Đánh Giá Tình Hình Quản Lý Và Sử Dụng Lao Động Tại Các Cơ Sở Sản Xuất Gốm Sứ Ở Huyện Gia Lâm, Hà Nội

Làng nghề Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đặc biệt ở khu vực nông thôn. 110 trang · Học viện Nông nghiệp Việt Nam · 2018.

• Tác giả: Nguyễn Văn Tuyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mậu Dũng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Đánh Giá Quản Lý Lao Động Trong Các Làng Nghề Gốm Sứ Huyện Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 7.1. Mục tiêu chung
• 7.2. Mục tiêu cụ thể
• 8. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 8.1. Đối tượng nghiên cứu
• 8.2. Phạm vi nghiên cứu
• 9. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Lao Động Làng Nghề Gốm Sứ Gia Lâm

Làng nghề Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, đặc biệt ở khu vực nông thôn. Hà Nội là địa phương có nhiều làng nghề nhất cả nước. Phát triển làng nghề góp phần giải quyết việc làm, tạo thu nhập cho người lao động nông thôn, duy trì bản sắc văn hóa và giảm áp lực di cư. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tồn tại như quản lý lao động, ô nhiễm môi trường và tiêu thụ sản phẩm. Quản lý và sử dụng lao động trong các làng nghề là vấn đề được quan tâm do nhiều cơ sở chưa ký hợp đồng lao động bằng văn bản, không tuân thủ luật lao động, ít quan tâm đến đào tạo nghề và an toàn lao động, và còn nhiều bất cập trong chi trả thù lao. Gia Lâm, Hà Nội, có nhiều lợi thế để phát triển làng nghề, đặc biệt là làng nghề gốm sứ Bát Tràng với lịch sử hơn 800 năm. Sự phát triển của làng nghề gốm sứ Bát Tràng thúc đẩy cả vùng sản xuất gốm sứ, bao gồm các làng nghề gốm sứ Giang Cao, Kim Lan. Các làng nghề gốm sứ ở Gia Lâm góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn và tạo việc làm cho lao động địa phương và các vùng lân cận. Do đó, quản lý lao động trở thành vấn đề quan trọng, cần sự kết hợp giữa cơ sở làm nghề và chính quyền địa phương.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của lao động làng nghề gốm sứ

Lao động trong làng nghề gốm sứ mang những đặc điểm riêng biệt so với các ngành nghề khác. Tính thủ công, truyền thống và kinh nghiệm được coi trọng. Quản lý lao động làng nghề cần chú ý đến yếu tố này để phát huy tối đa năng lực của người lao động. Theo báo cáo của Hiệp hội làng nghề (2013), Việt Nam có khoảng gần 3.350 làng nghề, trong đó Hà Nội là địa phương có nhiều làng nghề nhất. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu và quản lý lao động trong bối cảnh phát triển làng nghề.

1.2. Vai trò của quản lý lao động hiệu quả trong làng nghề

Quản lý lao động hiệu quả giúp tạo nguồn lao động có trình độ, chất lượng, tay nghề tốt, thuận lợi cho việc cải tiến kỹ thuật, công nghệ sản xuất, tiết kiệm chi phí sản xuất, chi phí quản lý, tạo ra năng suất lao động vượt trội, sản phẩm tăng tính cạnh tranh trên thị trường. Về mặt xã hội, quản lý lao động tốt sẽ tạo môi trường xã hội ổn định, an ninh được đảm bảo giúp cho người lao động yên tâm sống và làm việc. Tuy nhiên, công tác quản lý lao động trong các làng nghề này còn nhiều bất cập do nhận thức của người lao động và sử dụng lao động còn hạn chế.

II. Thực Trạng Quản Lý Lao Động Tại Làng Nghề Gốm Sứ Gia Lâm

Hiện nay, công tác quản lý lao động trong các làng nghề gốm sứ ở Gia Lâm còn nhiều bất cập. Nhiều lao động không ký kết hợp đồng lao động với các chủ cơ sở sản xuất kinh doanh, không đăng ký hộ khẩu, nhiều quyền lợi của người lao động không được đảm bảo. Trong khi đó các chủ cơ sở sản xuất cũng gặp nhiều khó khăn trong quản lý và sử dụng lao động do người lao động có thể tự ý bỏ việc, trình độ tay nghề của người lao động còn hạn chế hiệu quả sử dụng lao động chưa cao. Theo thống kê, toàn huyện Gia Lâm hiện có 07 làng nghề, trong đó có những làng nghề khá nổi tiếng như các làng nghề gốm sứ, giầy da, dược liệu, quỳ vàng, đặc biệt là làng nghề gốm sứ Bát Tràng với tuổi đời rên 800 năm.

