Mở đầu là các liên doanh Kai Nan, Gian-V với Đài Loan (8-1992), tiếp đó là liên doanh găng tay da Witco, bóng da Molten với Nhật Bản, giày nữ Niệm Nghĩa với Đài Loan (1993-1994), và lần lượt các nhà máy gia công, công nghiệp phụ trợ được xây dựng bằng nguồn vốn FDI đến từ Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc phát triển khắp thành phố. Trong bối cảnh đất nước đứng trước vô vàn thách thức, sự phục hồi của công nghiệp da giày Hải Phòng có ý nghĩa cực kỳ lớn. Đáng kể nhất là ngăn chặn được làn sóng thất nghiệp lan rộng, đưa Hải Phòng không chỉ dẫn đầu về thu hút đầu tư FDI mà còn thu hút nguồn lực lao động của cả khu vực phía Bắc. Chưa hết, dấu ấn của nhà cầm quân Nguyễn Gia Thảo, với tư cách Chủ tịch Hiệp hội da giầy Việt Nam kiêm Chủ tịch – Tổng giám đốc Công ty da giày Hải Phòng còn rõ nét trong các tổ hợp đầu tư sản xuất ngoài nhà nước, với sự ra đời của hàng loạt Nhà máy mang tên Đỉnh Vàng, Liên Dinh, Sao Vàng, Sao Sáng, Thành Công, Hải Thất… Đồng thời tạo cảm hứng cho các nhà đầu tư khác khi nhân rộng mô hình thành các Nhà máy: Châu Giang, Thiên Vinh, Cự Bách, StarWay, Aurora, Thành Hưng, Thái Bình Dương, Việt Nhật… Chỉ trong vài năm, Hải Phòng đã giành lại vị trí “thủ đô” của công nghiệp giày dép như thế.
Khỏi phải nói đến vai trò của sự trở lại ngoạn mục này, riêng trên lĩnh vực xã hội, ngành da giày đã giải quyết được việc làm và thu nhập ổn định cho hàng chục vạn lao động. Thu nhập của người lao động từ lĩnh vực này làm tăng sức mua cho xã hội, tạo kích cầu phát triển thị trường, làm thay đổi đáng kể đời sống của lao động khu vực nông thôn. Đáng chú ý, mặc dù sử dụng đông lao động, tiềm ẩn nhiều tranh chấp, nhưng ngành da giày cũng đi tiên phong trong việc hoàn thiện thành lập các tổ chức đại diện xã hội như Công đoàn, hay các tổ chức chính trị xã hội như cơ sở Đảng, Đoàn Thanh niên, Hội Thanh niên… góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội. Phạm Văn Tiệp Thắng - MT2301 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG Còn trên lĩnh vực kinh tế, phân ngành da giày xứng đáng là mũi nhọn, với nguồn thu đáng kể cho ngân sách, cũng như đóng góp vào chỉ số tăng trưởng của ngành công nghiệp nói chung hàng năm.
Điều quan trọng nữa là, nhờ sản xuất hoàn chỉnh từ “a đến z”, Hải Phòng đã từng bước làm chủ công nghệ, sẵn sàng xoay chuyển tình thế khi đối diện với rủi ro. “Nước nổi, bèo nổi”, sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp sản xuất giày dép xuất khẩu, cũng chính là là yếu tố căn bản để vực dậy ngành sản xuất giày dép tiêu thụ nội địa. Cần phải thấy rằng, dù đã hình thành phân ngành kinh tế tiểu thủ công nghiệp trước đó, nhưng giày dép nội địa thời gian đầu mang nặng yếu tố tự phát, có phần bảo thủ cả về mô hình, công nghệ, mẫu mã, chất lượng và thị trường. Hầu hết các cơ sở đều hình thành từ tâm huyết của những người thợ cũ, một thời gian dài thụ động vào nguồn cung cấp nguyên phụ liệu tận dụng thải ra từ các nhà máy lớn.
