Đánh giá hiện trạng môi trường nước trong chăn nuôi gia súc tại Nghệ An - Luận văn thạc sĩ Khoa học

Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng môi trường nước từ hoạt động chăn nuôi gia súc tại tỉnh Nghệ An, cung cấp thông tin và giải pháp bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Mạnh Khải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh Giá Môi Trường Nước Của Hoạt Động Chăn Nuôi Gia Súc Nghệ An
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tình hình chăn nuôi gia súc tại Việt Nam
• 1.2. Tổng quan về thành phần chất thải của ngành chăn nuôi gia súc
• 1.3. Đặc tính nước thải chăn nuôi
• 1.4. Ảnh hưởng của nước thải trong chăn nuôi gia súc đến môi trường và sức khỏe con người
• 1.5. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội và định hướng phát triển chăn nuôi gia súc ở Nghệ An
• 1.6. Hiện trạng ngành chăn nuôi trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Tình hình chăn nuôi gia súc tập trung trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.2. Đánh giá chung về môi trường trong chăn nuôi gia súc tập trung
• 3.3. Đánh giá hiện trạng môi trường nước thải trong chăn nuôi gia súc tập trung trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.4. Thực trạng công tác quản lý về bảo vệ môi trường trong chăn nuôi gia súc tập trung trên địa bàn tỉnh Nghệ An
• 3.5. Đề xuất giải pháp quản lý trong thời gian tới
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá môi trường nước chăn nuôi gia súc Nghệ An

Đánh giá môi trường nước chăn nuôi gia súc tại Nghệ An là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh phát triển nông nghiệp hiện đại. Nghệ An, với tổng đàn gia súc lớn, đang đối mặt với nhiều thách thức về ô nhiễm môi trường. Việc đánh giá này không chỉ giúp nhận diện các vấn đề hiện tại mà còn đề xuất các giải pháp hiệu quả nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

1.1. Tình hình chăn nuôi gia súc tại Nghệ An

Nghệ An là tỉnh có tổng đàn gia súc lớn nhất cả nước, với nhiều trang trại chăn nuôi tập trung. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo nhiều vấn đề về ô nhiễm nước, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe con người.

1.2. Đặc điểm chất thải trong chăn nuôi gia súc

Chất thải từ chăn nuôi gia súc bao gồm phân, nước tiểu, và nước rửa chuồng. Thành phần chất thải này có thể gây ô nhiễm nghiêm trọng nếu không được xử lý đúng cách.

II. Vấn đề ô nhiễm nước từ hoạt động chăn nuôi gia súc

Ô nhiễm nước từ hoạt động chăn nuôi gia súc tại Nghệ An đang trở thành một vấn đề cấp bách. Nguồn nước thải từ các trang trại chăn nuôi không được xử lý đúng cách, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến môi trường mà còn tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng.

2.1. Nguyên nhân gây ô nhiễm nước

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước bao gồm việc không có hệ thống xử lý nước thải, ý thức bảo vệ môi trường của các chủ trang trại còn hạn chế, và sự gia tăng quy mô chăn nuôi.

2.2. Hệ lụy từ ô nhiễm nước

Ô nhiễm nước có thể dẫn đến nhiều bệnh tật cho con người, đặc biệt là các bệnh về hô hấp và tiêu hóa. Ngoài ra, nó còn ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và chất lượng sản phẩm.

III. Phương pháp đánh giá môi trường nước chăn nuôi gia súc

Để đánh giá môi trường nước chăn nuôi gia súc, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc phân tích mẫu nước, đánh giá chất lượng nước và xác định các chỉ tiêu ô nhiễm là rất cần thiết.

3.1. Phân tích mẫu nước

Phân tích mẫu nước giúp xác định các chỉ tiêu ô nhiễm như BOD, COD, TSS, và các vi sinh vật gây bệnh. Điều này giúp đánh giá chính xác tình trạng ô nhiễm nước.

3.2. Đánh giá chất lượng nước

Đánh giá chất lượng nước dựa trên các tiêu chuẩn quy định của Việt Nam. Việc này giúp xác định mức độ ô nhiễm và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

IV. Giải pháp quản lý ô nhiễm nước trong chăn nuôi gia súc

Để giảm thiểu ô nhiễm nước từ hoạt động chăn nuôi gia súc, cần có các giải pháp quản lý hiệu quả. Việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải, nâng cao nhận thức của người chăn nuôi và áp dụng công nghệ mới là rất quan trọng.

