Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng công tác quản lý môi trường tại khu công nghiệp quế võ ii huyện quế võ tỉnh bắc ninh

Luận văn thạc sĩ đánh giá công tác quản lý môi trường tại khu công nghiệp Quế Võ II, Bắc Ninh, cung cấp cái nhìn tổng quan và giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Trần Thị Quế
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thanh Lâm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Công Tác Quản Lý Môi Trường Tại Khu Công Nghiệp Quế Võ II, Huyện Quế Võ, Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích của đề tài
• 1.3. Yêu cầu của đề tài
• 1.4. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu
• 1.4.1. Tình hình phát triển các KCN ở Việt Nam
• 1.4.2. Hiện trạng môi trường các KCN ở Việt Nam
• 1.4.2.1. Ô nhiễm nước mặt do nước thải KCN
• 1.4.2.2. Ô nhiễm không khí do khí thải KCN
• 1.4.2.3. Chất thải rắn tại các KCN
• 1.4.3. Công tác quản lý môi trường KCN ở Việt Nam
• 1.4.3.1. Chính sách và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp
• 1.4.3.2. Hệ thống quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp
• 1.4.3.3. Các vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý môi trường KCN
• 1.5. Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.2. Nội dung nghiên cứu
• 1.5.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5.3.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 1.5.3.2. Phương pháp thu thập tài liệu sơ cấp
• 1.5.3.3. Phương pháp kế thừa
• 1.5.3.4. Phương pháp lấy mẫu
• 1.5.3.5. Phương pháp xử lý số liệu và thống kê số liệu
• 1.5.3.6. Phương pháp so sánh đánh giá
• 1.6. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
• 1.6.1. Tình hình KCN Quế Võ II
• 1.6.1.1. Khái quát về khu công nghiệp Quế Võ II
• 1.6.1.2. Tình hình KCN
• 1.6.1.3. Phân tích, đánh giá hiện trạng môi trường không khí, nước, chất thải rắn KCN Quế Võ II
• 1.6.1.3.1. Hiện trạng môi trường nước tại KCN Quế Võ II
• 1.6.1.3.2. Hiện trạng môi trường khí tại KCN Quế Võ II
• 1.6.1.3.3. Hiện trạng xử lý chất thải rắn và chất thải nguy hại tại KCN Quế Võ II
• 1.6.2. Ý kiến của cán bộ, công nhân viên về môi trường của Khu công nghiệp Quế Võ II
• 1.6.3. Đánh giá công tác quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II
• 1.6.3.1. Tổ chức quản lý môi trường tại KCN Quế Võ
• 1.6.3.2. Hiện trạng công tác quản lý
• 1.6.3.3. Quản lý nguồn thải
• 1.6.3.4. Những bất cập, hạn chế trong công tác quản lý môi trường KCN
• 1.6.4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường KCN Quế Võ II
• 1.6.4.1. Giải pháp về công tác quản lý nhà nước trong bảo vệ môi trường
• 1.6.4.2. Giải pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường
• 1.6.4.3. Giải pháp kỹ thuật xử lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm tại khu công nghiệp Quế Võ II
• 1.6.4.4. Giải pháp nâng cao chất lượng giám sát, quan trắc môi trường và cảnh báo ô nhiễm
• 1.7. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Quản Lý Môi Trường Tại KCN Quế Võ II

Khu công nghiệp Quế Võ II, Bắc Ninh, là một trong những khu công nghiệp lớn tại miền Bắc Việt Nam. Việc đánh giá quản lý môi trường tại đây không chỉ giúp cải thiện chất lượng môi trường mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực. Nghiên cứu này sẽ phân tích hiện trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý môi trường.

1.1. Tình Hình Hiện Tại Của KCN Quế Võ II

KCN Quế Võ II có tổng diện tích 572,54 ha, với nhiều doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau. Mặc dù có nhiều đóng góp cho nền kinh tế, nhưng khu công nghiệp này cũng đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Quản Lý Môi Trường

Quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tài nguyên thiên nhiên. Việc thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ hoạt động sản xuất.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Môi Trường Tại KCN Quế Võ II

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý môi trường, KCN Quế Võ II vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm nước, không khí và chất thải rắn đang trở thành mối lo ngại lớn cho chính quyền và cộng đồng.

