phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo. Luận văn gồm có 3 chương, 7 tiết. Luan van 12 Chƣơng 1 ĐÀO TẠO NGHỀ CHO QUÂN NHÂN XUẤT NGŨ Ở CÁC TRƢỜNG DẠY NGHỀ QUÂN ĐỘI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI - CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM 1. Quan niệm về nghề và đào tạo nghề 1.
Quan niệm về nghề Trong thời đại ngày nay, con người được coi là một tài nguyên đặc biệt, một nguồn lực của sự phát triển kinh tế. Bởi vậy việc phát triển con người, phát triển nguồn nhân lực trở thành vấn đề chiếm vị trí trung tâm trong hệ thống phát triển các nguồn lực. Chăm lo đầy đủ đến con người là yếu tố bảo đảm chắc chắn nhất cho sự phồn vinh, thịnh vượng của mọi quốc gia. Đầu tư cho con người là đầu tư có tính chiến lược, là cơ sở vững chắc nhất cho sự phát triển bền vững.
Vì vậy, nguồn nhân lực luôn phải được định hướng cho quá trình đào tạo. Nghề là công cụ đầu tiên để con người tham gia hoạt động lao động sản xuất, đây là hoạt động đầu tiên gắn liền với con người và xã hội loài người. Từ xa xưa, tổ tiên của loài người đã biết tìm kiếm trong thế giới xung quanh những vật phẩm tự nhiêm để phục vụ cho sự sinh tồn và phát triển. Hoạt động đó không đơn thuần là sự kết hợp giữa sức lao động với tư liệu sản xuất, mà nó còn bao gồm cả yếu tố xã hội và việc làm cũng phản ánh mối quan hệ giữa người lao động với tự nhiên.
Do vậy, việc làm cũng chịu sự tác động bởi những quy luật và điều kiện tự nhiên. Mặt khác, việc làm cũng phản ánh tính chủ động, sáng tạo của lao động. Người lao động với kỹ năng của bản thân, kết hợp với tư liệu sản xuất, hoạt động trong một lĩnh vực nhất định để tạo ra của cải vật chất; đồng thời giữa những người lao động còn có quan hệ với nhau- quan hệ xã hội. Do đó, việc làm chịu sự tác động của các quy luật kinh tế, xã hội.
Như vậy, giữa người lao động và việc làm có quan hệ chặt chẽ với nhau. Luan van 13 Xét về phạm vi toàn bộ nền kinh tế, nhiều người làm việc mà không được qua đào tạo nghề vì vậy công việc của họ chỉ là những công việc lao động phổ thông, cuộc sống bếp bênh, không ổn định. Vì vậy nghề nghiệp nói lên mối quan hệ của con người với tư liệu sản xuất và những quan hệ xã hội cần thiết trong quá trình lao động. Như vậy, nghề là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó nhờ được đào tạo con người có những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó đáp ứng những nhu cầu của xã hội.
Nghề trong xã hội không phải là một cái gì cố định cứng nhắc. Nghề nghiệp cũng giống như một cơ thể sống có sinh thành, phát triển và tiêu vong. Nghề bao gồm nhiều chuyên môn, chuyên môn là một lĩnh vực lao động mà ở đó con người bằng năng lực thể chất và tinh thần của mình làm ra những giá trị vật chất (thực phẩm, lương thực, công cụ lao động.) hoặc giá trị tinh thần (sách báo, phim ảnh.) với tư cách là những phương tiện sinh tồn và phát triển của xã hội. Qua ý kiến của các chuyên gia và các nhà quản lý thì trong điều kiện nước ta hiện nay, thời gian để có thể truyền đạt kiến thức và kỹ năng nghề đơn giản cũng phải cần tối thiểu một tháng.
Nếu đào tạo theo chương trình mô đun thì thời lượng để truyền tải cho người học các kiến thức, kỹ năng của các mô đun trong khóa học tối thiểu cũng từ một tháng trở lên. Kết thúc khóa học, người học đã được thi hoặc kiểm tra đánh giá về kiến thức và kỹ năng nghề đã được học, đạt kết quả và được cấp văn bằng, chứng chỉ nghề theo quy định đối với khóa đào tạo. Với những người đã có kỹ năng nghề (qua kèm cặp, truyền nghề hoặc qua hoạt động thực tiễn) khi tham gia các khóa đào tạo nghề ngắn hạn được kiểm tra kỹ năng đã đạt được trước khi vào học để xác định nội dung cần đào tạo, bổ sung đảm bảo kiến thức, kỹ năng của nghề cần đào tạo. Kết thúc khóa Luan van 14 đào tạo, người học nghề được kiểm tra sát hạch, nếu đạt yêu cầu thì được cấp chứng chỉ nghề.
Sau khi tốt nghiệp, người học nghề có khả năng tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm và đảm bảo thu nhập bằng nghề đã học. Quan niệm về đào tạo nghề Theo tài liệu của Bộ lao động Thương binh và xã hội: Đào tạo nghề là hoạt động nhằm trang bị cho người lao động những kiến thức, kỹ năng và thái độ lao động cần thiết để người lao động sau khi hoàn thành khóa học có được một nghề trong xã hội. Tack Soo Chung (1982) cho rằng: Đào tạo nghề là hoạt động đào tạo phát triển năng lực lao động (tri thức, kỹ năng và thái đội nghề nghiệp) cần thiết để đảm nhận công việc đối với những người lao động và những đối tượng sắp trở thành người lao động. Đào tạo nghề được thực hiện tại nơi lao động, trung tâm đào tạo, trường dạy nghề, các lớp học không chính quy nhằm nâng cao năng suất lao động, tăng cường cơ hội làm việc và cải thiện địa vị cho người lao động, nâng cao năng suất lao động của các doanh nghiệp góp phần phát triển kinh tế xã hội.