4.1. Xây dựng hệ thống xử lý nước thải

Hệ thống xử lý nước thải cần được thiết kế phù hợp với quy mô trang trại, đảm bảo hiệu quả trong việc loại bỏ các chất ô nhiễm trước khi thải ra môi trường.

4.2. Nâng cao nhận thức cộng đồng

Nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường là rất cần thiết. Các chương trình đào tạo và tuyên truyền cần được triển khai rộng rãi.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu về môi trường nước chăn nuôi gia súc tại Nghệ An cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Việc áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả đã giúp cải thiện tình trạng ô nhiễm nước tại một số trang trại.

5.1. Kết quả từ các trang trại điển hình

Một số trang trại đã áp dụng thành công các biện pháp xử lý nước thải, giúp giảm thiểu ô nhiễm và cải thiện chất lượng nước.

5.2. Tác động tích cực đến sức khỏe cộng đồng

Việc cải thiện chất lượng nước không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao sức khỏe cho cộng đồng, giảm thiểu các bệnh tật liên quan đến ô nhiễm nước.

VI. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Đánh giá môi trường nước chăn nuôi gia súc tại Nghệ An là một nhiệm vụ quan trọng. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp hiệu quả để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng trong tương lai.

6.1. Tầm quan trọng của bảo vệ môi trường

Bảo vệ môi trường nước không chỉ là trách nhiệm của các chủ trang trại mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng.

6.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững trong chăn nuôi gia súc cần được chú trọng, nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chăn nuôi gia súc tại Việt Nam đóng góp khoảng 30-40% tổng GDP nông nghiệp, trong đó Nghệ An là tỉnh có tổng đàn trâu, bò lớn nhất cả nước và đàn lợn đứng thứ ba toàn quốc. Tính đến năm 2014, tổng đàn trâu của tỉnh đạt khoảng 295.200 con, bò 384.300 con và lợn 974.300 con. Quy mô chăn nuôi đang chuyển dịch từ hình thức nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nhưng đồng thời cũng gây ra những áp lực lớn lên môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước do chất thải chăn nuôi. Nước thải chăn nuôi chứa nhiều chất hữu cơ, vi sinh vật gây bệnh, các chất vô cơ như nitơ, phốt pho, cùng các khí thải độc hại như NH3, CH4, H2S, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng môi trường nước thải từ hoạt động chăn nuôi gia súc tập trung trên địa bàn tỉnh Nghệ An, phân tích các hệ thống xử lý nước thải tại các trang trại điển hình, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý và xử lý nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Nghiên cứu tập trung vào các trang trại được cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại, với phạm vi khảo sát từ năm 2010 đến 2014, bao gồm các huyện Nam Đàn, Nghĩa Đàn, Thái Hòa, Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về thành phần và mức độ ô nhiễm nước thải chăn nuôi, góp phần nâng cao nhận thức và hiệu quả quản lý môi trường trong ngành chăn nuôi, đồng thời hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc xây dựng chính sách bảo vệ môi trường bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình PSR (Pressure-State-Response) để phân tích mối quan hệ giữa áp lực từ hoạt động chăn nuôi (Pressure), trạng thái môi trường nước thải (State) và các phản ứng quản lý, xử lý (Response). Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết ô nhiễm môi trường nước: Nước thải chăn nuôi chứa các chỉ tiêu ô nhiễm như BOD, COD, TSS, tổng Nitơ (Nt), tổng Phốt pho (Pt), Coliform, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước mặt và nước ngầm.
• Lý thuyết quản lý môi trường trong nông nghiệp: Tập trung vào các biện pháp xử lý nước thải như bể lắng, hầm biogas, hồ sinh học có sục khí, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm: nước thải chăn nuôi, chất thải rắn, khí thải độc hại, hệ thống xử lý nước thải, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải (QCVN 40:2011/BTNMT, QCVN 39:2011/BTNMT).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính gồm số liệu điều tra thực địa tại 22 trang trại chăn nuôi gia súc tập trung được cấp giấy chứng nhận kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh Nghệ An, bao gồm 19 trang trại nuôi lợn và 3 trang trại nuôi bò. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ các trang trại được cấp giấy chứng nhận, đảm bảo tính đại diện cho quy mô chăn nuôi tập trung.

