Đánh Giá Tác Động Của Dồn Điền Đổi Thửa Đến Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Tiên Lữ, Tỉnh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp phân tích vnua đánh giá tác động của dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp tại huyện tiên lữ tỉnh hưng, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Nguyễn Hồng Phong
• Người hướng dẫn: PGS. Cao Việt Hà
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh Giá Tác Động Của Dồn Điền Đổi Thửa Đến Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Tiên Lữ, Tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Chính sách quản lý và sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam
• 2.2. Sự phát triển của quản lý ruộng đất sau thời kỳ đổi mới (từ 1986 đến nay)
• 2.3. Tổng quan chung về dồn điền đổi thửa
• 2.3.1. Khái niệm, nguyên nhân, mục đích và vai trò của dồn điền đổi thửa trong nông nghiệp
• 2.3.2. Kinh nghiệm về tích tụ và tập trung ruộng đất của một số nước trên thế giới
• 2.3.3. Nghiên cứu tình hình dồn điền đổi thửa ở Việt Nam
• 2.4. Tác động của dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp
• 2.4.1. Tác động của dồn điền đổi thửa đến thay đổi phương thức sản xuất
• 2.4.2. Tác động của dồn điền đổi thửa đến cơ sở hạ tầng sản xuất nông nghiệp
• 2.4.3. Tác động của dồn điền đổi thửa đến phát triển các hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp
• 2.4.4. Tác động của dồn điền đổi thửa đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp
• 2.4.5. Tác động của dồn điền đổi thửa đến mức đầu tư chi phí sản xuất, nâng cao kết quả sản xuất và tăng thu nhập cho người dân
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu một số đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Tiên Lữ có liên quan đến sản xuất nông nghiệp
• 3.2.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Tiên Lữ trong giai đoạn 2012-2018
• 3.2.3. Kết quả thực hiện công tác dồn điều đổi thửa ở huyện Tiên Lữ đến năm 2018
• 3.2.4. Đánh giá tác động của dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp của huyện Tiên Lữ
• 3.2.5. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp chọn địa điểm nghiên cứu
• 3.3.3. Phương pháp phỏng vấn nhanh nông thôn
• 3.3.4. Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế sử dụng đất nông nghiệp
• 3.3.5. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Tiên Lữ
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 4.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên
• 4.2.1. Tình hình quản lý đất đai
• 4.2.2. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Tiên Lữ 2018
• 4.2.3. Biến động sử dụng đất nông nghiệp của huyện Tiên Lữ giai đoạn 2012-2018
• 4.2.4. Thực trạng và kết quả thực hiện công tác dồn điền đổi thửa ở huyện Tiên Lữ đến năm 2018
• 4.2.5. Các văn bản pháp lý của huyện Tiên Lữ và tỉnh Hưng Yên
• 4.3. Quá trình tổ chức thực hiện dồn điền đổi thửa
• 4.4. Kết quả dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ
• 4.5. Đánh giá tác động của việc dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp của huyện Tiên Lữ
• 4.5.1. Tác động của việc dồn điền đổi thửa đến cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp
• 4.5.2. Tác động của việc dồn điền đổi thửa đến cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp
• 4.5.3. Tác động của việc dồn điền đổi thửa tới phương thức sản xuất nông nghiệp
• 4.5.4. Tác động của việc dồn điền đổi thửa tới hiệu quả về kinh tế sản xuất nông nghiệp
• 4.5.5. Một số hạn chế, khó khăn và ảnh hưởng không mong muốn về sử dụng đất sau dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Tiên Lữ
• 4.6. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 4.6.1. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 4.6.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp sau khi dồn điền đổi thửa
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Tác Động Dồn Điền Đổi Thửa

Dồn điền đổi thửa là một trong những chính sách quan trọng nhằm cải thiện hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Chính sách này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng manh mún ruộng đất mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất. Việc đánh giá tác động của dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp là cần thiết để xác định hiệu quả và những thách thức mà người nông dân đang phải đối mặt.

