mở đầu của việc phát triển KCN ở nước ta, ngày 24/4/1997 Chính phủ ban hành Nghị định 36/CP thống nhất các quy chế KCN nh m kiện toàn và đẩy nhanh tốc độ đầu tư xây dựng và phát triển các KCN; tạo một hành lang pháp l đặc biệt cho loại hình kinh tế còn khá mới mẻ lại có điểm xuất phát thấp, ch ng ta chưa có kinh nghiệm lại 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thiếu tiềm lực về nguồn vốn đầu tư các cơ sở vật chất hạ tầng trong cũng như ngoài địa bàn K N. Hơn nữa lại chịu sự cạnh tranh rất gay gắt về thu h t đầu tư nước ngoài của các nước trong khu vực như: Trung Quốc, Thái Lan, Indonesia. Tuy nhiên với đường lối chính trị đ ng, Đảng ta đã lãnh đạo công cuộc đ i mới và thu được những thành công, đã khẳng định được vị trí của đất nước trên trường quốc tế. Với các chính sách kinh tế mở, thông thoáng đã hấp dẫn được các nhà đầu tư và các quốc gia trên thế giới.
Theo Vụ Quản lý KCN của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến thời điểm hiện nay có khoảng 298 K N đang hoạt động với sự phân bố khác nhau trong các vùng, miền. Điển hình như ở Đồng Nai: 32 KCN, Tp.Hồ Chí Minh: 19 KCN, Long An: 36 K N, ình Dương: 25 K N, Nghệ An: 3K N, Đà Nẵng: 6 KCN, Hà Nội: 9 K N… ác K N đã được thành lập ở Việt Nam phần lớn tập trung tại các vùng kinh tế trọng điểm: Vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc có 23 khu, diện tích 3.345 ha, Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam có 50 khu, diện tích 11.579 ha, Vùng kinh tế trọng điểm miền Trung có 17 khu, diện tích 2.466 ha và khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi), khu kinh tế mở Chu Lai (Quảng Nam). Ngoài ra, các khu khác có 16 khu, diện tích 2. Hệ thống KCN ở nước ta gồm nhiều loại hình, đa dạng về quy mô, tính chất và trình độ hiện đại.
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của các KCN, các vấn đề môi trường cũng nảy sinh nhanh chóng. Việc lắp đặt các hệ thống xử lí khí thải, nước thải… đã được các khu công nghiệp chú trọng. Đặc biệt, công tác quản lí môi trường ngày càng được các cấp liên quan đề cao. Đến nay, trên cả nước đã có 67 an quản l được thành lập, thực hiện chức năng quản l nhà nước trực tiếp đối với các K N, K X và KKT trên các lĩnh vực: đầu tư, quy hoạch - xây dựng, tài nguyên - môi trường, doanh nghiệp - lao động, thương mại - xuất nhập khẩu.
Bên cạnh việc Nhà nước cải thiện các thủ tục hành chính chung, các bộ, ngành và UBND cấp tỉnh cũng đã ban hành những chính sách đơn giản hóa, giảm thiểu và công khai các thủ tục hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư. Đồng thời, các cơ quan quản l chuyên ngành như hải quan, ngân hàng, công an. cũng đã được thành lập tại các KCN. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trên cơ sở cơ chế ủy quyền này đã hình thành và phát huy được cơ chế quản l “một cửa, tại ch ”.