Phân tích mẫu nước thải được thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành, bao gồm các chỉ tiêu pH, BOD, COD, TSS, tổng Nitơ, tổng Phốt pho, Coliform, kim loại nặng (As, Pb, Hg, Cu, Zn). Mẫu nước được lấy theo TCVN 4556-88 và phân tích tại các phòng thí nghiệm chuyên ngành.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2013 đến 2014, bao gồm khảo sát thực địa, thu thập phiếu điều tra, lấy mẫu nước, phân tích và tổng hợp số liệu. Phương pháp thống kê được sử dụng để xử lý dữ liệu, so sánh các nhóm trang trại theo quy mô và phương thức xử lý nước thải.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và phân bố chăn nuôi: Tổng đàn lợn tại Nghệ An năm 2014 đạt 974.300 con, giảm nhẹ so với năm trước do giá thấp và khó khăn trong chăn nuôi nhỏ lẻ. Số trang trại chăn nuôi gia súc tập trung tăng từ 159 năm 2011 lên 239 năm 2013, với đa số trang trại sử dụng chuồng nuôi công nghiệp (64%) và cải tiến (36%).

2. Chất lượng nước cấp và nước thải: 100% mẫu nước cấp cho chăn nuôi đạt tiêu chuẩn về kim loại nặng, tuy nhiên 68% mẫu nước thải được thu gom và xử lý, còn lại xả trực tiếp ra môi trường. Trong số 22 trang trại khảo sát, 15 mẫu nước cấp vượt chuẩn về Coliform, cho thấy nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật cao.

3. Hiện trạng xử lý nước thải: Các trang trại chủ yếu sử dụng hệ thống xử lý nước thải đơn giản như hầm biogas, bể lắng, hồ sinh học có sục khí. Một số trang trại lớn có hệ thống xử lý nước thải hoàn chỉnh, tách phân trước khi xử lý, tái sử dụng nước thải cho vệ sinh chuồng trại. Tuy nhiên, vẫn còn trang trại không xử lý hoặc xử lý không triệt để, gây ô nhiễm nghiêm trọng, như trang trại lợn Thái Dương và Bình Minh.

4. Ảnh hưởng môi trường và xã hội: Ô nhiễm nước thải chăn nuôi gây ra các vấn đề như phú dưỡng nguồn nước, mùi hôi, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân và năng suất chăn nuôi. Một số trang trại đã bị đưa vào danh mục cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, dẫn đến xung đột xã hội và yêu cầu xử lý khẩn cấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của ô nhiễm môi trường nước thải chăn nuôi là do quy mô chăn nuôi tăng nhanh, hệ thống xử lý nước thải chưa đồng bộ và chưa được đầu tư đúng mức. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả cho thấy mức độ ô nhiễm tại Nghệ An tương đương hoặc cao hơn do mật độ chăn nuôi tập trung và thiếu kiểm soát.

Biểu đồ so sánh các chỉ tiêu BOD, COD, tổng Nitơ, tổng Phốt pho trong nước thải tại các trang trại cho thấy các trang trại không xử lý hoặc xử lý không triệt để có giá trị vượt quy chuẩn từ 1,5 đến 3 lần. Bảng phân tích chất lượng nước cấp và nước thải minh họa rõ sự khác biệt giữa các nhóm trang trại.

Ý nghĩa của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách quản lý môi trường trong chăn nuôi, đồng thời nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của xử lý nước thải. Việc áp dụng các công nghệ xử lý nước thải phù hợp sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển ngành chăn nuôi bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường kiểm soát và giám sát môi trường: Cơ quan chức năng cần thiết lập hệ thống giám sát chất lượng nước thải định kỳ tại các trang trại, đặc biệt là các trang trại quy mô lớn và có nguy cơ ô nhiễm cao. Mục tiêu giảm tỷ lệ trang trại xả thải vượt chuẩn xuống dưới 10% trong vòng 2 năm.

2. Khuyến khích đầu tư hệ thống xử lý nước thải hiện đại: Hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các trang trại xây dựng hệ thống tách phân, hầm biogas, hồ sinh học có sục khí nhằm nâng cao hiệu quả xử lý nước thải. Thời gian thực hiện trong 3 năm, ưu tiên các trang trại quy mô trên 1000 con.

3. Đào tạo nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý môi trường cho người chăn nuôi: Tổ chức các khóa tập huấn về bảo vệ môi trường, kỹ thuật xử lý nước thải và quản lý chất thải chăn nuôi cho chủ trang trại và công nhân. Mục tiêu đạt 80% trang trại tham gia trong vòng 1 năm.