1.1. Khái Niệm Dồn Điền Đổi Thửa Trong Nông Nghiệp

Dồn điền đổi thửa là quá trình tổ chức lại ruộng đất nhằm tạo ra những thửa đất lớn hơn, giúp nông dân dễ dàng hơn trong việc canh tác và quản lý. Quá trình này không chỉ đơn thuần là thay đổi vị trí thửa đất mà còn liên quan đến việc quy hoạch lại hệ thống hạ tầng nông nghiệp.

1.2. Tình Hình Sản Xuất Nông Nghiệp Tại Huyện Tiên Lữ

Huyện Tiên Lữ là một huyện thuần nông với nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, tình trạng phân tán ruộng đất đã gây khó khăn cho việc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật và nâng cao năng suất. Việc dồn điền đổi thửa được xem là giải pháp cần thiết để khắc phục tình trạng này.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Dồn Điền Đổi Thửa

Mặc dù dồn điền đổi thửa mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Việc thay đổi thói quen canh tác của nông dân, cũng như sự đồng thuận trong cộng đồng là những vấn đề cần được giải quyết. Ngoài ra, việc quản lý và giám sát quá trình dồn điền cũng cần được chú trọng để đảm bảo tính hiệu quả.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Thay Đổi Thói Quen Canh Tác

Nông dân thường có thói quen canh tác lâu đời, việc thay đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang quy mô lớn đòi hỏi thời gian và sự nỗ lực không nhỏ. Sự kháng cự từ phía nông dân có thể làm chậm tiến độ thực hiện dồn điền đổi thửa.

2.2. Sự Đồng Thuận Trong Cộng Đồng

Để dồn điền đổi thửa thành công, sự đồng thuận của cộng đồng là rất quan trọng. Các cuộc họp, hội thảo cần được tổ chức để giải thích rõ ràng về lợi ích của việc dồn điền đổi thửa, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong cộng đồng.

III. Phương Pháp Dồn Điền Đổi Thửa Hiệu Quả

Để thực hiện dồn điền đổi thửa một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp khoa học và hợp lý. Việc quy hoạch đất đai, xây dựng hệ thống hạ tầng nông nghiệp và đào tạo kỹ thuật cho nông dân là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất.

3.1. Quy Hoạch Đất Đai Hợp Lý

Quy hoạch đất đai cần được thực hiện một cách khoa học, đảm bảo rằng các thửa đất được dồn điền có thể phục vụ cho các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tạo ra sự bền vững trong sản xuất nông nghiệp.

3.2. Đào Tạo Kỹ Thuật Cho Nông Dân

Đào tạo kỹ thuật cho nông dân là một phần không thể thiếu trong quá trình dồn điền đổi thửa. Các chương trình tập huấn cần được tổ chức thường xuyên để nông dân có thể nắm bắt được các kỹ thuật canh tác mới, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy dồn điền đổi thửa đã mang lại nhiều lợi ích cho sản xuất nông nghiệp tại huyện Tiên Lữ. Năng suất cây trồng đã tăng lên đáng kể, đồng thời việc áp dụng cơ giới hóa cũng trở nên dễ dàng hơn. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để có những điều chỉnh kịp thời.

4.1. Tăng Năng Suất Cây Trồng

Sau khi thực hiện dồn điền đổi thửa, năng suất lúa đã tăng từ 61 tạ/ha lên 64 tạ/ha. Điều này cho thấy việc tổ chức lại ruộng đất đã giúp nông dân tối ưu hóa quy trình sản xuất.

4.2. Cải Thiện Hệ Thống Hạ Tầng Nông Nghiệp

Hệ thống kênh mương và giao thông nội đồng đã được cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển nông sản và áp dụng công nghệ mới trong sản xuất.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai

Dồn điền đổi thửa là một chính sách cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại huyện Tiên Lữ. Tuy nhiên, để đạt được kết quả bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng nông dân. Định hướng trong tương lai là tiếp tục cải thiện chính sách và tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân.

