Đặt vấn đề Môi trường và phát triển bên vững đang là mối quan tâm hàng đầu của nhân loại. Nhận thức được xu thế này, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm sau sắc tới vấn đề bảo vệ môi trường, đảm bảo cân bằng sinh thái và sự phát triển lâu dài, bền vững của đất nước. Sự kiện Việt Nam trở thành thành viên chính thức của WHO đã tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, điều đó cũng có nghĩa Việt Nam đang đứng trước cơ hội mới và trách thức mới. Trong đó vấn đề bảo vệ môi trường để phát triển bền vững luôn được quan tâm, chú trọng.
Lấy vấn đề bảo vệ môi trường làm nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, quá trình đô thị hoá ở Việt Nam cũng đang phát triển không ngừng cả về tốc độ lẫn quy mô, cả về số lượng cũng như chất lượng. Cao Bằng là tỉnh nằm ở phía Đông Bắc nước ta, tuy là một tỉnh thuộc vùng núi, có nền kinh tế kém phát triển so với các tỉnh khác nhưng bước vào thời kỳ CNH, HĐH bộ mặt toàn tỉnh Cao Bằng có nhiều chuyển biến tích cực cả về kinh tế, văn hóa, xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực đô thị hóa. Trong quá trình đẩy mạnh CNH, HĐH cũng như nhiều địa phương khác trong cả nước, tình trạng ô nhiễm môi trường ở tỉnh Cao Bằng đang là vấn đề bức xúc, ảnh hưởng đến sản xuất và chất lượng cuộc sống của con người.
Vì thế, một trong những vấn đề được tỉnh ủy, UBND tỉnh quan tâm, giải quyết là vấn đề VSMT đô thị. Thị trấn Hùng Quốc - huyện Trà Lĩnh - tỉnh Cao Bằng có những đặc điểm về kinh tế, văn hóa, xã hội, tự nhiên riêng, tuy là một thị trấn thuộc vùng cao nhưng cũng đang trong giai đoạn phát triển kinh tế xã hội theo hướng 2 CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn, bên cạnh đó dân số ngày càng tăng nhanh, tốc độ đô thị diễn ra khá nhanh dẫn đến lượng rác thải sinh hoạt phát sinh ngày càng nhiều. Phải gánh chịu hệ quả của việc ô nhiễm do rác thải sinh hoạt gây nên. Từ nhiều năm qua công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn đã được triển khai, tuy nhiên do ý thức người dân và công tác quản lý còn yếu kém cho nên rác thải sinh hoạt đang là vấn đề nan giải trên địa bàn thị trấn.
Do đó công tác quản lý rác thải là vấn đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cấp chính quyền và nhân dân trong những năm qua. Trước tình hình cấp thiết trên và nhằm đánh giá về thực trạng công tác quản lý CTRSH tại thị trấn Hùng Quốc, tìm ra những khó khăn và tồn tại, đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm góp phần bảo vệ môi trường trên địa bàn. Được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Môi trường - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, đồng thời dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo PGS.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá thực trạng công tác Quản lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Hùng Quốc, huyện Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng“. Mục tiêu của đề tài 1.
Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Hùng Quốc - huyện Trà Lĩnh - tỉnh Cao Bằng và từ đó đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý rác thải sinh hoạt, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng môi trường sống cho người dân trên địa bàn. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị trấn Hùng Quốc. - Đánh giá thực trạng công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại địa phương. 3 - Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, những khó khăn tồn tại trong công tác quản lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn.
- Đề xuất một số giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của Thị trấn Hùng Quốc nói riêng và huyện Trà Lĩnh nói chung nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý rác thải sinh hoạt để bảo vệ môi trường và sức khoẻ người dân. Yêu cầu đề tài - Điều tra đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tại huyện Trà Lĩnh và thị trấn Hùng Quốc - huyện Trà Lĩnh - tỉnh Cao Bằng. - Tiến hành điều tra, phỏng vấn, thu thập số liệu sơ cấp, thứ cấp. Các số liệu thu thập được phải chính xác và khách quan.
- Đưa ra đánh giá về thực trạng thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Hùng Quốc - huyện Trà Lĩnh - tỉnh Cao Bằng. - Tìm ra những khó khăn cũng như những tồn tại và đưa ra các giải pháp khắc phục. - Đề ra một số giải pháp có tính khả thi có thể áp dụng tại khu vực nghiên cứu đề tài. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học, nâng cao kiến thức, tích luỹ kinh nghiệm thực tế - Kết quả của đề tài là tài liệu để tham khảo và là cơ sở cho các nghiên cứu khoa học liên quan đến mảng kiến thức này.
