Đánh Giá Hiện Trạng Quản Lý Chất Thải Rắn Trong Khai Thác Than Lộ Thiên Tại Cẩm Phả, Quảng Ninh

Luận văn phân tích quản lý chất thải rắn trong khai thác than lộ thiên tại Cẩm Phả, Quảng Ninh và đề xuất giải pháp khắc phục hiệu quả.

• Tác giả: Hoàng Thị Thu Mai
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thanh Lâm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Quản Lý Chất Thải Rắn Phát Sinh Trong Quá Trình Khai Thác Than Lộ Thiên Tại Cẩm Phả, Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.10. Phạm vi nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Khái niệm chung về công tác quản lý môi trường
• 2.2. Cơ sở khoa học và kinh tế của quản lý môi trường
• 2.2.1. Cơ sở triết học
• 3. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Đối tượng nghiên cứu
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp
• 3.5.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 3.5.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5.4. Phương pháp lấy mẫu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng hoạt động khai thác
• 4.1.1. Công ty Cổ phần Than Cao Sơn - Vinacomin
• 4.1.2. Công ty Cổ phần Than Đèo Nai - Vinacomin
• 4.2. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn của hai công ty
• 4.2.1. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn
• 4.2.2. Quy trình khai thác than lộ thiên làm phát sinh chất thải rắn của hai công ty
• 4.2.3. Quy trình đổ đất đá thải
• 4.2.4. Công tác quản lý chất thải rắn phát sinh của hai công ty
• 4.2.4.1. Hiện trạng công tác quản lý
• 4.2.4.2. Hiện trạng công tác quản lý của công ty than Cao Sơn
• 4.2.4.3. Các văn bản pháp luật hai công ty áp dụng cho công tác quản lý chất thải rắn phát sinh
• 4.3. Phân tích mối liên hệ giữa lượng than khai thác và lượng chất thải rắn phát sinh
• 4.4. Ảnh hưởng của chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên
• 4.4.1. Ảnh hưởng đến chất lượng môi trường không khí
• 4.4.2. Ảnh hưởng đến chất lượng môi trường đất
• 4.4.3. Ảnh hưởng đến chất lượng môi trường nước
• 4.4.4. Ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường
• 4.4.5. Ảnh hưởng đến sức khỏe người dân sinh sống khu vực lân cận
• 4.5. Đề xuất giải pháp cho công tác quản lý chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên
• 4.5.1. Giải pháp cho chất thải rắn sinh hoạt
• 4.5.2. Giải pháp cho chất thải rắn nguy hại phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên
• 4.5.3. Giải pháp cho công tác quản lý đất đá thải
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Chất Thải Rắn Khai Thác Than Cẩm Phả

Khai thác than tại Cẩm Phả, Quảng Ninh đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, hoạt động này tạo ra lượng lớn chất thải rắn khai thác than, gây áp lực lên môi trường. Việc quản lý chất thải rắn khai thác than hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo phát triển bền vững. Bài viết này đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp quản lý chất thải rắn tại Cẩm Phả, dựa trên nghiên cứu của Hoàng Thị Thu Mai (2016).

1.1. Tầm quan trọng của quản lý chất thải rắn khai thác than

Theo quy hoạch, khu vực Cẩm Phả có khoảng 16 mỏ khai thác than lộ thiên, sản lượng 14-16 triệu tấn/năm, tương ứng 180-200 triệu m3 đất bóc. Bãi thải lớn nhất là Đông Cao Sơn (295 triệu m3). Tính đến 2012, tổng khối lượng đất đá thải còn lại là 3,7 tỷ m3. Giai đoạn 2013-2020 dự kiến thêm 1,9 tỷ m3. Khối lượng chất thải rắn khổng lồ này đòi hỏi các biện pháp quản lý chất thải rắn khai thác than hiệu quả để giảm thiểu tác động môi trường.

1.2. Các loại chất thải rắn phát sinh từ khai thác than lộ thiên

Hoạt động khai thác than lộ thiên tạo ra nhiều loại chất thải rắn, bao gồm đất đá bóc, bã thải than, và chất thải rắn sinh hoạt từ hoạt động của công nhân. Đất đá bóc chiếm phần lớn khối lượng chất thải rắn, gây ảnh hưởng lớn đến cảnh quan và môi trường đất. Bã thải than chứa các chất độc hại, có thể gây ô nhiễm nguồn nước. Việc phân loại và xử lý từng loại chất thải rắn là rất quan trọng.

II. Thách Thức Quản Lý Chất Thải Rắn Tại Khai Trường Cẩm Phả

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, công tác quản lý chất thải rắn khai thác than tại Cẩm Phả vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề bao gồm: thiếu hụt công nghệ xử lý hiện đại, quy trình quản lý chất thải rắn chưa hiệu quả, và sự phối hợp giữa các bên liên quan còn hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

2.1. Thiếu hụt công nghệ xử lý chất thải rắn tiên tiến

Nhiều mỏ than tại Cẩm Phả vẫn sử dụng công nghệ khai thác lạc hậu, dẫn đến lượng chất thải rắn phát sinh lớn. Việc thiếu hụt các công nghệ xử lý chất thải rắn tiên tiến, như tái chế và sử dụng chất thải rắn làm vật liệu xây dựng, làm tăng áp lực lên các bãi thải và gây ô nhiễm môi trường. Cần đầu tư vào nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ xử lý chất thải rắn khai thác than hiện đại.

