Đánh giá ảnh hưởng của các hoạt động du lịch đến môi trường tại chùa Hương, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích hay đánh giá ảnh hưởng của các hoạt động du lịch đến môi trường tại khu du lịch chùa hương xã hương, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Phạm Thị Phương Lan
• Người hướng dẫn: Pgs. Bùi Xuân Dũng
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh giá ảnh hưởng của hoạt động du lịch đến môi trường tại khu du lịch Chùa Hương, xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Mối quan hệ giữa môi trường và du lịch
• 1.3. Tác động của du lịch đến môi trường
• 1.3.1. Những tác động tích cực
• 1.3.2. Những tác động tiêu cực
• 1.4. Các nghiên cứu tại Việt Nam về tác động của các hoạt động du lịch đến môi trường và khu vực nghiên cứu
• 1.4.1. Các nghiên cứu tại Việt Nam về tác động của các hoạt động du lịch đến môi trường
• 1.4.2. Các nghiên cứu tại chùa Hương
• 2. CHƯƠNG II: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Xác định hiện trạng của hoạt động du lịch tại chùa Hương
• 2.3.2. Đánh giá đặc điểm rác thải từ các hoạt động du lịch tại chùa Hương
• 2.3.3. Nghiên cứu đánh giá chất lượng môi trường nước
• 2.3.4. Đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động từ nước thải, rác thải đến môi trường chùa Hương
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Xác định đặc điểm của hoạt động du lịch tại chùa Hương
• 2.4.2. Đánh giá đặc điểm rác thải từ các hoạt động du lịch tại chùa Hương
• 2.4.3. Nghiên cứu đánh giá chất lượng môi trường nước
• 2.4.4. Đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động từ nước thải, rác thải đến môi trường chùa Hương
• 3. CHƯƠNG III: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát điều kiện tự nhiên
• 3.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4. CHƯƠNG IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng hoạt động du lịch tại chùa Hương
• 4.2. Công tác quản lý sử dụng đất tại khu di tích chùa Hương
• 4.3. Công tác quản lý và tổ chức lễ hội tại chùa Hương
• 4.4. Các tuyến du lịch chính tại chùa Hương
• 4.5. Đặc điểm khách du lịch đến với Chùa Hương
• 4.6. Đánh giá sức chứa của khu du lịch Hương Sơn
• 4.7. Các dịch vụ, thương mại tại chùa Hương
• 4.8. Đặc điểm rác thải từ các hoạt động du lịch tại chùa Hương
• 4.8.1. Nguồn phát sinh rác thải
• 4.8.2. Khối lượng rác thải phát sinh
• 4.8.3. Phân loại, thành phần rác thải
• 4.8.4. Công tác thu gom, vận chuyển rác thải
• 4.8.5. Công tác xử lý rác thải
• 4.8.6. Tác động của rác thải sinh hoạt đến môi trường và sức khỏe cộng đồng
• 4.9. Nghiên cứu đánh giá chất lượng môi trường nước
• 4.9.1. Hiện trạng nước mặt suối Yến
• 4.9.2. Nguồn gây ô nhiễm nước mặt suối Yến
• 4.9.3. Thành phần, tính chất, ước tính lượng nước thải phát sinh
• 4.9.4. Biện pháp xử lý nước thải đang được áp dụng tại Hương Sơn
• 4.10. Đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường chùa Hương
• 4.10.1. Cơ sở đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường chùa Hương
• 4.10.2. Nhóm giải pháp cơ chế, chính sách đối với chính quyền địa phương
• 4.10.3. Giải pháp truyền thông, tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng. Tăng cường sự tham gia trực tiếp của người dân trong việc bảo vệ môi trường
• 4.10.4. Giải pháp về quy hoạch khu vực kinh doanh dịch vụ
• 4.10.5. Các giải pháp về khoa học kỹ thuật và công nghệ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của du lịch đến môi trường tại chùa Hương

Chùa Hương, một trong những điểm du lịch nổi tiếng tại Hà Nội, không chỉ thu hút du khách bởi vẻ đẹp thiên nhiên mà còn bởi giá trị văn hóa tâm linh. Tuy nhiên, sự gia tăng lượng khách du lịch đã tạo ra những tác động đáng kể đến môi trường tại đây. Việc đánh giá những tác động này là cần thiết để bảo vệ và phát triển bền vững khu du lịch.

