Đánh Giá Tiềm Năng Khoáng Sản Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp địa lý đánh giá tiềm năng khoáng sản tỉnh bà rịa vũng tàu định hướng và giải pháp khai, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu
• Người hướng dẫn: Thạc Sĩ Châu Hồng Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa Lý
• Đề tài: Đánh Giá Tiềm Năng Khoáng Sản Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM KHOÁNG SẢN VÀ PHÂN LOẠI KHOÁNG SẢN
• 1.1. Một số khái niệm về khoáng sản
• 1.2. Phân loại
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT VỀ BÀ RỊA - VŨNG TÀU
• 2.1. Vị trí
• 2.2. Điều kiện tự nhiên
• 2.3. Điều kiện kinh tế xã hội tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• 2.4. Cơ sở hạ tầng
• 2.5. Bưu chính viễn thông
• 2.6. Giáo dục - Văn hóa - Y tế - Quốc phòng
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG KHOÁNG SẢN TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU
• 3.1. Phân loại khoáng sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• 3.2. Khoáng sản làm vật liệu xây dựng
• 3.3. Khoáng sản hóa chất, phân bón
• 4. CHƯƠNG 4: HIỆN TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG KHAI THÁC KHOÁNG SẢN TỈNH BÀ RỊA - VŨNG TÀU
• 4.1. Hiện trạng khai thác khoáng sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu
• 4.2. Hoạt động khảo sát
• 4.3. Định hướng quy hoạch thăm dò, khai thác các loại khoáng sản đến năm 2020
• 4.4. Quy hoạch khai thác dầu khí
• 4.5. Quy hoạch khai thác các loại khoáng sản khác
• 4.6. Giải pháp thực hiện khai thác và sử dụng khoáng sản
• 4.7. Giải pháp về quản lý, đầu tư ngân sách
• 4.8. Giải pháp về công nghệ môi trường
• 4.9. Giải pháp về cơ chế, chính sách
• 4.10. Giải pháp về tăng cường và thống nhất quản lý nhà nước về khoáng sản
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Tiềm Năng Khoáng Sản Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nổi bật với tiềm năng khoáng sản phong phú, đặc biệt là dầu khí. Việc đánh giá tiềm năng khoáng sản không chỉ giúp xác định giá trị tài nguyên mà còn hỗ trợ trong việc phát triển kinh tế bền vững. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về tình hình khoáng sản tại tỉnh, từ đó đưa ra những định hướng khai thác hợp lý.

1.1. Khái Niệm Về Khoáng Sản Và Tầm Quan Trọng

Khoáng sản là tài nguyên không tái tạo, có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế. Việc hiểu rõ khái niệm này giúp xác định giá trị và cách thức khai thác hợp lý.

1.2. Lịch Sử Nghiên Cứu Khoáng Sản Tại Bà Rịa Vũng Tàu

Nghiên cứu về khoáng sản tại Bà Rịa - Vũng Tàu đã có từ lâu, với nhiều công trình khảo sát và đánh giá. Những thông tin này là cơ sở cho việc phát triển ngành công nghiệp khai thác.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Khai Thác Khoáng Sản

Khai thác khoáng sản tại Bà Rịa - Vũng Tàu đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm khai thác trái phép và ô nhiễm môi trường. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến tài nguyên mà còn đến sự phát triển bền vững của tỉnh.

2.1. Khai Thác Trái Phép Nguyên Nhân Và Hệ Lụy

Khai thác trái phép đang diễn ra phổ biến, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho môi trường và tài nguyên. Cần có biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn tình trạng này.

2.2. Ô Nhiễm Môi Trường Do Khai Thác Khoáng Sản

Hoạt động khai thác khoáng sản không đúng cách dẫn đến ô nhiễm môi trường. Việc này cần được kiểm soát chặt chẽ để bảo vệ hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

III. Phương Pháp Đánh Giá Tiềm Năng Khoáng Sản Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu

Để đánh giá tiềm năng khoáng sản, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học, bao gồm khảo sát thực địa và phân tích số liệu. Những phương pháp này giúp xác định chính xác trữ lượng và chất lượng khoáng sản.

3.1. Phương Pháp Khảo Sát Thực Địa

Khảo sát thực địa là bước quan trọng trong việc đánh giá khoáng sản. Qua đó, các loại khoáng sản và hiện trạng khai thác được ghi nhận và phân tích.

3.2. Phân Tích Số Liệu Và Tài Liệu

Phân tích số liệu từ các nguồn tài liệu khác nhau giúp đưa ra cái nhìn tổng quan về tiềm năng khoáng sản. Việc này cần được thực hiện một cách khoa học và chính xác.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đánh Giá Tiềm Năng Khoáng Sản

Kết quả đánh giá tiềm năng khoáng sản có thể được ứng dụng trong việc lập kế hoạch khai thác và phát triển kinh tế. Điều này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn bảo vệ môi trường.

4.1. Lập Kế Hoạch Khai Thác Hợp Lý

Kế hoạch khai thác hợp lý dựa trên đánh giá tiềm năng sẽ giúp tối ưu hóa nguồn tài nguyên. Điều này cần được thực hiện với sự tham gia của các bên liên quan.

4.2. Bảo Vệ Môi Trường Trong Khai Thác

Bảo vệ môi trường là yếu tố quan trọng trong khai thác khoáng sản. Cần có các biện pháp cụ thể để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Về Khai Thác Khoáng Sản

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy tiềm năng khoáng sản của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu rất lớn. Tuy nhiên, cần có những định hướng rõ ràng để khai thác hiệu quả và bền vững.

