CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TY CHỨNG KHOÁN VÀ NĂNG LỰC TÀI CHÍNH 1.1 Tổng quan về công ty chứng khoán 1.1 Khái niệm công ty chứng khoán Công ty chứng khoán là công ty hoạt động trong lĩnh vực tài chính và chứng khoán, cung cấp các dịch vụ đầu tư cho khách hàng. CTCK là một thành viên của sở GDCK, có tư cách pháp nhân, có giấy phép HĐKD. Công ty chứng khoán thường được quản lý và giám sát bởi các cơ quan quản lý tài chính nhà nước, đảm bảo hoạt động của công ty tuân thủ các quy định pháp luật và đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các giao dịch chứng khoán.2 Các hoạt động của công ty chứng khoán Công ty chứng khoán hoạt động với tư cách là thành viên của Sở Giao dịch chứng khoán, được kinh doanh một số nghiệp vụ mà Sở Giao dịch chứng khoán quy định. Cụ thể, có các nghiệp vụ như sau: - Môi giới chứng khoán: Môi giới chứng khoán là quá trình giới thiệu, phân phối và giao dịch chứng khoán giữa các nhà đầu tư và các công ty chứng khoán.
Công ty chứng khoán sẽ chịu trách nhiệm cung cấp thông tin về chứng khoán và thị trường chứng khoán cho khách hàng; tư vấn đầu tư cho khách hàng để giúp họ đưa ra quyết định đầu tư thông minh; thực hiện các giao dịch mua bán chứng khoán cho khách hàng trên thị trường chứng khoán. Đồng thời, công ty chứng khoán cũng cập nhật và báo cáo cho khách hàng về tình hình đầu tư của họ và các chứng khoán mà họ đang nắm giữ. Hoạt động môi giới chứng khoán là một hoạt động đòi hỏi những phẩm chất, tư cách đạo đức và niềm đam mê với công việc. Nhà môi giới phải có thái độ công tâm, hoạt động dựa trên quyền lợi khách hàng giúp khách hàng tối đa hóa được lợi nhuận và hạn chế thua lỗ trong giao dịch đầu tư.
- Tự doanh chứng khoán: Tự doanh là hoạt động tự mua bán chứng khoán cho mình để hưởng lợi nhuận từ chênh lệch giá chứng khoán. Hoạt động tự doanh chứng khoán thường được thực hiện thông qua cơ chế mua bán trên thị trường chứng khoán. Các công ty chứng khoán thường sử dụng tài khoản của mình để mua bán các loại 5 chứng khoán khác nhau như cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư, tùy chọn và hợp đồng tương lai. Các công ty chứng khoán thường có các phòng giao dịch và các chuyên gia tài chính chuyên về hoạt động tự doanh chứng khoán.
Họ sử dụng các phương pháp phân tích kỹ thuật và cơ bản để đưa ra quyết định đầu tư và mua bán chứng khoán. Khác với nghiệp vụ môi giới, công ty chứng khoán chỉ đóng vai trò làm trung gian để thực hiện lệnh giao dịch cho khách hàng sau đó hưởng hoa hồng, còn nghiệp vụ tự doanh chứng khoán, công ty sẽ phải trực tiếp mua bán cho chính mình. Vì vậy hoạt động tự doanh chứng khoán yêu cầu nghiệp vụ và kinh nghiệm đầu tư cao để tránh rủi ro khi CTCK đóng vai trò như một nhà tạo lập thị trường. - Bảo lãnh phát hành chứng khoán: Bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc một tổ chức bảo lãnh phát hành cam kết mua lại toàn bộ hoặc một phần các chứng khoán mà tổ chức đó phát hành.