1.1. Khái niệm về du lịch và môi trường

Du lịch được định nghĩa là hoạt động của con người khi di chuyển đến một địa điểm khác để tham quan, nghỉ ngơi. Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và nhân tạo ảnh hưởng đến sự sống và phát triển của con người và sinh vật.

1.2. Mối quan hệ giữa du lịch và môi trường

Hoạt động du lịch có mối quan hệ chặt chẽ với môi trường. Du lịch không chỉ khai thác tài nguyên thiên nhiên mà còn có thể cải thiện môi trường thông qua các dự án bảo tồn và phát triển bền vững.

II. Những thách thức môi trường do du lịch tại chùa Hương

Sự gia tăng lượng khách du lịch tại chùa Hương đã dẫn đến nhiều thách thức cho môi trường. Các vấn đề như ô nhiễm rác thải, nước thải và sự suy giảm chất lượng không khí đang ngày càng trở nên nghiêm trọng.

2.1. Ô nhiễm rác thải từ hoạt động du lịch

Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh từ du khách tại chùa Hương đã tăng lên đáng kể, gây áp lực lên hệ thống quản lý rác thải địa phương.

2.2. Ô nhiễm nước và ảnh hưởng đến hệ sinh thái

Nước thải từ các hoạt động du lịch không được xử lý đúng cách đã dẫn đến ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng.

III. Phương pháp đánh giá tác động môi trường tại chùa Hương

Để đánh giá tác động của du lịch đến môi trường tại chùa Hương, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu và phân tích sẽ giúp xác định mức độ ảnh hưởng và đề xuất giải pháp.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu có thể được thu thập thông qua khảo sát, phỏng vấn và quan sát thực địa để đánh giá hiện trạng môi trường tại khu du lịch.

3.2. Phân tích tác động môi trường

Sử dụng các chỉ số môi trường để phân tích tác động của du lịch đến chất lượng không khí, nước và đất tại chùa Hương.

IV. Giải pháp bảo vệ môi trường tại chùa Hương

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của du lịch đến môi trường, cần có các giải pháp cụ thể và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và du khách về bảo vệ môi trường là rất quan trọng.

4.1. Tăng cường quản lý rác thải

Cần cải thiện hệ thống thu gom và xử lý rác thải, đồng thời khuyến khích du khách sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường.

4.2. Giáo dục và nâng cao nhận thức

Tổ chức các chương trình giáo dục về bảo vệ môi trường cho cộng đồng và du khách nhằm nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc quản lý hiệu quả các hoạt động du lịch có thể giúp bảo vệ môi trường tại chùa Hương. Các giải pháp đề xuất sẽ được áp dụng để cải thiện tình hình hiện tại.

5.1. Đánh giá hiệu quả các giải pháp

Theo dõi và đánh giá hiệu quả của các giải pháp bảo vệ môi trường đã được triển khai tại chùa Hương.

5.2. Ứng dụng mô hình du lịch bền vững

Áp dụng mô hình du lịch bền vững để phát triển khu du lịch chùa Hương, đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của du lịch tại chùa Hương

Việc đánh giá tác động của du lịch đến môi trường tại chùa Hương là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Tương lai của du lịch tại đây phụ thuộc vào khả năng quản lý và bảo vệ môi trường.

6.1. Tương lai của du lịch bền vững

Du lịch bền vững sẽ là hướng đi chính cho chùa Hương trong tương lai, giúp bảo tồn giá trị văn hóa và thiên nhiên.

6.2. Khuyến nghị cho các nhà quản lý

Các nhà quản lý cần có những chính sách và kế hoạch cụ thể để phát triển du lịch bền vững tại chùa Hương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành du lịch toàn cầu năm 2016 đóng góp trực tiếp 2,3 nghìn tỷ USD vào GDP thế giới, chiếm tỷ trọng 3,1% và tạo ra khoảng 109 triệu việc làm. Tại Việt Nam, du lịch ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng với 10 triệu lượt khách quốc tế và 62 triệu lượt khách nội địa trong năm 2016, đóng góp trực tiếp 6,8% GDP quốc gia. Hòa chung xu thế đó, Khu di tích và thắng cảnh Hương Sơn thuộc huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội, cách trung tâm thủ đô khoảng 50 km, là điểm đến tâm linh và danh thắng nổi tiếng với bề dày lịch sử hơn 500 năm. Điểm nhấn nổi bật của quần thể là động Hương Tích được mệnh danh "Nam thiên đệ nhất động", nằm xen giữa 3.320,41 ha rừng đặc dụng với độ che phủ 48%.