5.1. Cải Thiện Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc tiếp cận vốn và kỹ thuật sản xuất. Điều này sẽ giúp nông dân có thêm động lực để tham gia vào quá trình dồn điền đổi thửa.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Bên Liên Quan

Sự hợp tác giữa chính quyền, nông dân và các tổ chức xã hội là rất quan trọng để đảm bảo rằng quá trình dồn điền đổi thửa diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng phân tán ruộng đất theo Nghị định 64/NĐ-CP năm 1993 từng đóng vai trò lịch sử quan trọng nhưng đã tạo ra sự manh mún nghiêm trọng, với bình quân mỗi hộ nông dân tại khu vực Đồng bằng sông Hồng quản lý khoảng 7 đến 8 thửa đất rải rác. Tình trạng này làm gia tăng chi phí sản xuất, lãng phí quỹ đất dành cho bờ thửa và trở thành rào cản lớn đối với việc đưa cơ giới hóa vào đồng ruộng. Luận văn tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Đánh giá toàn diện tác động của công tác dồn điền đổi thửa đến hiệu quả sản xuất nông nghiệp và biến động sử dụng đất tại huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài là phân tích thực trạng dồn điền đổi thửa giai đoạn 2012 - 2018, lượng hóa các tác động kinh tế - kỹ thuật trên đất trồng trọt và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sau dồn đổi. Phạm vi nghiên cứu được triển khai trên toàn bộ địa bàn 14 xã và 1 thị trấn thuộc huyện Tiên Lữ với tổng diện tích tự nhiên 7.859,36 ha, trong đó đi sâu khảo sát thực chứng tại 2 xã điểm là Trung Dũng và Đức Thắng trong khung thời gian từ năm 2012 đến năm 2018.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình được chứng minh qua các chỉ số cụ thể: công tác dồn điền đổi thửa đã giúp địa phương giảm thành công 30.969 thửa đất manh mún, tạo tiền đề nâng giá trị sản xuất thu được trên 1 ha đất canh tác đạt 115 triệu đồng và thúc đẩy thu nhập từ trồng trọt của nông hộ tăng 2,27 lần so với thời điểm trước khi dồn đổi. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học xác đáng cho công tác quản lý quy hoạch đất đai và xây dựng nông thôn mới bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp của ba nền tảng lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết tích tụ và tập trung ruộng đất trong kinh tế nông nghiệp, Lý thuyết hiệu quả kinh tế theo quy mô (Economies of Scale) và Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp bền vững. Việc dồn ghép các ô thửa phân tán tạo điều kiện tối ưu hóa các yếu tố đầu vào, giảm chi phí biên và tăng năng suất biên của lao động nông nghiệp.

Bên cạnh đó, luận văn làm rõ 4 khái niệm cốt lõi:

• Dồn điền đổi thửa: Quá trình tập hợp, chuyển đổi các thửa ruộng nhỏ lẻ thành các thửa ruộng có diện tích lớn hơn gắn liền với chỉnh trang hạ tầng giao thông, thủy lợi nội đồng mà không làm thay đổi quyền sử dụng đất của nông dân.
• Tích tụ ruộng đất: Sự gia tăng quy mô diện tích đất đai thuộc quyền sử dụng của một chủ thể sản xuất thông qua các giao dịch chuyển nhượng, thuê đất hoặc liên kết.
• Cánh đồng mẫu lớn: Mô hình tổ chức sản xuất nông nghiệp tập trung trên diện tích rộng, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và cơ giới hóa đồng bộ.
• Hiệu quả kinh tế sử dụng đất: Mối quan hệ so sánh giữa giá trị sản phẩm thu được với toàn bộ chi phí vật chất và công lao động đầu tư trên một đơn vị diện tích.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập đầy đủ từ các báo cáo tổng kết, niên giám thống kê đất đai giai đoạn 2012 - 2018 của Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lữ, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, và Chi cục Thống kê huyện.

Phương pháp chọn mẫu khảo sát thực địa được thực hiện thông qua phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng với cỡ mẫu 60 hộ nông dân (trong đó 30 hộ tại xã Trung Dũng và 30 hộ tại xã Đức Thắng). Hai xã này được lựa chọn vì đại diện điển hình cho các vùng sinh thái nông nghiệp và là những địa phương hoàn thành dồn điền đổi thửa sớm nhất huyện. Đồng thời, nghiên cứu tiến hành phỏng vấn chuyên sâu 20 cán bộ chuyên trách gồm lãnh đạo Phòng Tài nguyên và Môi trường cùng cán bộ địa chính cấp xã.

