Đánh giá năng lực cạnh tranh ngành giấy Việt Nam theo các nhân tố sản xuất - Luận văn thạc sĩ ...

Luận văn thạc sĩ phân tích năng lực cạnh tranh ngành giấy Việt Nam qua các nhân tố sản xuất, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Lê Đình Anh Huy
• Người hướng dẫn: TS. Malcolm McPherson
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Đánh Giá Năng Lực Cạnh Tranh Ngành Giấy Việt Nam - Phân Tích Theo Các Nhân Tố Sản Xuất
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Giới thiệu về ngành giấy
• 1.2. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Cấu trúc của luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG NGHIÊN CỨU ĐI TRƯỚC
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HỘP
• DANH MỤC HÌNH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh ngành giấy Việt Nam

Ngành giấy Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Sản lượng giấy sản xuất đã tăng 22 lần từ năm 1986 đến 2015. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của ngành. Năng lực cạnh tranh của ngành giấy Việt Nam còn thấp so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Các yếu tố như công nghệ sản xuất, chất lượng sản phẩm và chi phí sản xuất vẫn là những vấn đề cần được cải thiện.

1.1. Đặc điểm và phân loại sản phẩm giấy

Ngành giấy bao gồm nhiều loại sản phẩm khác nhau như giấy in, giấy bao bì, và giấy tissue. Mỗi loại sản phẩm có quy trình sản xuất và yêu cầu nguyên liệu khác nhau. Bột giấy là nguyên liệu chính trong sản xuất giấy, được sản xuất từ gỗ, giấy phế thải và các nguồn phi gỗ.

1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ giấy

Sản xuất giấy tại Việt Nam chủ yếu phục vụ nhu cầu trong nước. Tuy nhiên, ngành giấy vẫn phải phụ thuộc vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm trong nước.

II. Những thách thức đối với năng lực cạnh tranh ngành giấy

Ngành giấy Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Chi phí sản xuất cao, công nghệ lạc hậu và sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu là những vấn đề chính. Ngoài ra, các doanh nghiệp trong ngành cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn đầu tư và công nghệ mới.

2.1. Chi phí sản xuất và chất lượng sản phẩm

Chi phí sản xuất cao là một trong những yếu tố chính ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành giấy. Chất lượng sản phẩm cũng chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường, dẫn đến việc phải nhập khẩu nhiều sản phẩm giấy.

2.2. Công nghệ sản xuất và hiệu quả kỹ thuật

Công nghệ sản xuất hiện tại của ngành giấy Việt Nam còn lạc hậu so với các nước trong khu vực. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất là cần thiết để nâng cao hiệu quả kỹ thuật và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành giấy

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành giấy, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn sản xuất. Việc cải thiện công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí sản xuất là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại

Đầu tư vào công nghệ sản xuất hiện đại sẽ giúp giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp cần được khuyến khích áp dụng công nghệ mới để cải thiện hiệu quả sản xuất.

3.2. Tăng cường quản lý và quy hoạch nguyên liệu

Quản lý và quy hoạch nguồn nguyên liệu là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành giấy. Cần có các chính sách hỗ trợ trồng rừng nguyên liệu và phát triển nguồn nguyên liệu trong nước.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu ngành giấy

Nghiên cứu cho thấy rằng ngành giấy Việt Nam còn nhiều tiềm năng phát triển. Các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp FDI đã có những đóng góp đáng kể trong việc nâng cao công suất ngành giấy. Tuy nhiên, cần có các chính sách hỗ trợ để phát triển bền vững.

4.1. Các mô hình thành công trong ngành giấy

Một số doanh nghiệp như An Hòa và VinaKraft đã áp dụng thành công các mô hình sản xuất hiện đại, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

4.2. Tác động của ngành giấy đến môi trường

Ngành giấy có tác động lớn đến môi trường, đặc biệt là trong việc xả thải và ô nhiễm. Cần có các quy định nghiêm ngặt để kiểm soát ô nhiễm và bảo vệ môi trường sống của người dân.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành giấy

Ngành giấy Việt Nam cần có những bước đi mạnh mẽ để nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc cải thiện công nghệ, chất lượng sản phẩm và quản lý môi trường sẽ là những yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của ngành trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển ngành giấy

Cần có một chiến lược phát triển rõ ràng cho ngành giấy, bao gồm việc đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển nguồn nguyên liệu bền vững.