Khi một công ty phát hành chứng khoán, họ sẽ tìm tới CTCK và yêu cầu CTCK cam kết mua lại toàn bộ hoặc một phần các chứng khoán mà công ty đó phát hành nhằm đảm bảo rằng số lượng chứng khoán cần phát hành sẽ được bán hết hoặc được phân phối đúng mức. Công ty chứng khoán này sau đó sẽ bán lại các chứng khoán này cho các nhà đầu tư khác. Điều này sẽ làm tăng tính thanh khoản cho chứng khoán, giúp công ty phát hành thu được số tiền cần thiết và đảm bảo cho các nhà đầu tư có khả năng mua các chứng khoán của công ty đó. - Tư vấn đầu tư chứng khoán: Tư vấn đầu tư chứng khoán là hoạt động cung cấp cho nhà đầu tư các kết quả phân tích, khuyến nghị đầu tư và các chiến lược đầu tư nhằm giúp khách hàng tối đa hóa lợi nhuận đầu tư.
Đồng thời, các chuyên gia tư vấn đầu tư chứng khoán thường cung cấp các báo cáo tài chính, tài liệu nghiên cứu về các công ty hoặc ngành nghề cụ thể để giúp khách hàng đưa ra quyết định. Hoạt động tư vấn đầu tư khác với hoạt động môi giới ở 4 điểm sau đây. Điểm đầu tiên là về mục đích, mục đích của tư vấn đầu tư sẽ là cung cấp cho khách hàng các giải pháp đầu tư, còn môi giới chỉ là hỗ trợ khách hàng mua bán chứng khoán trên thị trường. Điểm thứ 2 là về tính chuyên môn, hoạt động tư vấn đầu tư sẽ yêu cầu kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm đầu tư đầy đủ, trong khi môi giới chỉ cần có kiến thức cơ bản về chứng khoán và thị trường tài chính.
Điểm khác biệt tiếp theo sẽ là thời gian và tầm nhìn, môi giới chứng khoán thường tập trung mua bán chứng khoán 6 ngắn hạn, còn tư vấn đầu tư chứng khoán có thể tập trung các giải pháp đầu tư trung và dài hạn. Điểm cuối cùng là về phí dịch vụ, môi giới chứng khoán thường tính phí dịch vụ theo tỷ lệ hoa hồng dựa trên số lượng chứng khoán mà khách hàng mua bán, trong khi tư vấn đầu tư chứng khoán có thể tính phí dịch vụ theo thỏa thuận hoặc một khoản phí cố định.3 Vai trò và chức năng của công ty chứng khoán 1.1 Đối với các tổ chức phát hành Trước khi phát hành chứng khoán, các công ty sẽ tìm kiếm các CTCK để được hỗ trợ và tư vấn phát hành chứng khoán. CTCK sẽ chịu trách nhiệm lên các kế hoạch và các chuẩn bị cần thiết cho việc phát hành. Các công việc bao gồm: xác định giá trị chứng khoán, chiến lược phát hành, xác định thị trường và các nhà đầu tư tiềm năng.
Sau khi đã được phát hành, công ty chứng khoán cũng đóng vai trò trong việc tăng tính thanh khoản cho chứng khoán, thu hút sự chú ý của nhà đầu tư và tạo điều kiện cho chứng khoán được giao dịch trên thị trường. Ngoài ra, CTCK cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và giám sát các hoạt động liên quan đến chứng khoán của tổ chức phát hành, nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong các giao dịch chứng khoán.2 Đối với nhà đầu tư Thị trường chứng khoán là một thị trường khá mới lạ, sự biến đổi thường xuyên của giá cả chứng khoán và mức độ rủi ro cao sẽ khiến nhà đầu tư tốn kém chi phí, công sức và thời gian tìm hiểu thông tin trước khi ra quyết định đầu tư. Vì vậy, công ty chứng khoán đóng vai trò cung cấp thông tin thị trường, hỗ trợ nhà đầu tư mua bán chứng khoán và đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong các giao dịch chứng khoán nhằm bảo vệ quyền lợi và an toàn cho các nhà đầu tư. Nhờ vào những thông tin này, nhà đầu tư có thể đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả hơn.