2.1. Ô Nhiễm Nước Tại KCN

Nước thải từ các doanh nghiệp chưa được xử lý triệt để, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước mặt. Các chỉ tiêu như BOD5 và coliform trong nước thải đã vượt quá quy chuẩn cho phép, gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

2.2. Ô Nhiễm Không Khí Từ Hoạt Động Sản Xuất

Khí thải từ các nhà máy trong KCN cũng là một nguồn ô nhiễm đáng kể. Việc kiểm soát khí thải chưa được thực hiện hiệu quả, dẫn đến tình trạng ô nhiễm không khí tại khu vực lân cận.

III. Phương Pháp Đánh Giá Quản Lý Môi Trường Tại KCN Quế Võ II

Để đánh giá hiệu quả của công tác quản lý môi trường, nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy về tình trạng môi trường tại KCN.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đánh giá hiện trạng môi trường. Việc lấy mẫu nước và không khí được thực hiện định kỳ để theo dõi chất lượng môi trường.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích theo các tiêu chuẩn Việt Nam để đánh giá mức độ ô nhiễm và hiệu quả của các biện pháp quản lý môi trường hiện tại.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Môi Trường Tại KCN Quế Võ II

Để cải thiện tình hình môi trường tại KCN Quế Võ II, cần có những giải pháp cụ thể và khả thi. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm mà còn nâng cao nhận thức của doanh nghiệp về bảo vệ môi trường.

4.1. Tăng Cường Kiểm Soát Ô Nhiễm

Cần thiết lập các quy định chặt chẽ hơn về kiểm soát ô nhiễm từ các nguồn thải. Việc thanh tra và giám sát thường xuyên sẽ giúp phát hiện kịp thời các vi phạm.

4.2. Đầu Tư Công Nghệ Xử Lý Chất Thải

Đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải hiện đại sẽ giúp giảm thiểu ô nhiễm. Các doanh nghiệp cần được khuyến khích áp dụng công nghệ xanh trong sản xuất.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại KCN Quế Võ II

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II đã có những tiến bộ nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo môi trường sống cho cộng đồng.

5.1. Kết Quả Đánh Giá Môi Trường

Kết quả phân tích cho thấy một số chỉ tiêu ô nhiễm đã vượt quá mức cho phép. Điều này cho thấy cần có những biện pháp khắc phục kịp thời để bảo vệ môi trường.

5.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Quản Lý

Các giải pháp đã được đề xuất trong nghiên cứu cần được áp dụng thực tiễn để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Quản Lý Môi Trường Tại KCN Quế Võ II

Quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II là một vấn đề cấp thiết và cần được chú trọng. Việc thực hiện các giải pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững cho khu công nghiệp.

6.1. Tương Lai Của Quản Lý Môi Trường

Trong tương lai, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường tại KCN.

6.2. Đề Xuất Chính Sách Mới

Cần thiết phải xây dựng các chính sách mới nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong việc áp dụng công nghệ xanh và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tính đến tháng 6/2017, Việt Nam có 325 khu công nghiệp (KCN) được thành lập với tổng diện tích đất tự nhiên 94,9 nghìn ha, trong đó 220 KCN đã đi vào hoạt động với tỷ lệ lấp đầy đạt 73%. Sự bùng nổ này mang lại lợi ích kinh tế lớn, nhưng đồng thời tạo ra áp lực môi trường nghiêm trọng — đặc biệt tại các tỉnh công nghiệp phát triển nhanh như Bắc Ninh.

Luận văn thạc sĩ "Đánh giá hiện trạng công tác quản lý môi trường tại Khu công nghiệp Quế Võ II, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh" của tác giả Trần Thị Quế (Học viện Nông nghiệp Việt Nam, 2018) tập trung giải quyết câu hỏi cốt lõi: Công tác quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II đang ở mức độ nào, và cần cải thiện gì?

KCN Quế Võ II tọa lạc tại các xã Ngọc Xá và Đào Viên, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh — khởi công tháng 3/2008 với tổng diện tích quy hoạch 572,54 ha chia làm 2 giai đoạn. Khu công nghiệp này thu hút hơn 23 doanh nghiệp đang hoạt động, tổng vốn đầu tư hạ tầng 500 triệu USD và dự kiến tạo việc làm ổn định cho hơn 30.000 lao động.

Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2017–2018, bao gồm hai mùa lấy mẫu (mùa mưa tháng 8/2017 và mùa khô tháng 2/2018), khảo sát tại 6 điểm không khí, 4 điểm nước thải và 2 điểm nước mặt. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài nằm ở chỗ cung cấp cơ sở dữ liệu khách quan để cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp điều chỉnh hành vi xả thải, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái lân cận sông Đuống — nguồn tiếp nhận nước thải chính của KCN, cách khu vực chỉ khoảng 0,5 km.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hai khung lý thuyết chủ đạo trong khoa học môi trường ứng dụng:

Lý thuyết quản lý môi trường tổng hợp (Integrated Environmental Management) — nhìn nhận KCN như một hệ thống sinh thái công nghiệp, trong đó các dòng thải (nước thải, khí thải, chất thải rắn) được kiểm soát thông qua sự phối hợp đa tầng giữa cơ quan nhà nước (Bộ TN&MT, Sở TN&MT, Ban quản lý KCN), chủ đầu tư hạ tầng và từng doanh nghiệp thứ cấp. Mô hình này nhấn mạnh vai trò của hệ thống xử lý nước thải tập trung (XLNT tập trung) như cột sống kỹ thuật của toàn KCN.

Mô hình Sản xuất sạch hơn (Cleaner Production) — theo Quyết định số 1419/QĐ-TTg ngày 7/9/2009 của Thủ tướng Chính phủ — đặt trọng tâm vào việc giảm thiểu chất thải ngay tại nguồn phát sinh, thay vì chỉ xử lý cuối đường ống. Mô hình này đặc biệt phù hợp với đặc thù đa ngành của KCN Quế Võ II, nơi tập hợp các loại hình sản xuất từ luyện thép, sơn dung môi đến linh kiện điện tử và may mặc.

Năm khái niệm nền tảng được sử dụng xuyên suốt: tải lượng ô nhiễm, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN), chỉ số BOD₅/COD, chất thải nguy hại (CTNH), và đánh giá tác động môi trường (ĐTM).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp gồm báo cáo quan trắc từ Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, hồ sơ doanh nghiệp từ Ban Quản lý các KCN tỉnh Bắc Ninh, Chi cục Bảo vệ môi trường và dữ liệu từ Công ty hạ tầng IDICO.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua hai hướng: (1) Lấy mẫu hiện trường tại 12 điểm quan trắc, gồm 6 điểm không khí xung quanh (K1–K6), 4 điểm nước thải (NT1–NT4) và 2 điểm nước mặt (NM1–NM2), với tần suất 2 đợt/năm đại diện cho mùa mưa và mùa khô; (2) Phỏng vấn bảng hỏi với 40 cán bộ, công nhân viên đang làm việc trong KCN — cỡ mẫu đủ để phản ánh nhận thức thực tế của người lao động về chất lượng môi trường.

Phương pháp chọn mẫu quan trắc dựa trên vị trí đại diện: điểm cổng chính, khu vực các nhà máy đặc trưng (luyện thép, sản xuất sơn, linh kiện điện tử) và điểm đối chứng cách KCN 200m về phía hạ nguồn. Cách tiếp cận này đảm bảo dữ liệu phản ánh cả ô nhiễm cục bộ lẫn lan truyền ra môi trường xung quanh.

Phương pháp phân tích áp dụng Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater (ấn bản thứ 21) và TCVN hiện hành. Mẫu nước được bảo quản lạnh ở 4°C, đo nhanh bằng thiết bị đa chỉ tiêu HACH SensION™ và phân tích chuyên sâu bằng máy quang phổ DR5000 và AAS. So sánh kết quả với QCVN 40:2011/BTNMT (nước thải công nghiệp), QCVN 08:2015/BTNMT cột B1 (nước mặt) và QCVN 05:2013/BTNMT (không khí xung quanh). Lý do lựa chọn phương pháp so sánh quy chuẩn: đây là công cụ pháp lý trực tiếp để xác định mức độ vi phạm và cơ sở đề xuất chế tài.

---

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện 1 — Môi trường không khí còn trong giới hạn an toàn Tại cả 6 điểm quan trắc không khí xung quanh KCN, nồng độ SO₂, NO₂, CO và bụi tổng đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 05:2013/BTNMT. Đây là kết quả tích cực, phản ánh thực tế KCN Quế Võ II thu hút chủ yếu các ngành công nghiệp lắp ráp và điện tử (chiếm 43,48% nhóm công nghiệp loại 2 và 39,13% nhóm linh kiện điện tử) — vốn ít phát thải khí độc hơn so với các KCN luyện kim hay hóa chất truyền thống.

Phát hiện 2 — Ô nhiễm nước thải tại một số điểm xả Kết quả phân tích tại 4 điểm nước thải cho thấy chỉ tiêu BOD₅ và Coliform tại một số vị trí vượt quy chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT. Nguyên nhân trực tiếp: một số doanh nghiệp chưa đấu nối vào hệ thống XLNT tập trung mà xả trực tiếp ra môi trường, hoặc đã xử lý sơ bộ nhưng chưa triệt để. Hệ thống XLNT tập trung của KCN (công suất thiết kế giai đoạn 1 là 1.000 m³/ngày đêm) vẫn đang trong giai đoạn vận hành thử nghiệm, thực tế chỉ tiếp nhận khoảng 400 m³/ngày đêm.