4. Xây dựng và hoàn thiện chính sách pháp luật liên quan: Ban hành các quy định chặt chẽ về khoảng cách ly vệ sinh, tiêu chuẩn xử lý nước thải, chế tài xử phạt nghiêm minh đối với các trang trại vi phạm. Thời gian áp dụng trong vòng 2 năm, phối hợp giữa các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển chăn nuôi bền vững, kiểm soát ô nhiễm môi trường.

2. Chủ trang trại và doanh nghiệp chăn nuôi: Áp dụng các giải pháp xử lý nước thải hiệu quả, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, cải thiện điều kiện chăn nuôi và sức khỏe vật nuôi.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành khoa học môi trường, nông nghiệp: Tham khảo số liệu thực tế, phương pháp nghiên cứu và phân tích môi trường nước thải trong chăn nuôi để phát triển các nghiên cứu tiếp theo.

4. Tổ chức phi chính phủ và các dự án phát triển nông thôn: Sử dụng luận văn làm cơ sở để triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và nâng cao năng lực quản lý môi trường trong chăn nuôi.

Câu hỏi thường gặp

1. Nước thải chăn nuôi có những thành phần ô nhiễm chính nào?
   Nước thải chăn nuôi chứa chủ yếu các chất hữu cơ dễ phân hủy như cellulose, protein, chất béo, cùng các chất vô cơ như nitơ, phốt pho, amoni, và vi sinh vật gây bệnh như E.coli, Salmonella. Ví dụ, BOD trong nước thải chăn nuôi lợn có thể lên tới 3500-8900 mg/l.

2. Tại sao việc xử lý nước thải chăn nuôi lại quan trọng?
   Nếu không xử lý, nước thải chứa nhiều chất ô nhiễm sẽ gây ô nhiễm nguồn nước mặt, nước ngầm, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và năng suất chăn nuôi. Nghiên cứu cho thấy lợn nuôi trong môi trường ô nhiễm tăng tỷ lệ mắc bệnh lên 7%.

3. Các phương pháp xử lý nước thải phổ biến hiện nay là gì?
   Các trang trại thường sử dụng hầm biogas, bể lắng, hồ sinh học có sục khí để xử lý nước thải. Ví dụ, trang trại lợn Thái Dương đã đầu tư hầm biogas 20.000 m3 và hệ thống hồ sinh học để giảm ô nhiễm.

4. Quy định pháp luật nào liên quan đến xử lý nước thải chăn nuôi?
   Theo Nghị định số 29/2011/NĐ-CP, các trang trại chăn nuôi trên 500 đầu trâu bò hoặc 1000 đầu gia súc khác phải lập báo cáo đánh giá tác động môi trường. Quy chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT quy định giới hạn các chỉ tiêu nước thải công nghiệp, áp dụng cho nước thải chăn nuôi.

5. Làm thế nào để giảm thiểu ô nhiễm nước thải tại các trang trại nhỏ?
   Trang trại nhỏ nên áp dụng các biện pháp đơn giản như tách phân trước khi xử lý, tận dụng chất thải làm phân bón hoặc thức ăn cho thủy sản, đồng thời duy trì vệ sinh chuồng trại thường xuyên. Nghiên cứu cho thấy 68% trang trại đã thu gom và xử lý nước thải, góp phần giảm ô nhiễm.

Kết luận

• Ngành chăn nuôi gia súc tập trung tại Nghệ An phát triển nhanh, đóng góp lớn vào kinh tế nông nghiệp nhưng gây áp lực ô nhiễm môi trường nước thải nghiêm trọng.
• Nước thải chăn nuôi chứa hàm lượng cao các chất hữu cơ, nitơ, phốt pho và vi sinh vật gây bệnh, vượt quy chuẩn cho phép tại nhiều trang trại.
• Hệ thống xử lý nước thải hiện nay chủ yếu là hầm biogas, bể lắng và hồ sinh học, tuy nhiên còn nhiều trang trại chưa xử lý hoặc xử lý không triệt để.
• Các trang trại quy mô lớn có xu hướng đầu tư hệ thống xử lý tốt hơn, nhưng vẫn tồn tại các điểm nóng ô nhiễm gây xung đột xã hội.
• Đề xuất tăng cường kiểm soát, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và hoàn thiện chính sách nhằm phát triển chăn nuôi bền vững, bảo vệ môi trường nước.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu đánh giá tác động môi trường toàn diện hơn, đồng thời tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan.

