Đánh giá thực trạng và giải pháp bảo vệ môi trường tại Công ty Cổ phần Chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng

Luận văn thạc sĩ môi trường nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường tại công ty cổ phần chế biến trúc tre, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Hoàng Thúy Diệu
• Người hướng dẫn: Th.S Nguyễn Thị Huệ
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường tại Công ty cổ phần chế biến trúc, tre xuất khẩu Cao Bằng
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Các cơ sở nghiên cứu của đề tài
• 2.1.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.2. Khái niệm về môi trường
• 2.2. Các quy chuẩn quốc gia
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Phương pháp điều tra thu thập thông tin thứ cấp
• 3.2.2. Phương pháp tham khảo ý kiến
• 3.2.3. Phương pháp lập phiếu điều tra
• 3.2.4. Phương pháp tổng hợp, so sánh
• 3.2.5. Phương pháp kế thừa
• 3.2.6. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của phường Sông Bằng
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 4.2. Hiện trạng môi trường khu vực nhà máy bị tác động tiêu cực từ hoạt động sản xuất
• 4.2.1. Hiện trạng môi trường không khí
• 4.2.2. Hiện trạng môi trường nước
• 4.2.3. Hiện trạng môi trường đất
• 4.2.4. Hiện trạng chất thải rắn
• 4.3. Đánh giá chung về công tác quản lý, bảo vệ môi trường tại Công ty cổ phần chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng
• 4.4. Những kết quả đạt được
• 4.5. Các biện pháp bảo vệ môi trường còn tồn tại, chưa thực hiện trong quá trình hoạt động của cơ sở sản xuất
• 4.6. Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động sản xuất đến môi trường và người dân xung quanh
• 4.7. Đề xuất một số giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho công ty
• 4.7.1. Giải pháp quản lý
• 4.7.2. Giải pháp kỹ thuật
• 4.7.3. Giải pháp tuyên truyền, giáo dục
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đối với các cấp chính quyền
• 5.2. Đối với cơ quan quản lý
• 5.3. Đối với công ty
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đánh giá thực trạng môi trường tại Công ty chế biến trúc tre Cao Bằng

Công ty cổ phần chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng đã hoạt động từ năm 1995, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, thực trạng môi trường tại công ty đang gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Các nguồn gây ô nhiễm chủ yếu đến từ hoạt động sản xuất, bao gồm khí thải, nước thải và chất thải rắn. Kết quả phân tích cho thấy, môi trường không khí xung quanh nhà máy bị ô nhiễm nặng nề, với nồng độ bụi và khí độc vượt mức cho phép. Nước thải từ quá trình sản xuất cũng chứa nhiều chất ô nhiễm, ảnh hưởng đến chất lượng nước tại khu vực lân cận. Đặc biệt, chất thải rắn từ sản xuất chưa được xử lý đúng cách, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường đất. Theo khảo sát, người dân xung quanh công ty đã bày tỏ lo ngại về tình trạng ô nhiễm này, cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp khắc phục kịp thời.

1.1. Tác động của hoạt động sản xuất đến môi trường

Hoạt động sản xuất của Công ty chế biến trúc tre Cao Bằng đã tạo ra nhiều sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng, nhưng cũng gây ra những tác động môi trường tiêu cực. Khí thải từ quá trình sản xuất chứa nhiều chất độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe của công nhân và người dân xung quanh. Nước thải từ nhà máy, nếu không được xử lý đúng cách, sẽ làm ô nhiễm nguồn nước, gây hại cho hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, việc xả thải không kiểm soát có thể dẫn đến tình trạng ô nhiễm nước nghiêm trọng, ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân. Do đó, việc đánh giá và kiểm soát ô nhiễm từ hoạt động sản xuất là rất cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

II. Giải pháp bảo vệ môi trường tại Công ty

Để khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, Công ty cần triển khai các giải pháp môi trường hiệu quả. Trước hết, cần nâng cấp hệ thống xử lý nước thải để đảm bảo nước thải trước khi xả ra môi trường đạt tiêu chuẩn quy định. Việc áp dụng công nghệ xử lý hiện đại sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ môi trường nước. Thứ hai, công ty cần thực hiện các biện pháp quản lý môi trường chặt chẽ hơn, bao gồm việc kiểm soát chất thải rắn và khí thải. Cần có kế hoạch thu gom và xử lý chất thải rắn một cách hợp lý, tránh tình trạng xả thải bừa bãi. Cuối cùng, công ty nên tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục cho công nhân và cộng đồng về ý thức bảo vệ môi trường, nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của mọi người trong việc bảo vệ thiên nhiên.

2.1. Nâng cao hiệu quả hệ thống xử lý chất thải

Hệ thống xử lý chất thải của Công ty cần được nâng cấp để đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường. Việc đầu tư vào công nghệ xử lý tiên tiến sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm từ nước thải và khí thải. Cần thực hiện các biện pháp kiểm soát ô nhiễm, như lắp đặt hệ thống cảm biến để theo dõi chất lượng nước và không khí. Đồng thời, công ty cũng nên hợp tác với các cơ quan chức năng để thực hiện các chương trình giám sát môi trường định kỳ, nhằm đảm bảo rằng các tiêu chuẩn về chất lượng môi trường được tuân thủ.

