CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tài chính doanh nghiệp và quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Tài chính doanh nghiệp và các quyết định tài chính doanh nghiệp 1. T ài chính doanh nghiệp Theo Luật Doanh nghiệp ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2005 của Việt Nam, doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh.
Có thể hiểu đơn giản: Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế thực hiện các hoạt động sản xuất, cung ứng hàng hóa cho người tiêu dùng qua thị trường nhằm mục đích sinh lời. Quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng là quá trình kết hợp các yếu tố đầu vào như nhà xưởng, thiết bị, nguyên vật liệu,… và sức lao động để tạo ra yếu tố đầu ra là hàng hóa và tiêu thụ hàng hóa đó để thu lợi nhuận. Xét về mặt bản chất, tài chính doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị nảy sinh gắn liền với việc tạo lập, phân phối, sử dụng các quỹ Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: CQ50/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 16 16 16 16 16 16 16 tiền tệ của doanh nghiệp trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Xét về mặt hình thức, tài chính doanh nghiệp là các quỹ tiền tệ trong quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng và vận động gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp.
Bên trong quá trình tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ của doanh nghiệp là các quan hệ kinh tế dưới hình thức giá trị hợp thành các quan hệ tài chính của doanh nghiệp và bao hàm các quan hệ tài chính chủ yếu là : - Q uan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với Nhà nước - Q uan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ thể kinh tế và các tổ chức kinh tế, xã hội khác. - Q uan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với người lao động trong doanh nghiệp - Q uan hệ tài chính giữa doanh nghiệp với các chủ sở hữu của doanh nghiệp - Q uan hệ tài chính trong nội bộ doanh nghiệp. Có thể thấy rằng, hoạt động tài chính là một mặt hoạt động của doanh nghiệp nhằm đạt tới các mục tiêu của doanh nghiệp đề ra, các hoạt động đều Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: CQ50/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 17 17 17 17 17 17 17 diễn ra trên cơ sở các quyết định chủ quan của nhà quản trị doanh nghiệp. Việc nhận thức đúng đắn quan niệm về tài chính doanh nghiệp và bản chất tài chính doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng về lý luận và thực tiễn.
Điều đó tạo cơ sở cho việc vận dụng các quan hệ tài chính tồn tại khách quan trong công tác quản lý tài chính để đưa ra quyết định tài chính đúng đắn nhằm đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp. Các quyết định tài chính của doanh nghiệp Tài chính doanh nghiệp thực chất quan tâm nghiên cứu ba quyết định chủ yếu, đó là quyết định đầu tư, quyết định huy động vốn (quyết định nguồn vốn) và quyết định phân phối lợi nhuận. Quyết định đầu tư: Là những quyết định liên quan đến tổng giá trị tài sản và giá trị từng bộ phận tài sản (tài sản cố định và tài sản lưu động). Quyết định đầu tư ảnh hưởng đến bên trái (phần tài sản) của bảng cân đối kế toán.
Các quyết định đầu tư chủ yếu của doanh nghiệp bao gồm: - Q uyết định đầu tư tài sản lưu động: quyết định tồn quỹ,quyết định tồn kho, quyết định chính sách bán hàng, quyết định đầu tư tài chính ngắn hạn… - Q uyết định đầu tư TSCĐ: quyết định mua sắm TSCĐ, quyết định đầu tư dự án, quyết định đầu tư tài chính dài hạn… Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: CQ50/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 18 18 18 18 18 18 18 - Q uyết định quan hệ cơ cấu giữa đầu tư tài sản lưu động và đầu tư TSCĐ: quyết định sử dụng đòn bẩy kinh doanh, quyết định điểm hoà vốn. Quyết định đầu tư được xem là quyết định quan trọng nhất trong các quyết định của tài chính doanh nghiệp bởi nó tạo ra giá trị cho doanh nghiệp. Quyết định nguồn vốn (quyết định huy động vốn): Là những quyết định liên quan đến việc nên lựu chọn nguồn vốn nào để cung cấp cho các quyết định đầu tư. Quyết định nguồn vốn tác động đến bên phải bảng cân đối kế toán (phần Nguồn vốn).
Các quyết định nguồn vốn chủ yếu của doanh nghiệp bao gồm: - Q uyết định huy động vốn ngắn hạn: quyết định vay ngắn hạn hay là sử dụng tín dụng thương mại. Đối với quyết định vay ngắn hạn sẽ phải lựa chọn quyết định vay ngắn hạn ở ngân hàng hay là phát hành tín phiếu. - Q uyết định huy động vốn dài hạn: quyết định sử dụng nợ dài hạn thông qua vay dài hạn ngân hàng hay phát hành trái phiếu công ty; quyết định phát vốn cổ phần; quyết định quan hệ cơ cấu giữa nợ và vốn chủ sở hữu (đòn bẩy tài chính); quyết định vay để mua hay thuê tài sản,… Những quyết định về nguồn vốn nêu trên đang là một thách thức không Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: CQ50/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 19 19 19 19 19 19 19 nhỏ đối với các nhà quản trị tài chính của doanh nghiệp. Để có thể có các quyết định nguồn vốn đúng đắn, rõ ràng các nhà quản trị tài chính phải có sự am tường, hiểu biết về việc sử dụng các công cụ phân tích trước khi ra quyết định đồng thời cũng cần có sự thức thời cho phù hợp với từng thời điểm cụ thể.
