Đánh Giá Sự Sinh Trưởng, Phát Triển và Chất Lượng Của Ba Giống Hoa Chuông Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp nông học đánh giá sự sinh trưởng phát triển và phẩm chất của ba giống hoa chuông trên, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Hồ Thị Phương Nhi
• Người hướng dẫn: ThS. Hồ Tấn Quốc
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm
• Chuyên ngành: Nông Học
• Đề tài: Đánh Giá Sự Sinh Trưởng và Chất Lượng Hoa Chuông Tại Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Sơ lược về hoa chuông
• 1.1.1. Nguồn gốc và phân loại
• 1.1.2. Đặc điểm thực vật học
• 1.1.2.1. Rễ
• 1.1.2.2. Thân
• 1.1.2.3. Lá
• 1.1.2.4. Hoa
• 1.1.2.5. Quả và hạt
• 1.1.3. Điều kiện ngoại cảnh
• 1.1.3.1. Nhiệt độ
• 1.1.3.2. Ánh sáng
• 1.1.3.3. Âm độ và nước tưới
• 2. CHƯƠNG 2: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP THÍ NGHIỆM
• 2.1. Vật liệu thí nghiệm
• 2.2. Giá thể trồng
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Quy trình chăm sóc
• 2.3.3. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.3.3.1. Các chỉ tiêu về thời gian sinh trưởng và phát dục
• 2.3.3.2. Các chỉ tiêu về năng suất và phẩm chất hoa
• 2.3.3.3. Chỉ tiêu hình thái và thị hiếu người dùng
• 2.3.3.4. Phân loại hoa thương phẩm
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Ảnh hưởng của hai nền giá thể trồng đến các thời điểm sinh trưởng phát dục của ba giống hoa chuông thí nghiệm
• 3.2. Tác động của hai nền giá thể đến khả năng sinh trưởng của ba giống hoa chuông
• 3.2.1. Chiều cao và tốc độ tăng trưởng chiều cao
• 3.2.2. Động thái và tốc độ ra lá
• 3.2.3. Kích thước lá và diện tích lá
• 3.2.4. Ảnh hưởng của giá thể đến hình thái của ba giống hoa chuông
• 3.2.5. Đường kính tán cây
• 3.2.6. Đường kính gốc thân cây hoa chuông
• 3.2.7. Số nhánh và chiều dài nhánh cấp 1
• 3.2.8. Một số đặc điểm hình thái hoa và lá của 3 giống hoa chuông
• 3.2.9. Tình hình sâu bệnh hại trên ba giống hoa chuông thí nghiệm
• 3.2.10. Ảnh hưởng của giá thể nền đến năng suất và chất lượng hoa trên cây của ba giống hoa chuông
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• PHỤ LỤC 1: MỘT SỐ HÌNH ẢNH THÍ NGHIỆM
• PHỤ LỤC 2: LƯỢNG TOÁN HIỆU QUẢ KINH TẾ
• PHỤ LỤC 3: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH GIÁ THỂ
• PHỤ LỤC 4: KẾT QUẢ XỬ LÝ THỐNG KÊ
• DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Sự Sinh Trưởng Hoa Chuông Tại TP

Hoa chuông (Sinningia speciosa) là một trong những loài hoa được ưa chuộng tại Việt Nam, đặc biệt là tại Thành phố Hồ Chí Minh. Việc đánh giá sự sinh trưởng và chất lượng hoa chuông không chỉ giúp xác định giống hoa phù hợp mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người trồng. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của hoa chuông, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho việc trồng và chăm sóc.

1.1. Nguồn Gốc và Phân Loại Hoa Chuông

Hoa chuông có nguồn gốc từ Brazil và được trồng phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới. Các giống hoa chuông hiện nay rất đa dạng về màu sắc và hình dáng, phù hợp với nhu cầu thị trường.

1.2. Đặc Điểm Thực Vật Học Của Hoa Chuông

Cây hoa chuông có thân thảo, lá hình oval và hoa có hình chuông. Đặc điểm này giúp hoa chuông dễ dàng thích nghi với nhiều điều kiện khí hậu khác nhau.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Đánh Giá Hoa Chuông

Mặc dù hoa chuông có nhiều ưu điểm, nhưng việc đánh giá sự sinh trưởng hoa chuông tại TP.HCM vẫn gặp phải một số thách thức. Các yếu tố như điều kiện thời tiết, chất lượng giá thể và kỹ thuật trồng đều ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Việc xác định đúng giống và giá thể phù hợp là rất quan trọng để đạt được năng suất cao.

2.1. Điều Kiện Thời Tiết Ảnh Hưởng Đến Hoa Chuông

Thời tiết tại TP.HCM có thể thay đổi thất thường, ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của hoa chuông. Nhiệt độ và độ ẩm là hai yếu tố chính cần được theo dõi.

2.2. Bệnh Hại Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Hoa

Các loại bệnh hại như thối thân và sâu khoang có thể gây thiệt hại lớn cho hoa chuông. Việc phát hiện sớm và xử lý kịp thời là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Trồng Hoa Chuông Hiệu Quả Tại TP

Để đạt được sự sinh trưởng tốt nhất cho hoa chuông, cần áp dụng các kỹ thuật trồng hoa chuông hiệu quả. Việc lựa chọn giống, giá thể và phương pháp chăm sóc là những yếu tố quyết định đến sự thành công trong trồng hoa chuông.

3.1. Kỹ Thuật Chọn Giống Hoa Chuông

Việc chọn giống hoa chuông phù hợp với điều kiện khí hậu và nhu cầu thị trường là rất quan trọng. Giống hoa chuông đỏ viền trắng được đánh giá cao về khả năng sinh trưởng và chất lượng hoa.