III. Đánh giá chung về công tác bảo vệ môi trường

Công tác bảo vệ môi trường tại Công ty chế biến trúc tre Cao Bằng hiện đang gặp nhiều khó khăn. Mặc dù công ty đã có những nỗ lực trong việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, nhưng vẫn còn nhiều tồn tại cần khắc phục. Việc đánh giá môi trường cần được thực hiện thường xuyên để phát hiện kịp thời các vấn đề ô nhiễm. Công ty cần xây dựng một chính sách bảo vệ môi trường rõ ràng, với các mục tiêu cụ thể và biện pháp thực hiện hiệu quả. Sự tham gia của cộng đồng và các cơ quan chức năng trong công tác bảo vệ môi trường cũng rất quan trọng, giúp nâng cao hiệu quả và tính bền vững của các giải pháp đã đề xuất.

3.1. Tầm quan trọng của chính sách bảo vệ môi trường

Chính sách bảo vệ môi trường là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của Công ty. Một chính sách rõ ràng sẽ giúp công ty xác định được các mục tiêu cụ thể trong công tác bảo vệ môi trường, từ đó triển khai các biện pháp phù hợp. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong công ty và các cơ quan chức năng để đảm bảo rằng các hoạt động sản xuất không gây hại đến môi trường. Đồng thời, việc xây dựng mối quan hệ tốt với cộng đồng cũng sẽ giúp công ty nhận được sự ủng hộ và hợp tác trong các hoạt động bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây trúc sào (Phyllostachys pubescens) là loài lâm sản ngoài gỗ có giá trị kinh tế cao, đặc biệt thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại các huyện vùng cao của tỉnh Cao Bằng như Bảo Lạc, Nguyên Bình, Thông Nông và Hòa An. Việc phát triển vùng nguyên liệu và chế biến trúc sào đóng vai trò chủ lực trong công tác xóa đói giảm nghèo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - nông thôn tại địa phương.

Công ty Cổ phần Chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng (tiền thân là Xí nghiệp Chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng, thành lập ngày 05/11/1994, chính thức hoạt động từ tháng 01/1995) là doanh nghiệp duy nhất trên địa bàn tỉnh chế biến quy mô công nghiệp các sản phẩm từ trúc tre, nổi bật với thương hiệu Chiếu trúc Cao Sơn. Doanh nghiệp tạo việc làm ổn định cho hơn 300 lao động và tiêu thụ khối lượng lớn trúc sào nguyên liệu. Tuy nhiên, quy trình xử lý nguyên liệu có sử dụng hóa chất (NaOH, H₂O₂), công đoạn luộc, rửa, chẻ nan, dệt chiếu và đốt lò hơi đã phát sinh lượng lớn nước thải, khí thải, bụi, tiếng ồn và phế phẩm rắn. Ngày 25/04/2012, xưởng chế biến Trúc tre Nà Cạn thuộc công ty đã bị đưa vào danh sách các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng theo Quyết định số 447/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng.

Khóa luận tốt nghiệp được thực hiện nhằm giải quyết các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể sau:

1. Mục tiêu nghiên cứu:

   • Đánh giá thực trạng môi trường (môi trường không khí, môi trường nước, môi trường đất và chất thải rắn) tại khu vực xưởng chế biến của công ty.
   • Đánh giá hiện trạng công tác quản lý và hiệu quả của các công trình bảo vệ môi trường đang vận hành tại cơ sở.
   • Đề xuất các giải pháp quản lý, kỹ thuật và tuyên truyền khả thi nhằm khắc phục các tồn tại, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

2. Nội dung và nhiệm vụ nghiên cứu:

   • Điều tra, thu thập số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của phường Sông Bằng, thành phố Cao Bằng.
   • Khảo sát thực trạng dây chuyền công nghệ sản xuất, định mức tiêu hao nguyên, nhiên liệu, hóa chất và nguồn gốc phát sinh chất thải.
   • Đánh giá chất lượng môi trường không khí xung quanh, nước thải sản xuất, nước thải sinh hoạt và chất thải rắn thông qua số liệu quan trắc thực tế và điều tra xã hội học.
   • Đánh giá ảnh hưởng từ hoạt động của nhà máy đến đời sống cộng đồng dân cư xung quanh.
   • Xây dựng hệ thống giải pháp giảm thiểu ô nhiễm phù hợp với điều kiện vận hành thực tế của nhà máy.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

   • Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng môi trường đất, nước, không khí, chất thải rắn và công tác quản lý, bảo vệ môi trường tại cơ sở sản xuất.
   • Phạm vi không gian: Xưởng chế biến Trúc tre Nà Cạn thuộc Công ty Cổ phần Chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng, đặt tại Tổ 23, phường Sông Bằng, thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng (tổng diện tích mặt bằng 10.000 m²).
   • Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ tháng 05/2014 đến tháng 08/2014; số liệu quan trắc môi trường kế thừa từ đợt đo đạc năm 2013 của Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cao Bằng.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở khoa học dựa trên các định nghĩa chuẩn hóa về môi trường và ô nhiễm môi trường của Hội nghị Stockholm (1972), UNESCO (1981), các giáo trình chuyên ngành Khoa học Môi trường và Điều 3, Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường năm 2005. Đề tài phân loại cụ thể các nguồn phát sinh, cơ chế lan truyền và tác động của ô nhiễm không khí (bụi, CO, SO₂, NOₓ), ô nhiễm nước (hữu cơ, kiềm, chất dinh dưỡng, vi sinh vật) và ô nhiễm đất do hoạt động sản xuất công nghiệp.