Phương pháp phân tích số liệu sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chứng trước và sau dồn điền đổi thửa. Việc tính toán hiệu quả kinh tế được áp dụng chuẩn hóa theo Cẩm nang sử dụng đất của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn qua các chỉ tiêu: Giá trị sản xuất (GTSX), Chi phí trung gian (CPTG), Thu nhập hỗn hợp (TNHH), Hiệu quả đồng vốn (HQĐV) và Giá trị ngày công lao động (GTNC). Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm bóc tách chính xác sự biến động thuần túy về chi phí vật chất, thời gian hao phí lao động và giá trị gia tăng kinh tế thực tế của người dân sau khi tái cơ cấu đồng ruộng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác dồn điền đổi thửa đã giải quyết triệt để tình trạng phân tán đất đai trên địa bàn huyện Tiên Lữ. Trước khi dồn đổi, toàn huyện có hơn 70.021 thửa ruộng rải rác; sau khi hoàn thành tại 15/15 xã và thị trấn, tổng số thửa giảm xuống còn 39.052 thửa (giảm 30.969 thửa, tương đương tỷ lệ giảm 44,2%). Bình quân mỗi hộ nông dân từ chỗ sở hữu từ 7 đến 8 thửa nay chỉ còn từ 1,5 đến 2,5 thửa/hộ, quy mô mỗi thửa tăng gấp 2 đến 3 lần so với trước năm 2012.

Thứ hai, hạ tầng sản xuất được nâng cấp mạnh mẽ, tạo bước đột phá trong cơ giới hóa nông nghiệp. Toàn bộ hệ thống giao thông và kênh mương nội đồng được kiên cố hóa, bề mặt bờ vùng được mở rộng đạt từ 2,5 đến 4,5 mét. Điều này cho phép tỷ lệ áp dụng máy móc khâu làm đất và bơm nước tưới tiêu đạt 100%, tỷ lệ thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp đạt trên 80%. Huyện đã hình thành được 25 cánh đồng mẫu lớn với tổng diện tích 1.335 ha và 425 hộ sản xuất theo mô hình kinh tế trang trại, gia trại.

Thứ ba, hiệu quả kinh tế và năng suất cây trồng có sự gia tăng rõ rệt. Năng suất lúa bình quân toàn huyện tăng từ 61 tạ/ha năm 2012 lên 64 tạ/ha năm 2018 (tăng 4,92%). Tỷ lệ gieo cấy các giống lúa chất lượng cao đạt tới 59,5% - 61% diện tích vụ xuân. Thu nhập bình quân từ trồng trọt năm 2018 đạt mức 39,1 triệu đồng/người/năm, tăng gấp 2,27 lần so với thời điểm trước dồn đổi năm 2012.

Thứ tư, thúc đẩy chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu cây trồng và cơ cấu lao động. Tỷ trọng ngành trồng trọt thuần túy trong cơ cấu nông nghiệp giảm từ 29,77% năm 2012 xuống 26,6% năm 2018 để nhường chỗ cho các mô hình có giá trị cao hơn. Toàn huyện đã chuyển đổi linh hoạt sang trồng hơn 600 ha cây ăn quả chuyên canh (chủ lực là nhãn lồng với sản lượng ổn định đạt 7.000 tấn/năm) và hơn 400 ha nuôi trồng thủy sản tập trung, nâng sản lượng cá thịt đạt 3.900 tấn/năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự bứt phá về hiệu quả kinh tế là do việc sắp xếp lại đồng ruộng đã giúp nông dân tiết kiệm 35% đến 40% công lao động đi lại ("chạy đồng"), đồng thời giảm thiểu đáng kể thất thoát giống, phân bón và chi phí dịch vụ bảo vệ thực vật. Khi diện tích thửa lớn, các hộ gia đình tự tin đầu tư máy làm đất đa năng, máy cấy và hệ thống tưới tiêu tự động.

Các phát hiện này có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ cột đôi so sánh số lượng thửa đất trước và sau dồn điền đổi thửa tại 15 đơn vị hành chính, cùng biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu chuyển dịch kinh tế nông nghiệp huyện Tiên Lữ giai đoạn 2012 - 2018. Bảng tổng hợp các chỉ số tài chính (GTSX, CPTG, TNHH) giúp minh chứng rõ nét mức độ tối ưu hóa chi phí sản xuất trên từng hécta đất canh tác.

Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu thực tiễn tại tỉnh Thái Bình (sau dồn đổi giảm xuống còn 1,79 thửa/hộ) và tỉnh Nam Định (giảm còn 1,5 - 2,5 thửa/hộ). Tuy nhiên, nghiên cứu tại Tiên Lữ cũng chỉ ra một số khó khăn đặc thù: địa hình đồng ruộng có sự chênh lệch cốt đất tương đối lớn dẫn đến ngập úng cục bộ vào mùa mưa tại một số xứ đồng trũng; đồng thời nguồn vốn tín dụng ưu đãi hỗ trợ phát triển các mô hình kinh tế trang trại quy mô lớn sau dồn đổi vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu của người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện và hiện đại hóa hệ thống hạ tầng thủy lợi - giao thông nội đồng. Ủy ban nhân dân huyện Tiên Lữ cùng Ủy ban nhân dân các xã cần phân bổ nguồn vốn đầu tư công để cứng hóa 100% hệ thống kênh mương cấp 1, cấp 2 và san ủi xử lý triệt để các khu vực chênh lệch cốt đất cục bộ. Mục tiêu đến năm 2025 đảm bảo toàn bộ mặt đường giao thông nội đồng đạt chuẩn bề rộng tối thiểu 4,5 mét, phục vụ tốt cho các loại phương tiện cơ giới hạng nặng vận chuyển nông sản.

Thứ hai, mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi phát triển kinh tế trang trại. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh huyện Tiên Lữ phối hợp với Phòng Nông nghiệp huyện triển khai các gói vay vốn trung và dài hạn với lãi suất ưu đãi giảm từ 1,5% đến 2%/năm. Mục tiêu trong giai đoạn 2020 - 2023 hỗ trợ tài chính cho ít nhất 425 hộ trang trại, gia trại trên địa bàn huyện đầu tư mua sắm máy gặt đập liên hợp, máy cấy và lắp đặt kho bảo quản nông sản sau thu hoạch.

Thứ ba, thiết lập và mở rộng các vùng sản xuất chuyên canh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Phòng Nông nghiệp huyện chủ trì quy hoạch mở rộng 25 cánh đồng mẫu lớn hiện hữu lên quy mô 2.000 ha vào năm 2025. Đồng thời, tập trung cấp mã số vùng trồng cho hơn 600 ha vùng chuyên canh nhãn đặc sản và xây dựng chuỗi liên kết bao tiêu nông sản với các doanh nghiệp chế biến tại Hà Nội và Hải Phòng.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác đào tạo nghề và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật. Trung tâm Khuyến nông huyện và Hội Nông dân tổ chức các khóa tập huấn kỹ thuật canh tác lúa theo tiêu chuẩn VietGAP, kỹ thuật chiết ghép và phòng trừ sâu bệnh sinh học. Mục tiêu hàng năm giai đoạn 2020 - 2025 đào tạo kỹ thuật chuyên sâu cho trên 70% số lao động nông nghiệp tại các xã chuyển đổi như Trung Dũng và Đức Thắng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước ngành Tài nguyên - Môi trường và Nông nghiệp cấp huyện, xã: Nắm vững quy trình tổ chức dồn điền đổi thửa thực tế, kỹ năng xử lý biến động hồ sơ địa chính và bài học kinh nghiệm trong quy hoạch xây dựng nông thôn mới.
• Các nhà nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học ngành Quản lý đất đai, Kinh tế nông nghiệp: Sử dụng khung lý thuyết, phương pháp đánh giá định lượng hiệu quả kinh tế sử dụng đất (GTSX, HQĐV, GTNC) và nguồn số liệu thứ cấp chuẩn xác cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
• Chủ nhiệm hợp tác xã nông nghiệp và các chủ hộ trang trại: Tham khảo mô hình cánh đồng mẫu lớn, phương thức tổ chức dồn ghép cơ giới hóa sản xuất đồng bộ để tối ưu hóa chi phí đầu tư và nâng cao thu nhập trên diện tích canh tác lớn.
• Các chuyên gia tư vấn quy hoạch và tổ chức phát triển nông thôn: Vận dụng giải pháp khắc phục các tác động ngoài mong muốn sau dồn đổi như san ủi mặt bằng cốt đất, thiết kế hệ thống tưới tiêu và định hướng chuyển dịch cơ cấu lao động dư thừa.