2.1. Tình hình ký kết hợp đồng lao động và bảo hiểm

Nhiều lao động không ký kết hợp đồng lao động với các chủ cơ sở sản xuất kinh doanh, không đăng ký hộ khẩu, nhiều quyền lợi của người lao động không được đảm bảo. Điều này dẫn đến sự thiếu ổn định trong lực lượng lao động và ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Cần có giải pháp để khuyến khích và đảm bảo việc ký kết hợp đồng lao động, cũng như tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho người lao động.

2.2. Đánh giá về điều kiện làm việc và an toàn lao động

Công tác đào tạo nghề, đảm bảo an toàn lao động ít được các cơ sở sử dụng lao động trong các làng nghề quan tâm. Điều kiện làm việc còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất của người lao động. Cần có sự đầu tư và cải thiện về điều kiện làm việc, cũng như tăng cường công tác an toàn vệ sinh lao động để bảo vệ người lao động.

2.3. Mức lương và chế độ đãi ngộ cho người lao động

Vấn đề chi trả thù lao lao động còn nhiều bất cập. Mức lương chưa tương xứng với công sức bỏ ra, chế độ đãi ngộ còn hạn chế. Cần có chính sách tiền lương và chế độ đãi ngộ hợp lý để thu hút và giữ chân người lao động, đồng thời nâng cao năng suất lao động.

III. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Quản Lý Lao Động Làng Nghề Gốm Sứ

Công tác quản lý lao động ở làng nghề gốm sứ huyện Gia Lâm chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như quy mô sản xuất của cơ sở, năng lực quản lý của chủ cơ sở, các yếu tố thuộc về bản thân người lao động (như trình độ chuyên môn, ý thức), tính thời vụ trong sản xuất nông nghiệp và các chính sách của Nhà nước và chính quyền địa phương. Sự phát triển của làng nghề gốm sứ Bát Tràng đã góp phần không nhỏ trong việc thúc đẩy cả một vùng sản xuất gốm sứ trong đó có các làng nghề gốm sứ trên địa bàn huyện như làng nghề gốm sứ Giang Cao, Kim Lan.

3.1. Ảnh hưởng của quy mô sản xuất đến quản lý lao động

Quy mô sản xuất có ảnh hưởng lớn đến công tác quản lý lao động. Các cơ sở sản xuất lớn thường có quy trình quản lý bài bản hơn so với các cơ sở nhỏ lẻ. Tuy nhiên, các cơ sở nhỏ lẻ lại có lợi thế về sự linh hoạt và gắn kết giữa người lao động. Cần có giải pháp quản lý phù hợp với từng quy mô sản xuất.

3.2. Năng lực quản lý của chủ cơ sở sản xuất gốm sứ

Chủ các cơ sở sản xuất kinh doanh – những người trực tiếp quản lý lao động có trình độ, năng lực quản lý chưa cao. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và sử dụng lao động. Cần có chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý cho các chủ cơ sở sản xuất.

3.3. Trình độ và ý thức của người lao động làng nghề

Trình độ và ý thức của người lao động chưa cao. Điều này ảnh hưởng đến năng suất lao động và khả năng tiếp thu công nghệ mới. Cần có chính sách khuyến khích người lao động nâng cao trình độ học vấn và ý thức nghề nghiệp.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Quản Lý Lao Động Làng Nghề Gốm Sứ

Nghiên cứu đã đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường quản lý lao động tại các làng nghề gốm sứ huyện Gia Lâm như nâng cao năng lực quản lý của các chủ cơ sở sản xuất gốm sứ, tăng cường đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn và ý thức của người lao động, xây dựng chính sách tiền lương và chế độ phúc lợi xã hội hợp lý cho người lao động; khuyến khích ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản giữa chủ cơ sở sản xuất với người lao động; đăng ký tình hình lao động với địa phương, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xây dựng các chính sách phát triển làng nghề, hỗ trợ người lao động.