Phát hiện 3 — Ô nhiễm nước mặt lan ra mương tiêu Tại 2 điểm nước mặt (NM1, NM2) tại mương tiêu xã Ngọc Xá, các chỉ tiêu BOD₅, COD, TSS, NH₄⁺, Fe và PO₄³⁻ đã vượt QCVN 08:2015/BTNMT cột B1 từ 1,09 đến 4,07 lần. Mức vượt chuẩn đáng lo ngại nhất là tại điểm cửa xả (NM1), cho thấy ô nhiễm đang phát tán theo dòng chảy về phía hạ nguồn sông Đuống. Nếu biểu diễn trên biểu đồ đường, xu hướng suy giảm chất lượng nước từ NM2 (đối chứng) đến NM1 (cửa xả) có thể minh họa rõ ràng chiều hướng ô nhiễm tăng dần theo hướng hạ nguồn.

Phát hiện 4 — Quản lý chất thải rắn tương đối chặt chẽ Tổng lượng chất thải rắn phát sinh tại KCN Quế Võ II gồm: CTR sản xuất 159.660 kg/tháng, CTR sinh hoạt 27.696 kg/tháng và chất thải nguy hại (CTNH) 63.593 kg/tháng. Công tác thu gom vận chuyển được thực hiện thường xuyên theo hợp đồng với các đơn vị có chức năng, song việc phân loại tại nguồn và xử lý CTNH chuyên biệt vẫn cần cải thiện.

Thảo luận kết quả

Sự tương phản giữa môi trường không khí (đạt chuẩn) và môi trường nước (vượt chuẩn) cho thấy rõ điểm nghẽn quản lý: hệ thống thu gom và xử lý nước thải tập trung chưa vận hành ổn định là nguyên nhân hệ thống. So sánh với tình trạng chung toàn quốc, đến năm 2016 chỉ 75% KCN hoàn thành xây dựng hệ thống XLNT tập trung, và chỉ hơn 5% cụm công nghiệp có hệ thống xử lý này — KCN Quế Võ II đang phản ánh đúng thực trạng chuyển tiếp điển hình của giai đoạn đầu vận hành. Kết quả cũng phù hợp với xu hướng ô nhiễm lưu vực sông Cầu giai đoạn 2011–2015, khi COD dao động 70–120 mg/l và Coliform năm 2014 cao gấp 2,1–2,6 lần so với năm 2012.

---

Đề xuất và khuyến nghị

Giải pháp 1 — Hoàn thiện hệ thống XLNT tập trung và bắt buộc đấu nối 100% Ban Quản lý các KCN tỉnh Bắc Ninh cần ban hành quy định bắt buộc toàn bộ 23+ doanh nghiệp trong KCN đấu nối vào hệ thống XLNT tập trung trong vòng 6 tháng kể từ khi hệ thống đi vào hoạt động ổn định. Chủ đầu tư IDICO cần nâng công suất tiếp nhận từ 400 m³/ngày hiện tại lên 1.000 m³/ngày đêm theo đúng thiết kế giai đoạn 1, đồng thời lắp đặt hệ thống quan trắc nước thải tự động tại cửa xả để giám sát liên tục. Mục tiêu: đưa toàn bộ chỉ tiêu nước thải về dưới ngưỡng QCVN 40:2011/BTNMT trong vòng 12 tháng.

Giải pháp 2 — Tăng cường thanh tra, kiểm tra có trọng điểm Sở TN&MT tỉnh Bắc Ninh phối hợp Ban Quản lý KCN xây dựng lịch thanh tra định kỳ mỗi quý một lần theo nhóm ngành sản xuất có nguy cơ ô nhiễm cao (luyện thép, sơn dung môi, mạ điện). Cần khắc phục tình trạng nhiều cơ quan cùng thanh tra không phối hợp — gây phiền hà cho doanh nghiệp — bằng cách thống nhất một đầu mối điều phối, áp dụng nguyên tắc "một cửa thanh tra". Xử phạt nghiêm các vi phạm tái diễn với mức chế tài đủ sức răn đe.