Ngoài ra, CTCK có thể cung cấp các khoản tài chính để hỗ trợ nhà đầu tư như khoản vay margin, cho vay đảm bảo bằng chứng khoán… giúp nhà đầu tư có thêm vốn đầu tư để giao dịch.3 Đối với thị trường chứng khoán 7 Công ty chứng khoán có vai trò rất quan trọng trong thị trường chứng khoán. Giá cả được hình thành thông qua đấu giá trực tiếp. Tuy nhiên, để có được mức giá khớp lệnh, người mua và người bán chỉ có thể đặt lệnh thông qua CTCK vì họ không thể nào trực tiếp tham gia vào quá trình mua bán. Vì vậy, CTCK là thành viên của sở GDCK sẽ đóng vai trò là trung gian mua bán giữa các nhà đầu tư, là một trong những người đứng sau các giao dịch mua bán chứng khoán.
CTCK giúp tạo ra thanh khoản trên thị trường, góp phần tạo lập giá cả và điều tiết thị trường. Cũng nhờ có CTCK cung cấp các dịch vụ chất lượng cao, tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh trên thị trường và hỗ trợ cho các doanh nghiệp phát hành chứng khoán nên có thể giúp thúc đẩy thị trường chứng khoán ngày càng phát triển hơn.2 Tổng quan về phân tích báo cáo tài chính 1.1 Khái niệm phân tích báo cáo tài chính “Phân tích báo cáo tài chính là quá trình xem xét, kiểm tra, đối chiếu và so sánh số liệu về tài chính trong kỳ hiện tại với các kỳ kinh doanh đã qua. Thông qua việc phân tích báo cáo tài chính sẽ cung cấp cho người sử dụng thông tin có thể đánh giá tiềm năng, hiệu quả kinh doanh cũng như những rủi ro về tài chính tương lai của doanh nghiệp.TS Nguyễn Năng Phúc, 2013, giáo trình Phân tích báo cáo tài chính, tr.8) Vậy ta có thể hiểu rằng phân tích báo cáo tài chính chính là việc đánh giá, phân tích và diễn giải các thông tin tài chính trong báo cáo tài chính của một doanh nghiệp. Quá trình này giúp người đọc báo cáo tài chính hiểu rõ hơn về tình hình tài chính của doanh nghiệp và có thể đưa ra các quyết định kinh doanh hiệu quả hơn.
Phân tích báo cáo tài chính thường bao gồm việc đánh giá các chỉ số tài chính như lợi nhuận, doanh số, tỷ suất sinh lời, khả năng thanh toán nợ, quản lý tài chính, cơ cấu tài chính và tốc độ tăng trưởng. Đồng thời, phân tích báo cáo tài chính cũng đưa ra những dự đoán về tương lai của doanh nghiệp dựa trên các thông tin hiện tại và xu hướng của thị trường. Phân tích báo cáo tài chính là một công cụ quan trọng trong việc đánh giá tính khả thi của một doanh nghiệp và giúp các nhà đầu tư, ngân hàng, nhà cung cấp, khách 8 hàng và các bên liên quan khác đưa ra các quyết định kinh doanh dựa trên những thông tin cụ thể và đáng tin cậy.2 Vai trò phân tích báo cáo tài chính 1.1 Đối với nhà quản lý: Phân tích báo cáo tài chính là một công cụ hữu ích giúp nhà quản lý đánh giá hiệu suất tài chính của doanh nghiệp. Nó cung cấp thông tin quan trọng giúp nhà quản lý đưa ra các quyết định quản lý và chiến lược kinh doanh.
Các vai trò của phân tích báo cáo tài chính đối với nhà quản lý bao gồm: - Đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Nó cung cấp thông tin về doanh thu, lợi nhuận, chi phí và các chỉ số tài chính khác để nhà quản lý đánh giá và so sánh với các mục tiêu và kế hoạch kinh doanh.