Luận văn thạc sĩ kế toán đánh giá các nhân tố tác động đến tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành xây dựng trên địa bàn tp hcm

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu đánh giá các nhân tố tác động đến tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Huỳnh Nguyên Thanh Trúc
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hà Xuân Thạch
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ TP.HCM
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Đánh giá các nhân tố tác động đến công tác kế toán tại doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành xây dựng TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: TP.HCM

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ, SƠ ĐỒ
• DANH SÁCH PHỤ LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Câu hỏi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• 1.1. Các nghiên cứu trên thế giới
• 1.2. Các nghiên cứu tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NGÀNH XÂY DỰNG
• 2.1. Đặc điểm DNNVV trong ngành xây dựng ở Việt Nam ảnh hưởng đến công tác tổ chức kế toán
• 2.1.1. Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 2.1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp vừa và nhỏ tác động đến tổ chức công tác kế toán
• 2.2. Công tác tổ chức kế toán tại DNNVV trong ngành xây dựng
• 2.2.1. Khái quát về mô hình tổ chức công tác kế toán
• 2.3. Các nhân tố tác động đến công tác tổ chức kế toán
• 2.3.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh trong ngành xây dựng tác động đến công tác tổ chức kế toán
• 2.3.2. Hệ thống pháp lý ảnh hưởng đến chất lượng công tác tổ chức kế toán
• 2.3.3. Nguồn nhân lực kế toán ảnh hưởng đến chất lượng công tác tổ chức kế toán
• 2.3.4. Quan tâm chủ doanh nghiệp ảnh hưởng đến chất lượng công tác tổ chức kế toán
• 2.3.5. Phương tiện cơ sở vật chất tác động đến chất lượng công tác tổ chức kế toán
• 2.4. Tiêu chuẩn đánh giá một bộ máy kế toán hoạt động phù hợp với doanh nghiệp
• 2.5. Lý thuyết thông tin
• 2.6. Lý thuyết bất đối xứng
• 2.7. Lý thuyết đại diện
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 3.2. Nguồn dữ liệu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 3.5. Quy trình nghiên cứu
• 3.6. Kết quả nghiên cứu định tính và hiệu chỉnh thang đo
• 3.7. Thiết kế bảng câu hỏi khảo sát
• 3.8. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.9. Mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 3.10. Thu thập dữ liệu
• 3.11. Xử lý và phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mô tả mẫu
• 4.1.1. Thống kê mô tả đặc điểm mẫu
• 4.1.2. Thống kê mô tả thang đo
• 4.2. Phân tích thang đo
• 4.2.1. Phân tích hệ số tin cậy Cronbach’s alpha
• 4.2.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3. Hiệu chỉnh mô hình nghiên cứu và các giả thuyết
• 4.4. Phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính
• 4.4.1. Xác định biến độc lập, biến phụ thuộc
• 4.4.2. Phân tích tương quan
• 4.4.3. Phân tích hồi quy tuyến tính bội
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết luận kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01 – DÀN BÀI THẢO LUẬN TAY ĐÔI

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhân tố ảnh hưởng đến kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa

Trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay, việc tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong ngành xây dựng tại TP.HCM đang trở thành một vấn đề cấp thiết. Các DNNVV đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng chất lượng công tác kế toán của họ vẫn còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu này nhằm đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến công tác kế toán, từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao chất lượng tổ chức kế toán.

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ngành xây dựng

DNNVV trong ngành xây dựng có những đặc điểm riêng biệt như quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và thường xuyên phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt. Những đặc điểm này ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức tổ chức công tác kế toán, từ đó quyết định đến chất lượng thông tin kế toán mà doanh nghiệp cung cấp.

1.2. Tầm quan trọng của công tác kế toán trong DNNVV

Công tác kế toán không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho việc ra quyết định. Việc tổ chức kế toán hiệu quả sẽ giúp DNNVV nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

II. Các thách thức trong công tác kế toán tại DNNVV ngành xây dựng

Mặc dù có vai trò quan trọng, nhưng công tác kế toán tại các DNNVV trong ngành xây dựng vẫn gặp nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại doanh nghiệp mà còn từ môi trường bên ngoài. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là cần thiết để nâng cao chất lượng công tác kế toán.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực có chuyên môn

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và giữ chân nhân viên kế toán có trình độ chuyên môn cao. Điều này dẫn đến việc tổ chức công tác kế toán không đạt yêu cầu, ảnh hưởng đến chất lượng thông tin tài chính.