Giải pháp 3 — Ứng dụng sản xuất sạch hơn và kiểm soát ô nhiễm tại nguồn Công ty hạ tầng IDICO phối hợp Sở Công Thương tổ chức ít nhất 2 chương trình tập huấn/năm về sản xuất sạch hơn cho các doanh nghiệp, ưu tiên các đơn vị thuộc nhóm ngành có phát sinh CTNH cao (cơ khí, điện tử, mạ). Mục tiêu giảm 20% tải lượng ô nhiễm đầu nguồn trong 2 năm, giảm chi phí xử lý cuối đường ống và tăng hiệu quả tái sử dụng tài nguyên.

Giải pháp 4 — Nâng cao chất lượng quan trắc và cảnh báo ô nhiễm Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh cần bổ sung tần suất lấy mẫu nước mặt tại mương tiêu xã Ngọc Xá lên 4 đợt/năm (thay vì 2 đợt), đặc biệt vào thời điểm sau mưa lớn — khi nguy cơ ô nhiễm theo dòng chảy tràn tăng cao. Cài đặt hệ thống cảnh báo tự động khi BOD₅ hoặc COD vượt ngưỡng B1 QCVN 08:2015/BTNMT nhằm kích hoạt phản ứng khẩn cấp trong vòng 24 giờ.

---

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước cấp tỉnh và huyện Sở TN&MT Bắc Ninh, Chi cục Bảo vệ môi trường và Ban Quản lý các KCN tỉnh Bắc Ninh có thể sử dụng trực tiếp số liệu quan trắc và bản đồ vị trí lấy mẫu trong luận văn để cập nhật cơ sở dữ liệu môi trường địa phương. Kết quả phân tích 12 điểm quan trắc giai đoạn 2017–2018 là tài liệu tham chiếu quan trọng khi xây dựng kế hoạch bảo vệ môi trường (KHBVMT) cấp tỉnh giai đoạn tiếp theo.

Chủ đầu tư và doanh nghiệp trong KCN Công ty hạ tầng IDICO và các doanh nghiệp thứ cấp — đặc biệt các đơn vị thuộc ngành luyện thép, sơn dung môi và linh kiện điện tử — có thể đối chiếu kết quả phân tích với quy trình sản xuất của mình để xác định điểm phát sinh ô nhiễm và ưu tiên đầu tư xử lý. Sử dụng luận văn như một audit môi trường độc lập phục vụ báo cáo ĐTM định kỳ.

Nhà nghiên cứu và học viên cao học Học viên ngành Khoa học môi trường, Quản lý môi trường và Kỹ thuật môi trường có thể kế thừa bộ dữ liệu quan trắc 2017–2018 để thực hiện nghiên cứu so sánh theo chuỗi thời gian, đánh giá xu hướng ô nhiễm sau khi hệ thống XLNT tập trung đi vào hoạt động đầy đủ.

Cộng đồng dân cư và tổ chức phi chính phủ Người dân tại các xã Ngọc Xá, Đào Viên, Châu Phong — vùng tiếp giáp KCN — và các tổ chức bảo vệ môi trường địa phương có thể dựa vào kết quả nghiên cứu để giám sát độc lập chất lượng nước mương tiêu và phản ánh kịp thời với cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao KCN Quế Võ II có vấn đề về nước thải nhưng không khí lại đạt chuẩn? Hai môi trường này chịu ảnh hưởng từ hai nhóm nguồn thải khác nhau. Không khí tại KCN Quế Võ II đạt chuẩn vì các ngành chủ đạo (lắp ráp điện tử, cơ khí nhẹ) phát thải khí ít hơn so với luyện cốc hay hóa chất nặng. Ngược lại, ô nhiễm nước thải xuất phát từ lỗ hổng quản lý đấu nối: một số doanh nghiệp xả trực tiếp, hệ thống XLNT tập trung chưa vận hành ổn định — đây là vấn đề hạ tầng chứ không hoàn toàn là vấn đề công nghệ sản xuất.

2. Chỉ tiêu BOD₅ và COD vượt chuẩn bao nhiêu lần tại nước mặt? Tại 2 điểm phân tích nước mặt của KCN Quế Võ II, các chỉ tiêu BOD₅, COD, TSS, NH₄⁺, Fe và PO₄³⁻ vượt QCVN 08:2015/BTNMT cột B1 từ 1,09 đến 4,07 lần. Mức vượt 4 lần chuẩn cho thấy nguy cơ ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sinh và nguồn nước tiếp nhận là sông Đuống — cách KCN chỉ khoảng 0,5 km.

3. Hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN Quế Võ II hoạt động như thế nào? Hệ thống áp dụng công nghệ sinh học kết hợp hóa lý gồm 8 công đoạn tuần tự: bể gom rác → thiết bị tách rác/dầu mỡ → bể điều hòa → bể phản ứng → bể lắng Lamella → bể Aeroten (có máy thổi khí) → bể lắng thứ cấp → bể khử trùng. Nước sau xử lý đạt QCVN 40/2011 cột A. Công suất thiết kế giai đoạn 1 là 1.000 m³/ngày đêm, nhưng thực tế giai đoạn 2017–2018 chỉ tiếp nhận khoảng 400 m³/ngày đêm do nhiều doanh nghiệp chưa đấu nối.

4. Lượng chất thải nguy hại tại KCN Quế Võ II có đáng lo ngại không? Với 63.593 kg CTNH/tháng — tương đương khoảng 763 tấn/năm — đây là con số đáng chú ý, đặc biệt từ các ngành cơ khí, mạ điện và sản xuất sơn. Tuy nhiên, nghiên cứu ghi nhận công tác thu gom được thực hiện thường xuyên theo hợp đồng với đơn vị có chức năng. Điểm cần cải thiện là phân loại CTNH tại nguồn và đảm bảo không xử lý chung với rác thải thông thường — đây là vi phạm phổ biến tại nhiều KCN trên cả nước.

5. Khung pháp lý nào điều chỉnh quản lý môi trường KCN tại Việt Nam? Hệ thống pháp lý khá đầy đủ, gồm Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13, Nghị định 38:2015/NĐ-CP về quản lý chất thải, Thông tư 35/2015/TT-BTNMT về bảo vệ môi trường KCN và các QCVN kỹ thuật (QCVN 40:2011, QCVN 08:2015, QCVN 05:2013). Thách thức không nằm ở thiếu văn bản mà ở tính thiếu đồng bộ, thường xuyên thay đổi và chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe khiến doanh nghiệp coi nhẹ vi phạm.

---

Kết luận

Luận văn của tác giả Trần Thị Quế cung cấp một bức tranh toàn diện và có độ tin cậy cao về thực trạng môi trường tại KCN Quế Võ II giai đoạn 2017–2018. Các đóng góp chính bao gồm:

• Dữ liệu quan trắc thực địa độc lập tại 12 điểm trong 2 mùa, xác định rõ BOD₅ và Coliform trong nước thải vượt chuẩn, nước mặt vượt QCVN 08:2015/BTNMT từ 1,09–4,07 lần tại 2 điểm phân tích.
• Định lượng dòng chất thải rắn với tổng CTR sản xuất 159.660 kg/tháng, CTR sinh hoạt 27.696 kg/tháng và CTNH 63.593 kg/tháng.
• Xác định nguyên nhân gốc rễ của ô nhiễm nước: hệ thống XLNT tập trung chưa ổn định và tỷ lệ đấu nối thấp.
• Hệ thống giải pháp thực tiễn gồm 4 nhóm: quản lý nhà nước, thanh tra kiểm tra, kỹ thuật xử lý và quan trắc cảnh báo.
• Khung tham chiếu pháp lý đầy đủ theo các QCVN hiện hành, có thể áp dụng trực tiếp cho công tác quản lý tại địa phương.

Bước tiếp theo được khuyến nghị: thực hiện nghiên cứu đánh giá lại sau 3 năm (2021–2022) để đo lường hiệu quả sau khi hệ thống XLNT tập trung vận hành đầy đủ. Các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng địa phương nên tham khảo luận văn như tài liệu nền tảng cho mọi quyết định quy hoạch và quản lý môi trường liên quan đến KCN Quế Võ II.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ QUẾ ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG TẠI KHU CÔNG NGHIỆP QUẾ VÕ II, HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Khoa học môi trườ ng Mã số: 8440301 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thanh Lâm NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày.… năm 2018 Tác giả luận văn Trần Thị Quế i LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể các thầy cô giáo Khoa Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã truyền đạt cho tôi những kiến thức cơ bản và tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành chương trình học cao học trong suốt 2 năm qua.

Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thanh Lâm đã dành nhiều thời gian trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình cho tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu đề tài này. Tôi cũng xin cảm ơn Ban Lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, Chi cục Bảo vệ môi trường Bắc Ninh, lãnh đạo Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, Công ty phát triển hạ tầng khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, Phòng Tài nguyên và môi trường huyện Quế Võ và một số công ty trong KCN Quế Võ II đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi tiếp cận và thu thập những thông tin, tài liệu cần thiết cho đề tài. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, những người đã động viên và giúp đỡ tôi về tinh thần, vật chất trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.

