CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN CÔNG CHỨC TẠI SỞ NỘI VỤ 1. Một số vấn đề cơ bản về công chức tại sở nội vụ 1.1 Khái niệm công chức Hiện nay, khái niệm công chức được nhìn nhận ở nhiều khía cạnh khác nhau nên có nhiều cách hiểu khác nhau: Theo Từ điển tiếng Việt, “Công chức là người được tuyển dụng và bổ nhiệm giữ một công vụ thường xuyên trong cơ quan nhà nước, hưởng lương từ ngân sách nhà nước". Công chức có nghĩa vụ chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc thừa hành công vụ của mình và có trách nhiệm liên quan đến việc thi hành công vụ của cấp dưới quyền.
Chính phủ (2010) đã ban hành Nghị định về việc quy định những người là công chức, theo đó, tại Điều 2: ‘Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước hoặc được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật, làm việc trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị quy định tại Nghị định này”. Trong nghiên cứu này, khái niệm công chức được sử dụng là khái niệm theo quy định hiện hành của Chính Phủ (2010). Phân loại công chức thuộc diện đào tạo và phát triển tại sở nội vụ Căn cứ vào lĩnh vực ngành, nghề, chuyên môn, nghiệp vụ Có nhiều cách khác nhau để phân loại công chức, căn cứ vào lĩnh vực ngành, nghề, chuyên môn, nghiệp vụ” và cán bộ công chức (Quốc Hội, 2019) được phân thành: Công chức Loại A: Người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp; Công chức Loại B: Người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính; Công chức Loại C: Người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên; 9 Công chức Loại D: Người được bổ nhiệm vào ngạch cán sự và tương đương Công chức Loại E: Người được bổ nhiệm vào ngạch nhân viên. Công chức ngạch khác.
Căn cứ vào vị trí công tác Công chức tại sở nội vụ được chia thành công chức giữ chức vụ quản lý và công chức không giữ chức vụ quản lý. Đối với hoạt động đào tạo và phát triển, mỗi đối tượng công chức sẽ cần những hình thức đào tạo và phát triển khác nhau. Thông qua công tác thống kê, bộ phận chuyên trách sẽ xác định các hoạt động đào tạo và phát triển phù hợp. Các công chức giữ chức vụ quản lý thiên về đào tạo nâng cao kỹ năng lãnh đạo điều hành.
Bên cạnh đó, các công chức thực thi công vụ thiên về đào tạo nâng cao trình độ và năng lực trong thực thi nhiệm vụ do sở nội vụ giao. Yêu cầu đối với công chức thuộc diện đào tạo tại sở nội vụ Công chức sở nội vụ cần đáp ứng các yêu cầu sau: Về tin học, phải có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cơ bản bao gồm: hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin, sử dụng máy tính cơ bản, soạn thảo văn bản với MS Word, sử dụng bảng tính với MS Excel, trình chiếu với MS Power Point, sử dụng Internet cơ bản, truy cập, tra cứu, tìm kiềm các dữ liệu phục vụ cho công việc của công chức. Về ngoại ngữ, công chức sử dụng ngoại ngữ ở trình độ tương đương với bậc 3 khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam hoặc tiếng dân tộc với công chức công tác tại vùng dân tộc thiểu số theo yêu cầu của vị trí việc làm. Về trình độ đào tạo, công chức phải có bằng tốt nghiệp đại học trở lên với ngành hoặc chuyên ngành đào tạo phù hợp với ngành, lĩnh vực công tác; Có bằng tốt nghiệp cao cấp lý luận chính trị hoặc bằng cao cấp lý luận chính trị - hành chính hoặc có giấy xác nhận trình độ lý luận chính trị tương đương cao cấp lý luận chính trị của cơ quan có thẩm quyền; Có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước theo tiêu chuẩn ngạch chuyên viên cao cấp hoặc có bằng cao cấp lý luận chính trị - hành chính.
Ngoài ra, công chức cần đáp ứng một số yêu cầu về phẩm chất cá nhân như: Có bản lĩnh chính trị vững vàng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, tận tụy, trách nhiệm, liêm 10 khiết, trung thực, khách quan, công tâm và gương mẫu trong thực thi công vụ; lịch sự, văn hóa và chuẩn mực trong giao tiếp. Đào tạo và phát triển công chức tại sở nội vụ 1. Khái niệm đào tạo và phát triển công chức tại sở nội vụ Khái niệm đào tạo Theo Từ điển tiếng Việt: “Đào tạo đề cập đến việc dạy các kỹ năng thực hành, nghề nghiệp hay kiến thức liên quan đến một lĩnh vực cụ thể, để người học lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kĩ năng, nghề nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhận được một công việc nhất định”. Theo Giáo trình Quản trị nhân lực (2007) của trường Đại học Kinh tế Quốc dân: “Đào tạo được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình.
Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn”. Theo giáo trình “Quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức công” của trường ĐH Kinh tế quốc dân (2013): “Đào tạo là các hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện có hiệu quả hơn chức năng và nhiệm vụ của mình”. Như vậy, có thể thấy “Đào tạo” theo một định nghĩa chung nhất, là quá trình tác động đến con người làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định, góp phần của mình vào việc phát triển năng lực bản thân, từ đó giúp thực hiện có hiệu quả hơn chức năng và nhiệm vụ công việc, cuộc sống. Đào tạo được xác định như là quá trình làm biến đổi hành vi con người một cách có hệ thống thông qua việc học tập, cung cấp cho người học những kiến thức, kỹ năng thái độ mới phù hợp với yêu cầu đặt ra.
Việc học tập này có 11 được kết quả của việc giáo dục, hướng dẫn, phát triển và lĩnh hội kinh nghiệm một cách có kế hoạch. Từ cơ sở khái niệm chung về “đào tạo”, ta có thể hiểu hoạt động đào tạo công chức tại sở nội vụ là hoạt động về tổ chức đào tạo (đào tạo mới, đào tạo lại, đào tạo bổ sung…) nhằm trang bị cho công chức những kiến thức, kỹ năng cần thiết để họ có điều kiện thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ, yêu cầu công tác đặt ra. Khái niệm phát triển Theo giáo trình quản lý nguồn nhân lực trong tổ chức công (2013): Phát triển là các hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng phát triển tương lai của tổ chức. Phát triển bao gồm các hoạt động nhằm chuẩn bị cho người lao động thích ứng và theo kịp với cơ cấu tổ chức khi nó thay đổi và phát triển.
Ở tất cả các tổ chức, hoạt động phát triển nguồn nhân lực luôn được coi là một trong các biện pháp nhằm cải thiện năng suất lao động, nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức. Khái niệm đào tạo và phát triển công chức Theo Giáo trình quản lý nguồn nhân lực trong các tổ chức công (2013): “Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức được tiến hành trong những khoảng thời gian nhất định nhằm tạo ra sự thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động.” Đào tạo và phát triển còn được hiểu là tiến trình nỗ lực cung cấp cho người lao động những thông tin, kỹ năng và sự thấu hiểu về tổ chức công việc cũng như mục tiêu của tổ chức. Đào tạo và phát triển được thiết kế để giúp đỡ, hỗ trợ cá nhân tiếp tục có những đóng góp tích cực cho tổ chức. Tại sở nội vụ, hoạt động đào tạo và phát triển công chức được hiểu là tổng thể các hoạt động học tập nhằm trang bị những kiến thức, kỹ năng, thông tin cần thiết cho các công chức trong tỉnh nhằm giúp người lao động có khả năng đáp ứng được 12 các yêu cầu của công việc hiện tại và có khả năng đáp ứng được với sự thay đổi trong yêu cầu của công việc trong tương lai.
Đặc điểm của đào tạo và phát triển công chức được thực hiện tại sở nội vụ Sở nội vụ là cơ quan hành chính nhà nước tại địa phương, có chức năng quản lý nhà nước về công tác cán bộ trong đó có nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng phát triển đội ngũ cán bộ công chức các cấp trong tỉnh. Căn cứ vào các Nghị định, Quyết định của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức, Nghị quyết của BCH Đảng bộ cấp tỉnh, sở nội vụ xây dựng các kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng công chức theo năm hoặc giai đoạn. Đối tượng được đào tạo và phát triển. Đối tượng công chức được lựa chọn tham gia vào hoạt động đào tạo và phát triển dựa trên căn cứ: vị trí việc làm; tiêu chuẩn ngạch công chức; tiêu chuẩn hạng viên chức; tiêu chuẩn chức vụ lãnh đạo, quản lý; nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của tỉnh và của các cơ quan, đơn vị ở các cấp, các ngành.
Đó là các cán bộ công chức các cấp (cấp xã, cấp huyện, cấp tỉnh), xếp theo chuyên môn nghiệp vụ như nhân viên/cán sự/chuyên viên/chuyên viên chính/chuyên viên cao cấp; xếp theo vị trí công tác: công chức giữ chức vụ quản lý/công chức không giữ chức vụ quản lý. Mục tiêu của đào tạo và phát triển công chức. Mục tiêu đào tạo và phát triển công chức của sở nội vụ là nhằm trang bị, nâng cao kiến thức, kỹ năng, phương pháp thực thi công vụ cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức hành chính; cán bộ, công chức cấp xã và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức viên chức chuyên nghiệp, có đủ phẩm chất, trình độ và năng lực đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân, sự nghiệp phát triển của đất nước và hội nhập quốc tê. Loại hình đào tạo và phát triển công chức.