5.1. Định Hướng Khai Thác Bền Vững

Định hướng khai thác bền vững là cần thiết để bảo vệ tài nguyên cho thế hệ tương lai. Cần có các chính sách hỗ trợ và quản lý chặt chẽ.

5.2. Tăng Cường Nghiên Cứu Và Phát Triển

Nghiên cứu và phát triển là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả khai thác. Cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực để đáp ứng yêu cầu.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú và đa dạng, tuy nhiên sự phân bố tài nguyên có tính đặc thù rõ rệt theo từng địa phương. Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu giữ vị trí chiến lược khi sở hữu tiềm năng khoáng sản năng lượng lớn, đặc biệt là dầu khí với trữ lượng thuộc nhóm đứng đầu cả nước. Nguồn tài nguyên này tạo tiền đề quyết định để hình thành ngành công nghiệp khai thác dầu khí mũi nhọn, đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách và cơ cấu kinh tế địa phương.

Khoáng sản là loại tài nguyên thiên nhiên hầu hết không thể tái tạo. Hoạt động khai thác, chế biến và sử dụng đòi hỏi phải được quản lý khoa học, tiết kiệm và bền vững. Tại Bà Rịa - Vũng Tàu, sự phát triển nóng của các hoạt động khai thác khoáng sản làm phát sinh nhiều bất cập: tình trạng khai thác khoáng sản trái phép diễn biến phức tạp; các dự án khai thác chưa chú trọng đúng mức đến công tác bảo vệ môi trường, gây suy thoái cảnh quan và cạn kiệt tài nguyên. Nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý và khai thác bền vững, đề tài "Đánh giá tiềm năng khoáng sản Bà Rịa - Vũng Tàu. Định hướng và giải pháp khai thác hợp lý" đã được tác giả Nguyễn Thị Thu thực hiện vào năm 2012 dưới sự hướng dẫn của ThS. Châu Hồng Thắng tại Khoa Địa lí, Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài gồm hai nội dung chính:

1. Đánh giá tiềm năng tài nguyên khoáng sản trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nhằm xác lập bức tranh tổng thể, khách quan và chính xác về tài nguyên địa chất của tỉnh.
2. Làm rõ hiện trạng hoạt động khảo sát, thăm dò, khai thác khoáng sản; nhận diện các tồn tại về môi trường và quản lý; từ đó đề xuất định hướng quy hoạch và hệ thống giải pháp khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên đến năm 2020.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Tài nguyên khoáng sản (trữ lượng, chất lượng, phân bố), hiện trạng khai thác và các định hướng, giải pháp khai thác hợp lý.
• Phạm vi không gian: Toàn bộ phạm vi lãnh thổ và vùng biển thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (bao gồm cả huyện Côn Đảo).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu hiện trạng khai thác và kinh tế - xã hội tập trung vào mốc năm 2010; các định hướng quy hoạch và giải pháp quản lý được xây dựng với tầm nhìn đến năm 2020.

Về lịch sử nghiên cứu, công tác điều tra cơ bản địa chất và thăm dò khoáng sản tại tỉnh được ghi nhận qua nhiều giai đoạn:

• Lập bản đồ địa chất khoáng sản tỷ lệ 1:50.000 hoàn thành năm 2003.
• Giai đoạn 1980 - 1995: Thực hiện các đề án tìm kiếm sa khoáng ilmenit và cát trắng Hòn Gốm - Vũng Tàu (Nguyễn Viết Thắm, 1984); thăm dò puzolan Núi Mu Rùa (Phạm Đình Chương, 1986); thăm dò đá ốp lát diorit Cỏ Ong (Công ty TNHH Thương mại Du lịch Bà Rịa).
• Thăm dò nước khoáng - nước nóng: Phát hiện 8 nguồn (2 nguồn biết trước 1975, 6 nguồn phát hiện sau năm 1990 qua lập bản đồ địa chất thủy văn tỷ lệ 1:50.000).
• Lịch sử thăm dò dầu khí qua 4 giai đoạn: Trước 1975 (khảo sát địa vật lý trọng lực, từ, địa chấn ở Bể Cửu Long và Bể Nam Côn Sơn); Giai đoạn 1975 - 1979 (thành lập Công ty Dầu khí miền Nam Việt Nam thuộc Tổng cục Dầu khí để đánh giá lại triển vọng thềm lục địa); Giai đoạn 1980 - 1988 (ký Hiệp định hợp tác Việt - Xô, thành lập Xí nghiệp Liên doanh Dầu khí Vietsovpetro); Giai đoạn 1989 đến nay (đẩy mạnh tìm kiếm, thăm dò và khai thác quy mô công nghiệp tại 2 bể trầm tích).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm địa chất - pháp lý làm nền tảng cho nghiên cứu gồm:

• Khái niệm và định nghĩa: Áp dụng định nghĩa khoáng sản theo Từ điển Địa chất, Giáo trình Địa chất và quy định tại Luật Khoáng sản năm 1996; khái niệm dầu khí theo Luật Dầu khí năm 1993.
• Phân loại mỏ và cấp trữ lượng: Phân loại mỏ theo nguồn gốc (nội sinh từ magma, ngoại sinh, biến chất), quy mô trữ lượng (mỏ lớn, trung bình, nhỏ); phân cấp trữ lượng khoáng sản rắn thành 4 cấp theo mức độ nghiên cứu: A, B, C1 (dùng để thiết kế xây dựng xí nghiệp khai thác mỏ) và C2 (trữ lượng dự đoán, định hướng tìm kiếm tiếp theo); tiêu chuẩn xác định chỉ tiêu công nghiệp mỏ (chất lượng khoáng sản, điều kiện khai thác hầm lò/lộ thiên, nhân tố kinh tế mỏ và kinh tế quốc dân).
• Phân loại quặng: Quặng đơn khoáng, quặng đa khoáng; phân biệt điểm quặng và biểu hiện quặng.
• Khung lý thuyết phát triển bền vững trong khai thác mỏ: Dựa trên các công bố quốc tế và trong nước như Hội nghị Môi trường toàn cầu Rio de Janeiro (6/1992), Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới (WCED), Godian & Hecdue (1988), Nguyễn Mạnh Huân & Hoàng Đình Phu (1993); vận dụng mô hình phát triển bền vững 4 trụ cột: kinh tế, con người, môi trường và công nghệ sạch.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thực địa: Khảo sát, quan sát thực tế điểm phân bố mỏ và hoạt động khai thác tại các địa bàn trọng điểm: thị xã Bà Rịa, các huyện Xuyên Mộc, Tân Thành, Đất Đỏ, Châu Đức và thành phố Vũng Tàu.
• Phương pháp thu thập tài liệu: Tổng hợp số liệu thứ cấp từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Cục Thống kê tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, Thư viện Trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, các báo cáo chuyên ngành của Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam.
• Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp: Hệ thống hóa chuỗi dữ liệu kinh tế, địa chất và sản lượng; xử lý số liệu bằng phương pháp trung bình số học, so sánh đối chiếu giữa các khu vực.
• Phương pháp bản đồ: Trích lược bản đồ địa chất, bản đồ hành chính; ứng dụng công cụ biên tập để thành lập Bản đồ hiện trạng khai thác khoáng sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần mở đầu và Chương 1: Khái niệm khoáng sản và phân loại khoáng sản

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về địa chất kinh tế và khai khoáng:

• Nêu rõ các khái niệm về khoáng sản, thân quặng, mỏ khoáng sản và các điều kiện hình thành mỏ (nội sinh, ngoại sinh, biến chất).
• Trình bày hệ thống phân loại khoáng sản rắn Việt Nam theo mục đích sử dụng thành 11 nhóm: khoáng sản năng lượng; khoáng sản sắt và hợp kim sắt; khoáng sản kim loại cơ bản; khoáng sản kim loại nhẹ; đất hiếm; kim loại quý; khoáng sản hóa chất và phân bón; nguyên liệu sứ, gốm, thủy tinh, chịu lửa; khoáng sản vật liệu xây dựng; nguyên liệu kỹ thuật; đá quý và bán quý; nước khoáng - nước nóng.
• Phân tích các tiêu chí xác định giá trị công nghiệp mỏ: hàm lượng hữu ích tối thiểu, hàm lượng tạp chất có hại cho phép, điều kiện địa chất công trình, thủy văn và vị trí hạ tầng giao thông.
• Xác lập cơ sở khoa học về phát triển bền vững trong khai khoáng: yêu cầu giảm thiểu suy thoái tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm, chuyển giao công nghệ tuyển khoáng và hoàn nguyên môi trường mỏ.

Chương 2: Khái quát về tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Chương 2 phân tích các điều kiện tự nhiên, địa chất và kinh tế - xã hội định hình không gian phát triển khoáng sản của tỉnh:

• Vị trí địa lý: Tọa độ đất liền từ 10°20' đến 10°45' vĩ độ Bắc và 107°00' đến 107°35' kinh độ Đông; huyện Côn Đảo cách Vũng Tàu 97 hải lý (180 km) tại 8°34' - 8°49' vĩ Bắc và 106°36' - 106°45' kinh Đông.
• Cấu trúc địa tầng và magma: Địa tầng gồm Giới Mesozoi (Hệ Creta - Hệ tầng Nha Trang tạo đá xây dựng dày 300 - 600 m; Hệ Jura - Hệ tầng La Ngà chứa sét gạch ngói) và Giới Kainozoi (Hệ Neogen - Hệ tầng Bà Miêu, Hệ tầng Túc Trưng; Hệ Đệ Tứ - các hệ tầng Trảng Bom, Xuân Lộc dày 50 - 125 m, Phan Thiết, Thủ Đức, Phước Tân cùng các trầm tích biển, sông, đầm lầy chứa than bùn, sét gạch ngói, cát thủy tinh). Các phức hệ magma xâm nhập gồm Cù Mông, Phan Rang, Ankroet, Đèo Cả (granit) và Định Quán.
• Điều kiện tự nhiên: Địa hình nghiêng từ Tây Bắc xuống Đông Nam, hơn 3/4 diện tích là đồi núi thung lũng thấp; khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình 27°C, lượng mưa trung bình 1.500 mm/năm; hệ thống thủy văn chính gồm sông Thị Vải (25 km), sông Dinh (30 km), sông Ray (120 km) cùng các hồ Đá Đen, hồ Sông Ray, hồ Châu Pha; trữ lượng khai thác nước ngầm đạt 70.000 m³/ngày đêm (tiềm năng khai thác tối đa 500.000 m³/ngày đêm).
• Bối cảnh kinh tế - xã hội (năm 2010): Dân số 1.012 nghìn người, lực lượng lao động 531,1 nghìn người; tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 17,78%/năm (tính cả dầu khí là 7,7%/năm); GDP bình quân đầu người không tính dầu khí đạt 5.867 USD/người (gấp hơn 4 lần bình quân cả nước). Cơ cấu kinh tế: Công nghiệp - xây dựng chiếm 64,3%, Dịch vụ 31,4%, Nông nghiệp 4,3% (nếu tính cả dầu thô và khí đốt: CN-XD chiếm 72,52%, Dịch vụ 24,02%, Nông nghiệp 3,46%). Hạ tầng năng lượng nổi bật với Trung tâm Điện lực Phú Mỹ (3.855 MW, sản xuất gần 40% điện quốc gia); hệ thống cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải tiếp nhận tàu trọng tải đến 50.000 DWT.