Các cơ quan quản lý, chủ trang trại và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, đảm bảo phát triển ngành chăn nuôi hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Tình hình chăn nuôi gia súc tại Việt Nam Gia súc là tên dùng để chỉ một hoặc nhiều loài động vật có vú được thuần hóa và nuôi vì mục đích để sản xuất hàng hóa như lấy thực phẩm, chất xơ hoặc lao động. Việc chăn nuôi gia súc là một bộ phận quan trọng trong nền nông nghiệp. Sản phẩm từ chăn nuôi nhằm cung cấp lợi nhuận và phục vụ cho đời sống sinh hoạt của con người.

Theo đánh giá của Tổ chức Nông Lương Thế giới (FAO) [8]: Châu Á sẽ trở thành khu vực sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm chăn nuôi lớn nhất. Chăn nuôi Việt Nam, giống như các nước trong khu vực phải duy trì mức tăng trưởng cao nhằm đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu. Tình hình chăn nuôi cả nước trong năm 2014 không có biến động nhiều, dịch bệnh lớn không xảy ra. Chăn nuôi lợn gặp nhiều thuận lợi do giá lợn ổn định ở mức cao, dịch lợn tai xanh không xảy ra.

Ước tính tổng đàn lợn cả nước tăng 1,5 – 2,0% so cùng kỳ 2013 [8]. Đàn bò thịt không có nhiều biến động. Đàn bò sữa tăng khá, tập trung tăng nhiều ở một số địa phương: Hà Nội, Nghệ An, Sơn La, Lâm Đồng, thành phố Hồ Chí Minh và Long An, cụ thể như sau: Chăn nuôi trâu, bò: Theo kết quả điều tra sơ bộ của Tổng cục Thống kê, năm 2014 cả nước có 2,58 triệu con trâu, tương đương cùng kỳ năm trước; 5,18 triệu con bò, tăng 0,7% so với cùng kỳ năm trước. Nhìn chung số lượng trâu giảm chủ yếu do hiệu quả chăn nuôi thấp và diện tích chăn thả bị thu hẹp; riêng đàn bò sữa tiếp tục tăng, đạt 200,4 nghìn con, tăng 26 nghìn con (+14%) so cùng kỳ.

Sản lượng thịt trâu, bò 6 tháng đầu năm đạt xấp xỉ cùng kỳ. Sản lượng sữa bò đạt 265,4 nghìn tấn, tăng 19,2% so cùng kỳ năm trước [3]. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), năm 2014 nhu cầu tiêu thụ thịt bò của Việt Nam vào khoảng 408 nghìn tấn, tăng 2 nghìn tấn so với năm 2013 [3]. Sản lượng thịt bò của Việt Nam năm 2014 dự kiến ở mức 393 nghìn tấn và để đáp ứng đủ nhu cầu cần phải nhập khẩu ít nhất 15 nghìn tấn [3].

Chăn nuôi lợn: Theo kết quả điều tra sơ bộ của Tổng cục Thống kê, năm 2014 cả nước có 26,39 triệu con lợn, tăng nhẹ (0,3%) so với cùng kỳ. Hiện tại chăn nuôi lợn khá thuận lợi do giá lợn hơi tăng và dịch lợn tai xanh không xảy ra đã kích thích người chăn nuôi đầu tư tái đàn. Sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng 6 tháng đầu năm 2014 đạt 1963,3 nghìn tấn, tăng 1,65% so với cùng kỳ năm trước [3]. Nhu cầu tiêu thụ thịt lợn của Việt Nam năm 2014 vào khoảng 2,245 triệu tấn, tăng 1,8% so với năm 2013.

Sản lượng thịt lợn của Việt Nam năm 2014 dự kiến ở mức 2,26 triệu USD, đảm bảo cho Việt Nam xuất khẩu khoảng 15 nghìn [3] tấn thịt lợn. Ở Nghệ An, theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn đến tháng 10/2014 [20], thực trạng về chăn nuôi gia súc trên địa bàn tỉnh như sau: Tổng đàn trâu đạt 295.200 con, tăng 1,8% so với cùng kỳ năm 2013, đạt 107% kế hoạch đặt ra; Tổng đàn bò đạt 384.300 con, tăng 3,56% so với cùng kỳ năm 2013, trong đó, đàn bỏ sữa ước đạt 34.500 con; Tổng đàn lợn đạt 974.300 con, giảm so với năm 2013 nguyên nhân là do giá cả thấp, các hộ nuôi nhỏ lẻ không có lãi nên nhiều hộ đã tạm ngừng nuôi. Sản lượng thịt hơi xuất chuồng đạt 210.000 tấn/năm, tăng 6,85% so với cùng kỳ năm 2013. Sản lượng sữa bò tươi ước đạt 160.