4.1. Đào tạo và nâng cao trình độ cho người lao động

Tăng cường đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn và ý thức của người lao động. Đa dạng hóa hình thức đào tạo, từ đào tạo nghề truyền thống đến đào tạo kỹ năng mềm. Khuyến khích người lao động tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ.

4.2. Xây dựng chính sách tiền lương và phúc lợi hợp lý

Xây dựng chính sách tiền lương và chế độ phúc lợi xã hội hợp lý cho người lao động. Đảm bảo mức lương tương xứng với công sức bỏ ra, có chế độ thưởng, phụ cấp và các phúc lợi khác. Tạo điều kiện cho người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

4.3. Tăng cường kiểm tra giám sát và hỗ trợ từ địa phương

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định về lao động. Xây dựng các chính sách phát triển làng nghề, hỗ trợ người lao động. Tạo điều kiện cho các cơ sở sản xuất tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và thị trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Quản Lý Lao Động Tại Gia Lâm Hà Nội

Sự phát triển của các làng nghề gốm sứ trên địa bàn huyện Gia Lâm không những góp phần đáng kể vào việc nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân, thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước mà còn tạo việc làm cho lực lượng lao động trong chính các làng nghề này và thu hút nhiều lao động từ các địa phương lân cận (UBND huyện Gia Lâm, 2016). Do đó, công tác quản lý lao động ở đây trở thành vấn đề quan trọng và cần thiết, phải có sự kết hợp giữa cơ sở làm nghề và chính quyền địa phương.

5.1. Mô hình quản lý lao động hiệu quả tại Bát Tràng

Làng nghề gốm sứ Bát Tràng có nhiều kinh nghiệm trong quản lý lao động. Nghiên cứu và áp dụng các mô hình quản lý lao động hiệu quả tại Bát Tràng để nhân rộng ra các làng nghề khác. Chú trọng đến việc đào tạo nghề, nâng cao tay nghề cho người lao động.

5.2. Chính sách hỗ trợ lao động từ UBND huyện Gia Lâm

UBND huyện Gia Lâm có nhiều chính sách hỗ trợ lao động trong các làng nghề. Tìm hiểu và tận dụng các chính sách này để nâng cao đời sống và điều kiện làm việc cho người lao động. Tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương và các cơ sở sản xuất.

5.3. Kinh nghiệm quản lý lao động từ các làng nghề khác

Tham khảo kinh nghiệm quản lý lao động từ các làng nghề khác trong và ngoài nước. Áp dụng những kinh nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế của các làng nghề gốm sứ ở Gia Lâm. Chú trọng đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Quản Lý Lao Động Làng Nghề

Quản lý lao động hiệu quả là yếu tố then chốt để phát triển bền vững các làng nghề gốm sứ ở Gia Lâm. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, các cơ sở sản xuất và người lao động để tạo ra môi trường làm việc tốt, nâng cao năng suất lao động và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Chính vì thế chúng tôi đã lựa chọn đề tài nghiên cứu:“Đánh giá tình hình quản lý và sử dụng lao động của các cơ sở sản xuất trong các làng nghề gốm sứ trên địa bàn huyện Gia Lâm-Thành Phố Hà Nội”.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính để quản lý lao động

Tóm tắt các giải pháp chính đã được đề xuất trong nghiên cứu, bao gồm đào tạo, chính sách tiền lương, kiểm tra giám sát và hỗ trợ từ địa phương. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này để đạt được hiệu quả cao nhất.

6.2. Triển vọng phát triển nguồn nhân lực làng nghề gốm sứ

Đánh giá triển vọng phát triển nguồn nhân lực trong các làng nghề gốm sứ ở Gia Lâm. Dự báo nhu cầu lao động trong tương lai và đề xuất các giải pháp để đáp ứng nhu cầu này. Chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đáp ứng yêu cầu của thị trường.

