố phối hợp Bộ Tài chính. Thời gian: 3 năm tới.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý dự án: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ quản lý, giám sát đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, đảm bảo tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả. Chủ thể thực hiện: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Xây dựng. Thời gian: liên tục trong 5 năm.

5. Cải tiến quy trình bồi thường, giải phóng mặt bằng: Rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách đền bù, áp dụng tiêu chuẩn quản lý chất lượng ISO để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, giảm thiểu tranh chấp. Chủ thể thực hiện: UBND thành phố, các quận huyện. Thời gian: 2 năm.

6. Xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực trong quản lý đầu tư: Thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ, áp dụng biện pháp xử phạt nghiêm khắc nhằm răn đe và nâng cao tính minh bạch. Chủ thể thực hiện: Thanh tra thành phố, các cơ quan chức năng. Thời gian: ngay lập tức và liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư và tài chính công: Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính, UBND thành phố Cần Thơ có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách phân bổ và quản lý vốn đầu tư công.

2. Các chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng: Hiểu rõ các vấn đề về tiến độ, chi phí và rủi ro trong quản lý dự án, từ đó nâng cao hiệu quả thi công và phối hợp với các bên liên quan.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế tài chính, quản lý dự án: Tài liệu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về huy động vốn trái phiếu chính phủ và quản lý đầu tư cơ sở hạ tầng tại địa phương.

4. Các tổ chức tài chính và ngân hàng: Tham khảo để đánh giá tiềm năng và rủi ro khi tham gia tài trợ vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng sử dụng vốn trái phiếu chính phủ.

Câu hỏi thường gặp

1. Trái phiếu chính phủ là gì và vai trò của nó trong đầu tư cơ sở hạ tầng?
   Trái phiếu chính phủ là công cụ nợ dài hạn do Bộ Tài chính phát hành nhằm huy động vốn cho ngân sách nhà nước, đặc biệt cho các dự án phát triển cơ sở hạ tầng. Nó giúp chính phủ tập trung nguồn lực mà không làm tăng cung tiền, ổn định kinh tế vĩ mô.

2. Tại sao vốn trái phiếu chính phủ tại Cần Thơ còn thấp so với nhu cầu?
   Nguyên nhân chính là do hạn chế trong việc lập kế hoạch đầu tư, tiến độ giải ngân chậm, và các vướng mắc về thủ tục, giải phóng mặt bằng, cũng như sự cạnh tranh nguồn vốn giữa các địa phương.

3. Các dự án cơ sở hạ tầng tại Cần Thơ chủ yếu tập trung vào những lĩnh vực nào?
   Các dự án tập trung chủ yếu vào ngành giao thông (41,86%), giáo dục (34,88%), y tế (18,61%) và thủy lợi (4,65%), phản ánh ưu tiên phát triển hạ tầng giao thông và xã hội.

4. Những thách thức lớn nhất trong quản lý vốn trái phiếu chính phủ là gì?
   Bao gồm điều chỉnh tăng vốn đầu tư dự án, trễ tiến độ thi công, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng tăng cao, và thiếu kiểm soát chặt chẽ trong quản lý dự án dẫn đến lãng phí.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trái phiếu chính phủ?
   Các giải pháp gồm xây dựng danh mục dự án rõ ràng, phát hành trái phiếu bán lẻ, phát hành trái phiếu đô thị, nâng cao năng lực quản lý dự án, cải tiến quy trình giải phóng mặt bằng và xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực.