3.2. Phân Bón và Chăm Sóc Hoa Chuông

Sử dụng phân bón hữu cơ và chăm sóc đúng cách sẽ giúp cây phát triển mạnh mẽ. Cần theo dõi định kỳ để điều chỉnh lượng phân bón phù hợp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Từ Nghiên Cứu Về Hoa Chuông

Kết quả từ nghiên cứu về đánh giá sự sinh trưởng và chất lượng hoa chuông có thể được áp dụng vào thực tiễn sản xuất. Việc xác định giống và giá thể phù hợp sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng hoa, từ đó tăng lợi nhuận cho người trồng.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Suất Hoa

Nghiên cứu cho thấy giống hoa chuông đỏ viền trắng có năng suất cao nhất, với tỷ lệ hoa nở đạt 93%. Điều này cho thấy tiềm năng kinh tế lớn từ giống hoa này.

4.2. Tính Toán Hiệu Quả Kinh Tế Từ Hoa Chuông

Tính toán cho thấy lãi ròng từ việc trồng hoa chuông có thể đạt 19.000 đồng/chậu, cho thấy đây là một lựa chọn đầu tư hấp dẫn cho nông dân.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Hoa Chuông Tại TP

Nghiên cứu về đánh giá sự sinh trưởng và chất lượng hoa chuông tại TP.HCM đã chỉ ra rằng việc lựa chọn giống và giá thể phù hợp là rất quan trọng. Tương lai của hoa chuông tại TP.HCM hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ nếu được áp dụng đúng kỹ thuật.

5.1. Triển Vọng Phát Triển Hoa Chuông

Với nhu cầu thị trường ngày càng tăng, hoa chuông có tiềm năng phát triển lớn tại TP.HCM. Việc nghiên cứu và cải tiến kỹ thuật trồng sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Người Trồng Hoa

Người trồng hoa cần chú trọng đến việc chọn giống và chăm sóc đúng cách để đạt được năng suất cao nhất. Cần thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ thuật mới trong trồng hoa.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoa chuông (Sinningia speciosa), còn được biết đến với các tên gọi như hoa tình yêu (valentine), tử la lan, tứ quý, là loài hoa cảnh thân thảo có nguồn gốc từ các khu rừng nhiệt đới của Brazil. Loài hoa này sở hữu hình dáng tràng hoa dạng chuông độc đáo, màu sắc phong phú (đỏ, tím, hồng, đỏ viền trắng...), cánh mướt như nhung và độ bền hoa tự nhiên cao, rất phù hợp để trang trí chậu trong nhà, văn phòng và công viên. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu khảo nghiệm giống và kỹ thuật trồng hoa chuông tại Việt Nam trước đây chủ yếu tập trung tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ hoặc khu vực có khí hậu mát mẻ như Thừa Thiên Huế, trong khi Thành phố Hồ Chí Minh là thị trường tiêu thụ hoa kiểng lớn nhưng có nền nhiệt độ trung bình tương đối cao (thường xuyên dao động 27 - 35°C), gây ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng phân hóa mầm hoa, kích thước nụ và độ bền của hoa.

Bên cạnh yếu tố giống, giá thể trồng chậu đóng vai trò then chốt trong việc tạo không gian thoáng khí, duy trì độ ẩm ổn định và cung cấp dinh dưỡng cho hệ rễ chùm ăn nông của hoa chuông. Hiện nay, các nghiên cứu phối trộn giá thể từ phụ phẩm nông nghiệp tại địa phương (mụn dừa, trấu hun, tro trấu, phân hữu cơ) nhằm phục vụ sản xuất hoa chuông thương phẩm tại Thành phố Hồ Chí Minh vẫn chưa được tiến hành một cách đồng bộ và có hệ thống. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Đánh giá sự sinh trưởng, phát triển và phẩm chất của ba giống hoa chuông trên hai nền giá thể trồng chậu tại Thành phố Hồ Chí Minh" được thực hiện bởi sinh viên Hồ Thị Phương Nhi dưới sự hướng dẫn của ThS. Hồ Tấn Quốc tại Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là xác định được giống hoa chuông sinh trưởng khỏe, hoa bền đẹp và nền giá thể tối ưu phục vụ nhu cầu sản xuất hoa chuông trồng chậu tại khu vực Thành phố Hồ Chí Minh. Để đạt được mục tiêu này, các nhiệm vụ và yêu cầu nghiên cứu cụ thể được xác định bao gồm:

1. Bố trí thí nghiệm chính quy hai yếu tố (giống và giá thể) trong điều kiện nhà lưới.
2. Theo dõi, đánh giá các chỉ tiêu về thời gian sinh trưởng, phát dục, các chỉ tiêu hình thái sinh trưởng, năng suất và phẩm chất hoa của các giống hoa chuông thí nghiệm.
3. Tính toán số liệu và phân tích thống kê nhằm xác định tổ hợp giống và nền giá thể thích hợp nhất để đưa vào sản xuất ở điều kiện sinh thái Thành phố Hồ Chí Minh.
4. Bước đầu lượng toán, tính toán hiệu quả kinh tế của các tổ hợp giống và giá thể trong mô hình thí nghiệm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Ba giống hoa chuông nuôi cấy mô cánh kép gồm giống đỏ viền trắng ($G_1$), giống tím ($G_2$), giống hồng phấn ($G_3$) và hai công thức phối trộn giá thể hữu cơ ($N_1$ và $N_2$).
• Phạm vi không gian: Trại Thực nghiệm Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Thí nghiệm được triển khai từ tháng 03/2023 đến tháng 06/2023.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt sinh học và phân loại học, cây hoa chuông (Sinningia speciosa) thuộc chi Sinningia, họ Tai voi (Gesneriaceae), bộ Hoa môi (Lamiales). Cây có dạng thân củ thảo, chiều cao trung bình 12 - 15 cm, rễ chùm phân bố ở tầng đất mặt 10 - 20 cm, lá hình oval mọc đối xứng có lớp lông nhung bao phủ. Cây sinh trưởng tối ưu ở nhiệt độ 18 - 24°C, độ ẩm đất 65 - 80% và độ ẩm không khí 60 - 75%. Khi trồng trong điều kiện nhiệt độ cao trên 27°C, cây cần được che sáng khuếch tán (khoảng 30% lưới cản quang) và áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt nhằm tránh đọng nước trong tràng hoa kín gây thối nụ và thối thân do nấm bệnh (Phytophthora cryptogea, Pythium sp.).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được thiết kế theo mô hình thí nghiệm hai yếu tố, bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên (Completely Randomized Design - CRD) với 6 tổ hợp nghiệm thức và 3 lần lặp lại:

• Yếu tố A (Giống hoa chuông cấy mô kép, cung cấp bởi Trung tâm Ứng dụng Nông nghiệp Công nghệ cao Đồng Tháp):
  • $G_1$: Giống hoa chuông kép đỏ viền trắng.
  • $G_2$: Giống hoa chuông kép tím.
  • $G_3$: Giống hoa chuông kép hồng.
• Yếu tố B (Nền giá thể phối trộn theo tỷ lệ thể tích):
  • $N_1$: Đất + mụn dừa + phân hữu cơ vi sinh + tro trấu (tỷ lệ 1 : 1 : 0,5 : 1,5).
  • $N_2$: Đất + mụn dừa + phân hữu cơ compost + trấu hun (tỷ lệ 1 : 1 : 1 : 1).

Quy mô thực nghiệm gồm 18 ô cơ sở, mỗi ô cơ sở theo dõi 30 chậu cây, khoảng cách giữa các chậu là 10 cm, khoảng cách giữa các ô là 30 cm, khoảng cách giữa các lần lặp lại là 50 cm. Tổng số chậu thí nghiệm là 540 chậu (tổng số cây trong khu thí nghiệm tính cả hàng bảo vệ là 600 chậu), bố trí trên diện tích 53,4 $\text{m}^2$ trong nhà lưới có lưới đen cản 30% ánh sáng.

Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập chỉ tiêu:

• Điều kiện thời tiết: Thu thập số liệu khí tượng khu vực Nam Bộ và theo dõi nhiệt ẩm kế tự ghi trong nhà lưới (nhiệt độ trung bình đạt 29,8 - 31,7°C, độ ẩm không khí 70 - 78%).
• Phân tích hóa lý tính giá thể: Mẫu giá thể được phân tích tại Viện Nghiên cứu Công nghệ sinh học và Môi trường cùng Bộ môn Nông hóa - Thổ nhưỡng thuộc Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM.
• Chỉ tiêu sinh trưởng và phát dục: Theo dõi định kỳ 7 ngày/lần trên 10 cây mẫu ngẫu nhiên theo đường chéo góc của mỗi ô cơ sở (chiều cao cây, tốc độ tăng trưởng chiều cao $\Delta h$, số lá, tốc độ ra lá $\Delta L$, chiều dài lá, chiều rộng lá, diện tích lá tính theo công thức $S = a \cdot b \cdot 0,75$, đường kính tán, đường kính gốc thân, số cành cấp 1).
• Chỉ tiêu hoa và năng suất phẩm chất: Đếm số nụ, số hoa nở xuất vườn, tổng số hoa nở, tỷ lệ nở hoa hữu hiệu, đo đường kính hoa, chiều dài cuống hoa, theo dõi độ bền hoa đơn và độ bền cây hoa.
• Đánh giá phân loại thương phẩm: Phân loại chậu hoa theo tiêu chuẩn Loại 1, Loại 2, Loại 3 của Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM; theo dõi tỷ lệ sâu bệnh hại (sâu khoang, bệnh thối thân lá) và lượng toán hiệu quả kinh tế (doanh thu, tổng chi phí, lãi ròng, tỷ suất lợi nhuận).
• Xử lý thống kê: Toàn bộ số liệu thô được tổng hợp bằng Microsoft Excel và phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định Duncan phân hạng trung bình bằng phần mềm R ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$ và $\alpha = 0,01$.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng kết các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đặc điểm thực vật học, sinh thái học của cây hoa chuông (Sinningia speciosa), vai trò của các thành phần giá thể hữu cơ (mụn dừa đã khử chát tannin/lignin, trấu hun giàu kali và độ xốp, phân compost, phân hữu cơ vi sinh, đất sạch) đối với hệ rễ cây trồng chậu. Tác giả phân tích các kết quả nghiên cứu trước đây như nghiên cứu của Salvador & Minami (2008), Lã Thị Thu Hằng và cộng sự (2012, 2015) tại Thừa Thiên Huế, Lê Bá Chương (2017) tại TP.HCM, Võ Thị Ngọc Cẩm (2021) tại Thủ Đức, Lê Thị Cẩm Quanh (2020) tại Tiền Giang. Tổng quan chỉ ra rằng hoa chuông hoàn toàn có tiềm năng thích ứng với điều kiện khí hậu nóng ẩm nếu chọn đúng giống khỏe và môi trường giá thể có độ xốp, khả năng giữ nước và dung trọng phù hợp.