Hệ thống căn cứ pháp lý và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia được tác giả sử dụng làm thước đo đánh giá gồm:

• Văn bản pháp luật: Luật Bảo vệ môi trường 2005; Luật Tài nguyên nước 2012 (Luật số 17/2012/QH13); Chỉ thị số 36-CT/TW của Bộ Chính trị; Nghị định số 80/2006/NĐ-CP và Nghị định số 21/2008/NĐ-CP; Nghị định số 117/2009/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; Nghị định số 29/2011/NĐ-CP; Nghị định số 59/2007/NĐ-CP về quản lý chất thải rắn; Thông tư số 26/2011/TT-BTNMT; Thông tư số 12/2011/TT-BTNMT về quản lý chất thải nguy hại.
• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia áp dụng:
  • QCVN 05:2009/BTNMT: Chất lượng không khí xung quanh.
  • QCVN 06:2009/BTNMT: Một số chất độc hại trong không khí xung quanh.
  • QCVN 26:2010/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tiếng ồn.
  • QCVN 08:2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt.
  • QCVN 14:2008/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải sinh hoạt (Cột B).
  • QCVN 40:2011/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp (Cột B).
  • QCVN 19:2009/BTNMT và QCVN 20:2009/BTNMT: Khí thải công nghiệp.
  • QCVN 07:2009/BTNMT: Ngưỡng chất thải nguy hại.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa nghiên cứu bàn giấy và khảo sát thực địa:

• Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp: Thu thập dữ liệu khí tượng, thủy văn, điều kiện kinh tế - xã hội phường Sông Bằng; số liệu quy mô sản xuất, thiết bị, mặt bằng, tiêu hao nguyên liệu của công ty; số liệu quan trắc từ Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cao Bằng.
• Phương pháp khảo sát thực địa: Khảo sát toàn bộ dây chuyền sản xuất từ khâu nhập nguyên liệu trúc, cắt khúc, luộc/tẩy, chẻ vót nan, sấy, dệt chiếu, mài tăm đến lò hơi và các công trình xử lý chất thải.
• Phương pháp điều tra xã hội học bằng phiếu hỏi:
  • Lập và phát 50 phiếu điều tra cán bộ, công nhân viên nhà máy về hiện trạng phát sinh chất thải rắn.
  • Lập và phát 50 phiếu điều tra ngẫu nhiên người dân tại các tổ 1, tổ 2 và tổ 3 phường Sông Bằng về mức độ ảnh hưởng của tiếng ồn, mùi, khói bụi và nước thải từ nhà máy đến đời sống dân sinh.
• Phương pháp tổng hợp, so sánh và thống kê: Tập hợp dữ liệu đo đạc nồng độ các chất ô nhiễm trong không khí, nước thải sản xuất, nước thải sinh hoạt và so sánh trực tiếp với các giới hạn nồng độ cho phép trong các QCVN tương ứng.
• Phương pháp tham khảo ý kiến chuyên gia: Trao đổi chuyên môn với cán bộ Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cao Bằng và giảng viên hướng dẫn.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ tiềm năng vùng nguyên liệu trúc sào tại các huyện Bảo Lạc, Nguyên Bình, Thông Nông của tỉnh Cao Bằng và thực tế hoạt động chế biến tại Công ty Cổ phần Chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng. Mặc dù doanh nghiệp đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế và tiêu thụ nông lâm sản, việc xử lý chất thải chưa đồng bộ đã dẫn đến nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng, khiến cơ sở bị xử lý theo Quyết định 447/QĐ-UBND. Chương này xác định rõ mục đích nghiên cứu, yêu cầu khoa học và ý nghĩa lý luận, thực tiễn của khóa luận.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở khoa học về môi trường, các dạng ô nhiễm công nghiệp và khung pháp lý hiện hành tại Việt Nam. Về cơ sở thực tiễn, tác giả tổng hợp tình hình ngành mây tre quốc tế (vai trò của Mạng lưới Mây Tre Quốc tế - INBAR thành lập năm 1993; công nghiệp tre Trung Quốc đạt doanh số 70 tỷ Nhân dân tệ, tạo 35 triệu việc làm). Tại Việt Nam, diện tích rừng tre trúc đạt 1.563.253 ha (tính đến tháng 12/2011), đóng góp kim ngạch xuất khẩu lớn nhưng các làng nghề chế biến như Yên Tiến (Nam Định) hay Quảng Phú Cầu (Hà Nội) đang đối mặt với ô nhiễm nước thải (COD, BOD₅ vượt quy chuẩn) và chất thải rắn nghiêm trọng. Tại Cao Bằng, vùng nguyên liệu trúc sào đạt 3.200 ha (sản lượng khai thác 5 triệu cây/năm); công ty đạt doanh thu hơn 50 tỷ đồng năm 2013 và sản xuất hơn 42.000 tấm chiếu trong 4 tháng đầu năm 2014, khẳng định vị thế thương hiệu Chiếu trúc Cao Sơn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể đối tượng nghiên cứu là chất lượng các thành phần môi trường và công tác bảo vệ môi trường tại xưởng chế biến Nà Cạn (diện tích 10.000 m²). Thiết lập khung nội dung gồm 5 phần việc chính và trình bày quy trình thực hiện 6 phương pháp nghiên cứu: thu thập dữ liệu thứ cấp, điều tra thực địa, tham vấn chuyên gia, điều tra phiếu xã hội học (100 phiếu chia đều cho công nhân và người dân), kế thừa tài liệu quan trắc và phương pháp so sánh đối chiếu quy chuẩn môi trường.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung toàn bộ các phát hiện và số liệu định lượng của khóa luận:

• Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội phường Sông Bằng: Diện tích 785 ha, 23 tổ dân phố; nhiệt độ trung bình 21,6°C, lượng mưa trung bình 1.737 mm/năm; chịu ảnh hưởng thủy văn của sông Bằng Giang và sông Hiến.
• Hiện trạng mặt bằng và dây chuyền sản xuất của nhà máy: Diện tích văn phòng (300 m²), kho nguyên liệu 2 và 4 (mỗi kho 800 m²), xưởng cắt khúc chẻ nan (1.800 m²), xưởng dệt (700 m²), lò hơi (300 m²). Tiêu thụ nguyên liệu chính gồm 4.500 m³ trúc sào/năm (~2 triệu cây), sợi dệt 15.000 kg/năm, vải phin 450.000 m³/năm, viền nilon 15 tấn/năm, keo Urea Formaldehyde 12.000 kg/năm, hóa chất NaOH 600 kg/năm, H₂O₂ 50% 3.000 kg/năm; điện năng 20.000 kWh/tháng; nước sinh hoạt 5 m³/ngày, nước cấp lò hơi 5 m³/ngày, nước rửa trúc 20 m³/ngày.
• Hiện trạng môi trường không khí: Đo đạc tại 3 vị trí (xưởng chẻ nan, cách cổng 100m, cách tường rào 10m hướng Đông Bắc) cho thấy các chỉ tiêu bụi lơ lửng (0,147 - 0,25 mg/m³), NO₂ (0,022 - 0,029 mg/m³), SO₂ (0,022 - 0,026 mg/m³), CO (0,97 - 1,58 mg/m³), NH₃ (<0,01 - 0,014 mg/m³), H₂S (không phát hiện) và tiếng ồn (50,7 - 65 dBA) đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2009/BTNMT, QCVN 06:2009/BTNMT và QCVN 26:2010/BTNMT.
• Hiện trạng môi trường nước:
  • Nước thải sản xuất (lưu lượng ~20 m³/ngày) chứa hàm lượng chất ô nhiễm rất cao: pH = 9,4 (vượt ngưỡng 5,5 - 9), COD = 612 mg/l (vượt 4 lần QCVN 40:2011/BTNMT Cột B), BOD₅ = 403,7 mg/l (vượt 8 lần), Tổng Phốt pho = 39,2 mg/l (vượt 6,6 lần), Phenol = 2,6 mg/l (vượt 5 lần), Coliform = 15.200 vi khuẩn/100ml (vượt 3 lần).
  • Nước thải sinh hoạt (lưu lượng ~10 m³/ngày) sau bể tự hoại có TSS = 312 mg/l (vượt 3,1 lần QCVN 14:2008/BTNMT Cột B) và Coliform = 22.000 MPN/100ml (vượt 4,4 lần).
  • Nước mưa chảy tràn dùng chung hệ thống cống rãnh với nước thải gây quá tải và nguy cơ ô nhiễm cục bộ sông Bằng Giang.
• Hiện trạng chất thải rắn: Chất thải sinh hoạt phát sinh 201,6 kg/ngày (từ 252 người, định mức 0,8 kg/người/ngày; trong đó rác hữu cơ chiếm 70%, kim loại/bao bì 20,5%, nilon/cao su 5,5%, giấy carton 4%) được Công ty Môi trường đô thị thu gom. Chất thải sản xuất phát sinh khoảng 4 tấn/ngày (3 tấn mùn/đầu mẩu cấp làm nhiên liệu cho lò hơi LG 3/8KE2 thay than đá giúp tiết kiệm chi phí; 1 tấn bán cho dân làm chất đốt; tro đốt cấp cho dân bón ruộng).
• Đánh giá công tác bảo vệ môi trường: Công ty đã chuyển đổi thành công nhiên liệu lò hơi sang sinh khối, có bể dập bụi bằng nước và bể tự hoại 3 ngăn. Tồn tại lớn nhất là hệ thống xử lý nước thải sản xuất chỉ qua 2 bể lắng cơ học thô sơ với thời gian lưu 48 giờ, không đủ khả năng phân hủy lignin và các hợp chất hữu cơ, gây tràn ứ và xả nước thải đen sẫm, hôi thối ra môi trường.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp các kết luận chính về mặt đạt được và hạn chế môi trường tại cơ sở. Kiến nghị cụ thể với UBND tỉnh Cao Bằng và Sở Tài nguyên và Môi trường về việc tăng cường kiểm tra, hỗ trợ kỹ thuật; kiến nghị công ty đầu tư xây dựng trạm xử lý nước thải chuyên dụng và tách riêng hệ thống thoát nước mưa.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đưa ra các số liệu thực nghiệm định lượng rõ ràng phản ánh chất lượng các thành phần môi trường tại cơ sở:

1. Bảng số liệu quan trắc chất lượng môi trường không khí và tiếng ồn

Vị trí quan trắc	Bụi lơ lửng (mg/m³)	NO₂ (mg/m³)	SO₂ (mg/m³)	CO (mg/m³)	NH₃ (mg/m³)	H₂S (mg/m³)	Tiếng ồn (dBA)
Phân xưởng chẻ vót nan	0,250	0,022	0,022	0,97	0,014	KPH	65,0
Cách cổng chính 100m (hướng nhà thi đấu)	0,147	0,025	0,022	1,44	<0,010	KPH	58,8
Cách tường rào 10m (hướng Đông Bắc)	0,152	0,029	0,026	1,58	0,011	KPH	50,7
Quy chuẩn đối chiếu (QCVN 05, 06, 26)	0,300	0,200	0,350	30,00	0,200	0,042	70,0

(Ghi chú: KPH - Không phát hiện).

