Đặt vấn đề Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tƣ liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trƣờng sống, là địa bàn phân bố dân cƣ, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng. Trải qua nhiều thế hệ nhân dân ta đã tốn bao công sức, sƣơng máu mới tạo lập và bảo vệ đƣợc vốn đất đai nhƣ ngày nay. Đất đai là nguồn tài nguyên có hạn về số lƣợng, có vị trí cố định trong không gian, không thể thay thế theo ý muốn chủ quan của con ngƣời. Sự tồn tại và phát triển của loài ngƣời luôn gắn liền với đất đai.
Đất đai có vai trò quan trọng nhƣ vậy nhƣng lại là tài nguyên không tái tạo, hạn chế về số lƣợng và giới hạn về diện tích. Chính vì vậy, việc quản lý và sử dụng nguồn tài nguyên quý giá này một cách hợp lý không những quyết định đến sự phát triển của nền kinh tế mà còn đảm bảo thực hiện mục tiêu chính trị và phát triển xã hội. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã đặt ra những yêu cầu to lớn đối với công tác quản lý nhà nƣớc về mọi mặt của đời sống kinh tế- xã hội, trong đó quản lý nhà nƣớc về đất đai là một nội dung quan trọng nghiên cứu các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình sử dụng đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân. Trong nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa, các mối quan hệ phát sinh trong lĩnh vực đất đai ngày càng nóng bỏng, phức tạp liên quan trực tiếp đến lợi ích của từng đối tƣợng sử dụng đất.
Để phù hợp với quá trình đổi mới kinh tế, Đảng và nhà nƣớc luôn quan tâm đến vấn đề đất đai và đã ban hành nhiều văn bản pháp luật để quản lý đất đai, điều chỉnh các mối quan hệ đất đai theo kịp với tình hình thực tế. Bên cạnh đó đảng và nhà nƣớc luôn khuyến khích, động viên các đối tƣợng sử dụng đất đúng mục đích, tiếc kiệm đạt hiệu quả cao theo pháp luật. Tuy vậy đất đai là sản phẩm của tự n 2 nhiên và nó tham gia tất cả các hoạt động kinh tế xã hội do đó các quan hệ đất đai luôn chứa đựng những vấn đề nóng bỏng, đặt ra nhiều nhiệm vụ nặng nề, khó khăn, phức tạp đối với công tác quản lý đất đai ở các cấp, các ngành, các địa phƣơng. Xuất phát từ thực tế đó, đƣợc sự nhất trí của khoa Quản Lý Tài Nguyên, trƣờng Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn của cô giáo ThS.
Vƣơng Vân Huyền tôi tiến hành thực hiện chuyên đề: “Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn phường Sông Bằng – thành phố Cao Bằng – tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2014 – 6/2016”.2 Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn phƣờng Sông Bằng theo 15 nội dung của Luật đất đai và đề xuất một số giải pháp có ý nghĩa góp phần vào việc nâng cao hiểu quả trong công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai.3 Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu tình hình quản lý và sử dụng đất đai của phƣờng Sông Bằng giai đoạn 2014-6/2016 theo 15 nội dung quản lý về đất đai. - Đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý và sử dụng đất đai của Phƣờng Sông Bằng giai đoạn 2014-6/2016. - Tìm ra những nguyên nhân và đề ra một số giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai trong thời gian tới.4 Ý nghĩa của đề tài 1.1 Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Củng cố kiến thức đã đƣợc học, nghiên cứu trong nhà trƣờng và những kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập số liệu, xử lý số liệu và xử lý thông tin trong quá trình làm đề tài.
n 3 - Đề tài hoàn thành sẽ là tài liệu học tập tốt cho các bạn sinh viên.2 Ý nghĩa trong thực tiễn - Nắm vững nội dung quản lý nhà nƣớc về đất đai theo quy định của luật đất đai 1993, luật đất đai 2003 và luật đất đai 2013, hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về đất đai của trung ƣơng và địa phƣơng. - Nắm vững thực trạng quản lý nhà nƣớc về đất đai tại địa phƣơng. Các số liệu điều tra, thu thập đƣợc phải đảm bảo tính trung thực, khách quan. - Đƣa ra những kiến nghị, đề xuất với các cấp có thẩm quyền phù hợp với thực tế của địa phƣơng và phù hợp với luật pháp do nhà nƣớc quy định.