2.2. Quy trình quản lý chất thải rắn chưa thực sự hiệu quả

Quy trình quản lý chất thải rắn tại một số mỏ than còn nhiều bất cập, từ khâu thu gom, vận chuyển đến xử lý. Việc giám sát và kiểm tra việc tuân thủ các quy định về quản lý chất thải rắn chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả. Cần rà soát và hoàn thiện quy trình quản lý chất thải rắn, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra.

2.3. Hạn chế trong phối hợp giữa các bên liên quan

Công tác quản lý chất thải rắn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp khai thác than, và cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, sự phối hợp này còn nhiều hạn chế, dẫn đến tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ trong các hoạt động quản lý chất thải rắn. Cần tăng cường đối thoại và hợp tác giữa các bên liên quan để giải quyết các vấn đề liên quan đến quản lý chất thải rắn.

III. Giải Pháp Quản Lý Đất Đá Thải Khai Thác Than Lộ Thiên

Để giải quyết vấn đề chất thải rắn khai thác than, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ, bao gồm: giảm thiểu lượng chất thải rắn phát sinh, tái sử dụng và tái chế chất thải rắn, và xử lý chất thải rắn an toàn. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc phục hồi môi trường sau khai thác than và quản lý rủi ro môi trường.

3.1. Giảm thiểu phát sinh đất đá thải từ khai thác than

Để giảm thiểu lượng đất đá thải, cần áp dụng các công nghệ khai thác tiên tiến, giảm hệ số bóc. Sử dụng máy khoan xoay đập thủy lực, xúc chọn lọc với máy xúc thủy lực gầu ngược, và xe ô tô tự đổ tải trọng lớn. Áp dụng hệ thống khai thác lớp đứng để nâng góc bờ công tác, giảm hệ số bóc trong thời kỳ đầu. Tăng cường công tác đổ bãi thải trong, hạn chế tối đa các ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường sinh thái.

3.2. Tái sử dụng và tái chế đất đá thải hiệu quả

Tái sử dụng đất đá thải làm vật liệu san lấp mặt bằng, xây dựng đường giao thông, hoặc sản xuất vật liệu xây dựng. Nghiên cứu sử dụng đất đá thải để sản xuất gạch không nung, bê tông, hoặc các sản phẩm khác. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các dự án tái chế chất thải rắn.

3.3. Xử lý và cô lập đất đá thải an toàn bền vững

Thiết kế và xây dựng các bãi thải đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, có hệ thống thoát nước, chống thấm, và kiểm soát ô nhiễm môi trường. Thực hiện các biện pháp ổn định bãi thải, như trồng cây xanh, xây dựng tường chắn, và sử dụng các vật liệu gia cố. Giám sát chặt chẽ chất lượng môi trường xung quanh bãi thải.

IV. Quản Lý Chất Thải Rắn Nguy Hại Từ Khai Thác Than

Ngoài đất đá thải, hoạt động khai thác than còn tạo ra chất thải rắn nguy hại, như dầu mỡ thải, ắc quy hỏng, và các hóa chất. Việc xử lý chất thải rắn nguy hại cần tuân thủ các quy định nghiêm ngặt để tránh gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Cần có quy trình thu gom, vận chuyển, và xử lý chất thải rắn nguy hại riêng biệt.

4.1. Phân loại và thu gom chất thải rắn nguy hại đúng quy định

Phân loại chất thải rắn nguy hại tại nguồn phát sinh, sử dụng các thùng chứa chuyên dụng, có nhãn mác rõ ràng. Tổ chức thu gom chất thải rắn nguy hại định kỳ, tránh để chất thải rắn nguy hại tồn đọng tại các khu vực khai thác. Đào tạo công nhân về quy trình phân loại và thu gom chất thải rắn nguy hại.

4.2. Vận chuyển và xử lý chất thải rắn nguy hại an toàn

Vận chuyển chất thải rắn nguy hại bằng các phương tiện chuyên dụng, đảm bảo an toàn và tránh rò rỉ. Xử lý chất thải rắn nguy hại tại các cơ sở có giấy phép, sử dụng các công nghệ xử lý phù hợp, như đốt, chôn lấp an toàn, hoặc tái chế. Giám sát chặt chẽ quá trình vận chuyển và xử lý chất thải rắn nguy hại.

