Đặt vấn đề Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chương trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là Chương trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn, hướng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Thực hiện chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới có vai trò quan trọng trong sự phát triển của nông thôn nói riêng và sự phát triển của quốc gia nói chung. Xây dựng nông thôn mới nhằm phát triển toàn diện: Hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng toàn diện tạo điều kiện phát triển kinh tế, giao lưu hàng hóa; cơ cấu kinh tế hợp lý, thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao; môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; xây dựng nếp sống văn hóa.thay đổi bộ mặt nông thôn, góp phần xây dựng đất nước giàu đẹp.
Trung Thành là một xã vùng II của huyện Vị Xuyên, có tổng diện tích tự nhiên 5.763 ha, dân số 5.252 hộ), phân bổ thành 12 đơn vị thôn bản, với 8 dân tộc anh em cùng chung sống: Tày, Nùng, Kinh, Hoa Hán, H’Mông, Dao, La Chí, Cao Lan. Xã được xác định là 1 trong 3 xã điểm nông thôn mới của tỉnh Hà Giang. Tuy nhiên với đặc thù là xã thuần nông, cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư xây dựng đồng bộ, khí hậu thời tiết diễn biến phức tạp, đã ảnh hưởng lớn đến quá trình thực hiện Nghị quyết Đại hội của Đảng Bộ. Thực hiện quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 4/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020; Nghị quyết số 04-NQ/TU của BCH Đảng bộ tỉnh lần thứ XV về Xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 trên địa bàn h tỉnh Hà Giang, xã Trung Thành có nhiệm vụ hoàn thành xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn từ năm 2015-2020.
Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu của Chương trình, phát triển nông thôn một cách bền vững, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, từng bước cải thiện đời sống cả về vật chất và tinh thần, tạo ra diện mạo mới cho nông thôn theo hướng hiện đại văn minh thì việc lập Đồ án quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Trung Thành giai đoạn 2011-2020 là rất cần thiết trong Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, nhằm đảm bảo sự phân bố và phát triển hợp lý góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của xã phát triển. Đồng thời, khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có trên địa bàn xã tạo động lực thúc đẩy các hoạt động kinh tế - xã hội địa phương. Xuất phát từ thực tế đó được sự đồng ý của Ban Giám Hiệu trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Chủ Nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo TS. Nguyễn Thị Lợi, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất thuộc tiêu chí quy hoạch trong quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2011 – 2017 và định hướng sử dụng đất đến năm 2020 tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang’’ 1.
Mục đích đề tài 1. Mục đích chung Đánh giá được kết quả thực hiện quy hoạch nông thôn mới và định hướng sử dụng đất đến năm 2020 tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang nhằm nhìn nhận những kết quả đạt được, những hạn chế còn tồn tại để từ đó rút ra kinh nghiệm và đề xuất một số giải pháp khắc phục nhằm nâng cao tính khả thi của các phương án thực hiện kế hoạch sử dụng đất giai đoạn tiếp theo 1. Mục đích cụ thể - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang; h - Đánh giá hiện trạng sử dụng đất và tiến trình xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới tại xã Trung Thành, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang; - Định hướng quy hoạch sử dụng đất đối với hạng mục cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới đến năm 2020 và đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện trong thời gian tới tại xã Trung Thành. Yêu cầu đề tài - Điều tra chính xác tình hình cơ bản của xã - Đánh giá hiện trạng sử dụng đất của xã.
- Đánh giá hiện trạng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội xã. Xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chí nông thôn mới phù hợp với QHTTKTXH, QHSDĐ, đảm bảo khả thi, sáng tạo, khoa học nhằm nâng cao hiệu quả tiết kiệm đất đai, tạo cơ sở cho sụ phát triển của xã. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu Là cơ hội củng cố kiến thức đã học trên ghế nhà trường đồng thời giúp cho bản thân vận dụng được tốt nhất những kiến thức đã học được từ trường lớp vào thực tế, công việc sau này. Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập số liệu và sử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài Góp phần hoàn thiện những lý luận và phương pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở địa phương trong giai đoạn “công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp – nông thôn” hiện nay.
Ý nghĩa trong thực tiễn Tìm hiểu được kết quả thực hiện quy hoạch nông thôn mới và định hướng sử dụng đất của xã Trung Thành nói riêng. Đồng thời tìm ra những tác động tích cực và tiêu cực của quy hoạch nông thôn mới và định hướng sử dụng đất đến tình hình phát triển kinh tế xã hội, cảnh quan môi trường tại địa phương, từ đó đề xuất các giải pháp thích hợp, phù hợp để nâng cao hơn nữa những mặt tích cực và khắc phục những hạn chế tiêu cực. h PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Những vấn đề về nông thôn mới 2. Khái niệm nông thôn và xây dựng nông thôn mới Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã. Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị.
Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới - Xây dựng cộng đồng xã hội văn minh, có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ngày càng hoàn thiện; cơ cấu kinh tế hợp lý, các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến; - Gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ và du lịch; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo qui hoạch; từng bước thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn; - Xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; trình độ dân trí được nâng cao; môi trường sinh thái được bảo vệ; - Hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện và nâng cao. Đặc trưng của nông thôn mới NTM giai đoạn 2010 - 2020 bao gồm các đặc trưng sau: 1- Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; 2- Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng, kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; 3- Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy; 4- An ninh tốt, quản lý dân chủ; 5- Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao.
Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới 2. Ý nghĩa của Bộ tiêu chí Quốc gia nông thôn mới - Là cụ thể hóa đặc tính của xã NTM thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH. - Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chí nông thôn mới. - Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện xây dựng NTM của các địa phương trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thôn mới; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.
Nội dung bộ tiêu chí Quốc gia nông thôn mới Bộ tiêu chí quốc gia NTM được ban hành theo Quyết định số 491/QĐ- TTg, ngày 16/4/2009 gồm 5 nhóm tiêu chí, cụ thể như sau: Tiêu chí “Xã nông thôn mới”: Gồm 19 tiêu chí trên 5 lĩnh vực được quy định tại Quyết định số 491/2009/QĐ-TTg ngày 16/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ. - Gồm 5 nhóm là: Nhóm 1: Quy hoạch; Nhóm 2: Hạ tầng kinh tế xã hội; Nhóm 3: Kinh tế và tổ chức sản xuất; Nhóm 4: Văn hóa - xã hội - môi trường; Nhóm 5: Hệ thống chính trị va. - Gồm 19 tiêu chí là: 1: Quy hoạch, 2: Giao thông, 3: Thủy lợi, 4: Điện, 5: Trường học, 6: Cơ sở vật chất văn hóa, 7: Chợ, 8: Bưu điện, 9: Nhà ở dân cư, 10: Thu nhập, 11: Tỷ lệ hộ nghèo, 12: Cơ cấu lao động, 13: Hình h thức tổ chức sản xuất, 14: Giáo dục, 15: Y tế, 16: Văn hóa, 17: Môi trường, 18: Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh, 19: An ninh, trật tự xã hội. Hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới: Được thể hiện tại thông tư số 54/2009/TT – BNNPTNT, ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong đó đã thống nhất nội dung, cách hiểu, cách tính toán và các quy chuẩn áp dụng đối với các tiêu chí nông thôn mới.