PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Đầu tƣ xây dựng cơ bản (XDCB) là hoạt động quan trọng tạo ra hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ cho sự phát triển kinh tế xã hội, là tiền đề cơ bản để thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nƣớc. Quản lý đầu tƣ XDCB ở nƣớc ta là một hoạt động đặc thù, phức tạp và luôn luôn biến động nhất là trong điều kiện cơ chế chính sách quản lý kinh tế xã hội nói chung, quản lý xây dựng cơ bản nói riêng có nhiều thay đổi, môi trƣờng pháp lý còn chƣa hoàn chỉnh, thiếu đồng. Đồng thời, quản lý đầu tƣ XDCB từ ngân sách nhà nƣớc là rất khó, dễ xảy ra thất thoát, lãng phí do chính đặc điểm của hoạt động này nhƣ quyền sở hữu về vốn không trùng hợp với quyền sử dụng, mục tiêu đầu tƣ XDCB của nhà nƣớc ít chú trọng tới mục tiêu lợi nhuận trực tiếp,.
Cũng nhƣ trong cả nƣớc, việc quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN huyện Châu Thành cũng đƣợc chú trọng. Huyện Châu Thành đã có nhiều nỗ lực trong việc triển khai thực hiện cơ chế chính sách chung, cải tiến quy trình, thủ tục cấp phát và quản lý sử dụng, tăng cƣờng thanh tra, kiểm tra. Những nỗ lực không mệt mỏi đó đã góp phần quan trọng vào việc sử dụng nguồn vốn này đúng mục đích, đúng luật và có hiệu quả cao; kịp thời phát hiện những khoản chi đầu tƣ XDCB sai mục đích, sai nguyên tắc, vi phạm quy trình, sai định mức chi tiêu., góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu từ XDCB từ NSNN theo nhiệm vụ đƣợc giao. Tuy nhiên, công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB trên địa bàn huyện thời gian qua vẫn còn một số tồn tại, tình trạng thất thoát, lãng phí kém hiệu quả trong đầu tƣ XDCB từ vốn NSNN vẫn xảy ra ở một số dự án, nợ XDCB lớn,.
Các nguyên nhân chủ yếu làm công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN trên địa bàn huyện còn tồn tại là: việc quy hoạch, lập kế hoạch, bố trí vốn đầu tƣ XDCB còn phân tán, dàn trải; quản lý vốn đầu tƣ XDCB chƣa hiệu quả, năng lực của cán bộ chuyên môn còn hạn chế, chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu công việc. Thêm vào đó, do đặc thù của vốn đầu tƣ XDCB là rất 1 Luan van lớn, thời gian đầu tƣ dài nên dễ xảy ra tình trạng thất thoát vốn đầu tƣ XDCB của Nhà nƣớc. Vậy vấn đề đặt ra là cần thiết phải nghiên cứu để đƣa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN trên địa bàn huyện Châu Thành, góp phần khắc phục những tồn tại, bất cập để sử dụng có hiệu quả NSNN nói chung và vốn đầu tƣ XDCB nói riêng. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả lựa chọn vấn đề (nhƣ trên): “Đánh giá công tác quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách nhà nước tại huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh” làm đề tài luận văn chuyên ngành Quản lý kinh tế của mình.
Các đề tài nghiên cứu có liên quan Đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN là vấn đề đƣợc Đảng, Nhà nƣớc và các cấp, các ngành, các địa phƣơng rất quan tâm. Hiện nay, đã có một số tài liệu nghiên cứu về quản lý đầu tƣ và nguồn vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN trên nhiều phạm vi, góc độ khác nhau nhƣ: Đăng Minh Khởi (2015) Đánh giá hiệu quả quản lý và sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại huyện Ngọc Hiển – tỉnh Cà Mau. Luận văn thạc sĩ kinh tế. Trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh.
Luận văn đã phân tích đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tƣ từ nguồn NSNN của huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau những năm qua, luận văn đã sử dụng các phiếu điều tra trắc nghiệm (các chính sách liên quan đến ĐTXD cơ bản, đánh giá công tác quản lý vốn từ vốn NSNN của huyện, tỉnh), kết quả nghiên cứu của luận văn đã chỉ ra những thành công, hạn chế và nguyên nhân chủ yếu của thực trặng quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN của huyện Ngọc Hiển, luận văn đề xuất hệ thống các giải pháp góp phần tăng cƣờng, hoàn thiện thiện quản lý vốn đầu tƣ từ nguồn NSNN của huyện Ngọc Hiển, các giải pháp đề xuất đƣợc luận giải có căn cứ, đồng bộ, góp phần phát triển kinh tế - xã hội đất nƣớc. Ngoài những công trình tác giả đã nêu trên còn có nhiều công trình khác liên 2 Luan van quan đến việc quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN, kết quả nghiên cứu của các đề tài nêu trên tƣơng đối phù hợp với tình hình thực tế tại các địa bàn nghiên cứu, phƣơng pháp nghiên cứu của một số đề tài sử dụng phƣơng pháp điều tra trắc nghiệm, phiếu phỏng vấn để đánh giá công tắc quản lý vốn đầu tƣ XDCB mang tính thực tiễn cao, một số nghiên cứu đã có giá trị nhất định trong việc hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật về quản lý vốn đàu tƣ XDCB. Tuy nhiên, cho đến nay chƣa có một đề tài nào đề cập đến quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN tại huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. Mặc dù vậy, các nghiên cứu trên là những tài liệu tham khảo giá trị cho việc nghiên cứu và viết luận văn này.