Tuy nhiên, đặc thù mùa vụ tạo nên sức ép môi trường nghiêm trọng khi lễ hội Chùa Hương diễn ra trong 3 tháng đầu năm thu hút từ 1,2 đến 1,4 triệu lượt khách, chiếm tới 90% tổng lượng du khách cả năm. Dòng người đổ về ồ ạt trong thời gian ngắn khiến lượng chất thải rắn sinh hoạt và nước thải gia tăng đột biến, đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái và cảnh quan suối Yến. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn tập trung đánh giá hiện trạng hoạt động du lịch, định lượng phát sinh rác thải, kiểm định chất lượng nước mặt suối Yến trong giai đoạn từ tháng 11/2017 đến tháng 4/2018, đồng thời kế thừa chuỗi dữ liệu 2009-2018. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học thực chứng giúp xác định ngưỡng chịu tải sinh thái và xây dựng các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, bảo tồn nguồn gen 873 loài thực vật quý hiếm tại khu di tích.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển du lịch bền vững theo Luật Du lịch năm 2017, khẳng định sự phát triển du lịch phải đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Khái niệm môi trường được tiếp cận theo Điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 như một hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ với hoạt động của con người.

Khung phân tích trung tâm là mô hình sức tải du lịch của Ceballos-Lascurain với hai chỉ tiêu nòng cốt: sức tải vật lý (PCC) và sức tải thực tế (ERCC). Mô hình này cho phép trừ đi các hệ số hiệu chỉnh giới hạn về điều kiện tự nhiên như 114 ngày mưa trung bình mỗi năm và 150 ngày nắng gắt mùa hè tại Hương Sơn. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết lan truyền chất ô nhiễm trong môi trường nước mặt và lý thuyết quản lý chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) tại các điểm đến du lịch tâm linh, nơi chịu tác động mạnh từ chất thải hữu cơ và bao bì tiêu dùng nhanh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp đa dạng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy khoa học cao:

• Thu thập và kế thừa dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp số liệu thống kê du khách, hiện trạng sử dụng 4.089 ha đất tự nhiên xã Hương Sơn và các báo cáo môi trường giai đoạn 2009-2018 từ Ban quản lý khu di tích và Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ Đức.
• Khảo sát xã hội học: Cỡ mẫu điều tra gồm 100 phiếu câu hỏi cấu trúc, phân bổ cho 70 khách du lịch nội địa và 30 hộ kinh doanh dịch vụ tại các khu vực tập trung đông người như Bến Trò, sân Thiên Trù và Động Hương Tích. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được lựa chọn nhằm phản ánh chân thực nhận thức của từng nhóm chủ thể. Ngoài ra, tác giả phỏng vấn sâu 3 cán bộ quản lý di tích và 3 công nhân vệ sinh môi trường với tần suất 2 lần mỗi tháng.
• Định lượng và phân tích thành phần rác thải: Thực hiện 4 đợt lấy mẫu rác trong mùa hội năm 2018. Mỗi đợt thu thập 100 kg mẫu rác đại diện từ 6 nhà hàng ăn uống (30 kg), 2 nhà trọ (10 kg), trụ sở Ban quản lý (10 kg), 5 quầy hàng rong (10 kg) và rác từ du khách (40 kg). Toàn bộ rác được trộn đều và rút gọn theo quy tắc đường chéo một phần tư xuống còn 20-30 kg để phân loại thủ công thành 3 nhóm: hữu cơ dễ phân hủy, tái chế và nhóm khác. Tiến hành cân ngẫu nhiên 10 xe thu gom rác đẩy tay thể tích 0,5 m3 để xác định dung trọng trung bình đạt 0,43 tấn/m3 rác thải.
• Quan trắc chất lượng nước mặt suối Yến: Lấy mẫu tại 3 vị trí trọng điểm gồm Bến Yến (N01), Núi Đổi Chèo - Cầu Hội (N02) và Bến Trò (N03) qua 2 đợt đo vào tháng 1/2018 (trước lễ hội) và tháng 4/2018 (cao điểm lễ hội). Quy trình lấy mẫu cách bờ 1 m, độ sâu 25-30 cm theo tiêu chuẩn TCVN 6663-6:2008. Các mẫu được bảo quản tối và gửi đến phòng thí nghiệm của Viện Công nghệ Môi trường trong vòng 24 giờ để phân tích 9 chỉ tiêu: pH, DO, BOD5, COD, TSS, NH4+, PO43-, Coliform và E.coli. Kết quả được đối chiếu trực tiếp với QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực địa và xử lý dữ liệu thực nghiệm đã chỉ ra 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, lượng khách du lịch vượt ngưỡng sức tải cục bộ trong mùa lễ hội. Khảo sát chuỗi số liệu 2009-2018 cho thấy lượng du khách liên tục duy trì ở mức trên 1,3 triệu lượt mỗi năm. Trong những ngày cao điểm như ngày mùng 6 tháng Giêng hay các kỳ nghỉ cuối tuần, lưu lượng khách tại tuyến Hương Tích vượt xa sức chứa thực tế ERCC, gây nên tình trạng ùn tắc kéo dài từ Bến Trò lên đến động Hương Tích.

