Đặt vấn đề Ô nhiễm môi trường không khí đang là một vấn đề bức bách với tất cả mọi người và chúng ta vẫn đang sống trong một môi trường không khí ô nhiễm mỗi ngày. Nguyên nhân dẫn đến ô nhiễm không khí có thể là chủ quan hoặc khách quan như trên báo đài vẫn thường nói các nguyên nhân quen thuộc như là công nghiệp hóa, hoạt động giao thông hằng ngày, cháy rừng. Hậu quả là chúng ta đang sống, hít thở trong một bầu không khí ô nhiễm và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe chúng ta hằng ngày. Theo khảo sát và đánh giá của các tổ chức môi trường thì chất lượng không khí ở Việt Nam từ 2010 đến nay đang diễn biến rất xấu, chỉ số chất lượng không khí của nhiều thành phố lớn luôn ở mức rất xấu, nguy hiểm nhất là hiện nay tình trạng bụi mịn xuất hiện ngày càng nhiều với những hạt nhỏ có khả năng thâm thấu qua đường hô hấp của con người gây hại đến sức khỏe.
Hầu hết các thành phố lớn trên thế giới hiện nay đều được nhận định là mức ô nhiễm không khí rất đáng báo động với chỉ số chất lượng không khí rất cao. Biện pháp mà thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng vẫn đang thực hiện dé khắc phục, hạn chế mức độ 6 nhiễm không khí là gia tang mảng xanh đô thi, phủ xanh đất trồng đồi trọc. Một số lợi ích của cây xanh đô thị là nơi sinh sống của động vật, giúp lọc bụi ban từ không khí và giải phóng khí oxi, hấp thụ và lưu trữ cacbon, giảm tiếng ồn từ các phương tiện giao thông, bảo vệ chúng ta khỏi tia cực tím. Ngoài ra, cây xanh đô thị có một vai trò quan trọng trong đời sống con người, giúp cải thiện môi trường sống, làm đẹp khu phố, phong phú cuộc sống văn hóa dân cư đô thị.
Các mảng xanh tạo nên những khu nghỉ ngơi yên tinh cho người lớn tuổi, nơi hoạt động thê dục thể thao cho thanh niên, chỗ vui chơi cho trẻ em. Bên cạnh đó, cây xanh còn là một trong những yếu tố rất quan trọng trong kiến trúc cảnh quan. Về mặt thâm mỹ cây xanh làm giảm bớt những nét thô ráp của kiến trúc, nhiều hình đáng với các màu sắc phong phú của hoa lá tạo nên sự hài hòa và sinh động trong cảnh quan. Ngoài ra, Việt Nam còn là thành viên tham gia Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đôi khí hậu (UNFCC), hằng năm nước ta luôn phải đối mặt với thiên tai và bị ảnh hưởng nặng nề do biến đổi khí hậu gây ra, vì thế nước ta luôn chủ động trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu với hai mục tiêu chính là giảm phát thải khí nhà kính và tăng cường khả năng hấp thụ cacbon trong lĩnh vực sử dụng đất.
Ngoài các dự án trồng rừng, việc trồng, chăm sóc các cây xanh đường phố cũng góp phần to lớn trong công cuộc ứng phó với biến đổi khí hậu của đất nước ta nói riêng và thé giới nói chung. Chúng ta thường nghe nói ô nhiễm không khí ở thành phố Hà Nội. thành phố Hồ Chí Minh đang ở mức cao ảnh hướng đến sức khỏe con người, vậy như thế ô nhiễm không khí đã có chỉ số nào báo cáo chất lượng không khí hay không, thì ta dé dàng tìm thấy được chỉ số AQI (Air Quality Index) báo cáo chất lượng không khí hằng ngày, ví dụ Hà Nội liên tục được cảnh báo mức độ ô nhiễm không khí với chỉ số AQI ở mức cao, lên tới 170. Tình trạng này được coi là rất xấu, và người dân nên hạn chế, không nên ra đường nhiều.