4.3. Giảm thiểu phát sinh chất thải rắn nguy hại từ khai thác

Sử dụng các loại dầu mỡ thân thiện với môi trường, giảm thiểu lượng dầu mỡ thải. Tái sử dụng hoặc tái chế các vật liệu, thiết bị, giảm thiểu lượng chất thải rắn nguy hại phát sinh. Áp dụng các biện pháp quản lý chặt chẽ, tránh để chất thải rắn nguy hại phát sinh không kiểm soát.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Quản Lý Chất Thải Rắn Tại Cẩm Phả

Việc đánh giá hiệu quả quản lý chất thải rắn là rất quan trọng để xác định những điểm mạnh, điểm yếu, và đề xuất các giải pháp cải thiện. Cần sử dụng các công cụ đánh giá quản lý chất thải rắn phù hợp, như chỉ số môi trường, khảo sát cộng đồng, và phân tích chi phí - lợi ích.

5.1. Sử dụng các chỉ số môi trường để đánh giá hiệu quả

Sử dụng các chỉ số môi trường, như chất lượng không khí, chất lượng nước, và chất lượng đất, để đánh giá tác động của chất thải rắn đến môi trường. Theo dõi và so sánh các chỉ số môi trường theo thời gian, để đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý chất thải rắn. Đảm bảo các chỉ số môi trường đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường khai thác than.

5.2. Khảo sát cộng đồng về tác động của chất thải rắn

Thực hiện khảo sát cộng đồng để thu thập thông tin về cảm nhận của người dân về tác động của chất thải rắn đến sức khỏe, đời sống, và cảnh quan. Sử dụng kết quả khảo sát để đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý chất thải rắn và đề xuất các giải pháp cải thiện. Lắng nghe và giải quyết các khiếu nại của người dân về chất thải rắn.

5.3. Phân tích chi phí lợi ích của các giải pháp quản lý

Phân tích chi phí - lợi ích của các giải pháp quản lý chất thải rắn, để lựa chọn các giải pháp hiệu quả về kinh tế và môi trường. Xem xét các chi phí đầu tư, chi phí vận hành, và các lợi ích về môi trường, sức khỏe, và kinh tế. Ưu tiên các giải pháp có chi phí thấp và lợi ích cao.

VI. Phát Triển Bền Vững Quản Lý Chất Thải Rắn Khai Thác Than

Hướng tới phát triển bền vững khai thác than, cần áp dụng các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn trong khai thác than, giảm thiểu ô nhiễm môi trường khai thác than, và tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan để đạt được mục tiêu phát triển bền vững.

6.1. Áp dụng kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải rắn

Áp dụng các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn, như giảm thiểu, tái sử dụng, và tái chế, để quản lý chất thải rắn hiệu quả. Biến chất thải rắn thành tài nguyên, tạo ra các sản phẩm có giá trị kinh tế. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào các dự án kinh tế tuần hoàn.

6.2. Tăng cường trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp

Doanh nghiệp khai thác than cần có trách nhiệm xã hội đối với cộng đồng địa phương, bằng cách tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, và giải quyết các vấn đề liên quan đến chất thải rắn. Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với cộng đồng địa phương.

6.3. Hoàn thiện chính sách quản lý chất thải rắn khai thác than

Rà soát và hoàn thiện các chính sách quản lý chất thải rắn khai thác than, đảm bảo tính khả thi, hiệu quả, và phù hợp với thực tế. Xây dựng các cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện tốt công tác quản lý chất thải rắn. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, và xử lý nghiêm các vi phạm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Quảng Ninh sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản đặc biệt dồi dào, chiếm tới 90% tổng trữ lượng than của cả nước và là trung tâm công nghiệp khai khoáng quan trọng nhất Việt Nam. Tại thành phố Cẩm Phả, quy hoạch phát triển ngành than ghi nhận 16 mỏ và công trường khai thác lộ thiên hoạt động với sản lượng than nguyên khai đạt từ 14 đến 16 triệu tấn/năm. Để đạt được sản lượng này, khối lượng đất bóc bề mặt phải xử lý lên tới 180 đến 200 triệu m3/năm, tương ứng hệ số bóc tách trung bình từ 8 đến 10 m3 đất đá phủ và thải ra từ 1 đến 3 m3 nước thải mỏ trên mỗi tấn than khai thác. Lũy kế đến ngày 31/12/2012, tổng khối lượng đất đá thải tồn dư tại Cẩm Phả đã chạm mốc 3,7 tỷ m3, trong đó các mỏ lớn gồm Đèo Nai, Cao Sơn, Cọc Sáu, Khe Chàm II và Đông Đá Mài chiếm trên 94% tổng khối lượng toàn vùng; dự kiến giai đoạn tiếp theo phát sinh thêm khoảng 1,9 tỷ m3. Hoạt động khai thác với quy mô khổng lồ này đã tạo nên những núi đất đá thải cao trên 200m, moong khai thác sâu tới âm 150m, gây ô nhiễm bụi nghiêm trọng, xói mòn rửa trôi và đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái Vịnh Hạ Long. Luận văn tập trung đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn phát sinh (đất đá bóc vỉa, chất thải nguy hại, rác thải sinh hoạt) tại hai đơn vị tiêu biểu là Công ty Cổ phần Than Cao Sơn và Công ty Cổ phần Than Đèo Nai trong giai đoạn 2014 - 2015. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học để hoàn thiện hệ thống quản trị môi trường và xây dựng các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cho ngành than Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên sự tích hợp của hai nền tảng lý luận chính trong quản trị môi trường:

Thứ nhất, Lý thuyết hệ thống sinh thái nhân văn "Tự nhiên - Con người - Xã hội". Lý thuyết này luận giải tính thống nhất vật chất thế giới thông qua chu trình sinh địa hóa của 5 thành phần cơ bản: sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân hủy, xã hội loài người và các dòng vật chất vô cơ/hữu cơ. Hoạt động khai khoáng của con người làm xáo trộn cấu trúc tự nhiên, đòi hỏi các biện pháp can thiệp quản lý phải mang tính chỉnh thể và liên ngành.