5.2. Vai trò của chính sách trong phát triển ngành

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước là rất quan trọng để tạo điều kiện cho ngành giấy phát triển. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư và cải tiến công nghệ để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành giấy Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể trong giai đoạn 1986-2015 với sản lượng tăng gấp 22 lần, tuy nhiên vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Trong giai đoạn 1997-2010, nhà nước đã đầu tư khoảng 3,6 tỷ USD, gấp 9 lần mức cần thiết theo ước tính, nhưng ngành vẫn còn nhỏ bé, lạc hậu và kém hiệu quả. Quy hoạch phát triển ngành giấy còn xa rời thực tế, dẫn đến nhiều dự án lớn của Tổng công ty giấy Việt Nam hoạt động không hiệu quả, thua lỗ và năng suất thấp. Trong khi đó, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng công suất ngành giấy. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo những tác động tiêu cực đến môi trường sống xung quanh các nhà máy giấy.

Nghiên cứu tập trung phân tích năng lực cạnh tranh của ngành giấy Việt Nam dựa trên mô hình kim cương của Michael Porter, đánh giá hiệu quả kỹ thuật qua phân tích bao dữ liệu với số liệu điều tra doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời khảo sát các chính sách quản lý môi trường và phát triển ngành giấy ở các quốc gia như Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan, Nhật Bản để rút ra bài học kinh nghiệm. Phạm vi nghiên cứu bao gồm ngành giấy Việt Nam từ năm 1990 đến 2015, với mục tiêu cung cấp thông tin hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách trong việc cân đối phát triển ngành giấy và bảo vệ môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu sử dụng mô hình kim cương của Michael Porter làm khung lý thuyết chính để phân tích năng lực cạnh tranh của ngành giấy Việt Nam. Mô hình này tập trung vào bốn yếu tố: điều kiện các nhân tố đầu vào, điều kiện cầu, các ngành liên quan và hỗ trợ, cũng như chiến lược, cấu trúc và cạnh tranh trong ngành. Ngoài ra, nghiên cứu còn tham khảo giả thuyết Porter về mối quan hệ giữa quy định môi trường và đổi mới công nghệ, cho rằng các quy định môi trường nghiêm ngặt nhưng linh hoạt có thể thúc đẩy đổi mới và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Các khái niệm chuyên ngành được sử dụng bao gồm: năng lực cạnh tranh, hiệu quả kỹ thuật, phân tích bao dữ liệu (DEA), công nghệ sản xuất giấy, tác động môi trường, và chính sách công nghiệp. Nghiên cứu cũng dựa trên các lý thuyết về sức sống cụm ngành và vai trò của nhà nước trong phát triển ngành công nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính kết hợp với phân tích định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu thống kê ngành giấy Việt Nam và thế giới, báo cáo điều tra doanh nghiệp vừa và nhỏ của Tổng cục Thống kê trong giai đoạn 2003-2014, các báo cáo chính sách và tài liệu nghiên cứu quốc tế. Phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA) được áp dụng để đánh giá hiệu quả kỹ thuật và quy mô của các doanh nghiệp trong ngành giấy.

Timeline nghiên cứu trải dài từ năm 1990 đến 2015, tập trung phân tích các biến động sản xuất, đầu tư, hiệu quả kỹ thuật và tác động môi trường trong giai đoạn này. Các tình huống điển hình về ô nhiễm môi trường và chính sách quản lý được phân tích để làm rõ ảnh hưởng của ngành giấy đến môi trường sống. Ngoài ra, nghiên cứu so sánh chính sách và thực tiễn phát triển ngành giấy ở các quốc gia trong khu vực nhằm rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp cho Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Năng lực sản xuất và hiệu quả kỹ thuật thấp: Ngành giấy Việt Nam có công nghệ lạc hậu, năng suất lao động thấp. Hiệu quả kỹ thuật trung bình ngành chỉ đạt khoảng 35,9% vào năm 2014, với mức phi hiệu quả lên đến 64%. Quy mô doanh nghiệp nhỏ, vốn đầu tư thấp, và hiệu quả sử dụng vốn kém là những nguyên nhân chính. Ví dụ, công suất máy xeo trung bình của Tổng công ty giấy Việt Nam chỉ khoảng 10 ngàn tấn/năm, trong khi thế giới là 200 ngàn tấn/năm.

2. Phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu: Khoảng 85% nguyên liệu giấy phế thải được nhập khẩu do thu gom trong nước kém hiệu quả (chỉ đạt 10-15% so với 50-75% của các nước phát triển). Ngành giấy còn lệ thuộc vào nguồn bột giấy nguyên thủy nhập khẩu và xuất khẩu dăm gỗ chủ yếu sang Trung Quốc và Nhật Bản với giá thấp.

3. Đầu tư nhà nước kém hiệu quả: Tổng công ty giấy Việt Nam đã đầu tư khoảng 1,9 tỷ USD trong giai đoạn 1998-2010 nhưng sản lượng không tăng, thậm chí giảm tương đối. Các dự án lớn như nhà máy bột giấy Phương Nam tiêu tốn gần 3.000 tỷ đồng nhưng không hiệu quả, phải dừng hoạt động.

4. Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng: Các nhà máy sử dụng công nghệ cũ, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân nhỏ lẻ, gây ô nhiễm nước và không khí nghiêm trọng. Ví dụ, nhà máy giấy An Hòa xả thải khoảng 7.500 m3 nước thải/ngày, gây ảnh hưởng đến hàng nghìn hộ dân. Trong khi đó, các doanh nghiệp FDI sử dụng công nghệ hiện đại, ít gây ô nhiễm hơn.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của năng lực cạnh tranh thấp là do công nghệ lạc hậu, quy mô doanh nghiệp nhỏ và sự bảo hộ quá mức từ nhà nước khiến doanh nghiệp thiếu động lực đổi mới và mở rộng quy mô. Việc lệ thuộc nguyên liệu nhập khẩu làm tăng chi phí sản xuất và giảm khả năng chủ động của ngành. Đầu tư công của nhà nước không hiệu quả do quy hoạch cứng nhắc, thiếu linh hoạt và quản lý yếu kém.

Về môi trường, sự thiếu nghiêm túc trong quản lý và xử lý nước thải, cùng với việc các doanh nghiệp nhỏ lẻ không được kiểm soát chặt chẽ, đã làm gia tăng ô nhiễm. So sánh với các nước như Indonesia, Thái Lan, Nhật Bản cho thấy việc áp dụng công nghệ thân thiện môi trường và sự tham gia của cộng đồng, tổ chức xã hội là yếu tố quan trọng để cân bằng phát triển ngành giấy và bảo vệ môi trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hiệu quả kỹ thuật theo năm, sơ đồ phân bổ công suất nhà máy giấy, và bảng so sánh sản lượng giấy Việt Nam với các nước trong khu vực để minh họa rõ hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tạo thị trường cạnh tranh tự nhiên: Giảm sự can thiệp của nhà nước vào quá trình sản xuất, cho phép doanh nghiệp tự do mở rộng quy mô và đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

2. Tăng cường quản lý môi trường nghiêm ngặt: Áp dụng các tiêu chuẩn môi trường cao hơn, kiểm soát chặt chẽ việc xả thải, xử lý nghiêm các doanh nghiệp vi phạm để thúc đẩy đổi mới công nghệ thân thiện môi trường. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục. Chủ thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường, chính quyền địa phương.

3. Khuyến khích đầu tư dài hạn và công nghệ hiện đại: Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn đầu tư dài hạn, ưu đãi thuế cho các dự án sử dụng công nghệ sạch, giảm phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu. Thời gian thực hiện: 5 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương.

4. Phát triển hệ thống thu gom và tái chế giấy phế thải trong nước: Xây dựng chính sách khuyến khích thu gom giấy phế thải, áp dụng thuế ưu đãi cho nguyên liệu tái chế nội địa, giảm nhập khẩu giấy phế thải. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương, các hiệp hội ngành nghề.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Giúp hiểu rõ thực trạng ngành giấy, từ đó xây dựng chính sách phát triển ngành và bảo vệ môi trường hiệu quả.

2. Doanh nghiệp ngành giấy: Cung cấp thông tin về năng lực cạnh tranh, xu hướng công nghệ và các thách thức môi trường để định hướng đầu tư và đổi mới.

3. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Đánh giá tiềm năng và rủi ro khi đầu tư vào ngành giấy Việt Nam, đặc biệt về công nghệ và môi trường.

4. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Là tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về phát triển ngành công nghiệp và chính sách công nghiệp bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngành giấy Việt Nam có năng lực cạnh tranh như thế nào so với các nước trong khu vực?
   Ngành giấy Việt Nam còn yếu kém với công nghệ lạc hậu, quy mô nhỏ và hiệu quả kỹ thuật thấp, trong khi các nước như Indonesia, Trung Quốc đã phát triển mạnh mẽ với công nghệ hiện đại và quy mô lớn.

2. Tại sao ngành giấy Việt Nam phụ thuộc nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu?
   Do hệ thống thu gom giấy phế thải trong nước kém hiệu quả và diện tích rừng trồng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, ngành giấy phải nhập khẩu nguyên liệu để duy trì sản xuất.

3. Ô nhiễm môi trường trong ngành giấy Việt Nam nghiêm trọng đến mức nào?
   Nhiều nhà máy sử dụng công nghệ cũ xả thải vượt mức cho phép, gây ô nhiễm nước và không khí nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và môi trường sống.

4. Chính sách nhà nước hiện nay có hỗ trợ ngành giấy phát triển bền vững không?
   Chính sách hiện tại còn nhiều hạn chế, với sự bảo hộ quá mức cho doanh nghiệp nhà nước và quy hoạch cứng nhắc, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho đổi mới công nghệ và phát triển bền vững.

5. Bài học kinh nghiệm từ các nước khác có thể áp dụng cho Việt Nam như thế nào?
   Việc áp dụng công nghệ thân thiện môi trường, tăng cường vai trò của cộng đồng và tổ chức xã hội trong giám sát môi trường, cùng với chính sách khuyến khích đầu tư dài hạn và cạnh tranh lành mạnh là những bài học quan trọng.