Còn đối với cây xanh đô thị hầu như hiện nay các báo cáo đều nói rất chung chung về các lợi ích và không định lượng được giá tri cụ thể mà cây xanh đô thị mang lại, ví dụ như là hấp thụ và lưu trữ bao nhiêu cacbon, giải phóng bao nhiêu oxi, hấp thụ bao nhiêu bụi mịn. Với những băn khoăn đó tác giả đã được giảng viên hướng dẫn giới thiệu về I-Tree ra đời tháng 8 năm 2006 là một tập hợp các công cụ phân tích và đánh giá lợi ích về lâm nghiệp ở thành thị và nông thôn. Nó được thiết kế và phát triển bởi Cục Lâm nghiệp Hoa Kỳ dé định lượng và định giá các dịch vụ hệ sinh thái do cây cối cung cấp bao gồm loại bỏ ô nhiễm, hấp thụ cacbon, tránh phát thải cacbon, tránh nước mưa chảy tràn, và nhiều hơn nữa. I-Tree cung cấp dit liệu cơ sở dé có thé theo dõi sự phát triển của cây theo thời gian và được sử dụng cho mục đích lập kế hoạch.
Với những chức năng khác nhau của phần mềm i-Tree sẽ giúp các nhà quan lý định lượng được những lợi ích, giá trị mà cây xanh mang lại. Hiện nay, i-Tree còn khá mới và chỉ được ứng dụng ở một số dự án, với sự chỉ bảo, động viên của giảng viên hướng dẫn tác giả, đã chủ động tìm hiểu, nghiên cứu và tiến hành “Đánh giá tình hình sinh trưởng va ứng dụng i-Tree dé định lượng giá trị bảo vệ môi trường của cây thân gỗ tại công viên Võ Văn Kiệt, thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận”. Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ giúp cho việc quản lý, giám sát, định lượng được các lợi ich, giả trị về khía cạnh bảo vệ môi trường của cây thân gỗ và xây dựng kế hoạch thiết kế chọn loài cây phù hợp với yêu cầu của đơn vị xây dựng dự án.2 Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá được tình hình sinh trưởng, định lượng khả năng hấp thụ và lưu trữ cacbon, sản xuất khí oxi, hấp thụ bụi mịn PM2.5, để cung cấp cơ sở dự liệu cho cây thân gỗ và đề xuất các biện pháp chăm sóc, bảo dưỡng và quản lý cây xanh phù hợp tại công viên Võ Văn Kiệt.3 Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu Cây thân gỗ trồng tại công viên Võ Văn Kiệt tại thành phố Phan Thiết. Giới hạn nghiên cứu các giá trị bảo vệ môi trường của cây thân gỗ tại công viên, các chỉ số đánh giá môi trường của 1-Iree Eco là (1) hấp thụ và lưu trữ cacbon, (2) sản xuất khí oxi, (3) hấp thụ bụi mịn.
Thời gian 08/10/2022 đến ngày 08/02/2023. Địa điểm nghiên cứu tại công viên Võ Văn Kiệt, Thành phó Phan Thiết.4 Ý nghĩa của đề tài Đánh giá tình hình sinh trưởng của cây thân gỗ trong công viên Võ Văn Kiệt. Định lượng các chỉ số về mặt môi trường không khí của cây thân gỗ trong công viên Võ Văn Kiệt như hấp thụ và lưu trữ cacbon, khả năng hấp thụ bụi mịn PM2.5, sản xuất oxy cải thiện chất lượng không khí, vai trò và mức độ quan trọng của cây xanh đối với cải thiện chất lượng môi trường không khí. Xây dựng hệ thống thông tin địa lý cho cây thân gỗ nhằm tiết kiệm hơn, tối ưu hơn trong việc tìm kiếm, truy xuất phân loại các chỉ tiêu của cây xanh nhà quản lý quan tâm.