2. Bảng phân tích các thông số ô nhiễm trong nước thải sản xuất và sinh hoạt

Thông số phân tích	Đơn vị tính	Nước thải sản xuất	QCVN 40:2011/BTNMT (Cột B)	Nước thải sinh hoạt	QCVN 14:2008/BTNMT (Cột B)
pH	-	9,4	5,5 - 9,0	7,47	5,0 - 9,0
Nhiệt độ	°C	22,7	40	27,51	-
TSS (Chất rắn lơ lửng)	mg/l	354	-	312	100
COD	mg/l	612	150	867,3	-
BOD₅	mg/l	403,7	50	-	-
Tổng Nitơ	mg/l	38,2	40	-	-
Tổng Phốt pho	mg/l	39,2	6	-	-
Amoni (NH₄⁺)	mg/l	0,6	10	-	-
Tổng Phenol	mg/l	2,6	0,5	-	-
Sunfua (S²⁻)	mg/l	0,31	0,5	-	-
Asen (As)	mg/l	0,08	0,1	0,00019	-
Chì (Pb)	mg/l	0,01	0,5	0,00047	-
Cadimi (Cd)	mg/l	0,05	0,1	0,00024	-
Thủy ngân (Hg)	mg/l	0,01	0,01	0,00011	-
Tổng Coliform	Vi khuẩn/100ml	15.200	5.000	22.000 (MPN)	5.000 (MPN)

3. Đóng góp và giải pháp đề xuất từ nghiên cứu

• Đánh giá hiệu quả mô hình kinh tế tuần hoàn chất thải rắn: Phân tích chi tiết giải pháp kỹ thuật sử dụng lò hơi ống nước tuần hoàn tự nhiên model LG 3/8KE2 (công suất sinh hơi 3.000 kg/h, áp suất 8 kg/cm², nhiệt độ 174°C). Việc dùng 3 tấn mùn và đầu mẩu trúc/ngày làm chất đốt thay thế than đá đã giải quyết triệt để chất thải rắn sản xuất và tiết kiệm chi phí nhiên liệu hàng tỷ đồng mỗi năm cho doanh nghiệp.
• Chỉ rõ nguyên nhân thất bại của hệ thống xử lý nước thải: Chứng minh hệ thống xử lý nước thải hiện hữu không đạt yêu cầu do xây dựng thiếu tính toán lưu lượng, dung tích bể lắng nhỏ, thời gian lưu chỉ đạt 48 giờ trong khi nước thải ngâm tẩy trúc chứa lignin khó phân hủy sinh học tự nhiên, dẫn đến tình trạng ô nhiễm vượt quy chuẩn từ 3 đến 8 lần.
• Hệ thống giải pháp tác giả đề xuất:
  • Giải pháp kỹ thuật: Cải tạo, xây mới trạm xử lý nước thải sản xuất kết hợp hóa lý (keo tụ/tạo bông để khử kiềm, phenol và chất rắn) với xử lý sinh học yếm khí - hiếu khí; tách riêng mạng lưới thu gom nước mưa chảy tràn và nước thải sản xuất; định kỳ nạo vét bùn lắng tại bể dập bụi lò hơi và bể tự hoại.
  • Giải pháp quản lý và giáo dục: Ban hành quy chế vận hành an toàn hóa chất NaOH, H₂O₂; trang bị đầy đủ bảo hộ lao động cho công nhân xưởng chẻ nan và vận hành lò hơi; tổ chức đào tạo nội bộ định kỳ về nhận thức bảo vệ môi trường.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Số liệu phân tích hóa lý môi trường không khí và nước thải được kế thừa từ một đợt quan trắc duy nhất của Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Cao Bằng trong năm 2013, chưa theo dõi được biến thiên nồng độ chất ô nhiễm theo mùa sản xuất (mùa khô và mùa mưa).
  • Số liệu thống kê về điều kiện kinh tế - xã hội của địa bàn nghiên cứu (phường Sông Bằng) dựa trên báo cáo hành chính từ năm 2006, chưa cập nhật sát thời điểm thực hiện khóa luận (2014).
  • Khóa luận dừng lại ở mức đề xuất định hướng giải pháp kỹ thuật, chưa tính toán thiết kế chi tiết quy mô công trình, thông số công nghệ và dự toán kinh phí đầu tư trạm xử lý nước thải mới.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Nghiên cứu thực nghiệm quy trình công nghệ xử lý nước thải chế biến tre trúc đặc thù (giàu lignin và phenol) ở quy mô pilot nhằm xác định chính xác liều lượng hóa chất keo tụ và thời gian lưu nước tối ưu.
  • Đánh giá khả năng chịu tải và khả năng tự làm sạch của nguồn tiếp nhận là sông Bằng Giang đối với nước thải của các cơ sở công nghiệp trên địa bàn thành phố Cao Bằng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Quản lý Môi trường cần tài liệu thực tế về đánh giá tác động môi trường trong ngành chế biến lâm sản ngoài gỗ.
  • Cán bộ quản lý môi trường tại các Chi cục Bảo vệ Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường các tỉnh miền núi có vùng nguyên liệu mây tre trúc (Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Hòa Bình, Thanh Hóa).
  • Ban giám đốc và cán bộ kỹ thuật của các nhà máy sản xuất chiếu trúc, mành rèm, tăm tre trong việc quản lý chất thải và chuyển đổi nhiên liệu lò hơi.
• Nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Bảng cân bằng dòng vật chất nguyên liệu, hóa chất (NaOH, H₂O₂, keo UF) và năng lượng của một nhà máy chế biến trúc quy mô 4.500 m³ nguyên liệu/năm.
  • Cấu tạo chi tiết và thông số vận hành của hệ thống lò hơi đốt sinh khối (mùn và đầu mẩu tre trúc) công suất 3 tấn hơi/h.
  • Bộ số liệu thực tế về tính chất ô nhiễm đặc trưng của nước thải ngâm, tẩy, luộc trúc sào.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nhiên liệu vận hành lò hơi của công ty là gì và đem lại hiệu quả kinh tế - môi trường ra sao? Công ty sử dụng lò hơi LG 3/8KE2 (công suất sinh hơi định mức 3.000 kg/h, áp suất làm việc 8 kg/cm², nhiệt độ 174°C) vận hành bằng 3 tấn/ngày mùn và đầu mẩu trúc phế thải phát sinh từ xưởng chẻ nan. Giải pháp này giúp công ty thay thế hoàn toàn than đá, tiết kiệm hàng tỷ đồng tiền nhiên liệu mỗi năm, xử lý triệt để 75% lượng chất thải rắn sản xuất (3/4 tấn) và tro xỉ phát sinh được tận dụng cung cấp cho người dân làm phân bón.