Chương 3: Đánh giá tiềm năng khoáng sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Chương 3 tổng hợp và đánh giá chi tiết trữ lượng, chất lượng của hơn 140 mỏ và điểm mỏ thuộc 11 loại khoáng sản trên địa bàn:

• Tiềm năng dầu khí: Bà Rịa - Vũng Tàu chiếm 400 triệu m³ dầu (93,29% trữ lượng xác minh cả nước) và trên 100 tỷ m³ khí (16,2% trữ lượng khí cả nước). Dầu khí tập trung ở 2 bồn trũng trầm tích:
  • Bồn trũng Cửu Long: Diện tích khoảng 36.000 km², chiều dày trầm tích 7 - 8 km, tiềm năng dự báo 800 - 850 triệu tấn dầu quy đổi. Đây là bồn trũng sinh dầu chủ đạo với các mỏ lớn: Bạch Hổ, Rồng, Rạng Đông, Ruby, Sư Tử Đen, Sư Tử Vàng.
  • Bồn trũng Nam Côn Sơn: Diện tích gần 100.000 km², chiều dày trầm tích tại trung tâm đạt 10.000 m, tiềm năng dự báo 680 triệu tấn dầu quy đổi. Đây là bồn trũng sinh khí chủ đạo với các mỏ: Đại Hùng, Lan Tây - Lan Đỏ, Rồng Đôi - Rồng Đôi Tây, Hải Thạch.
  • Chất lượng dầu khí: Dầu thô thuộc loại nhẹ (30,8 - 40,2° API), là dầu ngọt với hàm lượng lưu huỳnh thấp (0,03 - 0,09% khối lượng), ít kim loại nặng (V, Ni), hàm lượng parafin rắn cao (15 - 28%), nhiệt độ đông đặc 22 - 36°C. Khí thiên nhiên chứa CH4 từ 70 - 92%, C2H6 dưới 2%, N2 từ 0 - 5%, H2S từ 0 - 5%.
• Khoáng sản làm vật liệu xây dựng và các nhóm khác:
  • Đá Granit (phức hệ Đèo Cả): Phân bố ở các khối núi sót cao 200 - 500 m (diện tích 0,3 - 5 km² mỗi khối); thành phần khoáng vật gồm felspat kali (30 - 50%), plagioclas (15 - 30%), thạch anh (15 - 38%), biotit (1 - 3%); thành phần hóa học chứa SiO2 từ 71 - 74%, Al2O3 từ 12 - 16%; cường độ nén tự nhiên đạt 805 - 2.010 kg/cm², cường độ nén bão hòa nước 751 - 1.618 kg/cm², độ mài mòn tang quay 16 - 22%; phù hợp sản xuất đá xây dựng (đá 4x6, đá chẻ).
  • Sét gạch ngói: Tài nguyên dự báo 20,371 triệu m³, phân bố tại Tân Thành, Châu Đức, Xuyên Mộc, Long Điền.
  • Cát xây dựng: Phân bố tập trung tại huyện Đất Đỏ.
  • Vật liệu san lấp: Tài nguyên dự báo 75,945 triệu m³, phân bố tại hầu hết các huyện, thị xã.
  • Than bùn: Phân bố tại huyện Châu Đức và Xuyên Mộc.
  • Cát thủy tinh: Phân bố tại xã Bình Châu, Hòa Long, Láng Cát.
  • Khoáng sản kim loại nhẹ (ilmenit, titan, zircon): Phân bố tại sa khoáng Hồ Tràm (Xuyên Mộc).
  • Nước khoáng - nước nóng: Đã phát hiện 8 nguồn trên địa bàn toàn tỉnh.

Chương 4: Hiện trạng và định hướng khai thác khoáng sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Chương 4 đánh giá tình hình khai thác thực tế và xây dựng hệ thống quy hoạch, giải pháp:

• Hiện trạng khai thác: Khai thác dầu khí đạt sản lượng quy mô lớn tại thềm lục địa; các mỏ đá xây dựng (như mỏ Lô I Châu Pha, các mỏ huyện Tân Thành) đáp ứng nhu cầu hạ tầng; khai thác than bùn, nước khoáng phục vụ công nghiệp và dân sinh.
• Tồn tại và vấn đề môi trường: Khai thác khoáng sản trái phép (đặc biệt là cát, đá, vật liệu san lấp); ô nhiễm bụi do nổ mìn và vận chuyển; suy giảm chất lượng nước mặt, nước ngầm; xói mòn, sạt lở và biến dạng cảnh quan sinh thái tự nhiên.
• Định hướng quy hoạch đến năm 2020: Xác lập danh mục thăm dò, khai thác đối với dầu khí và các mỏ thuộc thẩm quyền quy hoạch của Bộ ngành Trung ương và Ủy ban nhân dân tỉnh.
• 5 nhóm giải pháp chiến lược:
  1. Giải pháp quản lý, khai thác và sử dụng hợp lý: Quy hoạch phân vùng khai thác gắn với nhu cầu thực tế; tăng cường cấp phép dựa trên trữ lượng đã được phê duyệt.
  2. Giải pháp đầu tư ngân sách: Bố trí vốn ngân sách cho công tác điều tra cơ bản, thăm dò địa chất và hạ tầng kiểm soát môi trường mỏ.
  3. Giải pháp công nghệ và môi trường: Đổi mới công nghệ khai thác tiên tiến, công nghệ sạch; bắt buộc thực hiện đánh giá tác động môi trường và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường sau khai thác.
  4. Giải pháp cơ chế, chính sách: Hoàn thiện khung chính sách thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu.
  5. Giải pháp tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước: Thống nhất đầu mối quản lý tài nguyên khoáng sản từ tỉnh đến cấp huyện, xã; siết chặt thanh tra, xử lý nghiêm vi phạm khai thác trái phép.