Thứ hai, khối lượng rác thải phát sinh tăng đột biến với thành phần phức tạp. Với dung trọng 0,43 tấn/m3, lượng rác phát sinh trung bình trong 90 ngày lễ hội đạt hàng chục tấn mỗi ngày. Phân tích cơ cấu thành phần rác thải sinh hoạt năm 2018 xác định chất hữu cơ dễ phân hủy chiếm tỷ trọng cao nhất khoảng 52,4%, tiếp đến là nhóm nhựa, vỏ chai, túi nilon tái chế chiếm 28,6%, phần còn lại 19,0% là vàng mã, tàn hương và chất thải trơ.

Thứ ba, môi trường nước mặt suối Yến xuất hiện dấu hiệu ô nhiễm hữu cơ rõ rệt trong mùa lễ hội. Kết quả quan trắc đợt 2 (tháng 4/2018) cho thấy chỉ số oxy hòa tan (DO) giảm mạnh so với đợt 1 (tháng 1/2018), trong khi nồng độ BOD5 và COD tăng gấp 2,5 đến 3,2 lần. Tại điểm quan trắc N03 khu vực Bến Trò, hàm lượng Amoni (NH4+) và Phosphat (PO43-) vượt ngưỡng cho phép của QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1, mật độ vi khuẩn Coliform tăng vọt phản ánh sự xâm nhập của nguồn thải sinh hoạt chưa qua xử lý.

Thứ tư, công suất xử lý nước thải chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Trạm cấp nước Thiên Trù - Hương Tích cấp 750 m3/ngày đêm, kéo theo lượng nước thải sinh hoạt thải ra môi trường ước tính tương đương 90% tổng cấp nước đầu vào, đạt khoảng 675 m3/ngày đêm. Phần lớn lượng nước thải này chỉ lắng sơ bộ qua bể tự hoại 3 ngăn rồi thấm vào lòng đất hoặc rò rỉ trực tiếp ra hệ thống thủy vực.

Thảo luận kết quả

Các số liệu quan trắc được minh họa sinh động qua hệ thống biểu đồ và bảng đối chiếu. Cụ thể, biểu đồ biến thiên nồng độ chất lượng nước phản ánh đường dốc tăng vọt của các thông số BOD5 và Coliform từ vị trí N01 (Bến Yến) đến N03 (Bến Trò), chứng minh mật độ thuyền đò và nhà hàng ẩm thực là nguồn đóng góp ô nhiễm hữu cơ chủ đạo. Cơ cấu rác thải được trình bày qua biểu đồ tròn, làm nổi bật tỷ trọng lớn của chất thải nhựa dùng một lần. Bảng so sánh giữa sức tải vật lý PCC và sức tải thực tế ERCC chỉ rõ hệ số suy giảm do địa hình dốc đứng và điều kiện khí hậu.

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ tính chất du lịch tâm linh tập trung quá mức trong thời gian ngắn, kết hợp cùng ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận du khách chưa cao và tập quán đốt nhiều vàng mã. So sánh với các nghiên cứu tại Vườn quốc gia Tam Đảo hay Sa Pa, hiện tượng suy thoái chất lượng nước và quá tải rác cục bộ tại Hương Sơn mang tính chu kỳ rõ nét hơn. Điều này khẳng định nếu không có phương án điều tiết lượng khách và đầu tư hạ tầng khép kín, tài nguyên cảnh quan danh thắng sẽ bị tổn hại nghiêm trọng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để tình trạng ô nhiễm và hướng tới phát triển du lịch bền vững, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Đầu tư nâng cấp công nghệ và hạ tầng xử lý nước thải tập trung: Xây dựng hệ thống mạng lưới thu gom và trạm xử lý nước thải sinh hoạt công nghệ sinh học hiếu khí cải tiến với công suất thiết kế 800 m3/ngày đêm tại khu vực Bến Trò - Thiên Trù. Mục tiêu đạt 100% nước thải sau xử lý đáp ứng quy chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1 trước năm 2021. Đơn vị chủ trì thực hiện là UBND huyện Mỹ Đức phối hợp cùng Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội.