- Đề tài hoàn thiện sẽ là tài liệu cụ thể mang tính định hƣớng quan trọng cho việc đánh giá công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai tại địa phƣơng nghiên cứu. n 4 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU CỦA ĐỀ TÀI 2.1 Cơ sở khoa học của đề tài 2.1 Cơ sở lý luận của đề tài - Khái niệm về đất đai: “Đất đai” về mặt thuật ngữ khoa học đƣợc hiểu theo nghĩa rộng nhƣ sau: “Đất đai là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất, bao gồm tất cả các cấu thành của môi trƣờng sinh thái ngay trên và dƣới bề mặt đó bao gồm: khí hậu bề mặt, thổ nhƣỡng, dạng địa hình, mặt nƣớc (hồ, sông, suối, đầm lầy…), các lớp trầm tích sát bề mặt cùng với nƣớc ngầm và khoáng sản trong lòng đất, tập đoàn thực vật và động vật, trạng thái định cƣ của con ngƣời, những kết quả của con ngƣời trong quá khứ và hiện tại để lại (hồ chứa nƣớc hay hệ thống tiêu thoát nƣớc, đƣờng xá, nhà cửa,…)”. Nhƣ vậy, “đất đai” là một khoảng không gian có giới hạn, theo chiều thẳng đứng (gồm khí hậu của bầu khí quyển, lớp đất phủ bề mặt, thảm thực vật, động vật, diện tích mặt nƣớc, tài nguyên nƣớc ngầm và khoáng sản trong lòng đất), theo chiều nằm ngang – trên mặt đất (là sự kết hợp giữa thổ nhƣỡng, địa hình, thủy văn, thảm thực vật cùng với các ngành khác) giữ vai trò quan trọng và có ý nghĩa to lớn đối với hoạt động sản xuất cũng nhƣ cuộc sống của xã hội loài ngƣời. - Khái niệm về quản lý nhà nƣớc: Quản lý nhà nƣớc là dạng quản lý xã hội mang tính quyền lực nhà nƣớc đƣợc sử dụng quyền lực nhà nƣớc để điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để duy trì, phát triển các mối quan hệ xã hội, trật tự pháp luật nhằm thực hiện chức năng và nhiệm vụ của Nhà nƣớc.
Quản lý hành chính nhà nƣớc là hoạt động thực thi quyền hành pháp của Nhà nƣớc, đó là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực pháp n 5 luật nhà nƣớc đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con ngƣời để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nƣớc trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, do các cơ quan trong hệ thống quản lý hành chính từ Chính phủ ở Trung ƣơng xuống Ủy ban nhân dân các cấp ở địa phƣơng tiến hành.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn,2007) [6] - Khái niệm quản lý nhà nƣớc về đất đai Quản lý nhà nƣớc về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu của Nhà nƣớc đối với đất đai; đó là các hoạt động nắm chắc tình hình sử dụng đất; phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, kế hoạch; kiểm tra giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; điều tiết các nguồn lợi từ đất đai.TS Nguyễn Khắc Thái Sơn, 2007) [6].2 Cơ sở pháp lý của đề tài Để công tác quản lý về đất đai đƣợc thuận lợi Nhà nƣớc đã ban hành một số văn bản luật và dƣới luật sau: - Luật Đất đai 2003 - Nghị định số 182/2004/NĐ - CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. - Nghị định 188/2004/NĐ - CP ngày 16/11/2004 của chính phủ về phƣơng pháp xác định giá đất và khung giá các loại đất. Nghị định số 84/2007/NĐ - CP ngày 25/05/2007 quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thƣờng, hỗ trợ tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai. n 6 - Nghị định số 69/2009/NĐ - CP ngày 13/08/2009 của chính phủ quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thƣờng, hỗ trợ và tái định cƣ.
- Thông tƣ số 28/2004/TT - BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ tài nguyên và môi trƣờng về hƣớng dẫn thực hiện thống kê, kiểm kê đất đai và xây dựng bản đồ hiện trạng sử dụng đất. - Thông tƣ số 29/2004/TT - BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ tài nguyên và Môi trƣờng về hƣớng dẫn lập, chỉnh lý, quản lý hồ sơ địa chính. - Nghị định 197/2004/NĐ - CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thƣờng thiệt hại, hỗ trợ và tái định cƣ khi nhà nƣớc thu hồi đất. - Nghị định 198/2004/NĐ - CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định 105/2009/NĐ - CP ngày 11/11/2009 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. - Thông tƣ 30/2004/TT - BTNMT ngày 01/11/2004 của Bộ tài nguyên và Môi trƣờng về hƣớng dẫn lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch kế hoạch sử dụng đất. - Thông tƣ số 01/2005/TT - BTNMT ngày 13/04/2005 của Bộ tài nguyên và Môi trƣờng về hƣớng dẫn thực hiện một số điều của nghị định 181/2004/NĐ - CP về hƣớng đẫn thi hành luật đất đai 2003. - Thông tƣ 19/2009/TT - BTNMT ngày 17/12/2009 của Bộ tài nguyên và Môi trƣờng về việc lập, điều chỉnh và thẩm định quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
- Luật đất đai 2013 đƣợc Quốc hội ban hành ngày 29 tháng 11 năm 2013. - Nghị định 43/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của luật đất đai. n 7 - Nghị định 44/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định về giá đất. - Nghị định 45/2014/NĐ - CP ngày 15/05/2014 của Chính phủ quy định về thu tiền sử dụng đất.
- Nghị định 46/2014/NĐ - CP quy định về thu tiền thuê đất, thuê mặt nƣớc.