Quyết định phân chia lợi nhuận: gắn liền với việc quyết định về phân chia cổ tức hay chính sách cổ tức của doanh nghiệp. Các nhà quản trị tài chính sẽ phải lựa chọn giữa việc sử dụng LNST để chia cổ tức hay là giữ lại để tái đầu tư. Những quyết định này liên quan đến việc doanh nghiệp nên theo đuổi một chính sách cổ tức như thế nào và liệu chính sách cổ tức có tác động như thế nào đến giá trị doanh nghiệp hay giá cổ phiếu trên thị trường hay không. Ngoài ba loại quyết định chủ yếu trong tài chính doanh nghiệp như trên đã đưa ra còn có rất nhiều loại quyết định khác có liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như quyết định mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, quyết định phòng ngừa rủi ro tài chính trong hoạt động SXKD, quyết định tiền lương hiệu quả… 1.
Quản trị tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm, nội dung Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: CQ50/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 20 20 20 20 20 20 20 b) Khái niệm quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp là việc lựa chọn, đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện các quyết định tài chính nhằm đạt được các mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp. Do các quyết định tài chính của doanh nghiệp đều gắn liền với việc tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp; vì vậy quản trị tài chính doanh nghiệp còn được nhìn nhận là quá trình hoạch định, tổ chức thực hiện, điều chỉnh và kiểm soát quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các quỹ tiền tệ đáp ứng nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp. Quản trị tài chính doanh nghiệp bao gồm các hoạt động của người quản lý (nhà quản trị) liên quan đến việc đầu tư, mua sắm, tài trợ và quản lý tài sản doanh nghiệp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.
Quản trị tài chính doanh nghiệp là một bộ phận, một nội dung quan trọng hàng đầu của quản trị doanh nghiệp, nó có quan hệ chặt chẽ và ảnh hưởng tới tất cả các mặt hoạt động của doanh nghiệp. Hầu hết các quyết định quản trị doanh nghiệp đều dựa trên cơ sở những kết quả rút ra từ việc đánh giá về mặt tài chính của hoạt động quản trị tài chính doanh nghiệp. c) Nội dung quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp bao gồm các nội dung chủ yếu sau: Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: CQ50/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 21 21 21 21 21 21 21 - T ham gia việc đánh giá, lựa chọn quyết định đầu tư - X ác định nhu cầu vốn và tổ chức huy động vốn đáp ứng kịp thời, đủ nhu cầu vốn do các hoạt động của doanh nghiệp. - S ử dụng có hiệu quả số vốn hiện có, quản lý chặt chẽ các khoản thu, chi và đảm bảo khả năng thanh toán của doanh nghiệp - T hực hiện phân phối lợi nhuận, trích lập và sử dụng các quỹ của doanh nghiệp - K iểm soát thường xuyên tình hình hoạt động của doanh nghiệp - T hực hiện kế hoạch tài chính 1.
Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị tài chính doanh nghiệp Quản trị tài chính doanh nghiệp trong các doanh nghiệp khác nhau là không giống nhau. Sở dĩ có sự khác nhau đó là do sự chi phối bởi các nhân tố cơ bản là hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp, đặc điểm kinh tế kỹ thuật của ngành kinh doanh và môi trường kinh doanh của doanh nghiệp. Sinh viên: Nguyễn Thị Lan Anh Lớp: CQ50/11.19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 22 22 22 22 22 22 22 b) Hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp Mỗi doanh nghiệp đều tồn tại dưới những hình thức pháp lý nhất định về tổ chức doanh nghiệp. Hình thức pháp lý tổ chức doanh nghiệp ảnh hưởng rất lớn đến việc tổ chức tài chính doanh nghiệp như: Phương thức hình thành và huy động vốn, việc tổ chức quản lý sử dụng vốn, việc chuyển nhượng vốn, phân phối lợi nhuận và trách nhiệm của chủ sở hữu đối với khoản nợ của doanh nghiệp… c) Đặc điểm kinh tế - kỹ thuật của ngành kinh doanh Hoạt động của doanh nghiệp thường được thực hiện trong một hoặc một số ngành kinh doanh nhất định.
Mỗi ngành kinh doanh có những đặc điểm kinh tế - kỹ thuật riêng có ảnh hưởng không nhỏ tới việc tổ chức tài chính của doanh nghiệp. Những doanh nghiệp hoạt động trong ngành thương mại, dịch vụ thì VLĐ chiếm tỷ trọng cao hơn, tốc độ chu chuyển của VLĐ cũng nhanh hơn so với các ngành nông nghiệp, công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp nặng. Ở các ngành này, VCĐ thường chiếm tỷ trọng cao hơn VLĐ, thời gian thu hồi vốn cũng chậm hơn.