Thứ hai, Khung lý thuyết quản lý môi trường doanh nghiệp theo hệ thống tiêu chuẩn ISO 14001 và các công cụ kinh tế môi trường. Mô hình nghiên cứu vận dụng ba nhóm công cụ: công cụ điều chỉnh vĩ mô (chính sách, Luật Bảo vệ môi trường), công cụ hành động (tiêu chuẩn kỹ thuật, thanh tra xử phạt, ký quỹ phục hồi) và công cụ hỗ trợ (quan trắc, đánh giá tác động môi trường).

Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm: Quản lý chất thải rắn mỏ (chuỗi hành động từ quy hoạch, phân loại, thu gom, vận chuyển đến lưu giữ và hoàn nguyên); Đất đá thải bóc vỉa (khối lượng đất đá bị bóc tách để mở hào tiếp cận vỉa than); Bãi thải mỏ (địa bàn lưu giữ đất đá ngoài hoặc trong moong với các tầng đổ thải xác định); và Phục hồi môi trường sau khai thác (quá trình cải tạo địa hình, tái tạo thổ nhưỡng và phát triển thảm thực vật bền vững).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng tổ hợp các phương pháp tiếp cận khoa học kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp trong khung thời gian từ tháng 9/2015 đến tháng 9/2016:

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa và tổng hợp số liệu từ báo cáo sản xuất kinh doanh, hồ sơ quan trắc môi trường định kỳ của hai mỏ than Cao Sơn, Đèo Nai, cơ sở dữ liệu của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh cùng các văn bản pháp quy như Luật Bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13 và Nghị định 18/2015/NĐ-CP.

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu khảo sát xã hội học: Thiết kế và phát phiếu điều tra ngẫu nhiên phân tầng tới 40 hộ dân sinh sống tại các khu vực lân cận bãi thải Nam Khe Tam, Đông Khe Sim và Mông Giăng nhằm thu thập phản hồi khách quan về mức độ ảnh hưởng của bụi, tiếng ồn và nguy cơ sạt lở đất đá.

• Quan trắc và lấy mẫu hiện trường: Thiết lập 12 điểm lấy mẫu chuyên sâu vào ngày 20/9/2016. Cỡ mẫu gồm 4 mẫu nước mặt (lấy tại suối phía Đông bãi thải Cao Sơn và suối phía Tây bãi thải Đèo Nai kèm mẫu lặp kiểm chứng ở độ sâu 30cm) và 8 mẫu không khí xung quanh (phân bổ tại trung tâm bãi thải và tuyến đường vận chuyển ở cả hai trạng thái có xe cơ giới hoạt động và không có xe hoạt động).

• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Mẫu nước được phân tích trong 6 ngày dựa trên các chỉ tiêu pH, TSS, COD, BOD5, dầu mỡ khoáng và đối chiếu với QCVN 08-MT:2015/BTNMT cột B1. Mẫu khí được phân tích trong 4 ngày về nồng độ bụi lơ lửng, SO2, CO, NO2 và tiếng ồn đối chiếu với QCVN 05:2013/BTNMT và QCVN 26:2010/BTNMT. Phương pháp thống kê mô tả và tương quan trên phần mềm chuyên dụng được lựa chọn để lượng hóa chính xác mối liên hệ giữa sản lượng than khai thác và thể tích đất đá phát sinh, đảm bảo độ tin cậy khoa học cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, lượng đất đá thải phát sinh từ khâu bóc vỉa chiếm quy mô áp đảo trong cơ cấu chất thải. Tại Công ty Than Đèo Nai, năm 2014 lượng đất đá bốc xúc đạt 18.214.000 m3 để khai thác 2.473.000 tấn than nguyên khai. Tại Công ty Than Cao Sơn, chỉ trong 9 tháng đầu năm 2015, khối lượng đất đá bóc vỉa đã lên tới 30.893.700 m3 để thu hồi 3.000.000 tấn than. Đất đá được đổ thải tại các bãi lớn như Nam Khe Tam - Đông Khe Sim (sức chứa thiết kế 273 triệu m3) và bãi thải trong Lộ Trí (thiết kế 86 triệu m3) với các tầng đổ thải cao từ 20m đến 50m, góc nghiêng sườn dốc lên đến 35 độ.