Câu hỏi thường gặp

1. Công tác dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ đã giúp giảm số lượng thửa đất cụ thể như thế nào? Quá trình dồn điền đổi thửa tại 15/15 xã, thị trấn đã giúp giảm từ hơn 70.021 thửa xuống còn 39.052 thửa đất (giảm 30.969 thửa, tương đương giảm 44,2%). Bình quân mỗi hộ nông dân chỉ còn quản lý từ 1,5 đến 2,5 thửa ruộng thay vì 7 đến 8 thửa phân tán như giai đoạn trước năm 2012.

2. Năng suất cây trồng và thu nhập của người dân thay đổi ra sao sau khi dồn điền đổi thửa? Năng suất lúa bình quân toàn huyện tăng từ 61 tạ/ha (năm 2012) lên 64 tạ/ha (năm 2018). Giá trị sản phẩm trên 1 ha canh tác đạt 115 triệu đồng và thu nhập bình quân từ trồng trọt của nông hộ đạt 39,1 triệu đồng/năm, tăng gấp 2,27 lần so với thời điểm trước dồn đổi.

3. Luận văn đã áp dụng cỡ mẫu và phương pháp điều tra thực địa nào để đảm bảo độ tin cậy? Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng với cỡ mẫu khảo sát trực tiếp 60 hộ nông dân tại 2 xã điểm Trung Dũng và Đức Thắng (30 hộ/xã), kết hợp phỏng vấn sâu 20 cán bộ quản lý đất đai và địa chính cơ sở để thu thập dữ liệu khách quan.

4. Dồn điền đổi thửa tác động như thế nào đến khả năng cơ giới hóa sản xuất nông nghiệp? Việc quy hoạch lại bờ vùng và mở rộng diện tích thửa đất đã giúp tỷ lệ cơ giới hóa khâu làm đất và tưới tiêu đạt 100%, khâu thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp đạt trên 80%, đồng thời tạo điều kiện hình thành 25 cánh đồng mẫu lớn với tổng diện tích 1.335 ha.

5. Hạn chế và thách thức lớn nhất trong quản lý đất đai sau dồn đổi tại Tiên Lữ là gì? Hạn chế chủ yếu là sự chênh lệch cốt đất tự nhiên giữa các thửa gây ngập úng cục bộ vào mùa mưa tại một số vùng trũng, cùng với việc thiếu hụt nguồn vốn vay ưu đãi để các nông hộ đầu tư mở rộng quy mô trang trại tập trung.

Kết luận

• Luận văn đã tổng kết toàn diện quá trình dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ, hoàn thành mục tiêu giảm 30.969 thửa đất manh mún trên địa bàn 15/15 xã, thị trấn.
• Khẳng định tác động tích cực của dồn đổi ruộng đất thông qua việc nâng năng suất lúa lên 64 tạ/ha và gia tăng thu nhập từ trồng trọt của người dân lên gấp 2,27 lần.
• Đánh giá thành công việc kiến thiết hạ tầng đồng ruộng, đưa mức độ cơ giới hóa khâu làm đất đạt 100% và xây dựng thành công 25 cánh đồng mẫu lớn với quy mô 1.335 ha.
• Nhận diện chính xác các rào cản về cốt đất chênh lệch và nguồn vốn tín dụng trang trại, làm cơ sở khoa học đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ đến năm 2025.
• Đóng góp nguồn tư liệu thực tiễn quý giá phục vụ công tác quản lý quy hoạch đất đai và nhân rộng mô hình sản xuất nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn tại các tỉnh Đồng bằng sông Hồng.