Kết luận

• Cơ sở hạ tầng là nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại thành phố Cần Thơ, với vốn đầu tư phát triển xây dựng cơ bản tăng mạnh trong giai đoạn 2004-2010.
• Vốn trái phiếu chính phủ đóng vai trò quan trọng nhưng tỷ lệ sử dụng còn thấp, chưa đáp ứng đủ nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng.
• Nhiều dự án gặp khó khăn về tiến độ, điều chỉnh tăng vốn đầu tư và các yếu tố rủi ro làm giảm hiệu quả sử dụng vốn.
• Cần có các giải pháp đồng bộ về quản lý dự án, huy động vốn và kiểm soát chi phí để nâng cao hiệu quả đầu tư.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và các bên liên quan trong việc hoàn thiện chính sách và thực thi đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại Cần Thơ trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan chức năng cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư để đảm bảo nguồn vốn trái phiếu chính phủ được sử dụng hiệu quả, góp phần phát triển bền vững thành phố Cần Thơ và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận và các phụ lục, luận văn đƣợc kết cấu gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan về trái phiếu chính phủ và đầu tƣ xây dựng cơ sở hạ tầng. Chƣơng 2: Thực trạng phát triển cơ sở hạ tầng đầu tƣ từ vốn trái phiếu chính phủ trên địa bàn thành phố Cần Thơ. Chƣơng 3: Một số giải pháp phát triển cơ sở hạ tầng đầu tƣ từ vốn trái phiếu chính phủ trên địa bàn thành phố Cần Thơ. 123doc -5- CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ VÀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG 123doc -6- 1.1 KHÁI LƢỢC VỀ THỊ TRƢỜNG TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ 1.1 Khái niệm trái phiếu Trái phiếu (bond) là công cụ nợ dài hạn do Chính phủ hoặc công ty phát hành nhằm huy động vốn dài hạn.

Trái phiếu do Chính phủ phát hành gọi là trái phiếu chính phủ (government bond) hay trái phiếu kho bạc (treasury bond). Trái phiếu do công ty phát hành gọi là trái phiếu công ty (corporate bond). Trên trái phiếu bao giờ cũng có ghi một số tiền nhất định, gọi là mệnh giá của trái phiếu. Ngoài việc công bố mệnh giá, ngƣời ta còn công bố lãi suất của trái phiếu.

Lãi suất của trái phiếu (coupon rate) tức là lãi suất mà trái phiếu đƣợc hƣởng, nó bằng lãi đƣợc hƣởng chia cho mệnh giá của trái phiếu. Trái phiếu chính phủ (government bond) là chứng chỉ vay nợ của Chính phủ do Bộ Tài chính phát hành, có thời hạn, có mệnh giá và lãi suất, nhằm mục đích huy động vốn cho ngân sách nhà nƣớc hoặc huy động vốn cho chƣơng trình, dự án đầu tƣ cụ thể thuộc phạm vi đầu tƣ của Nhà nƣớc. Trái phiếu chính phủ có mệnh giá là một trăm nghìn (100. Các mệnh giá khác là bội số của một trăm nghìn (100.

Theo Nghị định số 01/2011/NĐ-CP ngày 05 tháng 01 năm 2011, Chính phủ đã chính thức loại bỏ 03 loại trái phiếu chính phủ là Trái phiếu công trình Trung ƣơng, Trái phiếu đầu tƣ và Trái phiếu ngoại tệ ra khỏi danh sách các loại trái phiếu chính phủ. Nhƣ vậy, kể từ năm 2011 Việt Nam chính thức có 03 loại trái phiếu chính phủ: Tín phiếu kho bạc, Trái phiếu kho bạc và Công trái xây dựng Tổ quốc. Đồng thời cũng theo Nghị định này, chủ thể phát hành trái phiếu chính phủ sẽ là Bộ Tài chính mà không phải là Chính phủ nhƣ quy định trƣớc đây. Thông thƣờng, kỳ hạn của trái phiếu gồm các loại: Tín phiếu kho bạc có kỳ hạn là 13 tuần, 26 tuần và 52 tuần; Trái phiếu kho bạc và công trái xây dựng tổ quốc có kỳ hạn là 2 năm, 3 năm, 5 năm, 10 năm, 15 năm và 30 năm.

Trái phiếu chính phủ đƣợc phát hành theo phƣơng thức đấu thầu và bảo lãnh phát hành (phát hành dƣới dạng bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử) hoặc đƣợc phát hành theo phƣơng thức đại lý phát hành và bán lẻ (phát hành dƣới dạng chứng chỉ, bút toán ghi sổ hoặc dữ liệu điện tử). 123doc -7- Về phƣơng thức phát hành: Trái phiếu chính phủ phát hành theo phƣơng thức đấu thầu và bảo lãnh phát hành đƣợc phát hành ngang mệnh giá, thấp hơn mệnh giá hoặc cao hơn mệnh giá; Trái phiếu chính phủ phát hành theo phƣơng thức đại lý phát hành và bán lẻ đƣợc phát hành ngang mệnh giá. Phát hành trái phiếu chính phủ giúp Nhà nƣớc có điều kiện đầu tƣ vào cơ sở hạ tầng và các ngành kinh tế trọng điểm, tạo sức phát triển kinh tế một cách vững chắc. Tuy nhiên, vì đây là khoản vay nợ, do đó cần phải tính đến khoản thanh toán lãi và trả nợ gốc khi đến hạn.