- Giúp cho sinh viên củng cố hệ thống hoá kiến thức đã học và áp dụng vào thực tế. Đồng thời tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận với những nghiên cứu khoa học, nâng cao kiến thức, tích luỹ kinh nghiệm thực tế. - Đánh giá công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Hùng Quốc - huyện Trà Lĩnh - tỉnh Cao Bằng. 4 - Vận dụng và phát huy những kiến thức đã học được trong giảng đường đại học vào thực tế và trưởng thành cho bản than.
Ý nghĩa thực tiễn - Đánh giá đúng hiện trạng công tác quản lý rác thải sinh hoạt tại thị trấn Hùng Quốc - huyện Trà Lĩnh - tỉnh Cao Bằng. - Đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý rác thải sinh hoạt để cải thiện và góp phần bảo vệ môi trường sống cho người dân. 5 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Các văn bản của Quốc hội - Luật bảo vệ môi trường của Nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam số 52/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005. Các văn bản của chính phủ - Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều luật BVMT, 2005. - Nghị định số 81/2006/NĐ-CP ngày 9/8/2006 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BVMT. - Nghị định số 59/NĐ-CP ngày 9/04/2007 của Chính phủ về quản lý chất thải rắn.
- Quyết định số 23/2006/QĐ-BTNMT ngày 25/12/2006 của Bộ Tài Nguyên và Môi trường về việc ban hành danh mục chất thải nguy hại. Các khái niệm về môi trường và chất thải rắn * Quản lý chất thải rắn: Là bao gồm các hoạt động quy hoạch, quản lý, đầu tư xây dựng cơ sở quản lý chất thải rắn, các hoạt động phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải rắn nhằm ngăn ngừa, giảm thiểu những tác động có hại đối với môi trường và sức khoẻ con người. * Môi trường: Là bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người có ảnh hưởng đến đời sống sản suất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật. 6 * Tiêu chuẩn môi trường: Là giới hạn cho phép của các thong số chất lượng môi trường xung quanh, về hàm lượng các chất ô nhiễm trong chất thải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định làm căn cứ để quản lý và bảo vệ môi trường.
* Ô nhiễm môi trường: Là sự biến đổi các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu tới con người và sinh vật. * Chất thải rắn: là chất thải ở thể rắn, được thải ra từ quá trình sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. * Thu gom chất thải rắn: Là hoạt động tập hợp, phân loại, đóng gói và lưu trữ tạm thời chất thải rắn tại nhiều địa điểm thu gom tới địa điểm hoạt cơ sở được cơ quan nhà nước có thẩm quyền chấp thuận. * Vận chuyển chất thải rắn: là quá trình chuyên chở chất thải rắn từ nơi phát sinh, thu gom, lưu giữ, trung chuyển đến nơi xử lý, tái chế, tái sử dụng hoặc chôn lấp cuối cùng.
* Lưu trữ chất thải rắn: Là việc giữ chất thải rắn trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trước khi vận chuyển đến nơi xử lý. * Xử lý chất thải rắn: là quá trình sử dụng các giải pháp công nghệ, kỹ thuật làm giảm, loại bỏ, tiêu huỷ các thành phần có hại hoặc không có ích trong chất thải rắn * Rác: là thuật ngữ dung để chỉ chất thải rắn hình dạng tương đối cố định, bị vứt bỏ từ hoạt động của con người. Rác sinh hoạt hay chất thải rắn sinh hoạt là bộ phận của chất thải rắn, được hiểu là các chất thải phát sinh từ các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của con người. 7 * Phân loại rác tại nguồn: Là việc phân loại rác ngay từ khi mới thải ra hay còn gọi là nguồn thải.
Đó là một biện pháp nhằm thuận lợi cho công tác xử lý rác về sau. Nguồn phát sinh và thành phần chất thải rắn * Các nguồn phát sinh CTR chủ yếu từ các hoạt động: Công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ và thương mại, khu dân cư, trường học, bệnh viện. * Thành phần chất thải rắn sinh hoạt Thành phần lý, hóa của CTRSH rất khác nhau, tuỳ thuộc vào từng địa phương, vào các mùa khí hậu, vào điều kiện kinh tế và nhiều yếu tố khác. Có rất nhiều thành phần CTR trong rác thải có thể tái chế, tái sử dụng.
Vì vậy việc nghiên cứu thành phần CTRSH là điều hết sức cần thiết. Từ đó ta có cơ sở để tận dụng những thành phần có thể tái chế, tái sử dụng để phát triển kinh tế. Mỗi nguồn thải khác nhau lại có thành phần chất thải khác nhau như: Khu dân cư và thương mại có thành phần chất thải đặc trưng là thực phẩm, giấy, carton, nilon, nhựa, cao su, gỗ….