HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM PHẠM QUANG MINH ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG PHÂN BÓN, THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT TỚI MÔI TRƯỜNG ĐẤT TẠI XÃ CAO XÁ, HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ THỌ Chuyên ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Như Hà NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là kết quả nghiên cứu của tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. Tôi xin cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ trong quá trình thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn đã chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Phạm Quang Minh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS. Nguyễn Như Hà đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản lý môi trường, Khoa Môi Trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức xã Cao xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Phạm Quang Minh ii MỤC LỤC Lờı cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục các từ vıết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesıs abstract. Tính cấp thıết của đề tàı. Mục đích nghıên cứu. Phạm vı nghıên cứu.
Ý nghĩa khoa học thực tıễn. Tổng quan tàı lıệu. Phân bón và môı trường.1 Khái niệm về phân bón. Vai trò của phân bón trong sản xuất nông nghiệp.
Vai trò tích cực của phân bón với môi trường. Khả năng gây ảnh hưởng xấu của phân bón tới môi trường. Khả năng ảnh hưởng xấu của phân bón đến sức khỏe con người. Khả năng giảm thiểu ảnh hưởng xấu của phân bón tới môi trường.
Hoá chất bảo vệ thực vật và môı trường. Khái niệm về hóa chất bảo vệ thực vật. Vai trò của hóa chất bảo vệ thực vật trong sản xuất nông nghiêp. Con đường phát tán của thuốc bảo vệ thực vật trong môi trường.
Tác động của thuốc bvtv tới môi trường. Khả năng giảm thiểu tác hại của thuốc bvtv tới môi trường. Tình hình quản lý và sử dụng phân bón, hoá chất bvtv. Tình hình sử dụng phân bón, hóa chất bảo vệ thực vật.
Tình hình quản lý phân bón và hóa chất bảo vệ thực vật ở việt nam. Vật lıệu và phương pháp nghıên cứu. Địa đıểm nghıên cứu. Thờı gıan nghıên cứu.
Đốı tượng nghıên cứu. Nộı dung nghıên cứu. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của xã cao xá. Đánh giá hiện trạng sử dụng phân bón tại xã cao xá.
Đánh giá công tác quản lý phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tại xã Cao Xá. Đề xuất các giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng xấu của phân bón và hoá chất thuốc bảo vệ thực vật tới môi trường ở xã cao xá. Phương pháp nghıên cứu. Phương pháp thu thập số liệu.
Phương pháp lấy mẫu đất. Phương pháp phân tích đất. Phương pháp sử lý số liệu. Phương pháp chuyên gia.
Kết quả và thảo luận. Đặc đıểm tự nhıên, kınh tế - xã hộı của xã cao xá. Đặc điểm tự nhiên của xã cao xá. Đặc điểm kinh tế, xã hội của xã cao xá.
Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của xã cao xá. Đánh gıá hıện trạng sử dụng phân bón, thuốc bvtv tạı xã cao xá. Đánh giá hiện trạng sử dụng phân bón tại xã cao xá. Đánh giá hiện trạng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trên địa bàn xã cao xá.
Đánh giá ảnh hưởng của tình trạng sử dụ thuốc bvtv tới môi trường. Đánh gıá hıện trạng công tác quản lý phân bón, thuốc bvtv tạı xã Cao Xá. Đề xuất gıảı pháp cho vıệc gıảm thıểu ảnh hưởng xấu của sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tạı xã cao xá. Nguyên nhân gây ảnh hưởng xấu tới môi trường từ thực trạng sử dụng phân bón, thuốc bvtv tại xã cao xá.
Giải pháp cho việc giảm thiểu ảnh hưởng xấu của sử dụng phân bón thuốc bvtv tại xã cao xá. Kết luận và kıến nghị. 76 Tàı lıệu tham khảo. Phıếu đıều tra.
Một số hình ảnh về thực trạng sử dụng phân bón, thuốc bvtv tại xã Cao Xá. 84 Phụ luc 3 Danh mục thuốc bvtv cấm sử dụng ở vıệt nam. 90 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật HCHC Hợp chất hữu cơ HCVC Hợp chất vô cơ HTX Hợp tác xã ICM Integrated Crop Management- Chương trình quản lý cây trồng tổng hợp IPM Integrated Pests Management- Chương trình quản lý dịch hại tổng hợp KLN Kim loại nặng LUT Loại hình sử dụng đất PBHC Phân bón hữu cơ PBHH Phân bón hóa học PBVC Phân bón vô cơ UBND Ủy ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Sử dụng phân hoá học và năng suất lúa tại một số nước.