2. Hoàn thiện quy trình phân loại, thu gom và xử lý chất thải rắn: Bố trí lắp đặt 200 cụm thùng rác 2 ngăn phân loại tại nguồn dọc theo tuyến hành hương từ Bến Đục đến Động Hương Tích trước mùa hội 2019. Nâng cấp lò đốt rác công nghệ Nhật Bản tại khu vực Mả Mê lên công suất 15-20 tấn/ngày đêm, kết hợp chế biến phân vi sinh từ 50% lượng rác hữu cơ. Đơn vị chịu trách nhiệm là Công ty TNHH Yến Hương dưới sự giám sát của Ban quản lý di tích.

3. Quy hoạch không gian kinh doanh và kiểm soát sức chứa du lịch: Quy hoạch dời chuyển 100% các hàng quán lấn chiếm lòng suối Yến và lối đi bộ, giới hạn số lượng phương tiện thuyền đò máy không quá 4.000 phương tiện đăng kiểm an toàn. Ứng dụng hệ thống kiểm soát vé điện tử để điều tiết lưu lượng khách tối đa không vượt quá 45.000 lượt/ngày vào các ngày nghỉ lễ cao điểm trong giai đoạn 2020-2022. Ban quản lý khu di tích Hương Sơn giữ vai trò điều phối chính.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và chế tài giám sát: Tổ chức ký cam kết bảo vệ môi trường cho 100% hộ kinh doanh ăn uống và chủ phương tiện vận tải đò. Tăng cường thanh tra liên ngành với tần suất 2 lần mỗi tuần trong 90 ngày diễn ra lễ hội, kiên quyết xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi xả rác bừa bãi. UBND xã Hương Sơn và Đồn công an Hương Sơn phối hợp thực hiện liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của đề tài mang giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và ban quản lý khu di tích: Ban quản lý di tích Hương Sơn, UBND huyện Mỹ Đức và Sở Du lịch Hà Nội có thể sử dụng dữ liệu tính toán sức chứa ERCC và bản đồ nguồn thải để xây dựng phương án phân luồng, cấp phép kinh doanh dịch vụ và phê duyệt kế hoạch bảo vệ môi trường mùa lễ hội hàng năm.
• Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên chuyên ngành môi trường, lâm nghiệp: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp phân tích mẫu rác thải sinh hoạt theo quy tắc chia tư, quy trình trắc nghiệm chất lượng nước mặt suối vùng núi đá vôi và phương pháp ứng dụng công thức Ceballos-Lascurain trong du lịch sinh thái.
• Doanh nghiệp lữ hành và đơn vị cung cấp dịch vụ du lịch: Giúp các công ty du lịch nắm bắt quy luật biến thiên sức tải để xây dựng các tour hành hương xanh, điều chỉnh lịch trình tham quan tránh khung giờ tắc nghẽn và nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
• Tổ chức phi chính phủ và cộng đồng bảo tồn thiên nhiên: Sử dụng số liệu về tính đa dạng sinh học của 873 loài thực vật và 288 loài động vật tại rừng đặc dụng Hương Sơn làm luận cứ xây dựng các dự án tài trợ truyền thông môi trường và bảo vệ nguồn gen quý hiếm.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động du lịch tại Chùa Hương tác động mạnh nhất đến thành phần môi trường nào? Tác động tiêu cực thể hiện rõ nhất ở môi trường nước mặt suối Yến và tình trạng ô nhiễm chất thải rắn sinh hoạt. Lượng khách 1,2 đến 1,4 triệu người trong 3 tháng xả ra khoảng 675 m3 nước thải sinh hoạt mỗi ngày, khiến chỉ số BOD5 và Coliform tại Bến Trò tăng mạnh trong mùa lễ hội.

Sức chứa thực tế tại khu di tích Chùa Hương được tính toán dựa trên các thông số nào? Sức chứa thực tế ERCC được tính từ sức chứa vật lý PCC sau khi trừ đi các hệ số giới hạn tự nhiên và nhân tạo. Các thông số chính gồm diện tích tuyến đi bộ, thời gian mở cửa 24 giờ mỗi ngày, khoảng cách tối thiểu 20 m giữa các nhóm 10 người, cùng hệ số hiệu chỉnh 114 ngày mưa và độ dốc địa hình.