Tuy nhiên cũng từ con đường này mà công nghệ nước ngoài và cả nguyên liệu bị “rò” bằng nhiều cách khác nhau, nhờ thế những đôi giầy da “Made in Hải Phòng” đã đủ tự tin ra thị trường. Phát huy từ điều này, nhiều mô hình sản xuất đã tìm được hướng thoát ly phương pháp sản xuất cá thể, mạnh dạn thiết lập công nghệ mới đủ sức cạnh tranh, nhất là với hàng hóa Trung Quốc. Nếu như thời gian trước, dù có sự liên kết nhất định nhưng hầu hết các cơ sở sản xuất giày nội địa trên địa bàn thành phố đều hoạt động độc lập, mấy năm gần đây nhờ áp dụng công nghệ tiên tiến hơn, các cơ sở giày da tiểu thủ công nghiệp Hải Phòng đã tụ thành mô hình hợp tác xã, nhưng vẫn theo thương hiệu riêng. Người sắm máy làm đế, người chuyên làm mũ, người chuyên gò… nhờ vậy sản lượng tăng cao, nhưng quan trọng hơn là sản phẩm có chất lượng khá đồng đều.
Sản xuất phát triển đã giúp cho nhiều ngành dịch vụ liên quan khác phát triển theo, như việc cung cấp nguyên phụ liệu hay kinh doanh bán lẻ sản phẩm là một ví dụ. Một phân ngành kinh tế mới theo hướng công nghiệp hóa đang định hình khá rõ nét, góp phần làm giàu thêm bản đồ công nghiệp thành phố. Những bước đi nhiều thăng trầm, nhưng nhìn từ mọi góc độ cho thấy, Hải Phòng đã đóng góp xứng đáng khi đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu giày dép lớn nhất thế giới. Hải Phòng hiện có hàng chục cơ sở sản xuất giầy dép từ quy mô nhỏ đến lớn.
Trong hơn 30 năm đổi mới, dù có lúc thăng Phạm Văn Tiệp Thắng - MT2301 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG trầm khác nhau, nhưng giầy dép vẫn là một trong những phân ngành kinh tế mũi nhọn của công nghiệp thành phố. Không chỉ đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất nhập khẩu, phục vụ tiêu dùng nội địa, mà còn giải quyết được việc làm cho một bộ phận lớn người lao động Hải Phòng. Công nghệ sản xuất giày da [2] Hình 1.Dây chuyền sản xuất giày da Phạm Văn Tiệp Thắng - MT2301 5 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG Sơ đồ công nghệ sản xuất giầy da như sau: Làm mũi Kho nguyên liệu Gia công đế giày Bôi keo và Gia công đế Gia công bồi vải trong đế ngoài Pha cắt Kho bán Pha cắt Pha cắt thành phần Xén Gấp mép Gò giầy Bọc Lạng đế mỏng Bôi keo May Lắp ráp đế Đánh bóng Lắp ráp Xén Kiểm tra chất lượng Ép Lắp ráp Mũ giày Đóng gói Xén mép Kho thành Đế trong phẩm Đế ngoài Hình 1.2 Sơ đồ dây chuyền công nghệ sản xuất giày da Quy trình sản xuất giày da bao gồm nhiều công đoạn.Vì thế mà mỗi bộ phận sẽ phụ trách một công đoạn khác nhau. Phạm Văn Tiệp Thắng - MT2301 6 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG Khâu đầu tiên và cũng là quan trọng nhất chính là phần thiết kế.Bước thiết kế sẽ cho chúng ta biết được đôi giày sẽ có hình dáng như thế nào, họa tiết ra sao.
Đối với các xưởng giày da, khi được các chủ shop đặt hàng một mẫu giày nào đó. Thì bản thiết kế sẽ giúp trình bày một cách trực quan nhất yêu cầu của khách hàng. Khách hàng và xưởng giày có thể thỏa thuận với nhau để tìm ra được thiết kế ưng ý. Theo sau bản thảo chính là quá trình chuẩn bị, gia công cũng như pha cắt nguyên liệu sau đó sẽ được đưa đến xưởng để sản xuất.