2. Nước thải sản xuất của nhà máy có những chỉ tiêu nào vượt ngưỡng QCVN 40:2011/BTNMT (Cột B)? Kết quả phân tích mẫu nước thải sản xuất (lưu lượng ~20 m³/ngày) cho thấy 6 thông số vượt quy chuẩn kỹ thuật: pH đạt 9,4 (giới hạn 5,5 - 9,0); COD đạt 612 mg/l (vượt 4,08 lần mức quy định 150 mg/l); BOD₅ đạt 403,7 mg/l (vượt 8,07 lần mức quy định 50 mg/l); Tổng Phốt pho đạt 39,2 mg/l (vượt 6,53 lần mức quy định 6 mg/l); Tổng Phenol đạt 2,6 mg/l (vượt 5,2 lần mức quy định 0,5 mg/l); Tổng Coliform đạt 15.200 vi khuẩn/100ml (vượt 3,04 lần mức quy định 5.000 vi khuẩn/100ml).

3. Tại sao hệ thống xử lý nước thải sản xuất của công ty hoạt động không hiệu quả? Hệ thống xử lý nước thải của công ty được xây dựng đơn giản, không qua tính toán thiết kế kỹ thuật dựa trên lưu lượng nước cấp đầu vào. Nước thải chỉ được dẫn qua bể lắng cặn thô rồi đưa vào hệ thống lắng phân hủy tự nhiên với thời gian lưu quá ngắn (chỉ 48 giờ), không bổ sung các công đoạn hóa lý để trung hòa độ kiềm (từ NaOH) và tách chiết hợp chất hữu cơ khó phân hủy (lignin, phenol), dẫn đến hiện tượng bùn lắng đầy ứ, nước thải bốc mùi hôi thối và đổi màu xanh đen sẫm trước khi xả ra mương dẫn.

4. Môi trường không khí xung quanh nhà máy có bị ô nhiễm không? Số liệu đo đạc tại 3 vị trí (phân xưởng chẻ nan, cách cổng 100m và cách tường rào 10m) cho thấy chất lượng môi trường không khí xung quanh hoàn toàn đạt quy chuẩn: nồng độ bụi lơ lửng dao động từ 0,147 - 0,250 mg/m³ (dưới mức 0,3 mg/m³ của QCVN 05:2009/BTNMT), khí NO₂ từ 0,022 - 0,029 mg/m³, SO₂ từ 0,022 - 0,026 mg/m³, CO từ 0,97 - 1,58 mg/m³, tiếng ồn dao động 50,7 - 65 dBA (dưới mức 70 dBA của QCVN 26:2010/BTNMT), các khí độc H₂S không phát hiện và NH₃ ở mức rất thấp.

5. Lượng chất thải rắn sinh hoạt hàng ngày của nhà máy là bao nhiêu và được xử lý như thế nào? Với tổng số 252 người (22 cán bộ và 230 công nhân), lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ước tính là 201,6 kg/ngày (định mức 0,8 kg/người/ngày). Cơ cấu thành phần gồm: 70% rác thực phẩm hữu cơ, 20,5% vỏ hộp kim loại/bao bì, 5,5% nilon/chất dẻo/cao su và 4% giấy carton/gỗ. Toàn bộ lượng rác thải này được thu gom tập trung vào các thùng chứa nội bộ và được Công ty Đầu tư Phát triển và Môi trường vận chuyển định kỳ về bãi chôn lấp tập trung của thành phố.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Thúy Diệu đã phản ánh trung thực, toàn diện hiện trạng quản lý môi trường tại Công ty Cổ phần Chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng tại thời điểm năm 2014. Nghiên cứu đã chỉ rõ điểm sáng trong việc tái sử dụng hiệu quả chất thải rắn làm nhiên liệu cho lò hơi sinh khối, đồng thời cung cấp các dẫn chứng định lượng chính xác về tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng của nguồn nước thải sản xuất vượt quy chuẩn xả thải từ 3 đến 8 lần. Kết quả của đề tài là nguồn tài liệu thực tiễn có giá trị khoa học, hỗ trợ đắc lực cho doanh nghiệp và các cơ quan quản lý nhà nước tỉnh Cao Bằng trong việc định hình các giải pháp xử lý dứt điểm điểm nóng ô nhiễm môi trường công nghiệp trên địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Tre, trúc là loại cây mọc phổ biến ở Việt Nam và đã trở thành một biểu tượng của làng quê Việt Nam. Tre, trúc mọc từ thành thị đến nông thôn, từ đồng bằng đến miền núi, từ nam chí bắc chỗ nào cũng có tre, trúc. Tre, trúc cũng được gây trồng và sử dụng rộng rãi trong nhân dân từ lâu đời. Ở nông thôn chúng ta trước đây hầu như tất cả vật dụng trong đời sống, sản xuất đều được làm từ tre, trúc.