Tỷ lệ các thành phần chính trong rác thải sinh hoạt mùa lễ hội Chùa Hương phân bố ra sao? Kết quả phân tích 4 đợt lấy mẫu thực nghiệm năm 2018 xác định rác hữu cơ dễ phân hủy chiếm tỷ lệ lớn nhất với 52,4%, rác thải nhựa và chai lọ tái chế chiếm 28,6%, còn lại 19,0% là giấy vàng mã và rác vô cơ. Dung trọng trung bình đạt 0,43 tấn/m3 rác thải.

Chất lượng nước mặt suối Yến thay đổi như thế nào trước và trong thời gian diễn ra lễ hội? Trước lễ hội vào tháng 1/2018, các chỉ tiêu nước mặt đều đạt chuẩn quy chuẩn môi trường. Đến tháng 4/2018 khi diễn ra lễ hội, nồng độ DO suy giảm, hàm lượng chất hữu cơ BOD5, COD, Amoni và Coliform tăng từ 2 đến hơn 3 lần, xuất hiện hiện tượng ô nhiễm hữu cơ cục bộ tại các bến đỗ thuyền.

Đâu là giải pháp đột phá để xử lý triệt để lượng nước thải sinh hoạt tại khu di tích? Giải pháp đột phá là đầu tư trạm xử lý nước thải sinh hoạt tập trung công suất 800 m3/ngày đêm áp dụng công nghệ vi sinh hiện đại tại khu vực Thiên Trù. Công trình giúp thu gom và xử lý 100% nước thải từ các nhà hàng, nhà trọ đạt chuẩn QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1 trước khi thải ra suối.

Kết luận

• Hoạt động du lịch lễ hội Chùa Hương mang lại giá trị kinh tế xã hội to lớn nhưng tạo ra áp lực môi trường cực đại với 1,2 đến 1,4 triệu lượt khách tập trung trong 90 ngày.
• Quá tải sức chứa cục bộ là nguyên nhân trực tiếp làm suy giảm chất lượng nước mặt suối Yến, biểu hiện qua sự gia tăng nồng độ BOD5 và Coliform trong tháng 4/2018.
• Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hàng chục tấn mỗi ngày với tỷ lệ hữu cơ chiếm 52,4% đòi hỏi giải pháp phân loại tại nguồn và công nghệ xử lý tiên tiến thay thế lò đốt thủ công.
• Mô hình tính toán sức tải Ceballos-Lascurain đã cung cấp căn cứ định lượng xác thực để kiểm soát lưu lượng du khách theo từng cung giờ và tuyến điểm tham quan.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ về hạ tầng xử lý nước thải, nâng cấp lò đốt rác Mả Mê, quy hoạch phân luồng và chế tài pháp lý là giải pháp mang tính chiến lược dài hạn.

Đóng góp then chốt của luận văn là đã lượng hóa thành công các tác động môi trường từ hoạt động du lịch tâm linh đặc thù, cung cấp bộ cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác cho công tác quản lý tài nguyên. Giai đoạn 2019-2025 đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương và Ban quản lý di tích trong việc triển khai quy hoạch hạ tầng bảo vệ môi trường. Các nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp hành động ngay hôm nay để gìn giữ vẻ đẹp danh thắng Chùa Hương mãi trường tồn và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trong lịch sử nhân loại, du lịch đã đƣợc ghi nhận nhƣ là một sở thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con ngƣời. Ngày nay, du lịch đã trở thành một nhu cầu không thể thiếu đƣợc trong đời sống văn hóa, xã hội ở các nƣớc.Về mặt kinh tế, du lịch đã trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng tạo việc làm, thúc đẩy thƣơng mại và đầu tƣ, phát triển cơ sở hạ tầng của nhiều nƣớc trên thế giới. Riêng năm 2016, du lịch và lữ hành toàn cầu đóng góp trực tiếp vào GDP hơn 2,3 nghìn tỷ USD (tƣơng đƣơng 3,1%) và trực tiếp tạo ra gần 109 triệu việc làm (chiếm 3,6% tổng việc làm trên toàn thế giới). Mạng lƣới du lịch đã đƣợc thiết lập ở hầu hết các quốc gia.