Vì thế, khi phát hành trái phiếu, Chính phủ cam kết sẽ trả cho nhà đầu tƣ một số tiền đƣợc ghi trên trái phiếu (mệnh giá) khi trái phiếu đáo hạn, đồng thời hàng năm trả cho nhà đầu tƣ một số tiền lãi nhất định; ví dụ về một loại trái phiếu chính phủ đƣợc phát hành (Hình 1. Nhà đầu tƣ có thể mua hoặc bán trái phiếu chính phủ trên một thị trƣờng gọi là thị trƣờng trái phiếu chính phủ.1: Một loại trái phiếu chính phủ (Trái phiếu chính phủ công trình giao thông, thủy lợi do Bộ Tài chính phát hành, mệnh giá 100.000 VND, kỳ hạn 5 năm, lãi suất 8,5% năm).2 Thị trƣờng trái phiếu chính phủ Việt Nam Thị trƣờng trái phiếu chính phủ là thị trƣờng thực hiện giao dịch, mua bán các loại trái phiếu do Chính phủ phát hành. Thị trƣờng thực hiện giao dịch, mua bán trái phiếu mới phát hành gọi là thị trƣờng sơ cấp. Thị trƣờng thực hiện giao dịch, mua bán trái phiếu đã phát hành gọi là thị trƣờng thứ cấp.

Mục đích của thị trƣờng sơ cấp là phục vụ cho nhu cầu huy động vốn dài hạn cho Chính phủ, trong khi mục đích của thị trƣờng thứ cấp là cung cấp khả năng thanh khoản cho trái phiếu đã đƣợc phát hành trên thị trƣờng sơ cấp. Mặc dù không trực tiếp huy động vốn dài hạn nhƣng thị trƣờng thứ cấp đóng vai trò rất quan trọng. Không có thị trƣờng thứ cấp phát triển, thị trƣờng sơ cấp khó thu hút đƣợc nhà đầu tƣ vì nhà đầu tƣ lo ngại không thể chuyển đổi trái phiếu thành tiền mặt khi cần thiết. Một số quy định về niêm yết và giao dịch trái phiếu chính phủ nhƣ sau: - Trái phiếu phát hành theo phƣơng thức đấu thầu, bảo lãnh phát hành đƣợc niêm yết và giao dịch tập trung tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.

- Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội thực hiện niêm yết trái phiếu căn cứ vào văn bản thông báo đăng ký trái phiếu của Trung tâm Lƣu ký Chứng khoán Việt Nam. Trái phiếu đƣợc niêm yết chậm nhất vào ngày làm việc thứ hai sau ngày thanh toán tiền mua trái phiếu. - Trái phiếu sau khi đƣợc niêm yết sẽ đƣợc giao dịch chậm nhất vào ngày làm việc thứ ba sau ngày thanh toán tiền mua trái phiếu. - Việc hủy niêm yết các trái phiếu không thực hiện thanh toán đƣợc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà nội thực hiện căn cứ vào văn bản thông báo hủy kết quả phát hành trái phiếu của Kho Bạc Nhà nƣớc và văn bản thông báo hủy niêm yết các trái phiếu không thực hiện thanh toán của Trung tâm lƣu ký chứng khoán.3 Vai trò của việc phát hành trái phiếu chính phủ Phát hành trái phiếu chính phủ nhằm huy động vốn cho đầu tƣ phát triển, đặc biệt là phát triển cơ sở hạ tầng để đẩy nhanh việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống nhân dân.