---

Kết quả và đóng góp

Bảng tổng hợp số liệu tiềm năng khoáng sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Nhóm khoáng sản	Loại khoáng sản	Phân bố chủ yếu	Tài nguyên dự báo / Trữ lượng xác minh
Khoáng sản năng lượng	Dầu mỏ và khí đốt	Bể Cửu Long (Bạch Hổ, Rồng, Ruby, Sư Tử Đen, Rạng Đông) và Bể Nam Côn Sơn (Đại Hùng, Lan Tây - Lan Đỏ, Hải Thạch, Rồng Đôi)	400 triệu m³ dầu (93,29% cả nước); >100 tỷ m³ khí (16,2% cả nước). Tiềm năng dự báo: Bể Cửu Long 800 - 850 triệu tấn quy đổi; Bể Nam Côn Sơn 680 triệu tấn quy đổi.
Vật liệu xây dựng	Đá granit xây dựng	Phân bố tại các núi sót cao 200 - 500 m (huyện Tân Thành, Côn Đảo...)	Các khối xâm nhập diện tích 0,3 - 5 km²; cường độ nén 805 - 2.010 kg/cm².
Vật liệu xây dựng	Sét gạch ngói	Huyện Tân Thành, Châu Đức, Xuyên Mộc, Long Điền	20,371 triệu m³
Vật liệu xây dựng	Vật liệu san lấp	Hầu hết các huyện, thị xã	75,945 triệu m³
Vật liệu xây dựng	Cát xây dựng	Huyện Đất Đỏ	Phân bố tập trung theo các dải trầm tích
Hóa chất, phân bón	Than bùn	Huyện Châu Đức, Xuyên Mộc	Nằm trong các trũng trầm tích đầm lầy
Gốm, sứ, thủy tinh	Cát thủy tinh	Xã Bình Châu, Hòa Long, Láng Cát	Dải cồn cát ven biển
Kim loại nhẹ	Sa khoáng titan - ilmenit	Sa khoáng ven biển Hồ Tràm (huyện Xuyên Mộc)	Điểm quặng sa khoáng ven biển
Nước khoáng	Nước khoáng - nước nóng	Toàn tỉnh	8 nguồn phát hiện

Đóng góp chính của đề tài

• Hệ thống hóa toàn diện các nguồn tài liệu địa chất, địa chất thủy văn và khoáng sản của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu từ giai đoạn trước 1975 đến năm 2010.
• Xác lập bức tranh chi tiết về tiềm năng dầu khí tại hai bồn trũng Cửu Long và Nam Côn Sơn, đồng thời định lượng hóa các chỉ tiêu cơ lý, hóa học của nhóm đá granit xây dựng và trữ lượng dự báo của sét gạch ngói, vật liệu san lấp.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ (quản lý, ngân sách, công nghệ - môi trường, cơ chế chính sách, quản lý nhà nước) gắn với quy hoạch định hướng khai thác đến năm 2020 nhằm đảm bảo phát triển kinh tế bền vững.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Khóa luận hoàn thành vào năm 2012, các chuỗi số liệu về hiện trạng khai thác, kinh tế - xã hội và sản lượng dừng lại ở mốc thống kê năm 2010.
  • Một số loại khoáng sản rắn phi kim loại và kim loại nhẹ (cát xây dựng, sa khoáng ilmenit Hồ Tràm, cát thủy tinh) chủ yếu dựa trên tài nguyên dự báo sơ bộ hoặc cấp C2, chưa có đủ dữ liệu thăm dò công nghiệp chi tiết cho từng mỏ riêng lẻ.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Cập nhật số liệu thăm dò và sản lượng khai thác thực tế của các mỏ dầu khí mới sau năm 2010.
  • Nghiên cứu chuyên sâu về đánh giá suy thoái môi trường mỏ sau khai thác và các mô hình hoàn nguyên, phục hồi sinh thái tại các mỏ đá xây dựng huyện Tân Thành và Châu Đức.
  • Đánh giá tác động tương hỗ giữa hoạt động khai thác khoáng sản với phát triển hệ thống cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải và du lịch sinh thái biển.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Giảng viên, sinh viên các ngành Địa lý học, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Địa chất học, Kinh tế tài nguyên tại các trường đại học, cao đẳng.
  • Cán bộ kỹ thuật, chuyên viên quy hoạch tại các cơ quan quản lý nhà nước (Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Công Thương, Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và các địa phương Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam).
• Nội dung giá trị nhất:
  • Tài liệu tổng hợp địa tầng, magma xâm nhập liên quan đến khoáng sản tại Chương 2.
  • Hệ thống dữ liệu định lượng về đặc tính thạch học, hóa - lý của dầu khí và đá xây dựng tại Chương 3.
  • Khung giải pháp quản lý nhà nước và bảo vệ môi trường mỏ tại Chương 4.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trữ lượng dầu khí xác minh của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu chiếm bao nhiêu phần trăm so với cả nước?
Theo số liệu trong khóa luận, vùng biển Bà Rịa - Vũng Tàu sở hữu trữ lượng xác minh là 400 triệu m³ dầu, chiếm 93,29% tổng trữ lượng dầu cả nước; trữ lượng khí đốt đạt trên 100 tỷ m³, chiếm 16,2% tổng trữ lượng khí của cả nước.

