MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá của mỗi quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là địa bàn phân phố dân cư và là điều kiện tồn tại và phát triển của con người và của sinh vật khác trên trái đất. Như Mác đã khẳng định : “ lao động là cha, đất đai là mẹ của mọi của cải vật chất”, Chính vì vậy việc quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên quý giá này hiệu quả và hợp lí sẽ dẫn đến những thành tựu to lớn, góp phần trong công cuộc đổi mới và là yếu tố quan trọng cho nền tảng một xã hội phát triển ổn định cũng như làm vững mạnh nền kinh tế. Ở nước ta, đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý (điều 4 luật đất đai 2013).Như vậy, đất đai là điều kiện cơ bản cho quá trình phát triển, song yếu tố mang tính quyết định của nền kinh tế phát triển, đảm bảo mục tiêu ổn định chính trị - xã hội lâu dài lại đến từ việc quản lý, sử dụng đất có hiệu quả, hợp lý, tiết kiệm hay không đất đai cũng chính là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Đất nước.
Nhà nước thống nhất quản lý đất đai nhằm bảo toàn lãnh thổ và khai thác hợp lý, hiệu quả đất đai. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện Luật đất đai cũng như các quy định khác vẫn còn nhiều hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện. Nhiều văn bản tính chất pháp lý còn chồng chéo và mâu thuẫn, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình còn chậm đặc biệt là đối với đất ở. Đối với vấn đề cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đô thị và quyền sở hữu nhà ở thì triển khai còn chưa đồng bộ, kết quả đạt được thấp.
Việc tranh chấp đất đai diễn ra dưới nhiều hình thức… Đứng trước thực trạng đó, để đưa vào việc quản lý và sử dụng đất đai ngày càng có hiệu quả, góp phần vào công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa, cần phải rút kinh nghiệm từ thức tế trong quá trình quản lí và sử dụng đất. Trên cơ sở đó, xây dựng các biện pháp nhằm quản lý và sử dụng đất hiệu quả hơn, bền vững hơn. n 2 Sông Công là thành phố công nghiệp, trung tâm kinh tế, hành chính, văn hóa - xã hội phía Nam của tỉnh Thái Nguyên; là đầu mối giao thông, giao lưu phát triển kinh tế - xã hội quan trọng của vùng Đông Bắc Bắc Bộ. Trong công cuộc Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa, vấn đề đất đai của thành phố tương đối phức tạp đã, đang và sẽ đặt ra cho ngành Tài nguyên và Môi Trường của thành phố nhiều khó khăn cần được giải quyết và thực hiện tốt 15 nội dung quản lý nhà nước về đất đai của Luật 2013, qua đó để mọi người dân hiểu và thực hiện theo luật thì cần phải phổ biến tuyên truyền sâu rộng tới mọi tầng lớp nhân dân để mọi người dân hiểu và làm theo pháp luật.
Xuất phát từ thực tế đó, được sự nhất trí của Khoa Quản Lý Tài Nguyên, trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn của cô giáo T.S Vũ Thị Quý, em tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố Sông Công- tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2014 đến 2015”. Mục tiêu tổng quát của đề tài Đánh giá công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố Sông Công giai đoạn 2014 đến 2015 nhằm mục đích xác định những kết quả đạt được và những điểm còn tồn tại, cùng với những thuận lợi và khó khăn trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai. Để từ đó rút ra được bài học kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp khắc phục những tồn tại và khó khăn đó, trong việc thực hiên công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể của đề tài - Đánh giá được điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Sông Công.
- Đánh giá được tình hình sử dụng đất đai và biến động đất đai giai đoạn 2014 - 2015 của thành phố Sông Công. n 3 - Đánh giá được kết quả của công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố Sông Công giai đoạn 2014 - 2015 theo 15 nội dung quản lý Nhà nước về đất đai. - Đề xuất một số giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý Nhà nước về đất đai trong thời gian tới. Ý nghĩa của đề tài - Đối với việc học tập: Củng cố kiến thức đã học và bước đầu làm quen với công tác quản lý Nhà nước về đất đai ở cấp cơ sở.