an quản lý KCN cấp tỉnh đã được trao quyền quyết định trong quản lý KCN, góp phần nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản l Nhà nước đối với KCN, rút ngắn được thủ tục hành chính, giải tỏa tâm l cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước về chính sách của nhà nước ta đối với việc đầu tư vào các K N, góp phần không nhỏ th c đẩy phát triển các K N, được các doanh nghiệp KCN thừa nhận tính tích cực của công tác quản l Nhà nước. Đây là cơ chế quản l đ ng và phù hợp với xu thế hội nhập và phát triển hiện nay. b, T nh h nh phát tri n á hu ng nghiệp tại ghệ An: ( guồn: UB D tỉnh ghệ An) Hình 1. Bản đồ quy hoạch các K N trên địa bàn tỉnh Nghệ An Qua thống kê, hiện nay trên địa bàn tỉnh Nghệ An đang có 11 K N lớn đã được quy hoạch xây dựng, trong đó có 6 K N đã và đang xây dựng, đi vào hoạt động gồm: K N ắc Vinh 60 ha ; K N Tân Kỳ 600ha ; K N Nghĩa Đàn 200ha ; K N Sông Dinh 300ha ; K N Tri Lễ 200ha ; K N Phủ Quỳ 300ha 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com được Thủ tướng hính phủ điều chỉnh b sung vào danh mục các K N ưu tiên thành lập mới đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020.
Ngoài ra, trên địa bàn Nghệ An còn có 17 cụm công nghiệp được quy hoạch xây dựng. Đặc biệt, Khu kinh tế KKT Đông Nam với quy mô rộng 20.776,47ha bao gồm toàn bộ K N Nam ấm, K N Hoàng Ma, K N Đông Hồi, K N - đô thị - dịch vụ VSIP và K N - đô thị Hemaraj. Nhìn chung, các KKT, K N hiện nay trên địa bàn Nghệ An sau khi đi vào hoạt động đã và đang góp phần tăng trưởng kinh tế và giải quyết các vấn đề an sinh xã hội cho địa phương. [21] Từ năm 2009 đến nay, tỉnh Nghệ An đã phối hợp với Ngân hàng thương mại c phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) liên tục t chức các hội nghị gặp mặt các nhà đầu tư, thu hút, chấp thuận trao giấy chứng nhận đầu tư cho hàng nghìn dự án.
Từ năm 2009 đến 2017, qua các hội nghị xúc tiến đầu tư, Nghệ An đã thu h t được 1.068 dự án từ các tập đoàn kinh tế trong và ngoài nước với t ng số vốn đầu tư đăng k 347. Riêng từ năm 2014, tỉnh Nghệ An cũng đồng loạt triển khai “Đề án tập trung thu h t đầu tư có hiệu quả vào tỉnh Nghệ An đến năm 2020” đến nay cũng đã gặt hái được nhiều thành quả rất lớn. Sáu tháng đầu năm 2018, chỉ số sản xuất công nghiệp Nghệ An tăng 17,34 so với cùng kỳ năm trước.Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 17,33 so với cùng kỳ. Ximăng đạt 3.237,7 nghìn tấn, tăng 82,41 , tôn ước đạt 565,3 nghìn tấn, tăng 67,50%, so với cùng kì; Bột đá đạt 458,6 nghìn tấn, tăng 50,59 ; thép cán nóng đạt 6,4 nghìn tấn, tăng 45,02 ; sữa chua đạt 24,3 nghìn tấn, tăng 41,60 ; đường đạt 98,1 nghìn tấn, tăng 38,14%; sữa tươi đạt 129,2 triệu lít, tăng 21,06%.
[22] Bên cạnh đó, có một thực tế đang tồn tại hiện nay trên địa bàn Nghệ An n i lên nhiều KCN vẫn còn rất nhiều diện tích chưa được lấp đầy. ó nghĩa là, sau khi nhà đầu tư đã hoàn thiện hệ thống hạ tầng công nghiệp thì việc thu hút DN vào hoạt động lại diễn ra còn chậm. Thậm chí, nhiều diện tích tại các K N trên địa bàn hiện nay đang bỏ hoang, gây lãng phí tư liệu sản xuất là những “bờ xuôi ruộng mật” mà người dân trước đó đã nhường đất để giải phóng mặt b ng. Theo thống kê của Ban quản l KKT Đông Nam Nghệ An gần đây cho thấy, t ng số diện tích đất đã được nhà đầu tư xây dựng và đi vào hoạt động hiện nay rất khiêm tốn.