Các cụ ta ngày xưa không chỉ dùng chiếu cói mà còn dùng cả chiếu trúc, không chỉ bàn ghế gỗ mà còn dùng cả bàn ghế, tủ, giường làm bằng tre, trúc. Những đồ dùng và vật trang trí bằng tre, trúc có giá trị sử dụng cao bởi sự tiện lợi và thoải mái của loài cây thân thuộc với quê hương. Ngày nay, tuy tốc độ đô thị hóa cao, nhiều vật dụng thay thế nhưng cây tre, trúc cũng không thể vắng bóng. Tỉnh Cao Bằng là vùng đất được thiên ưu đãi, khí hậu ôn hoà, cây cối xanh tốt quanh năm.

Đặc biệt điều kiện khí hậu, đất đai tại một số vùng của các huyện: Bảo Lạc, Nguyên Bình, Thông Nông, Hoà An phù hợp cho cây trúc sào phát triển. Từ nhiều năm nay, cây trúc sào trở thành cây xoá đói giảm nghèo hiệu quả của nông dân. Để khai thác hiệu quả tiềm năng về đất rừng và giá trị kinh tế mà cây trúc mang lại tỉnh Cao Bằng đã đầu tư dây chuyền sản xuất chế biến trúc, làm ra nhiều sản phẩm, như: bàn, ghế, chiếu, mành trúc, gạy sào, rèm, tăm… phục vụ nhu cầu sử dụng trong nước và xuất khẩu. Ngày 05/11/1994 Công ty cổ phần chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng, tiền thân là xí nghiệp chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng, được thành lập với ngành nghề chính là chế biến lâm sản, sản phẩm mũi nhọn là trúc, tre xuất khẩu.

Tháng 01 năm 1995 công ty chính thức đi vào hoạt động Hoạt động sản xuất của Công ty không những tạo ra các sản phẩm phục vụ cho người tiêu dùng trong nước, trong tỉnh mà còn là mặt hàng xuất khẩu nổi tiếng và có thương hiệu như chiếu trúc Cao Sơn. Công ty đã và đang đóng góp một nguồn thu lớn cho tỉnh Cao Bằng, cho sự phát triển kinh tế, xã hội của địa phương, góp phần giải quyết nhu cầu việc làm cho người lao động n 2 trên địa bàn Tỉnh. Tuy nhiên bên cạnh những hiệu quả mà công ty đã mang lại thì cũng có không ít những ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường. Xuất phát từ vấn đề thực tế trên và được sự nhất trí của Ban chủ nhiệm khoa Môi trường, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường tại Công ty cổ phần chế biến trúc, tre xuất khẩu Cao Bằng”, để đánh giá thực trạng môi trường và đề ra được những giải pháp góp phần bảo vệ môi trường tại khu vực cơ sở sản xuất.

Mục đích nghiên cứu - Đánh giá thực trạng môi trường ( đất, nước, không khí, hiện trạng chất thải rắn) và công tác bảo vệ môi trường của Công ty cổ phần chế biến trúc tre xuất khẩu Cao Bằng. - Đề xuất một số giải pháp khắc phục những hạn chế còn tồn tại và phát huy những thành tích đã đạt được nhằm ngăn ngừa giảm thiểu ô nhiễm. Yêu cầu của đề tài - Thông tin và số liệu thu được phải chính xác, khách quan, trung thực - Các mẫu nghiên cứu và phân tích phải đẩm bảo tính khoa học và đại diện cho khu vực nghiên cứu. - Kết quả phân tích phải chính xác - Giải pháp kiến nghị đưa ra phải thực tế, có tính khả thi và phù hợp với điều kiện của nhà máy 1.

Ý nghĩa của đề tài a. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học - Thời gian làm đề tài tốt nghiệp là dịp sinh viên tự khẳng định mình, biến những kiến thức đã học thành kiến thức của mình. Cũng qua quá trình làm đề tài học được cách làm việc nghiên cứu độc lập, tính kỉ luật trong công việc, tiếp cận dần với công việc và rút ra kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác nghiên cứu sau này - Vận dụng và phát huy được những kiến thức đã học, kĩ năng, cơ hội cọ sát với những kiến thức thực tiễn cho bản thân phục vụ cho công tác sau này. - Kết quả của đề tài là nguồn tài liệu tham khảo tài liệu thứ cấp là thông tin cơ sở trong công tác đánh giá thực trạng môi trường và các giải pháp bảo vệ môi trường.