Các cơ quan quản lý nhà nước, nhà khoa học và các đơn vị nghiên cứu quan tâm có thể khai thác chi tiết các mô hình tính toán hiệu quả kinh tế cùng bộ cơ sở dữ liệu thực địa trong toàn văn luận văn thạc sĩ để ứng dụng vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN HỒNG PHONG ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA DỒN ĐIỀN ĐỔI THỬA ĐẾN SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆPTẠI HUYỆN TIÊN LỮ, TỈNH HƯNG YÊN Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Cao Việt Hà NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN - Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. - Tôi cam đoan rằng, các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc và mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn.

Hà Nội, ngày 21 tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Hồng Phong i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này ngoài sự nỗ lực của bản thân tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của cơ quan, các thầy cô, bạn bè đồng nghiệp và gia đình. Trước tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Cao Việt Hà người đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn và đóng góp những ý kiến quý báu trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn. Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản lý đất đai, Ban quản lý đào tạo – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giảng dạy, hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của UBND huyện Tiên Lữ, Phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê, cấp uỷ chính quyền và bà con nhân dân các xã Trung Dũng và Đức Thắng đã tạo điều kiện về thời gian và cung cấp số liệu cho đề tài này. Cuối cùng, tôi xin trân trọng cám ơn các bạn học viên cùng lớp, những người thân trong gia đình và bạn bè đã giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày 21 tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Hồng Phong ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. viii Danh mục hình. ix Trích yếu luận văn.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Chính sách quản lý và sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam. Sự phát triển của quản lý ruộng đất sau thời kỳ đổi mới (từ 1986 đến nay). Tổng quan chung về dồn điền đổi thửa.

Khái niệm, nguyên nhân, mục đích và vai trò của dồn điền đổi thửa trong nông nghiệp. Kinh nghiệm về tích tụ và tập trung ruộng đất của một số nước trên thế giới. Nghiên cứu tình hình dồn điền đổi thửa ở Việt Nam. Tác động của dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp.

Tác động của dồn điền đổi thửa đến thay đổi phương thức sản xuất. Tác động của dồn điền đổi thửa đến cơ sở hạ tầng sản xuất nông nghiệp. Tác động của dồn điền đổi thửa đến phát triển các hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp. 21 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Tác động của dồn điền đổi thửa đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Tác động của dồn điền đổi thửa đến mức đầu tư chi phí sản xuất, nâng cao kết quả sản xuất và tăng thu nhập cho người dân. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu một số đặc điểm về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của huyện Tiên Lữ có liên quan đến sản xuất nông nghiệp. Tình hình quản lý và sử dụng đất của huyện Tiên Lữ trong giai đoạn 2012- 2018. Kết quả thực hiện công tác dồn điều đổi thửa ở huyện Tiên Lữ đến năm 2018 .4 Đánh giá tác động của dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp của huyện Tiên Lữ.

Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu thứ cấp. Phương pháp chọn địa điểm nghiên cứu.

Phương pháp phỏng vấn nhanh nông thôn. Phương pháp xác định hiệu quả kinh tế sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu, tài liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Tiên Lữ. Điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Tình hình quản lý và sử dụng đất huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

Tình hình quản lý đất đai. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Tiên Lữ 2018. Biến động sử dụng đất nông nghiệp của huyện Tiên Lữ gia đoạn 2012- 2018. Thực trạng và kết quả thực hiện công tác dồn điền đổi thửa ở huyện Tiên Lữ đến năm 2018.

44 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các văn bản pháp lý của huyện Tiên Lữ và tỉnh Hưng Yên. Quá trình tổ chức thực hiện dồn điền đổi thửa. Kết quả dồn điền đổi thửa tại huyện Tiên Lữ.

Đánh giá tác động của việc dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp của huyện Tiên Lữ. Tác động của việc dồn điền đổi thửa đến cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. Tác động của việc dồn điền đổi thửa đến cơ sở hạ tầng phục vụ nông nghiệp. Tác động của việc dồn điền đổi thửa tới phương thức sản xuất nông nghiệp.

