Nghiên Cứu Đánh Giá Mô Hình Quản Lý Tài Nguyên Của Công Ty TNHH MTV Cao Phong Tỉnh Hòa Bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá mô hình quản lý tài nguyên của công ty TNHH MTV Cao Phong tỉnh Hòa Bình, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả quản lý.

• Tác giả: Đặng Thanh An
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Phương Loan
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Đánh Giá Mô Hình Quản Lý Tài Nguyên Của Công Ty TNHH MTV Cao Phong, Tỉnh Hòa Bình
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về điều kiện địa lý, điều kiện tự nhiên huyện Cao Phong
• 1.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam trên Thế giới và ở Việt Nam
• 1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam trên Thế giới
• 1.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam ở Việt Nam
• 1.3. Tình hình phát triển sản xuất cam của tỉnh Hòa Bình
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất cam
• 1.4.1. Nhóm yếu tố điều kiện tự nhiên
• 1.4.2. Nhóm yếu tố về hoạt động sản xuất
• 1.4.3. Nhóm yếu tố thị trường
• 1.4.4. Nhóm yếu tố về chính sách
• 1.5. Các mô hình quản lý tài nguyên
• 1.5.1. Mô hình quản lý của nhà nước
• 1.5.2. Mô hình quản lý dựa vào cộng đồng
• 1.5.3. Mô hình tổ chức nông dân và nhà nước cùng quản lý
• 1.5.4. Mô hình chia sẻ quản lý giữa tổ chức nông dân và một tổ chức có liên quan đến nhà nước
• 1.5.5. Mô hình tổ chức nông dân tự quản lý
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Phương pháp thu thập tài liệu, thông tin
• 2.2.2. Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
• 2.2.2.1. Điều tra phỏng vấn
• 2.2.3. Phương pháp xử lý, tổng hợp số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đánh giá hiện trạng và hiệu quả quản lý chung của Công ty TNHH MTV Cao Phong
• 3.2. Hiện trạng quản lý và sản xuất của công ty TNHH MTV Cao Phong
• 3.3. Hiện trạng và hiệu quả quản lý kinh tế
• 3.4. Hiện trạng quản lý tài nguyên đất
• 3.5. Quản lý cây trồng và kỹ thuật trồng
• 3.6. Quản lý thuốc bảo vệ thực vật
• 3.7. Hiện trạng quản lý nguồn nước tưới
• 3.8. Đề xuất một số giải pháp duy trì và phát triển nghề trồng cam ở công ty TNHH MTV Cao Phong
• 3.8.1. Bảo vệ và cải thiện chất lượng đất
• 3.8.2. Quản lý nguồn nước tưới hiệu quả
• 3.8.3. Tiếp tục chuyển đổi, nhân rộng các kỹ thuật và mô hình sản xuất cam bền vững
• 3.8.4. Hoàn thiện các chính sách hỗ trợ và quản lý
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Quản Lý Tài Nguyên Tại Công Ty TNHH MTV Cao Phong

Công ty TNHH MTV Cao Phong, nằm ở tỉnh Hòa Bình, là một trong những đơn vị tiên phong trong việc áp dụng mô hình quản lý tài nguyên hiệu quả. Mô hình này không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên mà còn nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là cây cam. Việc đánh giá mô hình quản lý tài nguyên tại công ty này sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc về hiệu quả và những thách thức mà công ty đang đối mặt.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Tự Nhiên Của Huyện Cao Phong

Huyện Cao Phong có điều kiện địa lý và khí hậu thuận lợi cho việc phát triển cây có múi, đặc biệt là cam. Địa hình đa dạng và thổ nhưỡng phong phú tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững của nông nghiệp tại đây.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Của Công Ty TNHH MTV Cao Phong

Công ty TNHH MTV Cao Phong được thành lập từ những năm 1960, với mục tiêu phát triển vùng cam. Qua nhiều thập kỷ, công ty đã không ngừng mở rộng diện tích và nâng cao chất lượng sản phẩm, trở thành một trong những thương hiệu nổi tiếng trong ngành nông nghiệp.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Tài Nguyên Tại Công Ty TNHH MTV Cao Phong

Mặc dù có nhiều thành công, công ty vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tài nguyên. Những vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự cạnh tranh từ các sản phẩm khác đang ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Sản Xuất Cam

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sản xuất cam, từ sự thay đổi về lượng mưa đến nhiệt độ. Điều này đòi hỏi công ty phải có những biện pháp ứng phó kịp thời để bảo vệ sản xuất.