Chương 2: Vật liệu và phương pháp thí nghiệm

Chương 2 mô tả chi tiết nguồn gốc vật liệu thí nghiệm, quy trình phối trộn và các đặc tính lý - hóa học của hai nền giá thể nghiên cứu. Giá thể $N_1$ sử dụng tro trấu và phân hữu cơ vi sinh, trong khi giá thể $N_2$ sử dụng trấu hun và phân compost. Kết quả phân tích thành phần lý - hóa tính đầu vào cho thấy giá thể $N_2$ có những ưu điểm vượt trội về độ tơi xốp và hàm lượng dinh dưỡng khoáng:

Chỉ tiêu lý - hóa tính	Đơn vị	Giá thể $N_1$	Giá thể $N_2$
$\text{pH}_{\text{H}_2\text{O}}$	-	6,09	6,72
EC	$\text{mS/cm}$	4,48	3,05
Dung lượng hấp thu (CEC)	$\text{meq/100g}$	14,80	18,80
Cacbon hữu cơ (OC)	%	4,66	10,50
Nitơ tổng số (N)	%	0,36	0,52
Photpho tổng số ($\text{P}_2\text{O}_5$)	%	0,70	0,78
Kali tổng số ($\text{K}_2\text{O}$)	%	0,50	1,23
Độ ẩm	%	27,50	41,30
Khả năng giữ nước	%	130,00	170,00
Độ xốp	%	77,00	83,20
Độ thoáng khí	%	17,02	26,59
Dung trọng	$\text{g/cm}^3$	0,55	0,37

Bên cạnh đó, chương này chuẩn hóa quy trình chăm sóc với hệ thống tưới nhỏ giọt định kỳ 1 lần/ngày (150 - 200 ml/chậu), châm dinh dưỡng 3 lần/tuần ($\text{EC} = 1.000\ \mu\text{S/cm}$, $\text{pH} = 5,8 - 6,5$), bón bổ sung NPK 20-20-20 (1 g/chậu) ở giai đoạn phân hóa nụ, ngắt bỏ 2 nụ đầu tiên và các biện pháp quản lý dịch hại bằng thuốc bảo vệ thực vật chuyên biệt.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm thu thập được qua 6 nghiệm thức tổ hợp, tập trung vào 5 nhóm chỉ tiêu chính:

1. Thời gian sinh trưởng và phát dục:

   • Ngày ra lá mới: Giống $G_2$ (tím) xuất hiện lá mới sớm nhất đạt 8,0 ngày sau trồng (NST), khác biệt có ý nghĩa với $G_1$ (9,3 NST) và $G_3$ (8,8 NST). Yếu tố giá thể không làm thay đổi đáng kể ngày ra lá mới (8,4 - 8,8 NST).
   • Ngày ra nụ: Cây trồng trên giá thể $N_2$ hình thành nụ sớm hơn (43,1 NST) so với trên $N_1$ (45,3 NST) ở mức ý nghĩa $p < 0,01$.
   • Ngày nở hoa: Giống $G_3$ nở hoa sớm nhất (63,8 NST), kế tiếp là $G_2$ (69,3 NST) và $G_1$ (73,8 NST). Giá thể $N_2$ thúc đẩy hoa nở sớm hơn (67,3 NST) so với $N_1$ (70,7 NST).
   • Ngày cây tàn và tổng thời gian sinh trưởng (TGST): Giống $G_1$ có TGST dài nhất (106,3 ngày), kế đến là $G_2$ (102,2 ngày) và $G_3$ ngắn nhất (92,5 ngày). Nghiệm thức $G_1N_1$ có thời gian duy trì cây tàn muộn nhất (107,3 NST) và $G_3N_2$ tàn nhanh nhất (91,0 NST).

2. Khả năng sinh trưởng thân lá:

   • Chiều cao cây: Ở thời điểm xuất vườn, giống $G_1$ đạt chiều cao cao nhất (13,5 cm), khác biệt có ý nghĩa thống kê so với $G_2$ (13,2 cm) và $G_3$ (12,6 cm). Tổ hợp $G_1N_1$ đạt chiều cao lớn nhất (13,6 cm). Tốc độ tăng trưởng chiều cao dao động từ 0,2 đến 0,5 cm/cây/7 ngày.
   • Số lá và diện tích lá: Giá thể $N_2$ cho số lá trung bình lúc xuất vườn cao hơn rõ rệt (25,0 lá/cây) so với $N_1$ (23,6 lá/cây). Giống $G_1$ đạt số lá cao nhất với 25,1 lá/cây. Tốc độ ra lá đạt cực đại ở giai đoạn 42 - 49 NST, trong đó $G_1$ ra lá nhanh nhất (3,8 lá/7 ngày). Kích thước lá và diện tích lá của tổ hợp $G_1N_2$ đạt cao nhất lúc xuất vườn ($1,13\ \text{dm}^2$).
   • Đường kính tán và gốc thân: Giống $G_2$ có đường kính tán lớn nhất (30,3 cm), trong khi giống $G_1$ có đường kính gốc thân to nhất (8,1 mm).

Tổ hợp nghiệm thức	TGST (ngày)	Chiều cao xuất vườn (cm)	Số lá xuất vườn (lá)	Diện tích lá xuất vườn ($\text{dm}^2$)	Đường kính tán (cm)
$G_1N_1$ (Đỏ viền - Giá thể 1)	107,3	13,6	24,8	0,97	29,4
$G_1N_2$ (Đỏ viền - Giá thể 2)	105,3	13,4	25,4	1,13	30,0
$G_2N_1$ (Tím - Giá thể 1)	103,0	13,0	23,2	0,90	30,2
$G_2N_2$ (Tím - Giá thể 2)	101,3	13,4	24,9	1,03	30,4
$G_3N_1$ (Hồng - Giá thể 1)	94,0	12,5	22,8	1,00	28,7
$G_3N_2$ (Hồng - Giá thể 2)	91,0	12,8	24,6	1,10	29,4