Đặng Ngọc Viễn Mỹ, 2014, Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh Ninh Bình. Luận văn Thạc sĩ kinh tế chính trị. Đại học Kinh tế Đại học Quốc gia Hà Nội. Luận Văn Thực hiện nghiêm Quy chế dân chủ ở cơ sở với tinh thần “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hƣởng”.
Những việc nhƣ: hỗ trợ xây nhà cho các hộ chính sách, xây nhà văn hóa thôn xóm, làm đƣờng giao thông nông thôn,. đều đƣợc niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã, nhà văn hóa, phổ biến rộng rãi quy hoạch, tiến độ thực hiện, phƣơng án đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. Bên cạnh đó công tác quản lý đầu tƣ XDCB, quản lý quy hoạch đƣợc thực hiện khá tốt, bên cạnh việc vận dụng mọi nguồn lực từ xã hội để đầu tƣ phát triển kết cấu hạ tầng, thì tỉnh Ninh Bình đã tăng cƣờng áp dụng thiết kế mẫu phù hợp với thực tế và công năng sử dụng đối với các công trình có quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản do cộng đồng dân cƣ tự thực hiện để giảm chi phí xây dựng, xã hội hóa đầu tƣ đối với các dự án công ích nhƣ công trình nƣớc sạch, chợ, công trình thu gom, xử lý rác thải có khả năng thu hồi vốn trực tiếp. Lê Thanh Dụng (2016), Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Krông Năng, tỉnh Đắk Lắk.
Luận văn thạc sĩ kinh tế. Đại học Đà Nẵng. Luận văn nghiên cứu hệ thống cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ 3 Luan van bản, đánh giá thực trạng sử dụng và quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN tại huyên Kim Bảng, tỉnh Hà Nam, gợi ý một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tƣ XDCB tại địa phƣơng. Thái Thị Thanh Hiền (2014), Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Vĩnh Linh.
Luận văn thạc sĩ kinh tế. Đại học Huế. Luận văn phân loại bộ máy quản lý vốn đầu tƣ XDCB có sự khác biệt theo các nguồn vốn: vốn đầu tƣ từ NSTW, vốn đầu tƣ từ NSĐP, vốn đầu tƣ từ nguồn ODA,…. Ngoài ra tác giả đề xuất kiến nghị với Nhà nƣớc, UBND tỉnh và các ngành chức năng của tỉnh và UBND huyện và các ngành chức năng của huyện.
Mục tiêu nghiên cứu Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN của huyện Châu Thành trong những năm qua, đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN cho huyện Châu Thành trong những năm tới nhằm đem lại hiệu quả cao trong đầu tƣ từ đó thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phƣơng phát triển. Nhiệm vụ nghiên cứu - Góp phần làm rõ cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN, trong đó luận giải rõ phần nội dƣng và trách nhiệm quả lý của địa phƣơng theo phân công, phân cấp quản lý nhà nƣớc. - Thu thập, xử lý các dữ liệu, thông tin với các phƣơng pháp phù hợp để phân tích kết quả sử dụng vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. - Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN của huyện Châu Thành trong mối quan hệ với kết quả sử dụng vốn đã phân tích.
- Chỉ rõ những mặt thành công, hạn chế, nguyên nhân và phát hiện các vấn đề bất cập, nảy sinh từ thực tiễn cần giải quyết về quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN huyện. 4 Luan van - Đề xuất phƣơng hƣớng, giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN của huyện Châu Thành trong thời gian tới. Đối tƣợng nghiên cứu Là những vấn đề kinh tế và tổ chức - quản lý liên quan đến công tác quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc ở huyện Châu Thành thông qua các dự án đã qua thực hiện. Trong đó, tập trung nghiên cứu khâu lập kế hoạch vốn; lập, thẩm định phê duyệt dự án; đấu thầu, lựa chọn nhà thầu; kiểm soát thanh toán vốn; quyết toán vốn đầu tƣ; thanh tra, kiểm tra.
Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: đề tài đƣợc nghiên cứu ở huyện Châu Thành. Đề tài tập trung vào những công trình XDCB do huyện làm chủ đầu tƣ. - Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu những nội dung liên quan đến công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN cấp huyện tại huyện Châu Thành. - Về thời gian: Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý vốn đầu tƣ XDCB thuộc nguồn NSNN tại huyện Châu Thành giai đoạn 2017- 2019, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN ở địa bàn nghiên cứu.
Phƣơng pháp nghiên cứu - Phương pháp thống kê, so sánh: qua các số liệu thứ cấp và sơ cấp đƣợc thu thập, phỏng vấn, tác giả tiến hành rà soát. So sánh thống kê theo các tiêu chí đánh giá.