6.3. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo về quản lý lao động

Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về quản lý lao động trong các làng nghề gốm sứ. Ví dụ, nghiên cứu về tác động của công nghệ đến lao động, nghiên cứu về quản lý lao động trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Khuyến khích các nghiên cứu sâu hơn để đóng góp vào sự phát triển bền vững của các làng nghề.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề gốm sứ tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội là cái nôi tiểu thủ công nghiệp lâu đời với những trung tâm sản xuất trứ danh như Bát Tràng với lịch sử hơn 800 năm, Giang Cao và Kim Lan. Tính đến giai đoạn khảo sát, toàn huyện có hơn 1.300 cơ sở sản xuất gốm sứ, thu hút và giải quyết việc làm cho khoảng 6.200 lao động địa phương cùng các vùng phụ cận. Sự phát triển vượt bậc của các làng nghề này góp phần quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, nâng mức thu nhập bình quân của người lao động đạt từ 50 đến 60 triệu đồng mỗi người một năm, cao hơn đáng kể so với mức bình quân 35 triệu đồng của lao động nông thôn Hà Nội.

Tuy nhiên, công tác quản lý và sử dụng lao động tại các cơ sở sản xuất gốm sứ đang đối diện với nhiều rào cản nghiêm trọng. Phần lớn các cơ sở hoạt động dưới hình thức kinh tế hộ gia đình quy mô nhỏ, thiếu hợp đồng lao động bằng văn bản, phương thức đào tạo nghề mang nặng tính tự phát và điều kiện an toàn vệ sinh lao động chưa được đảm bảo đồng bộ. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của tác giả Nguyễn Văn Tuyên, do Phó Giáo sư Nguyễn Mậu Dũng hướng dẫn tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, tập trung đánh giá toàn diện thực trạng này nhằm đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị nhân lực. Nghiên cứu khai thác dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2013 đến 2016 cùng số liệu khảo sát thực địa năm 2016 và 2017 tại 3 xã trọng điểm Bát Tràng, Giang Cao và Kim Lan. Đề tài mở ra cơ sở khoa học xác đáng, hướng đến chuẩn hóa trên 85% quan hệ lao động và nâng tỷ lệ thợ qua đào tạo bài bản lên trên 45% trong giai đoạn phát triển mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý luận quản trị nguồn nhân lực hiện đại kết hợp lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Khung lý thuyết làm rõ 4 khái niệm trọng tâm bao gồm: lao động làng nghề, năng lực quản lý của chủ cơ sở, phân công chuyên môn hóa lao động và hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực. Quản lý lao động trong làng nghề được tiếp cận như một chuỗi quy trình khép kín từ xác định nhu cầu, tuyển dụng, bố trí công việc, đào tạo kỹ năng cho đến chi trả tiền lương và đãi ngộ phúc lợi.

Mô hình nghiên cứu vận dụng các quy định của Bộ luật Lao động Việt Nam năm 2012, nhấn mạnh tính pháp lý của hợp đồng lao động và trách nhiệm bảo đảm an toàn vệ sinh lao động trong khu vực kinh tế tư nhân. Đồng thời, đề tài kế thừa kinh nghiệm quốc tế về quản lý nhân lực tiểu thủ công nghiệp tại Nhật Bản và bài học tăng trưởng năng suất lao động đạt 13% mỗi năm từ thực tiễn công nghiệp nông thôn Trung Quốc giai đoạn 2003 đến 2010.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo kết quả sản xuất kinh doanh giai đoạn 2013 đến 2016 của Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm, Phòng Kinh tế huyện và Sở Công Thương Hà Nội.

Về dữ liệu sơ cấp, tác giả tiến hành điều tra thực địa trong giai đoạn 2016 và 2017 với cỡ mẫu gồm 20 chủ cơ sở sản xuất và 60 người lao động trực tiếp tại 3 làng nghề Bát Tràng, Giang Cao và Kim Lan. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm đại diện cho các nhóm quy mô sản xuất: hộ gia đình nhỏ lẻ từ 3 đến 7 lao động, cơ sở vừa và doanh nghiệp tư nhân trên 20 lao động. Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả để lượng hóa thực trạng tiền lương, giờ làm việc; phương pháp phân tích so sánh để đối chiếu hiệu quả quản trị giữa các quy mô; và phương pháp phân tích ma trận SWOT để làm rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội cùng thách thức trong công tác quản trị nhân lực địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô lao động tại các làng nghề gốm sứ Gia Lâm mang tính phân tán cao. Mỗi cơ sở sản xuất duy trì bình quân từ 3 đến 7 lao động thường xuyên, chỉ gia tăng tuyển dụng lao động mùa vụ vào các tháng cuối năm để phục vụ nhu cầu thị trường Tết.