2.2. Vấn Đề Ô Nhiễm Môi Trường Trong Quá Trình Sản Xuất

Ô nhiễm môi trường do sử dụng hóa chất trong nông nghiệp là một trong những thách thức lớn. Công ty cần tìm kiếm các giải pháp bền vững để giảm thiểu tác động này và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

III. Phương Pháp Quản Lý Tài Nguyên Hiệu Quả Tại Công Ty TNHH MTV Cao Phong

Để đối phó với những thách thức, công ty đã áp dụng nhiều phương pháp quản lý tài nguyên hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên mà còn nâng cao chất lượng sản phẩm.

3.1. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Trong Quản Lý Tài Nguyên

Công ty đã áp dụng công nghệ mới trong quản lý tài nguyên, từ việc sử dụng hệ thống tưới tiêu thông minh đến việc theo dõi sức khỏe cây trồng. Điều này giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu lãng phí.

3.2. Chiến Lược Phát Triển Bền Vững Trong Sản Xuất

Công ty đã xây dựng chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị sản phẩm. Các chính sách hỗ trợ nông dân và khuyến khích sản xuất sạch cũng được triển khai.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Quản Lý Tài Nguyên Tại Công Ty TNHH MTV Cao Phong

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình quản lý tài nguyên của công ty đã mang lại nhiều lợi ích. Sản lượng cam tăng cao, chất lượng sản phẩm được cải thiện, và thu nhập của nông dân cũng tăng lên đáng kể.

4.1. Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế Từ Mô Hình Quản Lý

Mô hình quản lý tài nguyên đã giúp công ty tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận. Sự gia tăng sản lượng cam đã tạo ra nguồn thu ổn định cho công ty và nông dân.

4.2. Tác Động Tích Cực Đến Cộng Đồng Địa Phương

Mô hình quản lý tài nguyên không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần cải thiện đời sống của người dân địa phương. Công ty đã tạo ra nhiều việc làm và hỗ trợ các hoạt động cộng đồng.

V. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Cho Mô Hình Quản Lý Tài Nguyên

Mô hình quản lý tài nguyên tại Công ty TNHH MTV Cao Phong đã chứng minh được hiệu quả và tính bền vững. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển, công ty cần phải cải tiến và đổi mới hơn nữa trong quản lý tài nguyên.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững Trong Tương Lai

Công ty cần tiếp tục áp dụng các biện pháp phát triển bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc đầu tư vào công nghệ mới cũng là một yếu tố quan trọng.

5.2. Khuyến Khích Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Công ty nên khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quá trình quản lý tài nguyên. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo ra sự gắn kết giữa công ty và người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Cao Phong thuộc tỉnh Hòa Bình là vùng chuyên canh cây có múi trọng điểm của khu vực miền Bắc với tổng diện tích cây ăn quả có múi đạt 2.835,6 ha vào năm 2017, trong đó riêng cây cam chiếm 1.652,84 ha. Giá trị sản xuất cây ăn quả tại địa phương mang lại nguồn thu nhập vượt trội, đạt bình quân trên 550 triệu đồng/ha. Đặc biệt, sự kiện cam Cao Phong chính thức đón nhận Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý vào ngày 16/11/2014 cho 4 giống cam chủ lực đã tạo bước ngoặt lớn, nâng cao thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ trên toàn quốc.

Tuy nhiên, mô hình tổ chức sản xuất nông nghiệp đứng trước thách thức lớn trong việc cân bằng giữa khai thác kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái. Đề tài tập trung phân tích mô hình quản lý tài nguyên tại Công ty TNHH Một thành viên Cao Phong (tiền thân là Nông trường Quốc doanh Cao Phong thành lập năm 1964), đơn vị được giao quản lý tổng diện tích đất tự nhiên 836,57 ha, bao gồm 737,08 ha đất nông nghiệp và 99,49 ha đất chuyên dùng.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là đánh giá toàn diện mô hình tổ chức, cơ chế quản trị tài nguyên đất, nguồn nước, cây trồng và bảo vệ thực vật; đồng thời lượng hóa hiệu quả kinh tế và tính bền vững giữa phương thức canh tác truyền thống với mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Nghiên cứu được thực hiện trong khung thời gian từ tháng 4/2016 đến tháng 12/2017 tại huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình. Kết quả nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện cơ chế giao khoán nông lâm trường và nhân rộng diện tích VietGAP từ 47 ha năm 2015 lên 200 ha năm 2016 và hướng tới các mục tiêu mở rộng dài hạn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý nhà nước về tài nguyên thiên nhiên trong nền kinh tế thị trường kết hợp chặt chẽ với lý thuyết quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng (CBNRM). Theo các nhà nghiên cứu quản lý tài nguyên tiêu biểu, mô hình quản lý dựa vào cộng đồng xoay quanh 3 trụ cột thiết yếu: trách nhiệm, quyền lực và kiểm soát. Luận văn kế thừa kinh nghiệm từ các mô hình quản lý tài nguyên nông nghiệp thực tiễn tại Việt Nam, bao gồm: mô hình chia sẻ quản lý giữa tổ chức nông dân và công ty dịch vụ nhà nước (như hệ thống thủy nông Nghệ An), mô hình hợp tác xã tự chủ tài chính quản lý công trình thủy lợi (như tại Tuyên Quang), và mô hình hội người sử dụng nước tự quản (như tại Bắc Kạn).