2. Tiềm năng và đặc điểm phát triển dầu khí tại hai bồn trũng Cửu Long và Nam Côn Sơn khác nhau như thế nào?

• Bồn trũng Cửu Long: Có diện tích khoảng 36.000 km², chiều dày trầm tích 7 - 8 km, tiềm năng dự báo 800 - 850 triệu tấn dầu quy đổi; là bồn trũng sinh dầu chủ yếu (mỏ Bạch Hổ, Rồng, Ruby, Sư Tử Đen, Rạng Đông).
• Bồn trũng Nam Côn Sơn: Có diện tích gần 100.000 km², chiều dày trầm tích đạt 10.000 m, tiềm năng dự báo khoảng 680 triệu tấn dầu quy đổi; là bồn trũng có đặc trưng sinh khí (mỏ Đại Hùng, Lan Tây - Lan Đỏ, Rồng Đôi - Rồng Đôi Tây, Hải Thạch).

3. Dầu thô khai thác tại thềm lục địa Bà Rịa - Vũng Tàu có những đặc tính hóa - lý nổi bật nào theo phân loại của Hội đồng Năng lượng Thế giới (WEC)?
Dầu thô thuộc loại dầu nhẹ có tỷ trọng từ 30,8 đến 40,2° API, là dầu ngọt với hàm lượng lưu huỳnh rất thấp (0,03 - 0,09% khối lượng), sạch (hàm lượng vanadi, niken, nitơ thấp), hàm lượng parafin rắn cao (15 - 28%) và nhiệt độ đông đặc (điểm chảy) cao (22 - 36°C).

4. Nhóm khoáng sản vật liệu xây dựng tại Bà Rịa - Vũng Tàu có trữ lượng dự báo như thế nào đối với sét gạch ngói và vật liệu san lấp?
Theo thống kê phân loại khoáng sản của tỉnh, sét gạch ngói có tài nguyên dự báo là 20,371 triệu m³ (tập trung tại Tân Thành, Châu Đức, Xuyên Mộc, Long Điền); vật liệu san lấp có tài nguyên dự báo là 75,945 triệu m³ (phân bố ở hầu hết các huyện, thị xã).

5. Đá granit xây dựng tại Bà Rịa - Vũng Tàu thuộc phức hệ magma nào và có cường độ nén chịu tải bao nhiêu?
Đá granit xây dựng thuộc phức hệ magma xâm nhập Đèo Cả, có cường độ nén tự nhiên dao động từ 805 đến 2.010 kg/cm² và cường độ nén bão hòa nước từ 751 đến 1.618 kg/cm², rất thích hợp làm đá xây dựng (đá 4x6, đá chẻ).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thu đã tổng hợp và luận giải hệ thống tiềm năng tài nguyên khoáng sản tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu với trọng tâm là nguồn năng lượng dầu khí và vật liệu xây dựng. Công trình đã làm sáng tỏ hiện trạng khai thác, nhận diện rõ những thách thức về khai thác trái phép và ô nhiễm môi trường trên địa bàn tỉnh đến năm 2010. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu địa chất - kinh tế xác thực, hỗ trợ thiết thực cho công tác hoạch định chính sách và quản lý tài nguyên khoáng sản bền vững theo tầm nhìn quy hoạch đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. KHÁI NIỆM KHOANG SAN VÀ PHAN LOẠI KHOANG SAN 1. Một số khái niệm về khoáng sản Khoáng sản là một khái niệm đã được đưa vào tir điển địa chất cùng như các giáo trình địa chất, tuy nhiên hiện nay có nhiều nha địa chat vẫn đang tranh luận vẻ khái niệm nảy. Theo từ điển địa chất thì “Khoáng sản là sự tích tụ tự nhiên của khoảng vật ở trong hoặc trên bè mặt vỏ Trai Đất; có thé sử dụng trực tiếp hoặc từ đó lay ra những nguyên tổ hỏa học, khoáng vật.

hay hợp chất dé sử dung trong nén kinh tế quốc dán". Có tải liệu lại cho rằng tải nguyễn khoảng san là tích tụ vật chất đưới dạng hợp chất hoặc đơn chất trong vỏ trái dat, ma ở điều kiện hiện tại con người có đủ khả năng lẫy ra các nguyên tổ có ích hoặc sử dụng trực tiếp chúng trong đời sống hàng ngày. Còn theo Luật khoáng sản năm 1996 định nghĩa: ' Khoáng san là tai nguyễn trong lòng đất, trên mat đất dưới dang những tích tu ne nhién khoáng vật. khoảng chất có ich ở thẻ ran, thé lỏng.

hiện tại hoặc sau này có thé được khai thác. Khoáng vật, khoảng chất ở bãi thai của mỏ mà sau này có thé được khai thác lại. cũng là khoáng san”. Khoáng sản là tai nguyên hau hết không tái tạo được, la tài sản quan trong của quốc gia, phải được quản ly, bảo vệ, khai thác, sử dụng hợp ly, tiết kiệm va có hiệu quả nhằm đáp ứng yêu cau công nghiệp hóa.

hiện đại hóa đất nước. phát triển bẻn vững kinh tế - xã hội trước mắt và lâu dai, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Khoảng sản cỏ thé tồn tại ở trạng thai ran (quang, đả). nước khoáng.