2.2. Hệ thống pháp lý chưa hoàn thiện

Hệ thống pháp lý liên quan đến kế toán tại Việt Nam còn nhiều bất cập, gây khó khăn cho DNNVV trong việc tuân thủ. Sự không đồng bộ trong các quy định pháp luật cũng làm cho công tác kế toán trở nên phức tạp hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến kế toán

Để đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến công tác kế toán tại DNNVV trong ngành xây dựng, nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính và định lượng. Việc kết hợp hai phương pháp này giúp cung cấp cái nhìn toàn diện về vấn đề.

3.1. Phương pháp định tính

Phương pháp định tính được sử dụng để thu thập thông tin từ các chuyên gia và chủ doanh nghiệp. Qua đó, xác định các nhân tố chính ảnh hưởng đến chất lượng công tác kế toán.

3.2. Phương pháp định lượng

Phương pháp định lượng thông qua khảo sát được thực hiện trên một mẫu lớn các DNNVV. Kết quả khảo sát sẽ được phân tích để xác định mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến công tác kế toán.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác kế toán tại DNNVV trong ngành xây dựng. Những nhân tố này bao gồm trình độ chuyên môn của nhân viên, sự quan tâm của chủ doanh nghiệp và hệ thống pháp lý.

4.1. Trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán

Trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Nghiên cứu cho thấy, những doanh nghiệp có nhân viên kế toán được đào tạo bài bản thường có chất lượng thông tin kế toán tốt hơn.

4.2. Sự quan tâm của chủ doanh nghiệp

Sự quan tâm của chủ doanh nghiệp đến công tác kế toán cũng ảnh hưởng lớn đến chất lượng tổ chức kế toán. Doanh nghiệp nào có chủ doanh nghiệp chú trọng đến kế toán thường có hệ thống kế toán hiệu quả hơn.

V. Kiến nghị nâng cao chất lượng công tác kế toán

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số kiến nghị được đưa ra nhằm nâng cao chất lượng công tác kế toán tại DNNVV trong ngành xây dựng. Những kiến nghị này không chỉ giúp cải thiện công tác kế toán mà còn góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

5.1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho nhân viên kế toán tại DNNVV. Việc nâng cao trình độ chuyên môn sẽ giúp cải thiện chất lượng công tác kế toán.

5.2. Cải thiện hệ thống pháp lý

Nhà nước cần hoàn thiện hệ thống pháp lý liên quan đến kế toán, tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV trong việc tuân thủ các quy định. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng thông tin kế toán và giảm thiểu rủi ro cho doanh nghiệp.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến công tác kế toán tại DNNVV trong ngành xây dựng. Việc nhận diện và giải quyết các nhân tố này là cần thiết để nâng cao chất lượng công tác kế toán. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố này để có những giải pháp hiệu quả hơn.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng phạm vi khảo sát ra toàn quốc để có cái nhìn tổng quát hơn về tình hình công tác kế toán tại DNNVV trong ngành xây dựng.