3. Năng suất hoa, chất lượng hoa và hiệu quả kinh tế:
   • Giống $G_1$ (đỏ viền trắng) vượt trội về số nụ hoa trung bình (10,6 nụ/cây), số hoa nở/cây (9,8 hoa) và tỷ lệ hoa nở cao nhất (93,0%). Nghiệm thức $G_1N_1$ cho số hoa nở đạt 10,2 hoa/cây.
   • Nghiệm thức $G_1N_2$ đạt tỷ lệ hoa nở cao nhất (93,5%), độ bền cây hoa dài nhất (33,7 ngày). Nghiệm thức $G_2N_2$ có độ bền hoa đơn dài nhất (6,2 ngày).
   • Về hiệu quả kinh tế: Tổ hợp $G_1N_2$ cho tỷ lệ chậu thương phẩm cao nhất (93,3%), lãi ròng cao nhất đạt 19.000 đồng/chậu và tỷ suất lợi nhuận đạt 0,81 lần. Ngược lại, nghiệm thức $G_3N_1$ cho tỷ lệ chậu thương phẩm thấp nhất (88,9%) và lãi ròng thấp nhất (16.000 đồng/chậu).

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm đầy đủ về phản ứng sinh trưởng và phẩm chất hoa của 3 giống hoa chuông cấy mô trên 2 nền giá thể trong điều kiện nhà lưới tại TP.HCM:

• Xác định giống ưu tú: Giống hoa chuông kép đỏ viền trắng ($G_1$) thể hiện khả năng thích ứng sinh thái tốt nhất, thân mập khỏe (đường kính gốc 8,1 mm), số lá nhiều (25,1 lá/cây), số nụ hoa vượt trội (10,6 nụ/cây), số hoa nở nhiều nhất (9,8 hoa/cây) và tỷ lệ hoa nở đạt 93,0%.
• Xác định công thức giá thể tối ưu: Nền giá thể $N_2$ (gồm đất, mụn dừa, phân compost và trấu hun theo tỷ lệ 1 : 1 : 1 : 1) có dung trọng thấp ($0,37\ \text{g/cm}^3$), độ xốp cao (83,2%), độ thoáng khí tốt (26,59%) và hàm lượng dinh dưỡng khoáng cân đối, giúp rút ngắn thời gian ra nụ (43,1 NST), đẩy sớm thời gian nở hoa (67,3 NST) và gia tăng số lá, diện tích lá so với nền giá thể $N_1$.
• Tổ hợp sản xuất hiệu quả nhất: Tổ hợp $G_1N_2$ đạt các tiêu chuẩn hoa thương phẩm Loại 1 cao nhất (93,3%), độ bền cây hoa kéo dài 33,7 ngày, mang lại mức lãi ròng 19.000 đồng/chậu và tỷ suất lợi nhuận 0,81 lần.
• Đóng góp học thuật và thực tiễn: So với các nghiên cứu trước đây tại khu vực miền Trung và Đồng bằng sông Cửu Long, đề tài đã chứng minh tính khả thi của việc sản xuất hoa chuông thương phẩm chất lượng cao tại Thành phố Hồ Chí Minh dưới điều kiện che sáng 30% kết hợp tưới nhỏ giọt; đồng thời đưa ra công thức phối trộn giá thể tận dụng hiệu quả nguồn phụ phẩm nông nghiệp sẵn có (trấu hun và phân compost) thay thế tro trấu truyền thống.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được tiến hành trong khuôn khổ thực nghiệm với các giới hạn cụ thể:

• Phạm vi nghiên cứu chỉ thực hiện trên 3 giống hoa chuông kép ($G_1, G_2, G_3$) và 2 tổ hợp giá thể phối trộn cố định ($N_1, N_2$).
• Thời gian theo dõi diễn ra trong một vụ duy nhất từ tháng 03/2023 đến tháng 06/2023 tại một điểm nghiên cứu (Trại Thực nghiệm Khoa Nông học, TP.HCM), chưa đánh giá được biến động sinh trưởng trong vụ Thu Đông hoặc vụ Tết có điều kiện nhiệt ẩm khác biệt.

Các hướng nghiên cứu tiếp theo được mở ra từ đề tài bao gồm:

• Khảo nghiệm thêm các giống hoa chuông mới (các dòng hoa đơn, đa dạng màu sắc khác) từ nguồn giống cấy mô trong nước và nhập nội.
• Nghiên cứu điều chỉnh nồng độ và thành phần dung dịch phân bón hòa tan qua hệ thống tưới nhỏ giọt kết hợp trên nền giá thể $N_2$ để tối ưu hóa kích thước tràng hoa và độ bền hoa.
• Thử nghiệm sản xuất rải vụ quanh năm tại các vùng chuyên canh hoa đô thị của Thành phố Hồ Chí Minh.

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cho nhiều đối tượng:

• Sinh viên và học viên ngành Nông học, Khoa học cây trồng, Công nghệ sinh học: Có thể tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm hai yếu tố hoàn toàn ngẫu nhiên (CRD), phương pháp tính toán diện tích lá cây hoa chuông ($S = a \cdot b \cdot 0,75$), quy trình theo dõi các chỉ tiêu phát dục và phương pháp phân tích phương sai trên phần mềm R.
• Kỹ thuật viên và người sản xuất hoa kiểng đô thị: Ứng dụng trực tiếp công thức phối trộn giá thể $N_2$ (đất : mụn dừa : phân hữu cơ compost : trấu hun = 1 : 1 : 1 : 1), kỹ thuật bấm tỉa 2 nụ đầu, chế độ tưới nhỏ giọt và biện pháp phòng ngừa nấm bệnh thối thân lá (Phytophthora cryptogea) nhằm nâng cao tỷ lệ hoa thương phẩm Loại 1.