Khoáng sản cùng có thẻ hiểu là nguồn nguyên liệu tự nhiên có nguồn gốc vô cơ hoặc hữu cơ. tuyệt đại bộ phận nằm trong lòng dat va quá trình hình thành có liên quan mật thiết đến quá trình lịch sử phát triển của vỏ trái đất trong thời gian dai từ hang ngan năm đến hang chục, hàng trăm triệu năm. Như vậy khoáng sản là nguồn vật chất rất quan trọng trong đời sông vật chất va văn hóa của mỗi quốc gia. Phân loại Trên lãnh thé Việt Nam có mặt nhiều loại khoáng sản và được điều tra thăm đò ở các mức độ khác nhau.

Theo mục đích sử dụng chúng được chia thành các nhóm khoáng sản: - Khoáng sản năng lượng: than da, dầu mỏ. khí đốt, U, Th, địa nhiệt. - Khoáng san sắt và hợp kim sắt: Fe, Mn, Cr, Co, Mo, Ni, W. - Khoáng sản kim loại cơ bản: Pb, Zn, Sb, Hg, Sn, Cu, Bi, As.

- Khoáng sản kim loại nhẹ: Al, Ti, Be, Li. - Khoáng sản đất hiểm: RE. ~ Khoáng san kim loại quý: Au, Ag, Pt. - Khoáng sản hóa chất va phân bón: apatit, phosphorit, barit, fluorit, pyrit, than bùn, serpentin.

- Khoáng sản nguyên liệu sứ, gốm, thủy tỉnh, chịu lửa: sét gốm, đolomit, felspat, quarzit, magnesit, kaoin, cat thủy tỉnh, dissthen-silimanit, sét chịu lửa, diatomit. - Khoáng san vật liệu xây dựng: sét gach ngói, sét ximăng, puzolan, cát sỏi, đá vôi, đá xây đựng và đá ốp lát, đá ong, đá phiến lớp, nguyên liệu keramzit. - Khoáng sản nguyên liệu kỹ thuật: graphit, talc, asbest, muscovit, vermiculit, bentonit, thạch anh tinh thé. - Khoáng sản đá quý và đá nữa quý: opan, saphia, ruby.

~ Khoảng sản nước khoảng — nước nóng. Các nhóm khoáng sản rắn của Việt Nam và quy mô của chúng được phân chia theo bảng 1.1: Bảng phân loại qui mô các mỏ khoáng san theo trữ lượng - tài nguyên TT Khoáng ng sả san Đơn vịtính vitin =. Khoáng san năng lượng B- | Than nâu Triệu tắn 4 - Đá phiến chảy | Triệu tan 5 Urani Nghin tắn LI;O¿ 6 Thori Nghin tắn Th,O; 7 | Crom Triệu tan Cr;O; § Cobal Ngân tắn Co 9 | Sit Triệu tắn quặng 10 Mangan Triệu tan quặng i Molybden Ngàn tắn Mi 12 Nickel Ngàn tan Ni 13 Wolfram Ngan tan WO, 4. Khoáng sản kim loại nhẹ Triệu tan Al,O; >100 Ngan tan BeO >I Ngàn tân LiO; >100 Triệu tin TiO, >10 5.

Khoáng sản kim loại quý 26 ‘Vang Tan Au- >30 5-30 <5 27 Bạc Tan Ag >§000 | 500-5000 =| <S00 Tantal-Niobi Dat hiém Zircon Kaolin Cát thủy tính Diatomit Dissthen-silimanit Set gạch ngói Sét xi măng Puzolan Cát xây dựng Cuội sỏi Đá phiên lợp Triệu my xnhập. đá hoa) (Nguồn: Cue địa chat và khoáng sản Việt Nam. “Tài nguyên khoảng sản Việt Nam”) 1. KHÁI NIEM MO VA PHAN LOẠI MỞ.

CÁC CHỈ TIÊU XÁC ĐỊNH GIÁ TRỊ CÔNG NGHIỆP MỎ 1. Mỏ và phân loại mö Mỏ là một bộ phận của vỏ Trái Đất, nơi tập trung tự nhiên các khoáng sản do kết quả của các quá trình địa chất nhất định tạo nên. Về mặt số lượng. chất lượng cũng như các điều kiện kinh tế — kĩ thuật, đáp ứng được yêu cau khai thác va sử dụng trong các ngành kinh tế.

Như vay, mỏ là nơi tích tụ khoáng sản mà hiện nay có thé khai thác (mỏ có giá trị công nghiệp). hoặc trong tương lai không xa có thé khai thác (mỏ chưa có giá trị công nghiệp) với điều kiện kĩ thuật cho phép. Mỏ được phân loại theo nhiều cách khác nhau: - Tùy theo trừ lượng. mỏ được chia ra: mỏ lớn, mỏ trung bình, mỏ nhỏ (Bang 1.1), - Theo nguon goc hình thành, mo được chia ra: mỏ nội sinh (được hình thành từ các vật chất nóng chảy — gọi la magma).

mỏ ngoại sinh (được hình thanh trên trên mặt hoặc gan mặt đất dưới tác động của nang lượng Mat Trởi). mỏ biến chất (liền quan tới các quả trinh biến chất bên trong vỏ Trai Dat). - Theo đặc tính của khoáng sản, mỏ được chia ra: mỏ kim loại. m6 không kim Bảng 1.2: Bảng phân loại trữ lượng khoáng sản Hàm lượng Nhóm kim loại Khoáng sản kim loại tối tiêu biểu thiểu mỏ lớn thiểu (%) “1 Hàng chục vạn | Hang tram hang van tân triệu tân ie Hàng chive:- Hảng cave Hiểm ioe hang trăm tắn nghìn tắn SN Hang chục — Hang chuc a | eae | TRE _ (Nguôn: Cục địa chat và khoáng san Việt Nam, “Tai nguyên khoảng sản Việt Nam `) Theo mức độ nghiên cửu, người ta chia ra làm 4 cấp trữ lượng: A, B, C¡ va Cp.