n 3 - Qua quá trình tìm hiểu và đánh giá có cái nhìn tổng quan về hiện trạng môi trường và sự hiệu quả của các biện pháp bảo vệ môi trường đang sử dụng trong nhà máy.Đó là những tiền đề để có những biện pháp,đề xuất điều chỉnh cho công tác bảo vệ môi trường của nhà máy phù hợp với điều kiện tương lai. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất - Đánh giá ảnh hưởng của nhà máy sản xuất trúc tre xuất khẩu tới môi trường. - Đánh giá hiệu quả của hệ thống xử lý chất thải của nhà máy - Đề xuất những giải pháp quản lý, giảm thiểu và xử lý ô nhiễm môi trường n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Các cơ sở nghiên cứu của đề tài 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Khái niệm về môi trường Môi trường là một khái niệm rất rộng, được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau, đặc biệt từ sau hội nghị Stockholm về môi trường và con người năm 1972. Tuỳ vào mục đích nghiên cứu, lĩnh vực mà người nghiên cứu có những định nghĩa cho phù hợp. Một số định nghĩa về môi trường: * Định nghĩa 1: Theo định nghĩa rộng nhất thì môi trường là tập hợp các điều kiện và hiện tượng bên ngoài có ảnh hưởng tới một vật thể hoặc sự kiện. Bất cứ một vật thể, một sự kiện nào cũng tồn tại và diễn biến trong một môi trường.

Theo Lê Văn Khoa, đối với cơ thể sống thì “Môi trường sống” là tổng hợp những điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới đời sống và sự phát triển của cơ thể [5]. * Định nghĩa 2: Môi trường bao gồm tất cả những gì bao quannh sinh vật, tất cả các yếu tố vô sinh và hữu sinh có tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên sự sống, phát triển và sinh sản của sinh vật. Theo tác giả Hoàng Đức Nhuận, môi trường có các thành phần chính tác động qua lại lẫn nhau: Môi trường tự nhiên bao gồm nước, không khí, đất đai, ánh sáng và các sinh vật. Môi trường kiến tạo gồm những cảnh quan được thay đổi do con người.

Môi trường không gian gồm những yếu tố về địa điểm, khoảng cách, mật độ, phương hướng và sự thay đổi trong môi trường [5]. * Định nghĩa 3: Theo Vũ Trung Tạng thì môi trường là một phần của ngoại cảnh, bao gồm các hiện tượng và các thực thể của tự nhiên,… mà ở đó, cá thể, quần thể, loài,… có quan hệ trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các phản ứng thích nghi của mình [5]. n 5 Đối với con người, môi trường chứa đựng nội dung rộng. Theo định nghĩa của UNESCO (1981) thì môi trường của con người bao gồm toàn bộ các hệ thống tự nhiên và các hệ thống do con người tạo ra, những cái hữu hình (tập quán, niềm tin…) trong đó con người sống và lao động, họ khai thác các tài nguyên thiên nhiên và nhân tạo nhằm thoả mãn những nhu cầu của mình Như vậy, môi trường sống đối với con người không chỉ là nơi tồn tại, sinh trưởng và phát triển cho một thực thể sinh vật và con người mà còn là “khung cảnh của cuộc sống, của lao động và sự vui chơi giải trí của con người”[5].

Để thống nhất về mặt nhận thức, chúng ta sử dụng định nghĩa trong Luật Bảo vệ môi trường đã được Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 29 tháng 11 năm 2005, định nghĩa như sau: “Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật”[7]. Khái niệm về ô nhiễm môi trường Theo Điều 6 Luật Bảo vệ môi trường Việt Nam 2005 : “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với tiêu chuẩn môi trường, gây ảnh hưởng xấu đến con người, sinh vật”[7]. Trên thế giới, ô nhiễm môi trường được hiểu là việc chuyển các chất thải hoặc năng lượng vào môi trường đến mức có khả năng gây hại đến sức khoẻ con người, đến sự phát triển sinh vật hoặc làm suy giảm chất lượng môi trường. Các tác nhân gây ô nhiềm bao gồm các chất thải ở dạng khí (khí thải), lỏng (nước thải), rắn (chất thải rắn) chứa hoá chất hoặc tác nhân vật lý, sinh học và các dạng năng lượng như nhiệt độ, bức xạ.

Tuy nhiên, môi trường chỉ được xem là bị ô nhiễm nếu trong đó hàm lượng, nồng độ các tác nhân trên đạt đến mức có khả năng tác động xấu đến con người, sinh vật và vật liệu [7]. Ô nhiễm môi trường không khí Ô nhiễm không khí là sự có mặt một chất lạ hoặc một sự biến đổi quan trọng trong thành phần không khí, làm cho không khí không sạch hoặc gây ra sự toả mùi, có mùi khó chịu, giảm tầm nhìn xa (do bụi). n 6 Có rất nhiều nguồn gây ô nhiễm không khí. Có thể chia ra thành nguồn tự nhiên và nguồn nhân tạo.

- Nguồn tự nhiên: + Núi lửa: Núi lửa phun ra những nham thạch nóng và nhiều khói bụi giàu sunfua, mêtan và những loại khí khác. Không khí chứa bụi lan toả đi rất xa vì nó được phun lên rất cao. + Cháy rừng: Các đám cháy rừng và đồng cỏ bởi các quá trình tự nhiên xảy ra do sấm chớp, cọ sát giữa thảm thực vật khô như tre, cỏ. Các đám cháy này thường lan truyền rộng, phát thải nhiều bụi và khí.

+ Bão bụi gây nên do gió mạnh và bão, mưa bào mòn đất sa mạc, đất trồng và gió thổi tung lên thành bụi. Nước biển bốc hơi và cùng với sóng biển tung bọt mang theo bụi muối lan truyền vào không khí. + Các quá trình phân huỷ, thối rữa xác động, thực vật tự nhiên cũng phát thải nhiều chất khí, các phản ứng hoá học giữa những khí tự nhiên hình thành các khí sunfua, nitrit, các loại muối v. Các loại bụi, khí này đều gây ô nhiễm không khí.