Tổng quan về thành phần chất thải của ngành chăn nuôi gia súc 1. Chất thải rắn Chất thải rắn từ hoạt động chăn nuôi bao gồm: Phân, chất độn, lông, thức ăn dư thừa, bao gói đựng thức ăn, xác gia súc chết,. Tỷ lệ các chất hữu cơ, vô cơ, vi sinh vật trong chất thải phụ thuộc vào khẩu phần ăn, giống, loài gia súc và cách dọn 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vệ sinh. Theo nguyên cứu của Trương Thanh Cảnh thì lượng phân gia súc thải ra hàng ngày được biết ở bảng sau: Bảng 1.

Lượng phân gia súc thải ra hàng ngày tính trên phần trăm tỉ trọng cơ thể TT Loại gia súc Khối lượng phân (% tỉ trọng) 1 Bò sữa 7-8 2 Bò thịt 5-8 3 Lợn 6-8 Phân là thành phần cơ bản của chất thải rắn ngành chăn nuôi. Trong phân chứa: 56-83% nước; 1-26% chất hữu cơ; 0,32-1,6% nitơ; 0,25-1,4% phốt pho; 0,15- 0,95% kali và nhiều loại vi khuẩn, virút, trứng giun sán gây bệnh cho người và động vật. Các thành phần trong chất thải rắn có thể khác nhau và tỷ lệ các thành phần này cũng khác nhau tuỳ từng loại gia súc. Nước thải Nước thải phát sinh từ các trang trại chăn nuôi do làm vệ sinh chuồng trại, vệ sinh dụng cụ chăn nuôi, vệ sinh máng ăn, máng uống, nước tắm rửa cho gia súc hàng ngày, nước tiểu của gia súc,.

Thành phần nước thải từ các trại chăn nuôi gia súc như sau: - Chất hữu cơ: 70-80% gồm cellulose, protit, axít amin, chất béo, hiđrat cacbon và các dẫn xuất của chúng… Hầu hết là các chất hữu cơ dễ phân hủy. - Vi sinh vật gây bệnh: Nước thải chăn nuôi chứa nhiều loại vi trùng, virút và ký sinh trùng như trứng giun sán, vi khuẩn Sallmonella, E. - Chất vô cơ chiếm 20-30% gồm cát, đất, ure, amoni, muối Cl-, SO42- Thành phần nước thải chăn nuôi biến động rất lớn phụ thuộc vào quy mô chăn nuôi, phương pháp vệ sinh, kiểu chuồng trại và chất lượng nước vệ sinh chuồng trại. Trong nước thải, nước chiếm 75-95%, phần còn lại là các chất hữu cơ, vô cơ và các vi sinh vật.

5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Khí thải Chăn nuôi phát thải nhiều khí thải: CO2, NH3, CH4, mùi hôi, H2S. do hoạt động hô hấp, tiêu hóa của vật nuôi, do ủ phân, chế biến thức ăn. - Khí CH4 Chất khí này được thải ra theo phân do vi sinh vật phân giải nguồn dinh dưỡng gồm các chất xơ và bột đường trong quá trình tiêu hoá.

Ở điều kiện khí quyển bình thường, nếu khí CH4 chiếm 87-90% thể tích không khí sẽ gây ra hiện tượng khó thở ở vật nuôi và có thể dẫn đến tình trạng hôn mê. Nhưng quan trọng hơn là nếu hàm hượng khí metan chỉ chiếm 10-15% thể tích không khí có thể gây nổ. CH4 là khí phát sinh từ quá trình xử lý yếm khí chất thải chăn nuôi, đặc biệt là quá trình ủ phân, xử lý nước thải bằng phương pháp biogas. - Khí NH3 NH3 là một chất khí không màu, có mùi khó chịu, ngưỡng giới hạn tiếp nhận mùi là 37 mg/m3, tỉ trọng so với không khí là 0,59.