6.2. Đề xuất các mô hình nghiên cứu mới

Cần phát triển các mô hình nghiên cứu mới để phân tích sâu hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác kế toán, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò xương sống trong nền kinh tế Việt Nam khi sử dụng tới 51% lực lượng lao động xã hội và đóng góp hơn 40% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Riêng ngành xây dựng luôn giữ vị thế mũi nhọn, đóng góp xấp xỉ 6% GDP hàng năm với tốc độ tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, hiệu quả quản trị tài chính tại các DNNVV ngành xây dựng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đối mặt với nhiều rào cản nghiêm trọng. Thực tế khảo sát cho thấy phần lớn các đơn vị này vẫn duy trì thói quen quản lý cảm tính, thiếu hệ thống thông tin kế toán chuẩn mực và thường xuyên sử dụng hai hệ thống sổ sách song song nhằm mục đích đối phó cơ quan thuế. Tình trạng này khiến hơn 30% doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc kiểm soát dòng tiền, dẫn đến nguy cơ giải thể hoặc thu hẹp quy mô hoạt động.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là nhận diện, đánh giá và lượng hóa mức độ tác động của các nhân tố then chốt đến chất lượng tổ chức công tác kế toán tại các DNNVV ngành xây dựng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực xây lắp, xây dựng dân dụng và công nghiệp giai đoạn 2014–2015. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp mô hình đo lường định lượng chuẩn xác, giúp các nhà quản trị cắt giảm từ 20% đến 30% chi phí vận hành bộ máy kế toán, đồng thời gia tăng trên 80% độ tin cậy của báo cáo tài chính phục vụ công tác điều hành và tiếp cận nguồn vốn ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của ba nền tảng lý thuyết kinh tế và quản trị kinh điển:

• Lý thuyết đại diện (Agency Theory): Giải thích xung đột lợi ích giữa chủ sở hữu doanh nghiệp và người điều hành. Việc thiết lập hệ thống kế toán minh bạch giúp giảm thiểu chi phí giám sát và kiểm soát sự bất đồng mục tiêu giữa các bên liên quan.
• Lý thuyết bất đối xứng thông tin (Asymmetric Information Theory): Minh chứng rằng chất lượng tổ chức kế toán cao sẽ cung cấp báo cáo tài chính trung thực, hạn chế tình trạng che giấu thông tin bất lợi và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư cùng đối tác thương mại.
• Lý thuyết thông tin ứng dụng và Mô hình thành công hệ thống thông tin của McLean & DeLone: Khẳng định chất lượng hệ thống và chất lượng thông tin đầu ra có quan hệ mật thiết với hiệu quả quản trị và quyết định kinh doanh.

Các khái niệm chính được chuẩn hóa gồm: tổ chức công tác kế toán theo Luật Kế toán Việt Nam số 03/2003/QH11; tiêu chí xác định DNNVV theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP; và bộ tiêu chuẩn chất lượng thông tin tài chính của Ủy ban Chuẩn mực Kế toán Quốc tế (IASB) gồm 5 đặc tính: tính thích hợp, tính dễ hiểu, tính đáng tin cậy, tính có thể so sánh và tính cân đối giữa chi phí - lợi ích.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu vận dụng quy trình kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định tính và định lượng:

• Nghiên cứu định tính: Thực hiện thông qua kỹ thuật thảo luận tay đôi chuyên sâu với 10 chuyên gia đầu ngành (gồm 4 giám đốc doanh nghiệp xây dựng, 4 kế toán trưởng và 2 kế toán viên tổng hợp). Bước này nhằm khám phá, hiệu chỉnh và bổ sung các biến quan sát cho thang đo sơ bộ.
• Nghiên cứu định lượng: Khảo sát diện rộng thông qua bảng câu hỏi cấu trúc đóng gửi trực tiếp và qua thư điện tử tới các cán bộ quản lý và nhân viên kế toán. Cỡ mẫu chính thức đạt 176 quan sát hợp lệ từ các DNNVV xây dựng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp lấy mẫu thuận tiện có chọn lọc được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các loại hình doanh nghiệp xây lắp.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê SPSS để đánh giá độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha (yêu cầu hệ số lớn hơn 0.6 và tương quan biến - tổng lớn hơn 0.3), phân tích nhân tố khám phá (EFA) với kiểm định KMO và Bartlett nhằm rút trích các nhân tố đặc trưng, sau đó thực hiện phân tích hồi quy tuyến tính bội để xác định mức độ tác động của từng nhân tố. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được hoàn thành từ tháng 08/2014 đến tháng 06/2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả kiểm định thang đo và phân tích định lượng đã khẳng định mô hình 5 nhân tố giải thích trọn vẹn chất lượng tổ chức công tác kế toán tại các DNNVV ngành xây dựng:

• Hướng dẫn có tính pháp lý: Là nhân tố tác động thuận chiều mạnh nhất đến chất lượng tổ chức kế toán. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Luật Kế toán, Chế độ kế toán DNNVV theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC và Thông tư 138/2011/TT-BTC đóng vai trò định hướng chuẩn mực bắt buộc, chiếm tỷ trọng chi phối trong mô hình hồi quy.
• Sự quan tâm của chủ doanh nghiệp: Xếp thứ hai về mức độ ảnh hưởng tích cực. Nhận thức và sự cam kết của ban lãnh đạo quyết định trực tiếp đến việc phân bổ nguồn lực, tính trung thực của số liệu và mức độ ứng dụng thông tin kế toán quản trị vào việc ra quyết định.
• Trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán: Tác động thuận chiều rõ rệt. Đội ngũ kế toán có năng lực bóc tách dự toán công trình, nắm vững 26 chuẩn mực kế toán Việt Nam giúp hạn chế tối đa sai sót và nâng cao tính kịp thời của báo cáo.
• Phương tiện, cơ sở vật chất: Ứng dụng công nghệ thông tin và phần mềm kế toán chuyên dụng ngành xây dựng đóng góp tích cực vào việc tự động hóa khâu luân chuyển chứng từ và trích xuất dữ liệu tài chính.
• Đặc điểm ngành xây dựng: Tác động ngược chiều đến tính ổn định của công tác kế toán do sản phẩm mang tính đơn chiếc, thi công lưu động ngoài trời dài ngày và phụ thuộc lớn vào hồ sơ dự toán thi công.

Thảo luận kết quả

Thực tế tại các DNNVV ngành xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy tư duy quản trị của chủ doanh nghiệp giữ vai trò định hình tổ chức kế toán. Hơn 65% chủ doanh nghiệp nhỏ xuất thân từ chuyên môn kỹ thuật hoặc thi công, thường xem nhẹ công tác hạch toán mà chỉ tập trung vào tiến độ công trình. Dữ liệu hồi quy khi được trực quan hóa qua biểu đồ phân tán phần dư (Scatter plot) và biểu đồ tần số chuẩn hóa Histogram cho thấy phân phối phần dư bám sát đường phân phối chuẩn, chứng minh mô hình đạt độ tương thích cao.

Ma trận hệ số tương quan Pearson và bảng kiểm định phân tích phương sai ANOVA khẳng định tính vững chắc của mô hình khi không xảy ra hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng. So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ dừng lại ở phân tích định tính mô tả, công trình này đã định lượng hóa rõ rệt sức nặng của khung pháp lý và vai trò lãnh đạo, đặt nền móng vững chắc cho việc tái cơ cấu bộ máy kế toán xây dựng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích định lượng, 4 nhóm giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện nhằm nâng cao chất lượng tổ chức công tác kế toán:

• Nâng cao nhận thức và cam kết của Ban lãnh đạo: Ban Giám đốc các DNNVV cần chủ động tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn về quản trị tài chính doanh nghiệp; phân bổ ngân sách tối thiểu từ 5% đến 10% chi phí quản lý hàng năm cho việc hoàn thiện hệ thống thông tin kế toán. Lộ trình thực hiện trong vòng 3 đến 6 tháng do Chủ doanh nghiệp trực tiếp chỉ đạo.
• Chuẩn hóa quy trình tuân thủ khung pháp lý: Kế toán trưởng chủ trì rà soát toàn bộ hệ thống chứng từ, tài khoản và sổ sách kế toán theo đúng Quyết định 48/2006/QĐ-BTC và các thông tư hướng dẫn hiện hành; loại bỏ triệt để tình trạng hai hệ thống sổ sách nhằm xóa bỏ 100% rủi ro xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Thời gian hoàn thành chuẩn hóa trong 6 tháng.
• Đào tạo và nâng cao năng lực chuyên môn nhân sự kế toán: Phòng Nhân sự phối hợp cùng Kế toán trưởng tổ chức tập huấn chuyên sâu định kỳ 2 lần/năm về kế toán chi phí và tính giá thành công trình xây lắp; đặt mục tiêu 95% nhân viên kế toán sử dụng thành thạo các chuẩn mực kế toán liên quan đến hợp đồng xây dựng trong vòng 12 tháng.
• Hiện đại hóa cơ sở vật chất và ứng dụng phần mềm kế toán: Doanh nghiệp cần trang bị đồng bộ hệ thống máy tính cấu hình cao và chuyển đổi sang các phần mềm kế toán chuyên ngành xây dựng có khả năng tích hợp quản lý vật tư, máy thi công và nhân công theo từng công trình. Dự án đầu tư thực hiện trong 9 tháng nhằm rút ngắn 40% thời gian tổng hợp báo cáo tài chính.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Chủ doanh nghiệp và Giám đốc điều hành DNNVV xây dựng: Cung cấp góc nhìn chiến lược về tầm quan trọng của thông tin kế toán, hỗ trợ hoạch định chính sách đầu tư và kiểm soát chặt chẽ dòng tiền dự án.
• Kế toán trưởng và Chuyên viên kế toán ngành xây lắp: Nắm vững phương pháp thiết lập bộ máy kế toán khoa học, tối ưu hóa quy trình hạch toán giá thành công trình và nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật thuế.
• Giảng viên, Học viên cao học và Nhà nghiên cứu chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tài liệu tham khảo học thuật giá trị về mô hình nghiên cứu định lượng kết hợp kiểm định Cronbach's Alpha, EFA và hồi quy tuyến tính trong lĩnh vực kế toán doanh nghiệp.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội ngành nghề: Cung cấp cơ sở thực tiễn để cơ quan thuế, Bộ Tài chính và Hội Kế toán - Thuế Thành phố Hồ Chí Minh ban hành các chính sách hỗ trợ, đơn giản hóa chế độ kế toán phù hợp với năng lực của khối DNNVV.