Hà Nội, ngày.… năm 2018 Tác giả luận văn Trần Thị Quế ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục bảng. v Danh mục hình.

vi Danh mục chữ viết tắt. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích của đề tài. Yêu cầu của đề tài. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu. Tình hình phát triển các KCN ở Việt Nam.

Hiện trạng môi trường các KCN ở Việt Nam. Ô nhiễm nước mặt do nước thải KCN. Ô nhiễm không khí do khí thải KCN. Chất thải rắn tại các KCN.

Công tác quản lý môi trường KCN ở Việt Nam. Chính sách và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp. Hệ thống quản lý môi trường khu, cụm công nghiệp. Các vấn đề còn tồn tại trong công tác quản lý môi trường KCN.

Đối tượng, phạm vi, nội dung và phương pháp nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập tài liệu sơ cấp. Phương pháp kế thừa. Phương pháp lấy mẫu.

Phương pháp xử lý số liệu và thống kê số liệu. Phương pháp so sánh đánh giá. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Tình hình KCN Quế Võ II.

Khái quát về khu công nghiệp Quế Võ II. Tình hình KCN. Phân tích, đánh giá hiện trạng môi trường không khí, nước, chất thải rắn KCN Quế Võ II.1 Hiện trạng môi trường nước tại KCN Quế Võ II.2 Hiện trạng môi trường khí tại KCN Quế Võ II.3 Hiện trạng xử lý chất thải rắn và chất thải nguy hại tại KCN Quế Võ II 49 4. Ý kiến của cán bộ, công nhân viên về môi trường của Khu công nghiệp Quế Võ II.

Đánh giá công tác quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II. Tổ chức quản lý môi trường tại KCN Quế Võ. Hiện trạng công tác quản lý. Quản lý nguồn thải.

Những bất cập, hạn chế trong công tác quản lý môi trường KCN. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý môi trường KCN Quế Võ II. Giải pháp về công tác quản lý nhà nước trong bảo vệ môi trường 66 4. Giải pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường.

Giải pháp kỹ thuật xử lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm tại khu công nghiệp Quế Võ II. Giải pháp nâng cao chất lượng giám sát, quan trắc môi trường và cảnh báo ô nhiễm. Kết luận và kiến nghị. 75 Tài liệu tham khảo.

76 iv DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Thống kê số lượng các khu công nghiệp tại Việt Nam. Tình hình phát triển các KCN tại các tỉnh, thành phố tính đến tháng 10 năm 2009. Đặc trưng thành phần nước thải của một số ngành công nghiệp (trước xử lý).

Phân loại từng nhóm ngành sản xuất có khả năng gây ô nhiễm 15 Bảng 2. Ước tính tải lượng một số thông số ô nhiễm không khí từ hoạt động công nghiệp trên cả nước năm 2009. Thành phần trung bình các chất trong chất thải rắn của một số KCN phía Nam. Lượng CTR công nghiệp phát sinh năm 2011.

Vị trí các điểm lấy mẫu không khí xung quanh. Vị trí các điểm lấy mẫu nước thải. Vị trí lấy mẫu nước mặt tại KCN Quế Võ II. Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại khu vực nghiên cứu 41 Bảng 4.

Kết quả phân tích chất lượng nước mặt tại KCN Quế Võ II.3 Kết quả phân tích môi trường không khí xung quanh tại KCN Quế Võ II. Đặc điểm CTR công nghiệp tại KCN Quế Võ II. Khối lượng chất thải rắn của một số doanh nghiệp KCN Quế Võ 51 Bảng 4. Khối lượng chất thải nguy hại của các công ty tại KCN Quế Võ II 53 Bảng 4.

Ý kiến của cán bộ, công nhân viên về môi trường của Khu công nghiệp Quế Võ II 54 Bảng 4. Phương án khống chế ô nhiễm môi trường không khí trong sản xuất công nghiệp. Những bất cập trong công tác quản lý môi trường KCN Quế Võ II. Một số giải pháp nâng cao chất lượng giám sát, quan trắc môi trường theo ngành nghề sản xuất.

73 v DANH MỤC HÌNH Hình 2. Tần suất số lần đo vượt TCVN của một số thông số tại sông Đồng Nai đoạn qua Tp. Hàm lượng COD lưu vực sông Cầu. Hàm lượng Coliform lưu vực sông Cầu.

Sơ đồ hệ thống quản lý môi trường KCN tại Việt Nam. Sơ đồ khu vực lấy mẫu tại KCN Quế Võ II. Mặt bằng vị trí các nhà đầu tư KCN Quế Võ II. Tỷ lệ các ngành công nghiệp trong KCN Quế Võ II.