Các cap A, B, C; là cơ sở dé thiết kế va xây dựng xí nghiệp khai thác mỏ. Cấp C; lả trữ lượng dự đoán, cho biết triển vọng phát hiện trữ lượng công nghiệp dé quyết định việc tim kiếm tiếp theo. Chất lượng của khoáng sản Là ham lượng tối thiểu của kim loại cẩn lấy ra và những vật chất có hại lẫn vào không được vượt quá giới hạn cho phép. cùng với các điều kiện kĩ thuật va đặc điểm của khoảng sản cho phép khai thác.

-10- Ví dụ: quặng sắt phải có ham lượng Fe tir 20-50% trở lên. quặng muốn dùng ngay phải chứa rat ít các chất có hại như: S < 0. Với quặng dong, yêu câu tỉ lệ kim loại Cu biển đổi theo thời gian (Cu%): Dau thể ki XIX: 10 1881-1890: 5 1891-1900: 3.6 1921-1930: 1,5 Hiện nay, ham lượng đông xắp xi 0,6% trong quặng đã dat chi tiéu công nghiệp. Điều kiện khai thác Những đặc điểm về hình dang, kích thước.

độ sâu của thản quặng. đặc điểm địa chất công trình, thủy văn, độ chứa va khả năng phòng chong khi độc. sẽ quyết định điều kiện khai thác: lộ thiên. hầm lò cùng với sự lựa chọn ki thuật va may móc trong quá trinh khai thác.

Các nhân tô kinh tế đặc biệt của khu mỏ Đặc điểm địa lí tự nhiên (độ cao, mức độ chia cắt địa hình, khí hậu - thủy văn, thảm thực vật v. Các điều kiện giao thông vận tải (các tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy và phương tiện vận tải v. Nguồn nhân lực và khả nang cung cấp năng lượng v. Kha năng thành lập những khu liên hợp công nghiệp hoặc trung tâm cong nghiệp.

Vi dụ: điều kiện thuận lợi để xây dựng một khu liên hợp gang thép la gan khu mỏ sắt lớn. mỏ than antraxit. mo đá vôi (làm chat trợ dung), mỏ sét giàu alumin (lam gạch chịu lửa) và một số mỏ khác như: mangan, titan, crôm v. để chế tạo các loại thép.

Nhân tố kinh tễ quéc dân nói chung Do mức độ cấp bách vẻ một loại khoáng san nao đó trước yêu cau phát triển kinh tế, phát triển khoa học — kĩ thuật, củng có quốc phòng v. mà đòi hỏi phải tìm mọi biện pháp để khai thác một mỏ nào đó mặc dù chưa đáp ứng được một trong bôn tiêu chuẩn trên. Trong trường hợp đó. nếu một mỏ chưa đạt giá trị công nghiệp thì sẽ được Nhà nước tạo mọi điều kiện thuận lợi dé trở thành một mỏ có giá trị công nghiệp (nha nước dau tư vốn.

thiết bị, cán bộ, công nhân kĩ thuật. KHÁI NIEM QUANG VA PHAN LOẠI QUANG 1. Quang và các khái niệm liên quan * Khái niệm quặng Theo từ điển địa chat thi “Quảng la đá (nham thạch) hay thành tạo khoáng vat có chứa những tỏ phan có ích, bảo dam lay chúng ra có lợi trong điều kiện kinh tế và kỹ thuật hiện tại”. Quặng là tập hợp khoáng vật trong đó hàm lượng các thành phần có ích (kim loại, hợp chất của kim loại, khoáng vật v.) đạt yêu cầu công nghiệp, có thể khai thác dé sử đụng trong nên kinh tế quốc dân khi có điêu kiện kĩ thuật cho phép và điều kiện kinh tế có lợi.

Quang cũng như đá là tập hợp của nhiều khoáng vật có thành phan, cấu tạo. kiến trúc nhật định. Đá khác quặng ở chỗ không chứa hoặc chỉ chứa một hàm lượng không đáng kể những thành phân có ích. Sựtiến bộ của khoa học — kĩ thuật đã cho phép khai thác những tập hợp khoáng vật trước kia bị coi là đá.

Vi dụ: bauxit (bôxit) trước kia bị coi là đá thì nay là quặng bôxit. Trước đây khái niệm quặng chi dùng cho các khoáng sản kim loại như: sét chịu lửa, đá vôi, đá dolomit v. hoặc nhiên liệu (đầu khí, than đá v.) không được gọi là quặng. % Biểu hiện quặng Là nơi tích tụ tự nhiên khoảng sản chưa được đánh giá về quy mô phân bỏ cũng như chat lượng quặng.

Như vậy biểu hiện quặng chưa phải là đối tượng khai thác. * Điểm quặng Là nơi tích tụ tự nhiên khoáng sản, về quy mô phân bố không lớn, song vẻ mặt chất lượng đáp ứng yêu cầu công nghiệp. Trong quá trình tìm kiểm thăm dò sau này, những biểu hiện quặng. điểm quặng cỏ thé trở thanh mỏ có giá trị công nghiệp.

Phân loại quặng Theo thánh phan khoáng vật quặng được chia ra: - Quang đơn khoáng: do một khoáng vật tạo nên như quặng manhetit, quặng hematit để lấy sắt, quặng graphit.