Giúp cho sinh viên nắm chắc hơn những kiến thức đã học trong nhà trường, học hỏi được kinh nghiệm thực tế để phục vụ cho công việc. Trang bị cho sinh viên ra trường có kiến thức áp dụng vào thực tiễn phục vụ cho công tác quản lý sử dụng đất đai tốt hơn. - Trong thực tiễn: Đề tài nghiên cứu công tác quản lý Nhà nước về đất đai trên địa bàn thành phố Sông Công, nhằm rút ra được những tồn tại và khó khăn trong công tác quản lý nhà nước về đất đai và những nguyên nhân chủ yếu, từ đó đưa ra những giải pháp giúp cho công tác quản lý Nhà nước về đất đai được tốt hơn. n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học 2. Những khái niệm chung về quản lý Nhà nước về đất đai Các quan hệ đất đai là các quan hệ xã hội trong lĩnh vực kinh tế, bao gồm: quan hệ về sở hữu đất đai, quan hệ về sử dụng đất đai. Nghiên cứu về quan hệ đất đai ta thấy có các quyền năng của sở hữu nhà nước về đất đai như quyền chiếm hữu đất đai, quyền sử dụng đất đai và quyền định đoạt đất đai. Nhà nước không trực tiếp thực hiện các quyền năng này mà thông qua các hệ thống các cơ quan nhà nước do Nhà nước thành lập, thông qua các tổ chức, cá nhân sử dụng đất theo những quy định và theo sự giám sát của Nhà nước.
“Quản lý nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu Nhà nước đối với đất đai; đó là các hoạt động trong việc nắm chắc tình hình sử dụng đất; trong việc phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, kế hoạch; trong việc kiểm tra, giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; trong việc điều tiết các nguồn lợi từ đất đai”. (Nguyễn Thị Lợi, 2013) [9] Quản lý nhà nước về đất đai nhằm bảo vệ quyền sở hữu nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, đảm bảo sử dụng hợp lý quỹ đất đai của đất nước, tăng cường hiệu quả sử dụng đất đồng thời bảo vệ đất, cải tạo đất và bảo vệ môi trường. Các phương pháp quản lý nhà nước về đất đai có thể chia thành hai nhóm phương pháp sau: + Các phương pháp thu thập thông tin về đất đai như: phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học. + Các phương pháp tác động đến con người trong quản lý đất đai như: phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền, giáo dục.
n 5 - Công cụ quản lý Nhà Nước về đất đai: + Công cụ pháp luật. + Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. + Công cụ tài chính. Căn cứ pháp lý của công tác quản lý nhà nước về đất đai a, Các văn bản luật.
Công tác quản lý Nhà nước về đất đai phải dựa vào các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước, từ năm 1992 đến nay Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, Ngành liên quan đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật về đất đai, cụ thể như sau: * Các văn bản luật: - Hiến pháp năm 1992; - Luật đất đai 1993; - Luật Đất đai 2003; - Luật Đất đai 2013; - Luật bảo vệ môi trường 2005; - Luật bảo vệ môi trường 2014; b, Các văn bản dưới luật(các văn bản pháp quy). - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai. - Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của chính phủ Quy định về giá đất. - Nghị định số 45/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định số 46/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ Quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nước. n 6 - Nghị định 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. - Nghị định số 102/2014/NĐ-CP ngày 10/10/2014 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. - Nghị định số 104/2014/NĐ-CP ngày 14/11/2014 của Chính phủ Quy định về khung giá đất.
- Nghị định số 35/2015/NĐ-CP ngày 13/04/2015 của Chính phủ về quản lý sử dụng đất trồng lúa. - Nghị định số 21/2013/NĐ-CP ngày 04/03/2013 của Chính phủ Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài nguyên và Môi trường. (Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2015) [12] + Các văn bản dưới luật của bộ, liên bộ: - Thông tư sô 23/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định về Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. - Thông tư số 24/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định về hồ sơ địa chính.
- Thông tư số 25/2014/TT-BTNMT ngày 19/05/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định về bản đồ địa chính. - Thông tư số 26/2014/TT-BTNMT ngày 28/05/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định về Quy trình và Định mức kinh tế - kỹ thuật xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguên và môi trường. - Thông tư số 28/2014/TT-BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định về thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Thông tư số 29/2014/TT-BTNMT ngày 02/06/2014 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.