Tác động của việc dồn điền đổi thửa tới hiệu quả về kinh tế sản xuất nông nghiệp. Một số hạn chế, khó khăn và ảnh hưởng không mong muốn về sử dụng đất sau dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Tiên Lữ. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp sau khi dồn điền đổi thửa. Kết luận và kiến nghị. 76 Tài liệu tham khảo. 77 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt BCĐ Ban chỉ đạo BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật CNH - HĐH Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CNQSDĐ Chứng nhận quyền sử dụng đất CP Chính phủ CT Chỉ thị DĐĐT Dồn điền đổi thửa ĐA Đề án ĐBSH Đồng bằng sông Hồng ĐVT Đơn vị tính GCN Giấy chứng nhận GTSX Giá trị sản xuất GTNĐ Giao thông nội đồng HD Hướng dẫn HH Hiện hành HTX Hợp tác xã HU Huyện ủy KH Kế hoạch KHKT Khoa học kỹ thuật KT - XH Kinh tế - xã hội MTTQ Mặt trận tổ quốc MTQG Mục tiêu quốc gia NĐ Nghị định PNN Phi nông nghiệp NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NTM Nông thôn mới vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chữ viết tắt Nghĩa tiếng việt NTTS Nuôi trồng thủy sản NQ Nghị quyết SNN Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn SS So sánh STNMT Sở Tài nguyên và Môi trường QĐ Quyết định TDTT Thể dục thể thao THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông TTCN Tiểu thủ công nghiệp TTg Thủ tướng Chính phủ TW Trung ương UBND Ủy ban nhân dân SXNN Sản xuất nông nghiệp vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Tình hình tích tụ ruộng đất của các trang trại ở một số nước Âu, Mỹ. Tình hình tích tụ ruộng đất ở một số nước Châu Á. Mức độ manh mún ruộng đất ở các vùng trong cả nước. Tổng hợp số lượng bản đồ địa chính của huyện Tiên Lữ.

Hiện trạng và dự kiến quy hoạch phát triển nông thôn huyện đến năm 2020. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp huyện Tiên Lữ 2018. Biến động sử dụng đất năm 2012-2018 của huyện Tiên Lữ. Kết quả dồn điền đổi thửa trên địa bàn huyện Tiên Lữ.

Chuyển dich cơ cấu đất sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2012-2018. Giao thông và thủy lợi nội đồng huyện Tiên Lữ và 2 xã điểm. Ý kiến của người dân về hệ thống tưới tiêu sau khi thực hiện DĐĐT. Sự thay đổi vật tư và các thiết bị phục vụ sản xuất sau khi dồn điền đổi thửa ở 2 xã điều tra.

Kết quả điều tra, phỏng vấn hộ dân đối về dồn điền đổi thửa (n=60). Kết quả điều tra, phỏng vấn cán bộ (n=20). Quá trình phát triển trang trại giai đoạn 2012 -2018. Số lượng gia súc, gia cầm huyện Tiên Lữ năm 2012 và năm 2018.

Kết quả điều tra, phỏng vấn hộ dân về sử dụng đất trước và sau dồn điền đổi thửa (n=30 hộ/xã). Chuyển dịch cơ cấu lao động ở xã Trung Dũng và Đức Thắng trước và sau dồn điền đổi thửa (n=30 hộ/xã). 67 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ hành chính huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

Cơ cấu kinh tế của huyện Tiên Lữ năm 2018. Cơ cấu kinh tế trong lĩnh vực nông nghiệp của Tiên Lữ năm 2018. Biểu đồ cơ cấu đất nông nghiệp huyện Tiên Lữ giai đoạn 2012-2018. Các bước thực hiện dồn điền đổi thửa ở huyện Tiên Lữ.

Diện tích gieo trồng các cây trồng chính. Đường giao thông nội đồng và kênh tưới cứng hóa ở xã Đức Thắng. Áp dụng cơ giới hóa vào sản xuất nông nghiệp ở xã Đức Thắng và Trung Dũng sau khi dồn điền đổi thửa. Mô hình cánh đồng mẫu lớn (2,5ha) và mô hình trồng nấm ở xã Trung Dũng.

Mô hình trang trại ở xã Trung Dũng năm 2018 .11 Giá trị sản phẩm thu được trên 1 hécta đất trồng trọt. 67 ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Nguyễn Hồng Phong Tên luận văn: “Đánh giá tác động của dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp tại huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên” Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu: - Nghiên cứu tác động của công tác dồn điền đổi thửa đến sản xuất nông nghiệp huyện Tiên Lữ trong giai đoạn 2012-2018.