Quy trình sản xuất phôi thép của Công ty CP đầu tư xây dựng Hợp Lực 38 Hình 4. Quy trình sản xuất linh kiện điện tử (phím bấm điện thoại) của Công ty TNHH ST Vina. Sơ đồ nguyên lý hoạt động của bể xử lý nước thải 3 ngăn. Diễn biến nồng độ BOD5 trong nước thải.

Diễn biến nồng độ TSS và NH4 trong nước thải tại KCN Quế Võ II 43 Hình 4. Diễn biến nồng độ coliform trong nước thải tại KCN Quế Võ II. Diễn biến nồng độ TSS trong nước mặt tại KCN Quế Võ II. Diễn biến nồng độ BOD5 và COD trong nước mặt tại KCN Quế Võ II.

Diễn biến nồng độ NH4 trong nước mặt tại KCN Quế Võ II. Sơ đồ tổ chức của BQL các KCN của tỉnh Bắc Ninh. Mô hình áp dụng sản xuất sạch hơn tại các khu công nghiệp.69 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVMT Bảo vệ môi trường CP Chính phủ CTNH Chất thải nguy hại CTR Chất thải rắn CV Công văn ĐMC Đánh giá môi trường chiến lược ĐTM Đánh giá tác động môi trường KCX Khu chế xuất KHBVMT Kế hoạch bảo vệ môi trường KKT Khu kinh tế KTTĐ Kinh tế trọng điểm MTV Một thành viên NNPTNN Nông nghiệp phát triển nông thôn NT Nước thải QCVN Quy chuẩn Việt Nam QLMT Quản lý môi trường TCMT Tổng cục môi trường TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TNHH Trách nhiệm hữu hạn TN&MT Tài nguyên và Môi trường UBND Ủy ban nhân dân vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Thị Quế Tên Luận văn: Đánh giá hiện trạng công tác quản lý môi trường tại Khu công nghiệp Quế Võ II , huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Ngành: Khoa học môi trường Mã số: 8440301 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu Mục đích của nghiên cứu là Đánh giá hiện trạng công tác quản lý môi trường tại KCN Quế Võ II từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trường.

Phương pháp nghiên cứu Để đánh giá hiện trạng môi trường khu công nghiệp Quế Võ II, các phương pháp nghiên cứu được áp dụng như: Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, phương pháp kế thừa, phương pháp lấy mẫu vào mùa mưa và mùa khô năm 2017-2018, phương pháp xử lý và thống kê sô liệu, phương pháp so sánh đánh giá theo các quy chuẩn Việt Nam. Qua những nội dung đã tìm hiểu, nghiên cứu có cơ sở để đưa ra những giải pháp có thể áp dụng vào thực tiễn. Kết quả chính và kết luận Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng trong quá trình hoạt động sản xuất môi trường KCN Quế Võ II đã bị ảnh hưởng bởi hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp trong KCN. Trước tiên, môi trường không khí xung quanh: các khu vực phân tích chưa có dấu hiệu bị ô nhiễm.

Thứ hai, môi trường nước mặt và nước thải đã có dấu hiện bị ô nhiễm. Cụ thể là chỉ tiêu BOD5 và coliform trong nước thải của một số điểm phân tích đã vượt + 3- quá quy chuẩn cho phép, một số chỉ tiêu BOD 5, COD, TSS, NH4 , Fe, PO4 tại 2 điểm phân tích nước mặt của KCN Quế Võ II đã vượt quá QCVN 08:2015/BTNMT cột B1 từ 1,09 lần đến 4,07 lần. Nguyên nhân do một số công ty không đấu nối nước thải vào Công ty hạ tầng mà xả thải trực tiếp ra môi trường hoặc đã xử lý nhưng chưa triệt để, bên cạnh đó hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN chưa đi vào hoạt động ổn định mà đang trong quá trình vận hành thử nghiệm. Thứ ba, Chất thải rắn phát sinh được quản lý chặt chẽ, công tác thu gom vận chuyển rác được vận chuyển thường xuyên.

Tổng CTR sản xuất, CTR sinh hoạt và CTNH của KCN Quế Võ II lần lượt là 159 660 kg/tháng, 27 696 kg/tháng và 63 593 kg/tháng. CTR từ KCN Quế Võ II chủ yếu là CTR sinh hoạt. Căn cứ vào thực tế, nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp nhằm cải thiện chất lượng môi trường tại các khu vực nghiên cứu. viii THESIS ABSTRACT Author's name: Ms.