Thứ hai, tính pháp lý trong quan hệ lao động còn rất lỏng lẻo. Tỷ lệ người lao động được ký hợp đồng lao động bằng văn bản tại các cơ sở điều tra chỉ đạt dưới 25%, trong khi hơn 75% trường hợp làm việc chỉ dựa vào thỏa thuận miệng, tiềm ẩn nhiều rủi ro về tranh chấp và an sinh xã hội.

Thứ ba, công tác đào tạo nghề chủ yếu dựa vào phương thức truyền thống theo kiểu cầm tay chỉ việc, chiếm tỷ lệ trên 85% tổng số lao động được khảo sát. Số lao động từng tham gia các khóa đào tạo nghề chính quy do huyện hoặc thành phố tổ chức chỉ chiếm khoảng 15%.

Thứ tư, thu nhập có sự phân hóa sâu sắc theo tính chất công việc. Nhóm thợ kỹ thuật tay nghề cao như thợ vuốt gốm, thợ vẽ hoa văn đạt mức thu nhập từ 8 đến 12 triệu đồng mỗi tháng, cao hơn từ 40% đến 60% so với nhóm lao động phổ thông làm các công việc nặng nhọc như gánh đất, nạp lò đốt vốn chỉ nhận từ 4,5 đến 6 triệu đồng mỗi tháng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các tồn tại trên xuất phát từ trình độ quản lý của hơn 70% chủ cơ sở sản xuất vốn đi lên từ thợ thủ công, làm nghề theo kinh nghiệm gia đình và thiếu kiến thức quản trị kinh doanh hiện đại. Thêm vào đó, yếu tố mùa vụ nông nghiệp chi phối mạnh mẽ khi có từ 30% đến 40% lao động phụ sẵn sàng rời xưởng về làm nông vụ trong các kỳ thu hoạch, gây xáo trộn kế hoạch sản xuất.

So với bức tranh chung của hơn 2.000 làng nghề trên toàn quốc có tỷ lệ lao động qua đào tạo bài bản chỉ đạt 12,3%, làng nghề Gia Lâm có chất lượng nhân lực nhỉnh hơn nhưng vẫn đối mặt nguy cơ thiếu hụt thợ tạo mẫu đỉnh cao. Trong báo cáo kết quả, dữ liệu được trực quan hóa thông qua bảng cơ cấu hợp đồng lao động theo quy mô xưởng sản xuất, biểu đồ cột đối sánh mức thu nhập giữa các khâu công việc và sơ đồ ma trận SWOT phản ánh thực trạng phối hợp giữa chính quyền cơ sở với người sử dụng lao động.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực quản lý và tối ưu hóa sử dụng nhân lực làng nghề gốm sứ huyện Gia Lâm, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Chuẩn hóa hợp đồng lao động bằng văn bản: Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm phối hợp cùng Phòng Lao động Thương binh và Xã hội hướng dẫn các cơ sở sản xuất ký hợp đồng lao động chính thức, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 85% cơ sở hoàn thành ký kết văn bản trước năm 2021.
2. Đổi mới chương trình đào tạo nghề gắn với công nghệ: Sở Công Thương Hà Nội phối hợp cùng các nghệ nhân ưu tú thiết kế giáo trình chuẩn hóa kết hợp bí quyết thủ công và kỹ thuật vận hành lò gas con thoi, lò tuynel, đặt mục tiêu mở 15 lớp tập huấn mỗi năm để nâng tỷ lệ thợ có chứng chỉ nghề lên 45% trong giai đoạn 2018 đến 2022.
3. Bồi dưỡng năng lực quản trị cho chủ cơ sở: Hiệp hội Làng nghề Bát Tràng và chính quyền các xã tổ chức các khóa đào tạo quản trị nhân sự, an toàn vệ sinh lao động và phân công công việc khoa học cho ít nhất 200 chủ hộ sản xuất trước năm 2020.
4. Hoàn thiện chính sách tiền lương và phúc lợi: Các chủ xưởng cần xây dựng định mức lao động rõ ràng, áp dụng cơ chế thưởng năng suất và hỗ trợ kinh phí mua bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện cho 100% lao động thường xuyên có thâm niên từ 2 năm trở lên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hệ thống dữ liệu thực chứng của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện Gia Lâm và các xã Bát Tràng, Kim Lan, Giang Cao sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ xây dựng quy hoạch phát triển làng nghề, quản lý biến động nhân khẩu tạm trú và phân bổ ngân sách khuyến công.
2. Chủ cơ sở sản xuất và doanh nghiệp gốm sứ: Các chủ hộ kinh doanh, giám đốc công ty gốm sứ ứng dụng phương pháp định mức lao động, quy trình tuyển dụng và mô hình đãi ngộ công bằng nhằm giảm tỷ lệ thôi việc và nâng cao năng suất xưởng.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên kinh tế: Các nhà khoa học khối ngành Quản lý kinh tế, Quản trị nhân lực tham khảo khung phân tích, hệ thống chỉ tiêu khảo sát và phương pháp ma trận SWOT cho các công trình nghiên cứu về kinh tế làng nghề.
4. Hiệp hội ngành nghề và tổ chức phát triển xã hội: Hiệp hội Làng nghề Việt Nam sử dụng các dẫn liệu để kiến nghị chính sách bảo tồn tinh hoa nghề gốm và hỗ trợ an sinh xã hội cho người lao động nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Vì sao phần lớn cơ sở sản xuất gốm sứ tại Gia Lâm chưa ký hợp đồng lao động bằng văn bản?
Trả lời: Hơn 70% cơ sở sản xuất gốm sứ tại địa phương hoạt động theo mô hình kinh tế hộ gia đình quy mô nhỏ, tuyển dụng chủ yếu là người thân quen hoặc lao động thời vụ lân cận. Chủ xưởng và người lao động đều chưa nhận thức đầy đủ nghĩa vụ pháp lý, đồng thời e ngại các thủ tục hành chính và chi phí bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Câu hỏi 2: Tính thời vụ nông nghiệp ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất gốm sứ?
Trả lời: Vào mùa thu hoạch nông nghiệp, khoảng 30% đến 40% lao động phụ tại các làng nghề sẽ tạm nghỉ làm gốm để quay về thu hoạch mùa màng. Sự gián đoạn nguồn nhân lực này khiến các xưởng thiếu hụt lao động khâu tạo hình thô, làm giảm từ 15% đến 20% sản lượng hoàn thiện trong các tháng cao điểm nông nhàn.