Thứ hai, khối lượng chất thải nguy hại và chất thải sinh hoạt gia tăng nhanh theo tốc độ cơ giới hóa. Tại Than Đèo Nai, khối lượng chất thải nguy hại (chủ yếu là dầu mỡ thải, giẻ lau dính dầu, ắc quy hỏng) năm 2014 là 162.761 kg, tăng lên 192.615 kg trong 9 tháng đầu năm 2015 (tăng bình quân khoảng 18,3% về tốc độ phát sinh tháng). Tại Than Cao Sơn, chất thải nguy hại năm 2014 đạt 227 tấn và 9 tháng đầu năm 2015 đạt 250 tấn. Lượng rác thải sinh hoạt năm 2014 tại Than Cao Sơn là 686 tấn (9 tháng đầu năm 2015 là 450 tấn) và tại Than Đèo Nai là 315 tấn.

Thứ ba, sự phân hóa về hiệu quả kiểm soát môi trường và phản ứng từ cộng đồng. Cả hai đơn vị đều tuân thủ việc phân loại chất thải nguy hại tại kho chuyên dụng và hợp đồng với các đơn vị chức năng thu gom rác sinh hoạt 3 lần/tuần. Tuy nhiên, kết quả điều tra xã hội học từ 40 hộ dân cho thấy có trên 70% số hộ vẫn bày tỏ lo ngại về mức độ bụi trong mùa khô hanh và nguy cơ bồi lấp bùn đá vào mùa mưa bão.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng ô nhiễm là do các mỏ lộ thiên đang khai thác xuống sâu vượt mức âm 150m đến âm 300m so với mực nước biển, làm tăng hệ số bóc đất đá và kéo dài cung độ vận chuyển. Mật độ xe tải tự đổ công suất lớn (55 - 110 tấn) hoạt động liên tục trên nền đường đất đá chưa được thảm nhựa kiên cố khiến nồng độ bụi lơ lửng tại các tuyến đường vận chuyển tăng vọt so với thời điểm không có xe chạy.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, chương trình phục hồi môi trường mỏ của tập đoàn Alcoa tại Tây Úc đã tái tạo thành công 12.594 ha rừng bản địa với 96% độ phong phú thực vật nhờ kỹ thuật bóc phủ đất mặt. Tại Cẩm Phả, dù Công ty Than Đèo Nai đã nỗ lực trồng phục hồi được 59,47 ha rừng keo tại bãi thải Mông Giăng và Đông Khe Sim với mật độ 2.500 - 4.400 cây/ha, tốc độ cải tạo sinh thái nhìn chung vẫn chậm hơn so với tốc độ bồi đắp đất đá thải thực tế.

Dữ liệu nghiên cứu này có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ cột đôi biểu diễn tương quan giữa sản lượng than và khối lượng đất bóc tách qua các năm, kết hợp với bảng ma trận so sánh các thông số hóa lý của nguồn nước suối Đá Mài trước và sau khi chảy qua chân bãi thải nhằm làm rõ mức độ đóng góp chất rắn lơ lửng (TSS) vào môi trường tiếp nhận.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả đánh giá thực trạng, nghiên cứu đưa ra 4 giải pháp mang tính hành động cao:

• Đổi mới công nghệ đổ thải và tối ưu hóa hệ thống dập bụi: Chuyển đổi phương thức đổ thải từ tầng cao sang kỹ thuật đổ thải tầng thấp, kết hợp san gạt giật cấp nhằm giảm góc dốc bờ bãi thải xuống dưới 25 độ để chống sạt lở. Huy động tối đa đội xe téc tưới nước 16 chiếc (dung tích 10 - 25 m3) phun ẩm thường xuyên với lưu lượng từ 3.000 đến 5.000 m3 nước sạch/ngày trên tất cả các tuyến vận chuyển chính và mặt bằng bãi thải. Target metric: Giảm từ 25% đến 30% hàm lượng bụi lơ lửng trong không khí. Timeline: Triển khai liên tục giai đoạn 2017 - 2020. Chủ thể thực hiện: Phân xưởng Môi trường và Vận tải của Công ty Than Cao Sơn và Than Đèo Nai.

• Đẩy mạnh hoàn nguyên sinh thái và mở rộng diện tích phủ xanh: Triển khai trồng rừng phục hồi môi trường bằng giống cây keo lá tràm, keo tai tượng kết hợp mô hình thảm cỏ vetiver giữ đất trên các sườn tầng bãi thải đã dừng đổ thải. Nâng tổng diện tích rừng trồng từ 59,47 ha hiện nay lên trên 100 ha với mật độ ổn định 2.500 đến 4.400 cây/ha. Target metric: Đạt tỷ lệ che phủ thảm thực vật tối thiểu 80% diện tích bãi thải ngừng hoạt động. Timeline: Giai đoạn 2017 - 2022. Chủ thể thực hiện: Ban Lãnh đạo hai mỏ than phối hợp Quỹ Bảo vệ Môi trường tỉnh Quảng Ninh.

• Kiên cố hóa công trình ngăn bùn đá và kiểm soát thoát nước mặt: Xây dựng đồng bộ hệ thống đập chắn đất đá kiên cố tại chân bãi thải Nam Khe Tam và Mông Giăng; nạo vét định kỳ mạng lưới mương thoát nước quanh chân bãi thải và lòng suối Đá Mài với kinh phí duy tu trên 15 tỷ đồng/năm. Target metric: Thu gom và lắng đọng 100% lượng đất đá trôi lấp sau các đợt mưa lớn, chống bồi lắng sông suối. Timeline: Hoàn tất trước mùa mưa bão hàng năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Đầu tư Xây dựng và Môi trường các công ty than.