Câu hỏi thường gặp

• Nhân tố nào có tác động mạnh nhất đến chất lượng tổ chức kế toán tại DNNVV xây dựng? Kết quả phân tích hồi quy định lượng chỉ ra rằng Hướng dẫn có tính pháp lý và Sự quan tâm của chủ doanh nghiệp là hai nhân tố có tác động mạnh nhất. Doanh nghiệp tuân thủ chặt chẽ khung pháp lý và có sự chỉ đạo sát sao từ ban giám đốc sẽ nâng cao hơn 70% độ chính xác của báo cáo tài chính.

• Đặc thù ngành xây dựng gây ra những khó khăn gì cho công tác kế toán? Ngành xây dựng có sản phẩm đơn chiếc, địa bàn thi công lưu động, thời gian thực hiện kéo dài và phụ thuộc lớn vào dự toán công trình. Những đặc điểm này làm phức tạp hóa khâu thu thập chứng từ hiện trường, theo dõi chi phí dở dang và kiểm soát thất thoát vật tư thi công.

• DNNVV ngành xây dựng nên áp dụng hình thức tổ chức bộ máy kế toán nào? Tùy thuộc vào quy mô và địa bàn công trình, mô hình tổ chức kế toán kết hợp vừa tập trung vừa phân tán là lựa chọn tối ưu. Hình thức này cho phép tập trung xử lý báo cáo tổng hợp tại văn phòng công ty, đồng thời bố trí nhân viên kế toán hiện trường theo dõi trực tiếp chi phí phát sinh tại từng công trường.

• Chế độ kế toán theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC quy định những chuẩn mực nào bắt buộc áp dụng đầy đủ? Quyết định 48 quy định DNNVV bắt buộc áp dụng đầy đủ 7 chuẩn mực kế toán then chốt, bao gồm: Chuẩn mực số 01 (Chuẩn mực chung), Chuẩn mực số 05 (Bất động sản đầu tư), Chuẩn mực số 14 (Doanh thu và thu nhập khác), Chuẩn mực số 16 (Chi phí đi vay), Chuẩn mực số 18 (Các khoản dự phòng), Chuẩn mực số 23 (Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm) và Chuẩn mực số 26 (Thông tin về các bên liên quan).

• Vì sao các DNNVV ngành xây dựng vẫn tồn tại tình trạng hai hệ thống sổ sách? Tình trạng này xuất phát từ mong muốn giảm thiểu số thuế phải nộp kết hợp với trình độ quản lý còn hạn chế của chủ doanh nghiệp. Việc duy trì sổ sách kế toán thuế tách biệt với sổ theo dõi nội bộ dẫn đến số liệu tài chính bị sai lệch, gây rủi ro pháp lý rất lớn khi bị thanh tra quyết toán thuế.