Công tác phát hành, quản lý, sử dụng trái phiếu chính phủ đã thu đƣợc những thành tựu cơ bản, quan trọng, góp phần tích cực vào thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. 123doc -9- Phát hành trái phiếu chính phủ đã mở ra một kênh huy động vốn mới quan trọng, không thể thiếu. Phát hành trái phiếu chính phủ là công việc mới, có nhiều khó khăn, phức tạp trong điều kiện thị trƣờng tài chính trong nƣớc chƣa phát triển, cơ chế, chính sách thiếu đồng bộ, đặc biệt vào các năm 2008 và 2009 kinh tế trong nƣớc chịu tác động xấu của khủng hoảng tài chính, tiền tệ thế giới, kinh tế suy giảm, nhƣng Bộ Tài chính đã cùng các Bộ, ngành liên quan phát hành trái phiếu chính phủ, huy động đƣợc nguồn vốn đáng kể để bù đắp bội chi ngân sách nhà nƣớc và chi cho đầu tƣ phát triển.4 Xây dựng kế hoạch và tổ chức phát hành trái phiếu chính phủ Hàng năm, căn cứ vào chỉ tiêu huy động vốn cho ngân sách Nhà nƣớc và cho đầu tƣ phát triển đã đƣợc Quốc hội phê duyệt, Bộ Tài chính xây dựng và thông báo kế hoạch phát hành trái phiếu cho cả năm và kế hoạch huy động dự kiến của từng quý. Kế hoạch phát hành trái phiếu năm, quý đƣợc công bố trên trang tin điện tử (website) của Bộ Tài chính, Kho bạc Nhà nƣớc và Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội.

Căn cứ vào kế hoạch phát hành trái phiếu đƣợc thông báo, Kho bạc Nhà nƣớc tổ chức phát hành trái phiếu theo quy định hiện hành. Các khoản phí phát sinh trong quá trình phát hành, thanh toán trái phiếu do ngân sách trung ƣơng chi trả. Mức phí chi trả cho các tổ chức thực hiện đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành, thanh toán trái phiếu thực hiện theo thỏa thuận giữa chủ thể phát hành và tổ chức cung cấp dịch vụ theo nguyên tắc thị trƣờng, minh bạch. Bộ Tài chính hƣớng dẫn khung phí chi trả cho các tổ chức thực hiện đấu thầu, bảo lãnh, đại lý phát hành và thanh toán trái phiếu.

Toàn bộ số tiền thu đƣợc từ phát hành trái phiếu chính phủ đều phải tập trung vào ngân sách trung ƣơng để sử dụng theo đúng mục đích phát hành và các quy định có liên quan. Đối với nợ gốc và lãi trái phiếu khi đến hạn sẽ do ngân sách trung ƣơng đảm bảo nguồn thanh toán. Để phát hành trái phiếu chính phủ cần phải xây dựng đề án phát hành trái phiếu, theo quy định thì Bộ Tài chính là đơn vị chủ trì xây dựng đề án phát hành trái phiếu để trình Chính phủ phê duyệt cho từng đợt phát hành. Đề án phát hành phải bao gồm các nội dung cơ bản: - Mục đích phát hành và sử dụng vốn phát hành trái phiếu.

123doc -10- - Các căn cứ pháp lý để phát hành trái phiếu. - Dự kiến khối lƣợng, cơ cấu, loại tiền phát hành, kỳ hạn trái phiếu, thị trƣờng, thời gian và phƣơng thức phát hành trái phiếu. - Điều kiện thị trƣờng và dự kiến lãi suất trái phiếu. - Dự kiến phƣơng thức lựa chọn tổ chức hoặc tổ hợp bảo lãnh phát hành, tƣ vấn pháp lý trong nƣớc, tƣ vấn pháp lý quốc tế, các đại lý liên quan và kế hoạch tổ chức phát hành trái phiếu.

- Dự kiến các chi phí liên quan đến phát hành trái phiếu. - Phƣơng án sử dụng nguồn vốn phát hành trái phiếu, xử lý các rủi ro, phƣơng án thanh toán gốc, lãi trái phiếu. - Đánh giá, phân tích các rủi ro, những khó khăn có thể phát sinh trong quá trình phát hành trái phiếu và đề xuất biện pháp khắc phục. Trình tự phát hành trái phiếu chính phủ sẽ đƣợc Bộ Tài chính quyết định cụ thể theo các bƣớc cơ bản nhƣ sau: Lựa chọn các tổ chức hoặc tổ hợp bảo lãnh phát hành; lựa chọn các tƣ vấn pháp lý; hoàn thiện hồ sơ phát hành; đánh giá hệ số tín nhiệm; tổ chức quảng bá; tổ chức phát hành; tiếp nhận vốn và hoàn tất giao dịch phát hành.2 TỔNG QUAN VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ SỞ HẠ TẦNG 1.