Câu hỏi thường gặp

1. Thành phần và tỷ lệ phối trộn của hai nền giá thể $N_1$ và $N_2$ trong nghiên cứu khác nhau như thế nào? Nền giá thể $N_1$ phối trộn theo tỷ lệ thể tích: 1 đất : 1 mụn dừa : 0,5 phân hữu cơ vi sinh : 1,5 tro trấu. Nền giá thể $N_2$ phối trộn theo tỷ lệ thể tích: 1 đất : 1 mụn dừa : 1 phân hữu cơ compost : 1 trấu hun. Phân tích cho thấy $N_2$ có độ xốp (83,2%), độ thoáng khí (26,59%) và hàm lượng dinh dưỡng hữu cơ, đạm, lân, kali cao hơn so với $N_1$.

2. Giống hoa chuông nào cho kết quả sinh trưởng và chất lượng hoa tốt nhất trong ba giống thí nghiệm? Giống hoa chuông kép đỏ viền trắng ($G_1$) cho kết quả tốt nhất với chiều cao cây xuất vườn đạt 13,5 cm, số lá đạt 25,1 lá/cây, đường kính gốc thân lớn nhất (8,1 mm), số nụ hoa trung bình đạt 10,6 nụ/cây, số hoa nở trung bình đạt 9,8 hoa/cây và tỷ lệ hoa nở đạt 93,0%.

3. Tổ hợp giống và giá thể nào mang lại hiệu quả kinh tế và tỷ lệ chậu thương phẩm cao nhất? Tổ hợp nghiệm thức $G_1N_2$ (giống hoa chuông kép đỏ viền trắng trồng trên nền giá thể 2) đạt hiệu quả cao nhất với tỷ lệ chậu hoa thương phẩm 93,3%, độ bền cây hoa kéo dài 33,7 ngày, tỷ lệ hoa nở đạt 93,5%, thu lãi ròng 19.000 đồng/chậu và tỷ suất lợi nhuận đạt 0,81 lần.

4. Nền giá thể $N_2$ ảnh hưởng như thế nào đến các giai đoạn phát dục của hoa chuông so với $N_1$? Cây hoa chuông trồng trên nền giá thể $N_2$ xuất hiện nụ sớm hơn (43,1 NST so với 45,3 NST trên $N_1$) và hoa nở sớm hơn (67,3 NST so với 70,7 NST trên $N_1$) với mức sai khác có ý nghĩa thống kê ($p < 0,01$). Thời gian cây tàn trên $N_2$ diễn ra ở 99,2 NST so với 101,4 NST trên $N_1$.

5. Các đối tượng sâu bệnh hại chính nào đã được ghi nhận trong quá trình thực nghiệm? Các đối tượng dịch hại chính được theo dõi gồm sâu khoang (Spodoptera litura), sâu xám, sâu xanh và bệnh thối thân lá do nấm Phytophthora cryptogea. Biện pháp quản lý bao gồm che lưới, tưới nước vào gốc qua hệ thống nhỏ giọt để tránh làm ướt hoa và phun phòng trừ bằng các thuốc bảo vệ thực vật chuyên dụng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hồ Thị Phương Nhi đã đánh giá toàn diện ảnh hưởng của giống và giá thể đến sự sinh trưởng, phát triển và phẩm chất hoa chuông trồng chậu tại Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả thực nghiệm khẳng định giống hoa chuông kép đỏ viền trắng ($G_1$) kết hợp cùng nền giá thể $N_2$ (đất : mụn dừa : phân hữu cơ compost : trấu hun = 1 : 1 : 1 : 1) là tổ hợp tối ưu nhất, cho năng suất hoa cao, độ bền cây hoa kéo dài và hiệu quả kinh tế vượt trội. Công trình là tài liệu tham khảo tin cậy về kỹ thuật canh tác hoa kiểng chậu công nghệ cao trong điều kiện nông nghiệp đô thị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 1. Sơ lược về hoa chuông 1.1 Nguồn gốc và phân loại Hoa chuông có nguồn gốc nhiệt đới (thuộc khu vực rừng nhiệt đới của Brazil ở Nam Mỹ). Hoa chuông được phát hiện từ rất sớm (1785) sau đó được trồng phô biến ở nhiều nước trên thế giới như Hà Lan, Pháp, Đức và được người châu Âu chọn tạo ra nhiều giống hoa mới như ngày nay (David, 2012). Ở Việt Nam, hoa chuông còn có nhiều tên gọi khác như hoa tình yêu (valentine), hoa thánh, tử la lan, tứ quý, mõm chó biển, đại nhân đồng, hồng xiêm,.

Cây hoa chuông (Sinningia speciosa ) thuộc nhóm thân thảo , có dạng than củ, sống tự dưỡng thuộc (Lã Thị Thu Hằng, 2015): Giới: Plantae (Thực vật) Ngành: Magnoliophyta (Ngành Ngọc lan) Lớp: Magnoliopsida (Lớp Ngọc lan) Bộ: Lamiales (Bộ Hoa môn) Họ: Gesmeriaceae (Ho Tai voi) Chi: Sinningia (Chi Hoa chuông) Loài: Sinningia speciosa Hoa chuông rat da dang về màu sắc và hình dang hoa, kích thước bộ lá. Chi Sinningia có khoảng 40-50 loài và vô số các loài lai. Hiện nay Sinningia speciosa được trồng phổ biến trên thế giới như: Mỹ, Châu Âu, Trung Quốc, Nhật, Thai Lan, Brazil, An Độ, Philippin. Ở điều kiện khí hậu lạnh, hoa chuông được trồng như là cây một năm và chúng sẽ ra hoa vào mùa hè, vùng có điều kiện khí hậu 4m hơn thì chúng có thể ra hoa quanh năm (Kessler, 1999), 1.2 Đặc điểm thực vật học Theo Lã Thị Thu Hằng (2015) cây hoa chuông có những đặc điểm thực vật học sau: 1.1 Rễ Ré cây hoa chuông thuộc rễ chùm, phan lớn phát triển theo chiều ngang, ở tang đất mặt từ 10 — 20 em.