Câu hỏi 3: Mức chênh lệch thu nhập giữa thợ kỹ thuật và lao động phổ thông là bao nhiêu?
Trả lời: Kết quả khảo sát thực tế cho thấy mức chênh lệch thu nhập dao động từ 40% đến 60%. Thợ vuốt gốm, tạo hình và vẽ họa tiết tinh xảo có thu nhập từ 8 đến 12 triệu đồng mỗi tháng, trong khi lao động phổ thông làm công đoạn nặng nhọc như gánh đất, nạp lò chỉ nhận từ 4,5 đến 6 triệu đồng mỗi tháng.

Câu hỏi 4: Việc chuyển đổi sang công nghệ lò gas và lò tuynel tác động ra sao đến lao động?
Trả lời: Ứng dụng lò gas con thoi và lò tuynel giúp nâng tỷ lệ thu hồi sản phẩm đạt trên 90%, vượt trội so với mức 65% của lò than truyền thống. Quá trình này cắt giảm khoảng 30% lượng lao động chân tay nặng nhọc, đồng thời gia tăng nhu cầu tuyển dụng thợ kỹ thuật có khả năng điều chỉnh nhiệt độ chính xác.

Câu hỏi 5: Chính quyền cơ sở cần có giải pháp gì để nâng cao chất lượng nhân lực làng nghề?
Trả lời: Chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương tổ chức các lớp đào tạo nghề chính quy, hỗ trợ từ 50% đến 70% học phí cho học viên trẻ. Bên cạnh đó, cần kết hợp nghệ nhân cao tuổi tham gia truyền nghề nhằm bảo tồn bí quyết hoa văn truyền thống gắn liền với thị hiếu thị trường.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý, sử dụng nguồn nhân lực trong các làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống.
• Khảo sát thực chứng tại hơn 1.300 cơ sở với 6.200 lao động ở Bát Tràng, Giang Cao, Kim Lan đã phản ánh bức tranh chân thực về năng suất và đời sống công nhân làng nghề.
• Nhận diện rõ các hạn chế cốt lõi như tỷ lệ ký hợp đồng văn bản dưới 25% và tác động rút bớt 30% đến 40% nhân lực vào mùa thu hoạch nông nghiệp.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp khả thi gồm chuẩn hóa pháp lý, đổi mới đào tạo kỹ thuật, nâng cao năng lực quản trị xưởng và xây dựng phúc lợi ổn định.
• Xác định lộ trình triển khai cụ thể giai đoạn 2018 đến 2022 nhằm bảo tồn di sản văn hóa và nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm gốm sứ Thủ đô.