• Chuẩn hóa quy trình quản lý chất thải nguy hại và chất thải sinh hoạt: Nâng cấp kho lưu giữ chất thải nguy hại tại 16 công trường phân xưởng theo đúng quy định đăng ký sổ chủ nguồn thải; duy trì việc thu gom rác sinh hoạt định kỳ 3 lần/tuần. Target metric: Thu gom, lưu giữ và chuyển giao xử lý an toàn 100% khối lượng chất thải nguy hại phát sinh (khoảng 200 - 250 tấn/năm). Timeline: Báo cáo định kỳ hàng quý. Chủ thể thực hiện: Cán bộ chuyên trách môi trường mỏ liên kết với Công ty TNHH MTV Môi trường Vinacomin.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp nguồn tài liệu khoa học giá trị cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường (Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Quảng Ninh, Phòng Tài nguyên và Môi trường TP. Cẩm Phả): Sử dụng luận văn như nguồn tài liệu thực tiễn để đánh giá việc tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, giám sát công tác ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường (với nguồn quỹ thực tế đạt 88 tỷ đồng tại mỏ Đèo Nai) và xây dựng chính sách quản lý bãi thải liên mỏ.

• Lãnh đạo doanh nghiệp và kỹ sư môi trường ngành khai khoáng (Tập đoàn TKV, các công ty than lộ thiên Đèo Nai, Cao Sơn, Cọc Sáu): Vận dụng các mô hình kỹ thuật để tối ưu hóa quy trình đổ thải, tổ chức phân loại chất thải nguy hại tại nguồn và xây dựng định mức chi phí môi trường định kỳ (như ngân sách trên 15 tỷ đồng/năm cho hệ thống thoát nước).

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Đất đai, Địa chất - Mỏ: Tham khảo phương pháp tiếp cận điều tra liên ngành (kết hợp lấy 12 mẫu quan trắc thực địa và khảo sát 40 hộ dân) cùng khung phân tích tác động môi trường của chất thải rắn mỏ làm tài liệu học thuật chuyên sâu.

• Các tổ chức tư vấn ĐTM và bảo tồn sinh thái: Khai thác bộ số liệu thứ cấp và các chỉ tiêu phát sinh chất thải theo sản lượng than (tỷ lệ bóc 8 - 10 m3/tấn) để xây dựng báo cáo đánh giá tác động môi trường và lập kế hoạch hoàn nguyên sinh thái cho các dự án khai thác mỏ mới.

Câu hỏi thường gặp

• Hoạt động khai thác than lộ thiên tại Cẩm Phả phát sinh lượng đất đá thải khổng lồ do đâu? Khai thác lộ thiên đòi hỏi phải bóc tách toàn bộ lớp đất đá phủ bên trên để lộ vỉa than với tỷ lệ bóc tách từ 8 đến 10 m3 đất đá trên mỗi tấn than nguyên khai. Với tổng sản lượng than toàn vùng Cẩm Phả đạt từ 14 đến 16 triệu tấn/năm, lượng đất đá bóc vỉa phát sinh hàng năm dao động từ 180 đến 200 triệu m3, tạo nên các bãi thải khổng lồ tích lũy tới 3,7 tỷ m3.

• Tác động môi trường nghiêm trọng nhất từ các bãi thải than là gì? Tác động lớn nhất là phát tán bụi mịn do phương tiện vận tải 55 - 110 tấn hoạt động trên các bãi thải cao trên 200m và nguy cơ trôi lấp đất đá khi có mưa bão lớn. Dòng chảy bùn đá từ sườn bãi thải có độ dốc tới 35 độ có thể bồi lấp suối Đá Mài, sông Mông Dương và gây ô nhiễm nguồn nước mặt khu vực xung quanh.

• Các mỏ than Cao Sơn và Đèo Nai đã áp dụng giải pháp kỹ thuật nào để kiểm soát ô nhiễm bụi? Công ty Than Cao Sơn đã trang bị 16 xe téc chuyên dùng dung tích từ 10 đến 25 m3 để tưới nước thường xuyên trên các tuyến đường khai trường với lưu lượng từ 3.000 đến 5.000 m3 nước/ngày. Bên cạnh đó, hệ thống phun sương dập bụi được bố trí cố định tại các cụm sàng tuyển than để xử lý bụi phát tán ngay tại nguồn.

• Kết quả nổi bật của công tác phục hồi môi trường bãi thải tại Công ty Than Đèo Nai là gì? Công ty Than Đèo Nai đã lập đề án hoàn nguyên với tổng kinh phí ký quỹ 88 tỷ đồng và tiến hành trồng phục hồi thành công 59,47 ha rừng keo tại bãi thải Mông Giăng và Đông Khe Sim với mật độ 2.500 đến 4.400 cây/ha. Thảm rừng này giúp ổn định sườn dốc, hạn chế tối đa nguy cơ trượt lở đất đá vào khu dân cư liền kề.