Tùy vào yêu cầu của khách hàng và sẽ có nguyên liệu da bò, da dê, đôi giày da cá sấu, da đà điểu…nguyên liệu dùng làm đế sẽ được xử lý sơ bằng máy móc và cho ra nguyên liệu thô. Sau đó da giầy sẽ được cắt theo đúng kích cỡ chỉ tiêu về kỹ thuật từ bản thảo. Đây là giai đoạn rất quan trọng quyết định trực tiếp đến chất lượng sản phẩm ấy sau này. Khuôn giày là đồ vật vô cùng cần thiết để mô phỏng bàn chân, định hình dáng giày.
Khuôn giày thường được làm từ nhựa hoặc kim loại, thay thế khuôn gỗ trước đây bởi độ bền và chi phí rẻ hơn rất nhiều. Khuôn giày bao gồm cả khuôn bên trái và khuôn bên phải để làm nên một đôi giày. Quy trình làm nên một cặp khuôn giày cần đến sự tỉ mỉ của người thợ, tính toán từng li từng tí tỷ lệ gót chân, bàn chân, hướng di chuyển khi mang giày; để làm nên một đôi giày da có form dáng đẹp, ôm chân. Tùy vào loại giày, mẫu giày mà những miếng da sẽ được cắt từng miếng nhỏ, sau đó khâu xung quanh khuôn giày cẩn thận đến từng đường kim mũi chỉ.
Bước tiếp theo của quy trình sản xuất giày da là dập và may đế. Đây là một bước hoàn toàn bằng thủ công. Bởi dù các bước trên đã có máy móc làm hết. Nhưng đến công đoạn này, người thợ làm giày phải tự tay mình làm.
Các loại da làm giày là da bò, da dê,… Sau khi đã được thuộc và được cắt may theo bảng thiết kế, người thợ bắt đầu khâu dập. Các miếng da để may thành một đôi giày khá nhiều những chi tiết nhỏ. Nên để không bị lẫn lộn, các miếng da sẽ được đánh dấu trước khi được may lại với nhau. Các miếng da sẽ được người thợ mài mỏng, sau đó được gửi đến bộ phận may để lắp ráp đôi giày.
Khi những đôi giày trơn màu như màu đen, xanh đen, nâu đã khiến mọi người cảm thấy nhàm chán.Thì trong quy trình sản xuất giày da, khâu lót đế và trang trí họa tiết cho đôi giày sẽ mang đến nét độc đáo, cá tính hơn cho người mang giày. Phạm Văn Tiệp Thắng - MT2301 7 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUẢN LÝ VÀ CÔNG NGHỆ HẢI PHÒNG Khi một đôi giày đến bước này sẽ được lót thêm đế để đảm bảo sự thoải mái khi di chuyển. Miếng lót đế sẽ được lựa chọn từ những chất liệu êm ái, thấm hút mồ hôi. Những người thợ sẽ bắt đầu dán miếng lót giày thật chắc chắn để khi mang thoải mái nhất có thể.
Những chiếc đinh dùng để cố định đặt ở gót giày sẽ được tháo ra. Những người thợ sẽ bịt kín các lỗ do đinh ghim để lại’ bằng cách là ủi, đánh bóng hoặc nhuộm. Bước cuối cùng là dập logo thương hiệu. Thường thì với những đôi giày tây, logo của thương hiệu sẽ được dập vào miếng lót giày và dập ở phần gót chân để người mua chỉ cần nhìn vào sẽ biết ngay đôi giày đó thuộc thương hiệu nào.
Sau khi những đôi giày đã được hoàn thiện, việc tiếp theo tại các xưởng giày là những đôi giày sẽ được kiểm tra toàn diện trước khi giao cho khách hàng. Từ đường kim mũi chỉ liệu đã đều nhau và chắc chắn không bung hay chưa. Đế giày đã được cố định cẩn thận hay chưa, logo in trên miếng lót giày đã rõ nét chưa,…Sau khi đã kiểm tra kỹ lưỡng, kết thúc quy trình sản xuất giày da, những đôi giày da sẽ được đóng hộp và giao đến tay khách hàng.