Những vấn đề ô nhiễm do phân bón. Tính tan của hóa chất bảo vệ thực vật trong môi trường nước. Số lượng phân hóa học được sử dụng qua các năm. Cơ cấu sử dụng đất của xã Cao Xá năm 2014.
Giá trị sản xuất từ các lĩnh vực khác nhau của xã Cao Xá năm 2014. Hiện trạng cây trồng ở xã Cao Xá. Hiện trạng loại hình sử dụng đất và luân canh cây trồng tại xã. Chủng loại cây trồng ở phạm vi nông hộ tại xã Cao Xá.
Các loại và dạng phân bón được các nông hộ dùng tại xã Cao Xá. Lượng phân bón trung bình cho một số cây trồng chính. Hướng dẫn bón phân cho các loại cây trồng chính tại xã Cao Xá. Tình hình sử dụng phân bón theo các loại hình sử dụng đất.
Tình trạng áp dụng kỹ thuật bón phân cho cây trồng của các hộ. Ðánh giá mức độ ảnh hưởng xấu của tình trạng sử dụng phân bón cho các cây trồng tại xã Cao Xá (% so với hướng dẫn). Ảnh hưởng của tình trạng sử dụng phân bón trên các loại hình sử dụng đất tới các tính chất hóa học đất tại xã Cao Xá. Tình trạng hiểu biết về sử dụng phân bón của các nông hộ tại xã Cao Xá.
Danh sách các loại thuốc BVTV chính ở địa phương. Tình trạng sử dụng thuốc BVTV cho các cây trồng chính tại xã Cao Xá. Thời gian cách ly của một số loại cây trồng đối với thuốc BVTV. Thực trạng sử dụng dụng cụ bảo hộ lao động của các hộ nông dân.
Ðánh giá mức độ ảnh hưởng xấu của tình trạng sử dụng thuốc BVTV cho các cây trồng tại xã Cao Xá (% so với hướng dẫn). Tình trạng hiểu biết về sử dụng thuốc BVTV của các nông hộ tại xã Cao Xá. Tình trạng các cửa hàng kinh doanh phân bón và thuốc BVTV tại xã Cao Xá. Các hoạt động tuyên truyền về sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
70 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sự thất thoát đạm khi bón phân đạm thông thường. Con đường phát tán của thuốc BVTV trong môi trường. Con đường di chuyển của thuốc bảo vệ trong môi trường đất.
Tác hại của thuốc bảo vệ thực vật. Tiêu thụ phân bón hóa học ở Việt Nam giai đoạn 1962 – 2009 (IFA, 2011). Xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. Thời điểm phun thuốc BVTV cho các loại cây trồng.
Sơ đồ hệ thống phân phối thuốc phân bón và BVTV tại xã Cao Xá. 68 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Phạm Quang Minh Tên Luận văn: Đánh giá hiện trạng quản lý và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tới môi trường đất tại xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1. Mục đích nghiên cứu + Đánh giá hiện trạng quản lý và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tại xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. + Xác định khả năng ảnh hưởng của tình trạng quản lý và sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tới môi trường đất tại địa phương.
+ Đề xuất các giải pháp đảm bảo việc quản lý và sử dụng phân bón, thuốcbảo vệ thực vật có hiệu quả cao trong sản xuất, giảm thiểu ảnh hưởng xấu đến môi trường. Nội dung và phương pháp nghiên cứu a) Nội dung - Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Cao Xá; - Đánh giá hiện trạng sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tại xã Cao Xá; - Đánh giá công tác quản lý phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tại xã Cao Xá; - Đề xuất các giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng xấu của phân bón và hoá chất thuốc bảo vệ thực vật tới môi trường ở xã Cao Xá. + Xác định các nguyên nhân gây ảnh hưởng xấu tới môi trường từ thực trạng sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tại địa phương. + Đề xuất các giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng xấu của phân bón và thuốc bảo vệ thực vật tới môi trường ở địa bàn nghiên cứu.
b) Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập số liệu; + Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. + Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.