Ngoại trừ KCN Bắc Vinh, KCN Nam Cấm đã có gần 100 DN đứng 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com chân hoạt động thì vẫn còn nhiều KCN có khoảng trống rất lớn. Cụ thể, KCN Hoàng Mai I với diện tích phê duyệt mặt b ng 289 ha nhưng hiện nay mới chỉ có 26ha đã cho DN thuê; K N Nghĩa Đàn với diện tích 245 ha nhưng mới chỉ có 20,5 đất đã cho thuê; KCN VSIP Nghệ An với t ng diện tích 370 ha nhưng cũng mới có 6ha đã được DN thuê đất… [6] Điều đáng quan tâm là con số dự án do DN đầu tư xây dựng ở các KCN trên địa bàn tỉnh Nghệ An hiện nay vẫn rất chậm. hưa kể, nhiều dự án đã được chấp thuận đầu tư nhưng vẫn không triển khai xây dựng theo như cam kết ban đầu hoặc triển khai theo kiểu cầm chừng. h ng mạt n hạn h trong s phát tri n hu ông nghiẹp tại Viẹt m n i hung và tại ghệ An nói riêng Sự phát triển các K N tại Viẹt Nam nói chung và tại Nghệ An nói riêng đã đạt đuợc những thành quả nhất định, nhung bên cạnh đó sự phát triển K N đang bọc lọ nhiều mạt trái, kém bền vững.
hất luợng quy hoạch các K N còn thấp, phát triển theo phong trào, thu h t đầu tu chua đi đôi với bảo vẹ môi truờng. - Về viẹc quy hoạch, sử dụng đất: Tại nhiều địa phuong, đạc biẹt là vùng đồng b ng sông Hồng và đồng b ng sông ửu Long, đất phục vụ sản xuất nông nghiẹp đã đuợc sử dụng cho phát triển K N. Theo thống kê so bọ, có đến 20 diẹn tích đất xây dựng K N là đất nông nghiẹp khoảng trên 10. T ng diẹn tích đất trồng l a đuợc chuyển đ i để phát triển các K N đến nam 2015 từ 18.000 ha, chiếm khoảng 0,5 t ng diẹn tích đất trồng l a trên cả nuớc.
Viẹc thu hồi đất nông nghiẹp để xây dựng các K N đã làm ảnh huởng không nhỏ đến đời sống các họ nông nghiẹp gây nên nhiều tẹ nạn xã họi. - Sự phối hợp trong công tác đào tạo nhân lực: Phát triển KCN chua có sự phối hợp đồng bọ với công tác đào tạo lực luợng lao đọng, dẫn đến thiếu hụt gay gắt lao đọng tại các K N, nhất là lực luợng lao đọng có tay nghề. Nguồn lao đọng chủ yếu xuất thân từ nông thôn, tay nghề, tác phong, thức công nhân chua cao. - Về viẹc thực hiẹn các quy định môi truờng: Do chạy theo đầu tu, nhiều K N đã bỏ qua các quy định tối thiểu về môi truờng, bỏ qua các quy định phân khu chức nang đã đuợc phê duyẹt, thiếu sự kiểm tra giám sát các hoạt đọng của doanh nghiẹp, đạc biẹt là trong lĩnh vực môi truờng.
Nhiều K N đã trở thành điểm nóng 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com về môi truờng, gây bức x c cho cọng đồng tại nhiều địa phuong. - Viẹc thực hiẹn các chính sách: Thực hiẹn các chính sách, pháp luạt về lao đọng trong các K N, nhất là các doanh nghiẹp có vốn đầu tu nuớc ngoài, còn nhiều bất cạp, thạm chí có biểu hiẹn vi phạm pháp luạt. Nhiều doanh nghiẹp chua k kết thoả uớc lao đọng tạp thể, hay hợp đồng lao đọng và chua thực hiẹn đóng ảo hiểm xã họi cho nguời lao ọng.