Kích thước các rễ trong bộ rễ chênh lệch nhau không nhiều, số rễ tương đối nhiều nên khả năng hút nước và dinh dưỡng của cây rất mạnh. Rễ phát sinh từ mầm rễ của hạt, từ củ, thân, cuống lá và những cơ quan sinh dưỡng tiếp xúc trực tiếp với dat. Vì vay, hoa chuông rat thích hợp trồng trên các loại giá thé tươi xốp, chủ động điều chỉnh thành phần dinh dưỡng phù hợp đề kích thích bộ rễ phát triển.2 Thân Cây hoa chuông thuộc dạng thân thảo có nhiều đốt giòn đễ gãy, lá mọc ra ở những vị trí đốt thân ngầm, có lóng bị rút ngắn nên nhiều lá kết cụm lại rậm Tập. chiều cao cây khoảng 12-15 cm.

Tan lá toa ra đường kính khoảng 22 - 33 cm. Cây hoa chuông có dạng thân củ.3 Lá Cây hoa chuông có lá hình oval, mọc đối xứng từng cặp xen kẽ nhau, xếp theo kiểu xoắn ốc có lông nhung mềm mượt bao phủ, mặt dưới lá thường hơi đỏ, mặt trên lá thường xanh đậm, mép lá có dạng khía hoặc răng cưa. Cây có ít lá, mặt trên lá bao phủ một lớp lông tơ mượt như nhung, mặt dưới nhẫn, gân lá hình mạng, trung bình một chu kì sinh trưởng của cây có từ 5 đến 18 lá trên thân chính. Lá góp phan làm tăng giá tri thâm mỹ của hoa và là co quan sinh dưỡng có thé sử dụng làm vật liệu để nhân giống vô tính.4 Hoa Hoa có hình chuông, cánh mướt như nhung và viền cánh hoa có gợn sóng.

Màu sắc hoa rất phong phú như đỏ, trắng, hồng, đỏ viền trang, xanh, tím cho đến tím sam. Cánh hoa đơn hoặc kép, các cánh xếp xen kẽ nhau. Hoa mọc đơn lẻ hoặc mọc thành chùm. Hoa chuông là hoa lưỡng tính, cau tạo hoa gồm các bộ phận: đài hoa, cánh hoa, nhị hoa và noãn, có hai cặp nhị so le nhau, trong đó có một nhị lép đính trên tràng hoa, các bao phan dính nhau thành từng cặp, có một nhụy hoa, vòi nhụy mảnh mai, nim nhụy 4 chia thành hai thùy.

Ngoài ra, hoa còn có thêm túi mật thu hút côn trùng (ong, kiến) và động vật nhỏ (chim, rudi) làm tăng kha năng thụ phan cho hoa. Vì vậy, hoa chuông có thê đáp ứng được sự đa dạng về thị hiếu, sở thích của người chơi hoa. Ngoài ra, cấu tạo hoa rất phù hợp dé lai tạo, chon lọc ra nhiều giống mới có màu sắc và kiêu dáng hoa khác nhau.5 Quả và hạt Quả có dạng qua nang (khi chín sẽ nứt ra theo ba đường nứt dọc dé giải phóng các hạt), hạt nhiều và nhỏ (12.000 hat/g), có nội nhũ.3 Điều kiện ngoại cảnh Theo Lã Thị Thu Hằng (2015) cây hoa chuông có các yêu cầu ngoại cảnh như sau: 1.1 Nhiệt độ Hoa chuông có nguồn gốc nhiệt đới nên đa số các giống hoa chuông được trồng hiện nay đều ưa khí hậu mát mẻ, nhiệt độ thích hợp dao động từ 18 — 24 °C. Trong giai đoạn ra hoa, nhiệt độ 16 — 18 °C sẽ kéo dài thời gian ra hoa.

Nhiệt độ nhỏ hon 10°C cây ngừng sinh trưởng, gây tốn thương đến lá và hoa, khi nhiệt độ lớn hon 27°C cây sinh trưởng nhanh. Hiện nay, Trung tâm Công nghệ Sinh học đã tiến hành trồng được cây hoa chuông ở điều kiện nhiệt độ tương đối cao (27 — 35°C), cây sinh trưởng và phát triển tốt. Đây là một tiền đề để mở rộng quy mô sản xuất hoa chuông ở những nơi nhiệt độ cao.2 Ánh sáng Ánh sáng có ảnh hưởng rất lớn đến sự phân hoá mầm hoa và sự nở hoa của cây hoa chuông. Hoa chuông ưa ánh sáng tán xạ.

Ánh sáng trực tiếp sẽ làm cháy lá, trong thời kỳ ngủ nghỉ cây không cần ánh sáng. Quang kỳ thích hợp nhất dé hoa chuông phát triển là khoảng 12 — 16 giờ chiếu sáng/ngày. Cường độ ánh sáng thấp (270 lux) được chấp nhận với nhiệt độ mát 18°C, mức ánh sáng từ 0,5 — 1,1 Klux hoặc cao hơn được khuyến cáo dé cây phát triển số lượng nụ và hoa tốt hơn. Vì vậy, trong sản xuất chúng ta có thé điều chỉnh thời gian và cường độ chiếu sáng cho cây hoa chuông bang cách dùng lưới đen che nắng, thắp đèn dé điều chỉnh sinh trưởng phát triển của cây, nhằm dat hiệu quả kinh tế cao nhất.3 Âm độ và nước tưới Hoa chuông là cây trồng cạn nên không chịu được úng.