Kết luận

• Ngành giấy Việt Nam phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, còn nhỏ bé, lạc hậu và hiệu quả thấp.
• Sự lệ thuộc nguyên liệu nhập khẩu và công nghệ cũ là những điểm yếu lớn của ngành.
• Đầu tư nhà nước lớn nhưng hiệu quả thấp, nhiều dự án lớn không hoàn thành hoặc hoạt động kém hiệu quả.
• Ô nhiễm môi trường nghiêm trọng do công nghệ lạc hậu và quản lý yếu kém, đặc biệt ở các doanh nghiệp nhà nước và cơ sở nhỏ lẻ.
• Cần thiết phải cải cách chính sách, tăng cường quản lý môi trường và khuyến khích đổi mới công nghệ để phát triển ngành giấy bền vững.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, xây dựng kế hoạch hành động cụ thể trong 3-5 năm tới, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà đầu tư cần phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành giấy Việt Nam, đồng thời bảo vệ môi trường sống cho cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT -------------------------------------- LÊ ĐÌNH ANH HUY ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH GIẤY VIỆT NAM - PHÂN TÍCH THEO CÁC NHÂN TỐ SẢN XUẤT LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------------------------- CHƯƠNG TRÌNH GIẢNG DẠY KINH TẾ FULBRIGHT LÊ ĐÌNH ANH HUY ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH GIẤY VIỆT NAM - PHÂN TÍCH THEO CÁC NHÂN TỐ SẢN XUẤT Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Malcolm McPherson ThS. Đinh Vũ Trang Ngân Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -i- LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh hay Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Hồ Chí Minh, ngày …. tháng … năm 2016 Tác giả luận văn Lê Đình Anh Huy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -ii- LỜI CẢM ƠN Đến với môi trường học tập tại Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, dù đã nỗ lực hết mình nhưng nếu không có sự giúp đỡ từ thầy cô, bạn bè, gia đình thì tôi đã không hoàn tất được luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các thầy cô, cán bộ nhân viên tại chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright. Nhà trường đã tạo cho tôi môi trường học tập rất lý tưởng trong hai năm vừa qua. Để hoàn thành luận văn tôi xin gửi lời tri ân đến cô Đinh Vũ Trang Ngân. Những góp ý của cô đã giúp tôi định hướng và triển khai các nội dung của luận văn một cách khoa học. Cô đã kiên nhẫn đọc và góp ý chi tiết từ những bản thảo ban đầu. Những lời khuyên sâu sắc của cô không những giúp ích cho luận văn mà còn giúp ích cho tôi trong công việc. Tôi đặc biệt cảm ơn thầy Huỳnh Thế Du, người đã định hướng cho tôi từ khi tìm ý tưởng thực hiện luận văn. Thầy dạy tôi nhìn các vấn đề chính sách một cách đơn giản nhưng thực tế và sâu sắc. Thầy đã tiếp thêm động lực cho tôi mỗi khi tôi nản chí bằng những lời động viên. Thầy là tấm gương tuyệt vời trong công việc nghiên cứu mà tôi luôn muốn học tập. Tôi xin cảm ơn anh Trương Minh Hòa đã hỗ trợ những tài liệu tham khảo và số liệu quý giá được trình bày trong luận văn. Tôi cũng bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đối với ban giám đốc Công ty cổ phần Mạnh Thông, dự án nhà máy bột giấy Công ty cổ phần Thái Bình Xanh. Nhờ làm việc tại công ty, tôi có điều kiện tiếp xúc với các doanh nghiệp trong ngành, các cơ quan chính quyền, các nhà tư vấn Poyry, Valmet, RISI và Hawkins Wright. Tôi muốn cảm ơn các bạn lớp MPP7, những người đã luôn ở bên cạnh, chia sẻ với tôi tất cả những khoảnh khắc vui buồn trong thời gian học tập và làm luận văn. Các bạn là những người bạn thân thiện và nhiệt tình nhất mà tôi từng được thấy. Cảm ơn bạn Lê Thị Ngọc Ánh, Huỳnh Ngọc Chương, Hồ Ngọc Huy đã đọc và góp ý cho luận văn. Tôi xin cảm ơn gia đình, những người luôn tin tưởng và ủng hộ vô điều kiện cho tôi. Cảm ơn bạn Lê Triều Thùy Dương giúp đỡ tôi trong suốt hai năm vừa qua. Nếu không có bạn thì tôi đã không đi hết cuộc hành trình này. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Vụ Văn Hóa và Giáo dục trực thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, tổ chức đã tài trợ học bổng cho tôi trong suốt quá trình theo học tại Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày … tháng … năm 2016 Học viên Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright Lê Đình Anh Huy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iii- TÓM TẮT Sản lượng ngành giấy Việt Nam tăng 22 lần trong khoảng thời gian 1986-2015. Tuy nhiên mức tăng trưởng này chưa tương xứng với tiềm năng của ngành. Thời kỳ 1997-2010, nhà nước đã đầu tư gấp 9 lần mức cần thiết nhưng ngành giấy Việt Nam vẫn quá nhỏ và lạc hậu. Quy hoạch rừng nguyên liệu, xây dựng nhà máy xa rời thực tế dẫn tới việc Tổng công ty giấy Việt Nam hoạt động không hiệu quả, thua lỗ, năng suất thấp. Doanh nghiệp tư nhân trong nước, doanh nghiệp FDI là những tác nhân đóng vai trò chủ yếu góp phần gia tăng công suất của ngành giấy Việt Nam. Công suất ngành giấy gia tăng cũng đẩy môi trường sống quanh những nhà máy giấy ô nhiễm trầm trọng. Nghiên cứu được thực hiện nhằm tìm ra những yếu tố tạo thành năng lực cạnh tranh của ngành giấy Việt Nam hiện tại, những ảnh hưởng đến môi trường khi ngành giấy phát triển. Nghiên cứu tập trung phân tích điều kiện các nhân tố đầu vào trong mô hình kim cương của Michael Porter. Dữ liệu phân tích lấy từ các số liệu, báo cáo được công bố. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả kỹ thuật ngành giấy qua phân tích bao dữ liệu với số liệu từ điều tra doanh nghiệp vừa và nhỏ do tổng cục thống kê thực hiện. Những sự kiện điển hình được sử dụng để phân tích ảnh hưởng của ngành giấy đến môi trường. Ngoài ra nghiên cứu cũng khảo sát chính sách ở các nước Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan, Nhật để rút ra các bài học kinh nghiệm trong phát triển ngành giấy. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng ngành giấy Việt Nam còn quá nhỏ, lạc hậu, và chưa hiệu quả về mặt kỹ thuật, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân trong nước. Ngành giấy lệ thuộc nước ngoài cả về sản phẩm giấy, bột giấy nguyên thủy, giấy phế thải. Dù xuất khẩu dăm gỗ đứng đầu thế giới nhưng ngành lệ thuộc thị trường nhập khẩu của Trung Quốc, Nhật. Việc sử dụng vốn đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước trong ngành giấy là không hiệu quả. Dù ngành giấy là ngành yêu cầu đầu tư dài hạn nhưng chính sách ở Việt Nam lại khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các dự án ngắn hạn, thời gian thu hồi vốn nhanh, các doanh nghiệp đầu tư dài hạn đều gặp khó khăn trong quá trình triển khai dự án. Doanh nghiệp của ngành giấy hiện nay có quy mô nhỏ và không có động cơ để gia tăng năng lực sản xuất do sự bảo hộ bằng nhiều cách từ nhà nước. Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân trong nước là hai đối tượng gây ô nhiễm trầm trọng nhất trong ngành giấy. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -iv- Dù ít gây ô nhiễm nhưng các dự án của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gặp phải sự e ngại từ chính quyền địa phương. Vận động xã hội chiếm vai trò ngày càng lớn trong hoạt động chống ô nhiễm môi trường trong ngành giấy. Nghiên cứu cho thấy các quy định về mặt môi trường là một yếu tố thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Do các doanh nghiệp ngành giấy vẫn còn khả năng gia tăng công suất nên các quy định về môi trường nghiêm khắc sẽ giúp đạt được đồng thời hai mục tiêu tăng năng suất và bảo vệ môi trường. Từ kết quả nghiên cứu và bài học kinh nghiệm của các nước, tác giả đề xuất tạo ra thị trường cạnh tranh trong ngành giấy, giảm sự can thiệp của nhà nước vào các khâu trong quá trình sản xuất, tạo điều kiện để ngành này phát triển tự nhiên. Đồng thời các cơ quan nhà nước cần nghiêm khắc hơn trong quản lý môi trường để tạo điều kiện cho doanh nghiệp gia tăng công suất, mở cửa cho nhà đầu tư, tránh được những tác hại không đáng có đối với môi trường. Từ khóa: giấy, bột giấy, rừng trồng nguyên liệu, công nghiệp từ rừng, tác động môi trường, quản lý rừng, tác động của rừng, sự tham gia của cộng đồng, chính sách công nghiệp, phát triển bền vững, chế biến gỗ, dăm gỗ, trợ cấp, thuế bảo hộ, Việt Nam TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -v- MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .iii MỤC LỤC . v DANH MỤC BẢNG BIỂU. vii DANH MỤC HỘP. vii DANH MỤC HÌNH. viii CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI . Giới thiệu về ngành giấy . Bối cảnh nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Cấu trúc của luận văn. Những nghiên cứu đi trước . Khung phân tích . PHÂN TÍCH NGÀNH GIẤY VIỆT NAM SO VỚI THẾ GIỚI . Xu hướng sản xuất, đầu tư ngành giấy, bột giấy trên thế giới . Xu hướng sản xuất . Xu hướng đầu tư của ngành giấy thế giới . Sản xuất giấy, bột giấy ở Việt Nam và định vị quốc tế . Những nhân tố ảnh hưởng năng lực sản xuất . Công nghệ và hiệu quả kỹ thuật . Sự lệ thuộc nguyên liệu từ nước ngoài . Vốn đầu tư, hiệu quả sử dụng vốn . Tình trạng doanh nghiệp giấy, bột giấy . Vai trò của nhà nước . Những thách thức đối với môi trường sống . 36 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Tác động đối với môi trường của ngành giấy Việt Nam . Động cơ của doanh nghiệp để đổi mới vì môi trường . KINH NGHIỆM QUỐC TẾ, GỢI Ý CHÍNH SÁCH . Bài học kinh nghiệm ở các nước. Tổng kết bài học từ các nước . Gợi ý chính sách . Hạn chế việc can thiệp không hợp lý của nhà nước . Tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng. Thu hút đầu tư nước ngoài . Kiên quyết xử lý doanh nghiệp gây ô nhiễm . Hạn chế của đề tài. 48 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 49 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -vii- DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1. Nhu cầu đầu tư ngành giấy theo quy hoạch năm 2014 . Năng lực sản xuất bột giấy Đông Nam Á năm 2014 . Các dự án đầu tư trong ngành giấy Việt Nam . 30 DANH MỤC HỘP Hộp 2. Đổi mới công nghệ sản xuất giấy ở Mỹ . Hoạt động môi trường trong ngành giấy ở Indonesia . Tình huống công ty giấy và bột giấy Phoenis . Nhà máy giấy Phương Nam . Nhà máy giấy An Hòa gây ô nhiễm . Dự án của Sojitz. Dự án của Lee&Man gặp khó . 40 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] -viii- DANH MỤC HÌNH Hình 1. Quy trình sản xuất giấy .