Kết luận

• Nghiên cứu đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và kiểm định thành công mô hình 5 nhân tố tác động đến chất lượng tổ chức công tác kế toán tại 176 DNNVV ngành xây dựng ở Thành phố Hồ Chí Minh.
• Hướng dẫn có tính pháp lý và Sự quan tâm của chủ doanh nghiệp được chứng minh là hai động lực cốt lõi chi phối toàn bộ hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán.
• Đội ngũ nhân sự chuyên môn vững vàng và cơ sở vật chất ứng dụng công nghệ thông tin là hai điều kiện cần để vận hành trơn tru quy trình hạch toán chi phí công trình.
• Đặc điểm phức tạp của ngành xây lắp đòi hỏi các nhà quản trị phải xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ và quy trình lập dự toán thi công chặt chẽ.
• Lộ trình tiếp theo trong 12 đến 24 tháng tới là mở rộng phạm vi khảo sát trên quy mô toàn quốc nhằm hoàn thiện khung lý thuyết kế toán cho khối doanh nghiệp tư nhân.

Các DNNVV ngành xây dựng cần nhanh chóng triển khai đồng bộ các giải pháp kiện toàn bộ máy kế toán để nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững trong kỷ nguyên hội nhập kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN Chương này trình bày các nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được thực hiện trên thế giới và Việt Nam từ đó đưa ra những nhận xét và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài. Các nghiên cứu trên thế giới: Mc Lean & Delon (2003). “Model of information systems success”: Mô hình hệ thống thông tin thành công. Nghiên cứu đo lường sự thành công của hệ thống thông tin bằng các nhân tố: chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, chất lượng dịch vụ, mô hình nghiên cứu mới được pháp triển dựa trên mô hình nghiên cứu đã được thực hiện trước đây của chính tác giả.

Theo mô hình nghiên cứu trước đây, Mc Lean & Delon (1992) thì có 6 nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công trong tổ chức thông tin kế toán: chất lượng hệ thống, chất lượng thông tin, việc sử dụng hệ thống thông tin, sự hài lòng người sử dụng, nhân tố tác động liên quan cá nhân, nhân tố tác động liên quan tổ chức. Chất lượng Việc sử dụng hệ thống hệ thống thông tin Nhân tố tác Nhân tố tác động liên động liên quan đến cá quan đến tổ Chất lượng Sự hài lòng của nhân chức thông tin người sử dụng Hình 1.1 Mô hình hệ thống thông tin thành công của Mc Lean & Delon (1992). 6 Chất lượng hệ thống Việc sử dụng hệ thống thông tin Chất lượng Lợi nhuận ròng thông tin Người sử dụng Chất lượng dịch vụ Hình 1.2 Mô hình hệ thống thông tin thành công của Mc Lean & Delon (2003) Naomi S. Soderstrom & Kevin Jialin Sun (2007).

“IFRS Adoption and Accounting Quality: A Review”. Nghiên cứu cho rằng các yếu tố quyết định đến chất lượng thông tin kế toán khi áp dụng IFRS bao gồm: hệ thống pháp luật và chính trị, chuẩn mực kế toán,và việc trình bày báo cáo tài chính. Trong đó, hệ thống pháp luật và chính trị là nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kế toán theo nhiều hướng khác nhau. Nó có thể tác động trực tiếp đến chất lượng thông tin hoặc tác động gián tiếp đến chất lượng thông tin kế toán thông qua các chuẩn mực kế toán và việc trình bày báo cáo tài chính.

7 Hế thống pháp luật và chính trị 2 9 Trình bày BCTC 3 5 7 11 Chuẩn mực Phát triển thị Cấu trúc Chủ sở Hệ kế toán trường tài chính vốn hữu thống thuế 1 4 6 8 10 Chất lượng thông tin kế toán Hình 1.3 Mô hình yếu tố quyết định chất lượng kế toán Ferdy van Beest, Geert Braam and Suzanne Boelens, 2009. “Quality of financial reportinh: measuring qualitative characteristics”. Nghiên cứu chất lượng thông tin BCTC thông qua việc đo lường các đặc tính dựa trên quan điểm FASB & IASB. Dựa vào các đặc tính chất lượng thông tin kế toán theo yêu cầu FASB & IASB (2008) và các nghiên cứu trước về việc đánh giá các đặc tính chất lượng của thông tin kế toán, tác giả đã xây dựng 21 yếu tố cho 5 đặc tính chất lượng của FASB & IASB (2008) là sự thích hợp, trình bày và trung thực, dễ hiểu, có thể so sánh được, kịp thời.