• Chất thải nguy hại từ hoạt động khai thác than được quản lý theo quy trình nào? Doanh nghiệp thực hiện đăng ký mã số sổ chủ nguồn thải với cơ quan quản lý, xây dựng kho lưu giữ riêng biệt tại 16 phân xưởng và ký hợp đồng vận chuyển, xử lý trọn gói với đơn vị có chức năng là Công ty TNHH MTV Môi trường Vinacomin, xử lý an toàn từ 162 đến 250 tấn chất thải nguy hại mỗi năm.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện hiện trạng phát sinh và quản lý 3,7 tỷ m3 đất đá thải cùng hàng trăm tấn chất thải nguy hại tại hai mỏ than lộ thiên lớn nhất Cẩm Phả.
• Chỉ rõ mối tương quan mật thiết giữa công nghệ khai thác xuống sâu và hệ số bóc vỉa cao (8 - 10 m3 đất/tấn than), dẫn đến áp lực môi trường ngày càng lớn.
• Đánh giá khách quan các công trình giảm thiểu ô nhiễm hiện hữu, tiêu biểu là việc phủ xanh 59,47 ha rừng keo phục hồi và vận hành 16 xe téc dập bụi chuyên dụng.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp kỹ thuật - quản lý khả thi, tích hợp kinh phí duy tu trên 15 tỷ đồng/năm để kiên cố hóa hệ thống đập chắn và thoát nước mỏ.
• Đề xuất lộ trình hoàn nguyên sinh thái giai đoạn 2017 - 2022 nhằm kiểm soát triệt để nguy cơ sạt lở và thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng xanh cho ngành than.

Công trình là tài liệu tham khảo thiết thực, cung cấp cơ sở khoa học vững chắc giúp các nhà quản lý và doanh nghiệp khai khoáng triển khai hiệu quả công tác bảo vệ môi trường mỏ trong thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ THU MAI ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT THẢI RẮN PHÁT SINH TRONG QUÁ TRÌNH KHAI THÁC THAN LỘ THIÊN KHU VỰC THÀNH PHỐ CẨM PHẢ-TỈNH QUẢNG NINH VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC Chuyê n ngà nh: Khoa họ c mô i trường Mã so: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Thanh Lâm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thu Mai i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Thanh Lâm đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quản lý môi trường, Khoa môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức công ty cổ phần than Đèo Nai, Công ty cổ phần than Cao Sơn, Sở Tài nguyên môi trường tỉnh Quảng Ninh, Công ty Cổ phần thương mại và dịch vụ môi trường Hoàng Anh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Hoàng Thị Thu Mai ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Khái niệm chung về công tác quản lý môi trường.

Cơ sở khoa học và kinh tế của quản lý môi trường. Các công cụ của công tác quản lý môi trường hiện nay. Tổ chức công tác quản lý môi trường ở Việt Nam. Những nghiên cứu về vấn đề công tác quản lý chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên trên thế giới.

Tình hình công tác quản lý chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên tại tỉnh Quảng Ninh. Khái quát tình hình. Hiệu quả công tác quản lý chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiện. Những nghiên cứu về vấn đề công tác quản lý chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên tại Việt Nam.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.

Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp lấy mẫu. Kết quả và thảo luận. Hiện trạng hoạt động khai thác.

Công ty Cổ phần Than Cao Sơn - Vinacomin. Công ty Cổ phần Than Đèo Nai - Vinacomin. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn của hai công ty. Hiện trạng phát sinh chất thải rắn.

Quy trình khai thác than lộ thiên làm phát sinh chất thải rắn của hai công ty. Quy trình đổ đất đá thải. Công tác quản lý chất thải rắn phát sinh của hai công ty. Hiện trạng công tác quản lý.

Hiện trạng công tác quản lý của công ty than Cao Sơn. Các văn bản pháp luật hai công ty áp dụng cho công tác quản lý chất thải rắn phát sinh. Phân tích mối liên hệ giữa lượng than khai thác và lượng chất thải rắn phát sinh. Ảnh hưởng của chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên.

Ảnh hưởng đến chất lượng môi trường không khí. Ảnh hưởng đến chất lượng môi trường đất. Ảnh hưởng đến chất lượng môi trường nước. Ảnh hưởng đến cảnh quan môi trường.

Ảnh hưởng đến sức khỏe người dân sinh sống khu vực lân cận. Đề xuất giải pháp cho công tác quản lý chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên. Giải pháp cho chất thải rắn sinh hoạt. Giải pháp cho chất thải rắn nguy hại phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên.