Tổ chức lao động quốc tế (ILO) định nghĩa: Đào tạo nghề là nhằm cung cấp cho người học những kỹ năng cần thiết để thực hiện tất cả các nhiệm vụ liên quan đến công việc, nghề nghiệp được giao. Đào tạo nghề bao gồm hai quá trình có quan hệ hữu cơ với nhau, đó là: - Dạy nghề: Là quá trình giáo viên truyền bá những kiến thức về lý thuyết và thực hành để các học viên có được một trình độ, kỹ năng, kỹ xảo, sự khéo léo, thành thục nhất định về nghề nghiệp. - Học nghề: Là quá trình tiếp thu những kiến thức về lý thuyết và thực hành của người lao động để đạt được một trình độ nghề nghiệp nhất định. Theo giáo trình Kinh tế nguồn nhân lực của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân thì : “Đào tạo nguồn nhân lực là quá trình truyền đạt và lĩnh hội những kiến Luan van 15 thức và kỹ năng cầm thiết để người được đào tạo có thể thực hiện được các công việc, chuyên môn hoặc một nghề nào đó trong tương lai.
Khái niệm này đã không chỉ dừng lại ở trang bị những kiến thức kỹ năng cơ bản mà còn đề cập đến thái độ lao động cơ bản. Điều này thể hiện tính nhân văn, tinh thần xã hội chủ nghĩa, đề cao người lao động ngay trong quan niệm về lao động chứ không chỉ coi lao động là một nguồn vốn nhân lực, coi công nhân như cái máy sản xuất. Nó cũng thể hiện sự đầy đủ hơn về vấn đề tinh thần và kỷ luật lao động - một yêu cầu vô cùng quan trọng trong hoạt động sản xuất với công nghệ kỹ thuật tiên tiến hiện nay. Như vậy, tác giả luận văn cho rằng: đào tạo nghề là hoạt động nhằm cung cấp cho người học những kỹ năng cần thiết để họ đảm nhận công việc được giao.
Vậy lao động qua đào tạo nghề được hiểu như thế nào? Một lao động được tính là lao động đã qua đào tạo nghề khi lao động đó hoàn thành ít nhất một khóa đào tạo nghề với các tiêu chí sau : + Về nghề đào tạo: đã qua khóa đào tạo nghề thuộc danh mục nghề đào tạo theo quy định hiện hành. + Về chương trình và thời gian đào tạo nghề: chương trình đào tạo nghề là chương trình chuẩn được ban hành theo quy định, có thời gian đào tạo phù hợp. Để đảm bảo đạt được kiến thức và kỹ năng nghề cần thiết quy định thời gian tối thiểu đối với một khóa đào tạo nghề để được coi là đã qua đào tạo nghề. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa; phát triển kinh tế thị trường và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế ở nước ta đang tạo ra cả những cơ hội và thách thức về lao động có trình độ tay nghề, việc làm cho người lao động.
Trong điều kiện mới, đảm bảo ổn định việc làm cho người lao động là một trong những yếu tố cơ sở cho xây dựng chủ trương, chính sách, biện pháp đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho người lao động là vấn đề cấp bách. Luan van 16 Trong mỗi thời kỳ, quan niệm về đào tạo nghề và các chính sách giải quyết việc làm không cố định mà nó được xem xét dựa trên nền tảng của mỗi chế độ chính trị, gắn với trình độ phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của mỗi một quốc gia. Trên cơ sở tiếp cận trên, trong phạm vi nghiên cứu, có thể hiểu: Lao động qua đào tạo nghề là những người đã hoàn thành ít nhất một chương trình đào tạo của một nghề tại một cơ sở đào tạo nghề đã được cấp văn bằng, chứng chỉ nghề theo các quy định hiện hành, giúp cho người lao động có việc làm, có thu nhập ổn định trong khuôn khổ của pháp luật. Đào tạo nghề có thể cung cấp một đội ngũ lao động có trình độ cho sự phát triển nền kinh tế đất nước.
Họ là những người đưa lý thuyết đến thực hành, đưa khoa học công nghệ tới các vùng chậm phát triển. Như vậy, trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, người lao động nói chung và lao động qua đào tạo nghề nói riêng có thể tham gia lao động ở bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì mà pháp luật cho phép để mang lại thu nhập cho bản thân và gia đình. * Các hình thức, loại hình đào tạo nghề + Các hình thức đào tạo nghề: - Đào tạo chính quy: đào tạo chính quy được thực hiện với vác chương trình sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề tạo các cơ sở dạy nghề theo các khóa học tập trung và liên tục. Đào tạo chính quy được thực hiện ở các trung tâm dạy nghề, các trường dạy nghề với quy mô đào tạo tương đối lớn, chủ yếu là đào tạo các công nhân kỹ thuật có trình độ tay nghề cao.