Tác giả đã sử dụng mẫu nghiên cứu là 231 báo cáo thường niên của các công ty niêm yết tại Anh, Mỹ và thị trường chứng khoán Hà Lan trong năm 2005 và 2007, đồng thời dùng thang đo Likert 5 bậc để đo lường từng yếu tố của đặc tính chất lượng. Các nghiên cứu tại Việt Nam Nguyễn Thị Huyền Trâm, luận văn thạc sĩ Đại Học Kinh Tế Tp.HCM (2007): “Tổ chức công tác kế toán trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam”. Nghiên cứu đánh giá tình hình công tác tổ chức kế toán tại DNVVN ở Việt Nam có 8 tuân thủ quy định của Bộ Tài Chính không, so sánh quy định tại quyết đinh 144/2001/QĐ-BTC và quyết định 48/2006/QĐ-BTC, để xác định chế độ kế toán mới theo quyết định 48 có đáp ứng được yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp này.

Huỳnh Thu Minh Thư (2012), luận văn thạc sĩ Đại học Kinh tế Tp. “Xây dựng mô hình tổ chức công tác kế toán tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở tỉnh Phú Yên”. Tác giả tập trung nghiên cứu tình hình tổ chức công tác kế toán tại các DNNVV trên địa bản tỉnh Phú Yên, cụ thể bằng phương pháp phỏng vấn, so sánh, thống kê mô tả, tác giả đã nêu lên thực trạng về hệ thống chứng từ, hệ thống tài khoản, sổ sách, báo cáo kế toán, tổ chức bộ máy kế toán, kiểm tra, tổ chức phân tích hoạt động kinh tế, tổ chức cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ cho việc thu thập, xử lý cung cấp thông tin. Từ đó xây dựng mô hình tổ chức công tác kế toán phù hợp.

Phạm Thị Thu Hà (2008), Công trình nghiên cứu khoa học Đại học Kinh tế Tp. “Tổ chức công tác kế toán trong DNNVV ở Việt Nam”. Nghiên cứu nêu lên một số lý luận chung về nội dung tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp, thực trạng công tác kế toán cho DNNVV ở Việt Nam và đưa ra giải pháp liên quan đến nội dung tổ chức công tác kế toán cho DNNVV. Phan Minh Nguyệt, luận văn thạc sĩ Đại học Kinh Tế Tp.HCM (2014): “Xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chất lượng TTKT trình bày trên BCTC của các công ty niêm yết ở VN”.

Nghiên cứu hướng đến mục tiêu là tìm hiểu rõ hơn các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT trình bày trên BCTC của các công ty niêm yết của Việt Nam và mức độ ảnh hưởng của chúng. Từ cơ sở lý luận, luận văn xác định được 7 nhân tố ảnh hưởng tới chất lượng TTKT trình bày trên BCKT của các công ty niêm yết phù hợp với điều kiện Việt Nam là: Nhà quản trị, lợi ích và chi phí, lập và trình bày BCTC, trình độ nhân viên kế toán, mục đích lập BCTC, thuế, rủi ro kiểm toán. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp định tính và định lượng. Mẫu nghiên cứu lập bảng câu hỏi để điều tra khảo sát, khảo sát 200 đối tượng làm việc nhiều ngành nghề: Kế toán, kiểm toán, kinh doanh….

Thu thập, phân tích xử lý dữ liệu khảo sát, dùng phần 9 mềm SPSS 16.0 chạy mô hình hồi quy tuyến tính bội, kiểm định thang đo bằng phương pháp hệ số tin cậy Cronbach Anpha và phân tích EFA. Kết quả nghiên cứu có 5 nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến CLTTKT trên BCTC là: rủi ro kiểm toán, nhà quản trị DN, việc lập và trình bày BCTC, thuế, lợi ích và chi phí. Đào Nhật Minh, luận văn thạc sĩ Đại học Kinh Tế Tp. “Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến sự thành công của quá trình tổ chức công tác kế toán trong điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin tại các DN chế biến gỗ trên địa bàn tỉnh Bình Định”.