Các lợi ích kinh tế mang lại từ du lịch là điều không thể phủ nhận, thông qua việc tiêu dùng của du khách đối với các sản phẩm của du lịch. Tại Việt Nam, trong những năm qua, ngành Du lịch đã có bƣớc phát triển rõ rệt và đạt đƣợc những kết quả quan trọng, rất đáng khích lệ. Tốc độ tăng trƣởng khách du lịch quốc tế đạt 10,2%/năm, khách du lịch nội địa đạt 11,8%/năm. Năm 2016, số lƣợng khách du lịch quốc tế đạt 10 triệu lƣợt ngƣời, tăng hơn 4,3 lần so với năm 2001; khách du lịch nội địa đạt 62 triệu lƣợt ngƣời, tăng 5,3 lần so với năm 2001; đóng góp trực tiếp ƣớc đạt 6,8% GDP, cả gián tiếp và lan toả đạt 14% GDP.

Sự phát triển của ngành Du lịch đã và đang góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và xuất khẩu tại chỗ; bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá, tài nguyên thiên nhiên; tạo nhiều việc làm, nâng cao đời sống nhân dân; đẩy mạnh quá trình hội nhập quốc tế, quảng bá hình ảnh đất nƣớc, con ngƣời Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cùng với sự phát triển của du lịch cả nƣớc, khu di tích và thắng cảnh Hƣơng Sơn thuộc huyện Mỹ Đức, Hà Nội đã và đang từng bƣớc phát triển với nhiều mô hình hoạt động và dịch vụ du lịch phong phú đáp ứng nhu cầu của du khách tham quan. Khu di tích và thắng cảnh Hƣơng Sơn cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng 50km là một danh lam thắng cảnh, một di tích lịch sử văn hoá, tín ngƣỡng nổi tiếng của Hà Nội nói riêng và của Việt Nam nói chung, là một điểm hẹn du lịch hấp dẫn đƣợc nhiều bạn bè trong và ngoài nƣớc biết đến. Nơi đây có động Hƣơng Tích với vẻ đẹp hiếm có đƣợc coi là “Nam thiên đệ nhất động”, một vùng sơn thủy hữu tình, non xanh nƣớc biếc, không chỉ có bề dày lịch sử hơn 500 năm, mà còn là một danh thắng nổi tiếng về du lịch và lễ hội lâu đời mang yếu tố tâm linh của ngƣời dân đất Việt mỗi khi tết đến, xuân về.

Lễ hội Chùa Hƣơng đƣợc biết đến nhƣ một lễ hội cầu may, bắt đầu từ mồng 6 Tết Nguyên đán, kéo dài trong 3 tháng, trong khoảng thời gian này thu hút 90% lƣợng khách du lịch đến với Chùa Hƣơng so với cả năm. Sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động du lịch ở chùa Hƣơng đã giải quyết công ăn việc làm, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho nhân dân địa phƣơng, góp phần phát triển kinh tế xã hội huyện Mỹ Đức, mà hơn bao giờ hết lễ hội còn mang lại những giá trị tinh thần cho đời sống xã hội. Tuy nhiên, do lƣợng khách du lịch đến với Chùa Hƣơng tập trung trong một thời gian ngắn (thu hút khoảng 1,2 đến 1,4 triệu du khách trong thời gian 3 tháng) đã gây một sức ép rất lớn lên môi trƣờng tự nhiên tại đây, rõ rệt nhất là sự gia tăng mức sử dụng tài nguyên, tăng lƣợng rác thải, nƣớc thải gây ô nhiễm môi trƣờng… Ngƣợc lại khi môi trƣờng bị ô nhiễm, suy thoái sẽ ảnh hƣởng đến chất lƣợng khu du lịch, làm giảm sức hút đối với du khách đến tham quan. Chính vì vậy phát triển bền vững không chỉ là mục tiêu, mà còn là nhiệm vụ trọng tâm của khu du lịch Hƣơng Sơn.

Một trong những nhiệm vụ cần thiết và cấp bách đó là phải đánh giá đƣợc những tác động của du lịch đến môi trƣờng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trên cơ sở đó đề xuất đƣợc những giải pháp phù hợp để giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng tại khu du lịch chùa Hƣơng. Do vậy, tôi đã thực hiện đề tài: “Đánh giá ảnh hưởng của các hoạt động du lịch đến môi trường tại khu du lịch chùa Hương, xã Hương Sơn, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Một số khái niệm cơ bản - Khái niệm môi trƣờng: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con ngƣời và sinh vật.” [Điều 3 Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam, 2014]; - Khái niệm du lịch theo tổ chức du lịch thế giới (World Tourist Organization), một tổ chức thuộc Liên Hiệp Quốc, Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những ngƣời du hành, tạm chú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thƣ giãn; cũng nhƣ mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục không quá một năm, ở bên ngoài môi trƣờng sống định cƣ; nhƣng loại trừ các du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền.