Tuy nhiên, do cây có sinh khối lớn, bộ lá to nên cần nhiều nước, chịu hạn kém. Cây hoa chuông sinh trưởng, phát triển thuận lợi nhất trong điều kiện ẩm độ đất từ 65 — 80 %, ẩm độ không khí từ 60 — 75%. Trong thời kì nở hoa nếu âm độ quá cao gây thối hoa và sâu bệnh phát triển mạnh làm giảm chất lượng hoa và độ bền của hoa. Cây bị úng trong giai đoạn ra hoa thì các núm hoa bị rụng và có thê gây chết.

Khi cây ở giai đoạn ngủ nghỉ, giảm lượng nước tưới cho cây. Bảo quản củ trong giai đoạn ngủ nghỉ ở điều kiện mát mẻ nhưng phải khô ráo. Khi trồng nên sử dụng chậu thoáng và thoát nước tưới.Tưới nước mỗi ngày phụ thuộc vào cường độ ánh sáng và nhiệt độ. Nên tưới nước vào lúc sáng sớm, tưới nước xung quanh gốc cây, không tưới quá đẫm vì cây dé bị thối và nhiễm bệnh.

Thiếu nước cây sinh trưởng kém, rút nước chu kì sinh trưởng. Ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt là công nghệ tiên tiến giúp điều chỉnh được lượng nước tưới phù hợp cho cây, giúp giảm sâu bệnh và điều chỉnh được lượng dinh dưỡng đầy đủ cho cây phát triển tốt nhất.4 Đất Hoa chuông có bộ rễ ăn nông vì vậy, yêu cầu đất trồng phải cao ráo, thoát nước tốt, tơi xốp và nhiều mun, thích hợp với đất có pH từ 5,8 — 7,5.2 Kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa chuông Theo Trung tâm Công nghệ Sinh học Thành phó Hồ Chí Minh (2020) kỹ thuật trồng và chăm sóc hoa chuông như sau: 1.1 Thời vụ Hoa Chuông có thể trồng được quanh năm trong điều kiện nhà màng, nhà có mái che và sử dụng công nghệ tưới nhỏ giọt.2 Chọn giống Hoa chuông rất đa dạng về màu sắc, tùy theo sở thích mà người sử dụng có thể chọn hoa có màu sắc khác nhau như đỏ, tím, hồng, cam, cánh hoa có viền hoặc không. e Hạt giống: Hạt giống phải được đóng gói, có nguồn gốc xuất xứ rõ rang trên bao bì ghi rõ thời hạn sử dụng. e Cây cay mô: chọn cây cao 4 — 5 cm, thân mập, khoẻ, có 4 — 5 lá, cây đã hình thành củ và có nhiều rễ tơ.

Sau khi chuyển chai mô từ phòng thí 6 nghiệm ra vườn ươm, không nên đưa cây ra khỏi chai ngay mà nên đề chai tại vườn 3 — 5 ngày giúp cây thích nghi dần với điều kiện bên ngoài.3 Kỹ thuật trồng a) Chuẩn bị giá thể. Hoa chuông thích hợp môi trường trồng thoáng, xốp, thoát nước tốt. - Giá thể gieo hat: dùng đất sạch dé gieo hạt. Hat được gieo trên vỉ nhựa, đặt hạt trên giá thể, bên trên phủ nhẹ một ít mụn dừa.

Tưới nước đủ am, sau 5 — 7 ngày hạt nảy mầm. - Giá thé trồng cây hậu cay mô và cây trưởng thành: hỗn hợp giá thé gồm: % mun xơ đừa + 1⁄4 tro trâu + 1⁄4 phân chuồng. Ngoài ra, dé hạn chế nam gây hại rễ, có thé bổ sung chế phẩm sinh học BIMA, theo tỷ lệ 100kg giá thé trộn với 0,3 kg BIMA. Cây cay mô, sau khi ra cây 15 — 20 ngày chuyên sang trồng chậu.

Đối với cây con phát triển từ hạt, sau 25 — 30 ngày chuyền sang trồng chậu. b) Tưới nước: Hoa chuông có cấu tạo hình ống kín, vì vậy khi tưới nước hoặc gặp mưa, nước thường đọng lại trong ống hoa không thoát ra được, làm cho hoa dé bi thối và nhanh tàn. Do đó ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt chỉ cung cấp nước trực tiếp vào gốc cây không làm ướt lá và hoa. Góp phần hạn chế nắm bệnh gây hại trên lá và hoa.

Sử dụng nguồn nước sạch, pH nước tốt nhất từ 6 — 6,5. Dinh kì tưới nước cho cây qua hệ thống nhỏ giọt, 1 lần/ngày với lượng nước tưới là 150 - 200 ml/chậu tuỳ vào điều kiện thời tiết, đảm bảo đủ độ âm cho cây, không được dé cây bị úng. c) Dinh dưỡng: Dinh dưỡng cung cấp cho cây qua hệ thống tưới nhỏ giọt 1 tuần 3 lần, mỗi lần khoảng 100 — 150 ml/chau (EC = 1.000 HS/cm; pH = 5,8 — 6,5). Giai đoạn hình thành nụ - ra hoa: bổ sung thêm phân bón gốc NPK 20 — 20 — 20, lượng bón 1g/chậu.

d) Chăm sóc: Sau khi trồng cần thường xuyên, loại bỏ cỏ đại, ngắt bỏ những lá bị đập, thối, các nụ hoa bị côn trùng căn phá. Ngắt bỏ 2 nụ hoa đầu tiên để tập trung dinh dưỡng cho cây hoa chuông sinh trưởng phát triển tốt, nâng cao năng suất và chất lượng hoa. Phải giữ bộ lá của cây luôn xanh tươi, toa đều quanh góc.