Từ đó đưa ra các đề xuất các biện pháp quản lý, bảo dưỡng và chăm sóc cây một cách phù hợp với từng loại cây, từng giai đoạn và dựa vào mục đích của nhà quản lý. Xây dựng một số giả định về thành phần loại cây thân gỗ trong công viên nhằm dự báo hiệu quả bảo vệ môi trường và có mỹ quan. Về mặt khoa học đề tài này là tư liệu tham khảo cho ban quản lý cây xanh tại khu vực. Đồng thời cũng là tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên quan tâm đến lĩnh vực cây xanh độ thị.
Chương 2 TỎNG QUAN 2.1 Cơ sở pháp lý Dé đánh giá được tình hình sinh trưởng của cây xanh đô thị trong khuôn viên công viên Võ Văn Kiệt tác giả đã tham khảo và sử dụng thông tư 20/2005/TT-BXD về hướng dẫn quản lý cây xanh đô thị dé xác định cây xanh đưa ra trồng có đảm bảo tiêu chuẩn hay chưa và phân loại từng chỉ tiêu sinh trưởng thành các cấp như phân loại cây xanh theo cấp đường kính có 4 cấp D10, D20, D40, D60, phân loại cây xanh theo cấp chiều cao có 3 cấp HI, H2, H3. Việc lựa chọn chủng loại và trồng cây xanh phải mang bản sắc địa phương, phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng, đồng thời đảm bảo đáp ứng các yêu cầu về sử dụng, mỹ quan, an toàn giao thông và vệ sinh môi trường đô thị; hạn chế làm hư hỏng các công trình cơ sở hạ tầng trên mặt đất, đưới mặt đất cũng như trên không. Mỗi địa phương mỗi vùng khí hậu khác nhau đều có các loài cây thích hợp trồng cây xanh đô thị, để xác định được cây nào cấm trồng, hạn chế trồng và khuyến kích trồng, tác giả đã tham khảo quyết định 28/2020/QĐ-UBND về ban hành quy định phân cấp, quản lý cây xanh đô thị trên dia ban tinh Bình Thuận.1 Một số khái niệm cây xanh đô thị 2.1 Cay xanh công viên Khu cây xanh được trồng tập trung trong một diện tích đất lớn phục vụ cho mục tiêu sinh hoạt ngoài trời cho người dân đô thị vui chơi giải trí, triển khai các hoạt động văn hóa quần chúng, tiếp xúc với thiên nhiên, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần. Công viên cây xanh được xây dựng với nhiều mục đích khác nhau.
Có thé ké đến mục dich văn hóa, mục dich bảo ton, công viên giải trí. Công viên cây xanh được xây dựng với mục đích bảo tồn phải đủ điều kiện bảo tồn được hệ sinh thái tự nhiên. Mọi người có thể vào tham quan nhưng phải giảm thiểu tối đa các tác động của con người đến hệ sinh thái. Công viên cây xanh được xây dựng với mục đích giải trí thì phải đảm bảo đủ không gian, cảnh quan, trang thiết bị phục vụ giải trí cho người dân.
Các nguyên tắc thiết kế công viên cây xanh Nguyên tắc thân thiện môi trường: Thân thiện với môi trường là một trong những nguyên tắc quan trọng khi thiết kế công viên cây xanh. Công viên cây xanh cần đảm bảo có không gian ngoài trời thoáng đãng, trong lành. Hệ thống cây xanh phải có chức năng điều hòa không khí. Mọi thành phần bên trong đều phải an toàn và không có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
Nguyên tắc phối hợp hài hòa công trình xây dựng: Nguyên tắc phối hợp hài hòa giữa công viên cây xanh và các công trình xây dựng, sinh hoạt của người dân có sự ảnh hưởng trực tiếp đến kiến trúc và cảnh quan đô thị. Vì thế cần tuân thủ tối đa nguyên tác này. Nguyên tắc đa dạng thảm thực vật: Thảm thực vật chiếm vai trò quan trọng trong hệ sinh thái.