Bên cạnh đó, đề tài xây dựng các khái niệm nền tảng bao gồm: cơ chế khoán đất nông lâm trường quốc doanh theo Nghị định 135/2005/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 102/2006/TT-BNNPTNT; tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt VietGAP cho rau quả tươi; phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM); và lý thuyết phân tích chi phí - lợi ích (CBA) trong chu kỳ kinh tế 15 năm của cây ăn quả lâu năm với tỷ suất chiết khấu 10%/năm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thu thập dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo sản xuất kinh doanh của công ty giai đoạn 2012-2014 và số liệu thống kê ngành nông nghiệp tỉnh Hòa Bình. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa từ tháng 4/2016 đến tháng 12/2017.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích với tổng quy mô khảo sát gồm 30 hộ nông dân canh tác cam phân bổ tại 7 đội sản xuất (như Đội Bắc Phong, Thu Phong, Tây Phong, Tân Phong, Đội 5, Đội 6, Đội 7). Trong đó, mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 1 nông hộ tiêu biểu thực hiện nghiêm ngặt quy trình VietGAP có sổ nhật ký theo dõi liên tục 15 năm (diện tích 1 ha, vườn 15 tuổi) và 23 hộ nông dân canh tác truyền thống (được quy đổi chuẩn hóa về mô hình vườn 1 ha, 9 năm tuổi ở thời kỳ thu hoạch đỉnh). Đồng thời, tác giả thực hiện phỏng vấn bán cấu trúc và phỏng vấn sâu đối với 18 cán bộ quản lý, chuyên gia nông hóa, công nghệ sinh học và lãnh đạo địa phương.

Phương pháp phân tích chi phí - lợi ích (CBA) được lựa chọn vì đây là công cụ tối ưu để đánh giá dòng tiền đa năm của cây lâu năm, tách bạch chi phí vốn cố định kiến thiết cơ bản (được hiện giá hóa về năm 2017 theo công thức giá trị tương lai với hệ số chiết khấu 10%) và chi phí vốn lưu động hàng năm. Phương pháp này cho phép so sánh khách quan thời gian hoàn vốn, tỷ suất lợi nhuận và mức độ suy thoái tài nguyên giữa hai mô hình canh tác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về hiệu quả tài chính và kinh tế, kết quả hạch toán chu kỳ canh tác năm 2017 cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa hai mô hình. Vườn cam VietGAP 15 tuổi (bước vào giai đoạn tận thu) đạt doanh thu 770 triệu đồng/ha, tổng chi phí 469,72 triệu đồng/ha (trong đó chi phí vốn cố định đã chiết khấu là 107,92 triệu đồng, chi phí vốn lưu động là 339,78 triệu đồng, nộp sản phí là 22,02 triệu đồng), mang lại lợi nhuận ròng 300,28 triệu đồng/ha/năm với thời gian hoàn vốn là 8 năm. Ngược lại, vườn cam truyền thống 9 tuổi (thời kỳ năng suất cực đại) đạt doanh thu 1.120 triệu đồng/ha với sản lượng 40 tấn/ha, tổng chi phí 524,42 triệu đồng/ha (nộp sản phí 80,08 triệu đồng, chi phí vốn lưu động 336,42 triệu đồng), mang lại lợi nhuận 595,58 triệu đồng/ha/năm và hoàn vốn sau 6 năm. Mức lợi nhuận bình quân của 30 hộ điều tra tại thị trấn Cao Phong đạt 432,13 triệu đồng/ha/năm với thời gian hoàn vốn trung bình là 7 năm.