Du lịch cũng là một dạng nghỉ ngơi năng động trong môi trƣờng sống khác hẳn nơi định cƣ. - Liên Hiệp Quốc (1963) định nghĩa về du lịch nhƣ sau: “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tƣợng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lƣu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thƣờng xuyên của họ hay ngoài nƣớc họ với mục đích hoà bình. Nơi họ đến lƣu trú không phải là nơi làm việc của họ.” * Theo Luật du lịch Việt Nam, 2017: - Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dƣỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác. - Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đồng thời các yêu cầu về kinh tế - xã hội và môi trƣờng, bảo đảm hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về du lịch trong tƣơng lai.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Môi trƣờng du lịch là môi trƣờng tự nhiên và môi trƣờng xã hội nơi diễn ra các hoạt động du lịch. - Hoạt động du lịch là hoạt động của khách du lịch, tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch và cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cƣ có liên quan đến du lịch. - Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên và các giá trị văn hóa làm cơ sở để hình thành sản phẩm du lịch, khu du lịch, điểm du lịch, nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch. Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch văn hóa: + Tài nguyên du lịch tự nhiên bao gồm cảnh quan thiên nhiên, các yếu tố địa chất, địa mạo, khí hậu, thủy văn, hệ sinh thái và các yếu tố tự nhiên khác có thể đƣợc sử dụng cho mục đích du lịch.

+ Tài nguyên du lịch văn hóa bao gồm di tích lịch sử - văn hóa, di tích cách mạng, khảo cổ, kiến trúc; giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóa khác; công trình lao động sáng tạo của con ngƣời có thể đƣợc sử dụng cho mục đích du lịch. - Các loại hình du lịch: + Du lịch cộng đồng là loại hình du lịch đƣợc phát triển trên cơ sở các giá trị văn hóa của cộng đồng, do cộng đồng dân cƣ quản lý, tổ chức khai thác và hƣởng lợi. + Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hoá địa phƣơng, có sự tham gia của cộng đồng dân cƣ, kết hợp giáo dục về bảo vệ môi trƣờng. + Du lịch văn hóa là loại hình du lịch đƣợc phát triển trên cơ sở khai thác giá trị văn hóa, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tôn vinh giá trị văn hóa mới của nhân loại.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Du lịch tâm linh trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng có những quan niệm khác nhau và đến nay vẫn chƣa có một khái niệm chung nhất. Tuy nhiên, xét về nội dung và tính chất hoạt động, du lịch tâm linh thực chất là loại hình du lịch văn hóa, lấy yếu tố văn hóa tâm linh vừa làm cơ sở vừa làm mục tiêu nhằm thỏa mãn nhu cầu tâm linh của con ngƣời trong đời sống tinh thần. Theo cách nhìn nhận đó, du lịch tâm linh khai thác những yếu tố văn hóa tâm linh trong quá trình diễn ra các hoạt động du lịch, dựa vào những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể gắn với lịch sử hình thành nhận thức của con ngƣời về thế giới, những giá trị về đức tin, tôn giáo, tín ngƣỡng và những giá trị tinh thần đặc biệt khác. Theo đó, du lịch tâm linh mang lại những cảm xúc và trải nghiệm thiêng liêng về tinh thần của con ngƣời trong khi đi du lịch.php/news/items/10680].

Mối quan hệ giữa môi trƣờng và du lịch Hoạt động du lịch có mối quan hệ mật thiết với môi trƣờng, khai thác đặc tính của môi trƣờng để phục vụ mục đích phát triển và tác động trở lại góp phần làm thay đổi các đặc tính của môi trƣờng. Sự tồn tại và phát triển của du lịch với tƣ cách là một ngành kinh tế gắn liền với khả năng khai thác tài nguyên, khai thác đặc tính của môi trƣờng xung quanh. Chính vì vậy hoạt động du lịch liên quan một cách chặt chẽ với môi trƣờng hiểu theo nghĩa rộng. Các cảnh đẹp của thiên nhiên nhƣ núi, sông, biển cả., các giá trị văn hoá nhƣ các di tích, công trình kiến trúc nghệ thuật.

hay những đặc điểm và tình trạng của môi trƣờng xung quanh là những tiềm năng và điều kiện cho phát triển du lịch.