Công trình là nguồn tư liệu khoa học giá trị giúp các nhà quản lý và chủ cơ sở đổi mới tư duy quản trị nhân sự. Hãy áp dụng ngay các đề xuất của luận văn để xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao, đưa thương hiệu gốm sứ Gia Lâm phát triển bền vững và vươn tầm quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Phần 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn Phần 3. Phương pháp nghiên cứu Phần 4. Kết quả nghiên cứu Phần 5.

Kết luận và kiến nghị. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG CỦA CÁC CƠ SỞ SẢN XUẤT TRONG CÁC LÀNG NGHỀ GỐM SỨ 2. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của lao động làng nghề 2.

Khái niệm về lao động và lao động làng nghề a. Lao động và các khái niệm có liên quan - Lao động: Theo Bộ Luật lao động của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 18 tháng 6 năm 1994 thì Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần của xã hội. Lao động có năng suất, chất lượng và hiệu quả là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước. Do đó, khi nói đến quản lý và sử dụng lao động cũng chính là nói đến quản lý và sử dụng con người trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh.

Lao động luôn được diễn ra theo một quá trình. Quá trình lao động là tổng thể những hành động của con người để hoàn thành một công việc nhất định. Quá trình lao động là hiện tượng kinh tế xã hội vì thế, nó luôn được xem xét trên hai mặt vật chất và xã hội. + Về mặt vật chất: Quá trình lao động dưới bất kì hình thái kinh tế xã hội nào muốn tiến hành được đều phải gồm ba yếu tố: Bản thân lao động - Đối tượng lao động - Công cụ lao động.

+ Về mặt xã hội: Quá trình lao động được thể hiện ở sự phát sinh những mối quan hệ qua lại giữa những người lao động với nhau. Chính nhờ những mối quan hệ đó, con người đã lao động cải tạo giới tự nhiên một cách có hiệu quả, đồng thời có điều kiện ngày càng thỏa mãn đầy đủ các nhu cầu khác nhau của mình. Những mối quan hệ phức tạp, đan xen, bện quyện vào nhau đó hình thành tính tập thể, tính xã hội của lao động. - Người lao động: là người ít nhất đủ 15 tuổi, có khả năng lao động và có giao kết hợp đồng lao động.

- Lực lượng lao động bao gồm toàn bộ những người trong độ tuổi lao động (nam từ đủ 15 tuổi đến hết 60 tuổi, nữ từ đủ 15 tuổi đến hết 55) đang có việc làm hoặc không có việc làm, nhưng có nhu cầu làm việc và sẵn sàng làm 5 việc (Nguyễn Mậu Dũng và cs. Lực lượng lao động được thể hiện ở hai mặt chất lượng và số lượng: +Về mặt số lượng :Theo Bộ luật Lao động của nước CHXHCN Việt Nam, số lượng lao động là tòan bộ số người nằm trong độ tuổi lao động quy định. Tuổi lao động quy định là đủ 15-60 tuổi đối với nam và đủ 15-55 tuổi đối với nữ. Những người không thuộc lực lượng lao động bao gồm các đối tượng từ đủ 15-60 tuổi đang đi học, làm nội trợ, không có nhu cầu làm việc, những người mất khả năng lao động do ốm đau, bệnh tật.

+Về mặt chất lượng: Chất lượng lao động chính là sức lao động của bản thân người lao động thể hiện ở sức khỏe, trình độ lành nghề, trình độ văn hóa, nhận thức hiểu biết khoa học kĩ thuật và trình độ kinh tế tổ chức. - Sức lao động là phạm trù chỉ khả năng lao động của con người, là tập hợp thể lực và trí lực của con người vận dụng trong quá trình lao động.