Giải pháp cho công tác quản lý đất đá thải. Kết luận và kiến nghị. 60 Tài liệu tham khảo. 63 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Từ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVMT Bảo vệ môi trường BTNMT Bộ tài nguyên môi trường BXD Bộ xây dựng BOD5 Hàm lượng oxy sinh hóa CTR Chất thải rắn ĐTM Đánh giá tác động môi trường GDP Tổng sản phẩm nội địa GIS Hệ thông tin địa lý GPS Hệ thống định vị toàn cầu ISO Tiêu chuẩn hóa quốc tế QCVN Quy chuẩn Việt Nam QLCTR Quản lý chất thải rắn TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TKV Tập đoàn than khoáng sản Việt Nam TSS Chất rắn lơ lửng XDCB Xây dựng cơ bản vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Vị trí lấy mẫu. Tình hình sản xuất kinh doanh của Công ty than Đèo Nai. hối lượng đất đá thải tại bãi thải Nam Khe Tam-Đông Khe Sim. Khối lượng đất đá thải tại bãi thải Lộ Trí.

Diện tích rừng trồng phục hồi của công ty than Đèo Nai. So sánh công tác quản lý chất thải rắn phát sinh của hai công ty. Sản lượng 9 tháng đầu năm 2015 của công ty Than Cao Sơn. Sản lượng năm 2015 của công ty Than Cao Sơn.

Sản lượng 9 tháng đầu năm 2015 của công ty Than Đèo Nai. Sản lượng năm 2015 của công ty Than Đèo Nai. Sản lượng trong năm 2014 và 2015 của công ty than Đèo Nai. Kết quả quan trắc mẫu khí K1,K2 tại bãi thải công ty than Đèo Nai.

Kết quả quan trắc mẫu khí K3,K4 tại bãi thải công ty than Đèo Nai. Kết quả quan trắc mẫu khí K1,K2 tại bãi thải công ty than Cao Sơn. Kết quả quan trắc mẫu khí K3,K4 tại bãi thải công ty than Cao Sơn. So sánh chất lượng môi trường không khí hai mỏ.

Chất lượng nước mặt tại khu vực bãi thải của hai công ty than .49 vii DANH MỤC HÌNH Hình 2. Tổ chức hệ thống quản lý nhà nước về môi trường ở Việt Nam. Khai thác than tại Quảng Ninh. Dây truyền công nghệ khai thác.

Quy trình khai thác than lộ thiên. Lượng đất đá thải năm 2014 và 2015 của công ty than Đèo Nai. Sản lượng than khai thác năm 2014 và 2015 của công ty than Đèo Nai. Mô hình đổ thải.

Mô hình trồng cỏ vetiver. Sản phẩm gạch bê tông trang trí tự chèn. Trồng keo ở bãi thải than.58 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Hoàng Thị Thu Mai Tên luận văn: Đánh giá hiện trạng quản lý chất thải rắn phát sinh trong quá trình khai thác than lộ thiên khu vực thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh và đề xuất một số giải pháp khắc phục. Ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 60.01 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Đánh giá được hiện trạng công tác quản lý chất thải rắn tại các công ty khai thác than lộ thiên tại thành phố Cẩm Phả, Quảng Ninh nhằm đưa ra những giải pháp góp phần bảo vệ môi trường và tiến tới phát triển bền vững.

Phương pháp nghiên cứu: Luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: phương pháp điều tra khảo sát thực địa, phương pháp lấy mẫu, phương pháp thu thập xử lý số liệu, phương pháp kế thừa số liệu và phương pháp sử dụng bản đồ. Kết quả chính và kết luận: Qua kết quả nghiên cứu ta thấy được Công tác quản lý chất thải rắn phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên của hai mỏ Đèo Nai và Cao Sơn đã phần nào giải quyết được vấn đề ô nhiễm gây ra do lượng đất đá thải phát sinh từ hoạt động khai thác than lộ thiên. Tuy nhiên, thực tế cho thấy người dân sinh sống tại các khu vực lân cận vẫn chưa thực sự hài lòng về công tác này. Điều này cho thấy cần phải nâng cao hơn nữa các giải pháp cho công tác quản lý chất thải rắn tại các mỏ than được hiệu quả hơn.

ix THESIS ABSTRACT Master student: Hoang Thi Thu Mai Thesis title: Evaluate the current situation of solid waste management and proposed some solutions in the process of exploiting coal open-cast mines in Cam Pha city, Quang Ninh province Major: Environmental Science Code: 60.01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research Objectives: To evaluate the management status of the solid waste and to propose some solutions to overcome problems in opencast coal mining in Cam Pha city, Quang Ninh province. Methods: Thesis has used the following research methods: survey methods, sampling methods, methods of collection and processing of data, legacy data method… Main results and conclusions: Base on researching results, the management of solid waste generated from mining activities of two open-cast coal mines Deo Nai and Cao Son has partly solved the problems of pollution caused by waste rock activities arising from open-pit coal mining. However, in fact, people who live surrounding the area are still worried about the problem. It is necessarily to further enhance the solution for the management of solid waste in the open- cast coal mine more efficiently.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Theo quy hoạch phát triển ngành Than Việt Nam đến năm 2020, trong vùng Cẩm Phả có khoảng mười sáu mỏ và công trường khai thác than lộ thiên hoạt động. Sản lượng than khai thác từ 14-16 triệu tấn/năm, tương ứng khối lượng đất bóc từ 180-200 triệu m3/năm.