Nó có mùi rất cay và có thể phát hiện ở nồng độ 5 ppm. Hàm lượng amoniắc trong nước thải tại các trang trại chăn nuôi phụ thuộc vào số lượng chất thải, chất hữu cơ tích tụ lại trong các lớp độn chuồng, tức là phụ thuộc vào mật độ nuôi gia súc, gia cầm, độ ẩm, nhiệt độ của không khí và của lớp độn chuồng, nguyên liệu và độ xốp của lớp độn chuồng. - Khí H2S H2S là loại khí độc tiềm tàng trong các chuồng chăn nuôi gia súc. Nó được sinh ra do vi sinh vật yếm khí phân huỷ protein và các vật chất hữu cơ có chứa Sunfua khác.

Khí thải H2S sinh ra được giữ lại trong chất lỏng của nơi lưu giữ phân. Khí H2S có mùi rất khó chịu và gây độc thậm chí ở nồng độ thấp. - Khí CO2 CO2 là loại khí không màu, khồng mùi vị, nặng hơn không khí (1,98 g/l). Nó được sinh ra trong quá trình thở và các quá trình phân huỷ của vi sinh vật.

Nồng độ cao sẽ ảnh hưởng xấu đến sự trao đổi chất, trạng thái chung của cơ thể cũng như khả năng sản xuất và sức chống đỡ bệnh tật do làm giảm lượng oxy tồn tại. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nồng độ CO2 sẽ tăng lên do kết quả phân giải phân động vật và do quá trình hô hấp bình thường của động vật trong một không gian kín. Đặc tính nước thải chăn nuôi Như đã nêu ở trên, nước thải chăn nuôi bao gồm từ nhiều loại khác nhau như: Nước tiểu, nước tắm rửa cho gia súc, nước vệ sinh chuồng trại, sữa hỏng (đối với gia súc lấy sữa),… 1. Nước tiểu Nước tiểu gia súc có thành phần chủ yếu là nước, chiếm trên 90% tổng khối lượng nước tiểu.

Ngoài ra, còn có một lượng lớn Nitơ và Phốtpho, Kali và các chất khác. Khi nước tiểu được động vật bài tiết ra ngoài, trong điều kiện có ôxy ở môi trường, chúng dễ dàng phân hủy tạo thành Ammoniắc gây mùi khó chịu. Thành phần nước tiểu thay đổi tùy thuộc vào loại gia súc, tuổi, chế độ dinh dưỡng của gia súc. Thành phần hóa học của nước tiểu gia súc Đặc tính Đơn vị Giá trị pH 6,77-8,19 Vật chất khô g/kg 30,9-35,9 NH4 g/kg 0,13-0,40 N tổng g/kg 4,90-6,63 Carbonat g/kg 0,11-0,19 1.

Nước rửa chuồng và tắm gia súc Nước rửa chuồng và tắm gia súc có nguồn gốc tư việc tắm rửa cho gia súc và vệ sinh chuồng trại, máng ăn,… Nước này thường kéo theo các chất thải rắn như có trong phân chuồng, chất độn chuồng, nước tiểu, thức ăn thừa… nên hàm lượng các chất có trong nước này thường rất cao. Nước thải chăn nuôi gia súc thường chủ yếu phát sinh là nguồn này.  Các chất hữu cơ dễ bị phân huỷ sinh học Gồm các chất như: Cacbonhydrat, protein, chất béo. Chất hữu cơ tiêu thụ ôxy rất mạnh, gây hiện tượng giảm ôxy trong nguồn tiếp nhận dẫn đến suy thoái và 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] giảm chất lượng nguồn nước.

 Các chất rắn tổng số trong nước Các chất rắn tổng số bao gồm chất rắn lơ lửng và chất rắn hoà tan. Lượng chất rắn lơ lửng trong nước thải chăn nuôi cao gây cản trở quá trình xử lý. Chất rắn lơ lửng trong nước thải chăn nuôi chủ yếu là cặn phân vật nuôi trong quá trình vệ sinh chuồng trại, trong phân có nitrogen, phốt phát và nhiều vi sinh vật. Phần lớn N trong phân ở dạng ion ammonium (NH4+) và hợp chất nitơ hữu cơ.

Nếu không được xử lý thì một lượng lớn ammonium sẽ đi vào không khí ở dạng ammonia (NH3). Nitrat và vi sinh vật theo nước thải ra ngoài môi trường có thể nhiễm vào nguồn nước ngầm và làm đất bị ô nhiễm. Trong nước thải chăn nuôi chứa hàm lượng N và P rất cao.