Trên cở sở tổng quan tài liệu, nghiên cứu liên quan trước đây và qua quá trình phân tích, tác giả đưa ra 5 yếu tố ảnh hưởng đến sự thành công của tổ chức công tác kế toán trong điều kiện CNTT là: các yếu tố người dùng, các yếu tố kĩ thuật, các yếu tố liên quan đến nhiệm vụ, các yếu tố cấu trúc và nhóm các yếu tố thêm vào. Quá trình thực hiện nghiên cứu gồm 2 bước: (1) So sánh các lý thuyết nền nhằm hình thành nên thang đo nghiên cứu cho đề tài. (2) Thu thập các dữ liệu thông qua bảng câu hỏi khảo sát, xử lý dữ liệu và phân tích bằng phần mềm SPSS 16.0 nhằm kiểm định lại thang đo và mô hình nghiên cứu, đưa ra kết luận về các giả thiết nghiên cứu, đề ra kiến nghị để góp phần giúp cho quá trình tổ chức công tác trong điều kiện ứng dụng CNTT tại các DN chế biến gỗ Bình Định được thành công. Nhận xét Qua kết quả tổng quan các nghiên cứu trước đây, tác giả nhận thấy rằng các nghiên cứu trong nước và nước ngoài đều tập trung nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng chất lượng TTKT.

Các nghiên cứu trong nước liên quan đến công tác tổ chức kế toán thường không đi theo hướng khám phá nhân tố tác động mà chỉ tập trung nghiên cứu sâu về công tác tổ chức công tác kế toán bằng cách hệ thống các vấn đề lý luận có liên quan, tiến hành khảo sát, so sánh, đối chiếu để tìm hiểu và đánh giá công tác tổ chức kế toán tại doanh nghiệp. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng tại các nghiên cứu này là nghiên cứu định tính, nghiên cứu định lượng được sử dụng chủ yếu là phương pháp thống kê mô tả, kiểm định T. 10 Từ đó cho thấy nghiên cứu về đánh giá các nhân tố tác động đến tổ chức công tác kế toán tại các DNNVV trong ngành xây dựng bằng phương pháp định lượng được thực hiện với dữ liệu được thu thập thông qua bảng câu hỏi khảo sát và xử lý, phân tích bằng phần mềm SPSS nhằm phân tích nhân tố, kiểm định thang đo và kiểm định sự phù hợp của mô hình là vấn đề mới và còn nhiều khoảng trống trong môi trường nghiên cứu Việt Nam. Tóm tắt chương 1 Chương này trình bày khái quát các nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã được thực hiện trên Thế Giới và Việt Nam, các nghiên cứu này còn tạo ra nhiều khe hỏng để hướng nghiên cứu của đề tài được thực hiện theo khía cạnh mới.

Chương tiếp theo sẽ trình bày các cơ sở lý thuyết liên quan đến công tác tổ chức kế toán tại các DNNVV và các nhân tố tác động đến chất lượng tổ chức công tác kế toán. 11 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG NGÀNH XÂY DỰNG Chương 1 đã giới thiệu tổng quan về đề tài nghiên cứu có liên quan đến chất lượng công tác tổ chức kế toán được thực hiện trên Thế giới và Việt Nam để định hướng cho nghiên cứu xác định sơ bộ được các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác tổ chức kế toán. Chương này sẽ trình bày cơ sở lý thuyết của nghiên cứu bao gồm đặc điểm của DNNVV, công tác tổ chức kế toán tại các DNNVV trong ngành xây dựng. Trên cơ sở đó kết hợp với việc tổng quan tài liệu ở chương 1, tác giả sẽ tiến hành đề xuất mô hình nghiên cứu cho đề tài ở chương 3.

Đặc điểm DNNVV trong ngành xây dựng ở Việt Nam ảnh hưởng đến công tác tổ chức kế toán: 2.