Thứ hai, hiện trạng quản lý đất đai và vật tư nông nghiệp phản ánh sự chênh lệch lớn về mức độ bền vững. Công ty đã phân bổ 737,08 ha đất nông nghiệp cho 192 công nhân trực tiếp sản xuất thông qua 7 đội. Tuy nhiên, các vườn truyền thống lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật với chi phí mua thuốc lên tới 130 triệu đồng/ha/năm và phân bón vô cơ là 74,87 triệu đồng/ha/năm. Trong khi đó, mô hình VietGAP đã tối ưu hóa chi phí thuốc bảo vệ thực vật ở mức 116,05 triệu đồng/ha/năm bằng cách ưu tiên các chế phẩm sinh học, dầu khoáng SK và tuân thủ thời gian cách ly an toàn.

Thứ ba, tốc độ chuyển đổi sang mô hình sản xuất an toàn có bước tiến vượt bậc nhưng vẫn chiếm tỷ trọng khiêm tốn. Diện tích cam VietGAP tại Cao Phong tăng trưởng mạnh từ 47 ha với 17 hộ tham gia năm 2015 lên 200 ha vào năm 2016. Mặc dù vậy, đa phần các hộ gia đình vẫn duy trì tập quán canh tác truyền thống theo kinh nghiệm, dẫn đến nguy cơ suy thoái tầng đất mặt và ô nhiễm nguồn nước cục bộ.

Thảo luận kết quả

Mặc dù mô hình truyền thống đem lại tỷ suất sinh lời ngắn hạn vượt trội ở năm thứ 9 nhờ mật độ trồng dày ban đầu (920 cây/ha) và thúc phân hóa học, phương thức này bộc lộ nhược điểm làm kiệt quệ dinh dưỡng đất, khiến cây nhanh chóng thoái hóa và giảm tuổi thọ khai thác kinh tế sau năm thứ 10. Ngược lại, mô hình VietGAP chứng minh tính ổn định sinh thái vượt trội khi duy trì mức sinh lời hơn 300 triệu đồng/ha ngay tại năm thứ 15 của chu kỳ cây trồng nhờ tăng cường phân hữu cơ vi sinh (3.500 kg/ha) và phân chuồng hoai mục (26.100 kg/ha giai đoạn bón lót).

Trong thực tế nghiên cứu, các chuỗi số liệu tài chính và kỹ thuật được tổng hợp tối ưu qua hệ thống bảng biểu so sánh chi phí - lợi ích và sơ đồ cơ cấu tổ chức quản lý. Dữ liệu dòng tiền nhiều năm có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng (thể hiện biến động doanh thu, các khoản chi phí cố định và chi phí lưu động) kết hợp với biểu đồ đường (biểu diễn xu hướng tích lũy lợi nhuận ròng qua 15 năm). Cách trình bày này giúp các nhà quản trị nhận diện rõ thời điểm hòa vốn và rủi ro sụt giảm sản lượng do thiên tai, chẳng hạn như đợt mưa lớn tháng 10 năm 2014 và tháng 10 năm 2017 làm rụng quả tới 10 tấn/ha tại các vườn thiếu hệ thống tiêu thoát nước chuẩn quy trình.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, phục hồi và cải thiện độ phì nhiêu tài nguyên đất: Đội ngũ cán bộ kỹ thuật công ty cùng các hộ nhận khoán cần nâng tỷ lệ sử dụng phân hữu cơ vi sinh, phân chuồng ủ hoai mục lên trên 60% tổng lượng phân bón hàng năm, đồng thời cắt giảm tối thiểu 25% lượng phân hóa học vô cơ, hoàn thành mục tiêu cải tạo chất lượng đất trước quý IV năm 2021.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng thủy lợi và tối ưu hóa nguồn nước tưới: Ban Giám đốc công ty và Phòng Kế hoạch - Thị trường cần chủ trì nạo vét, duy tu định kỳ 5 hồ chứa nước chuyên dùng với diện tích mặt nước 36,73 ha; đồng thời đầu tư lắp đặt đồng bộ hệ thống tưới phun mưa tự động và tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước cho 100% diện tích 737,08 ha đất canh tác nông nghiệp trước năm 2022.

Thứ ba, mở rộng diện tích sản xuất cam VietGAP gắn với kiểm soát sinh học: Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hòa Bình phối hợp cùng 18 cán bộ chuyên trách công nghệ sinh học của công ty tổ chức tập huấn kỹ thuật IPM, phấn đấu nâng diện tích cam đạt chuẩn VietGAP lên mức tối thiểu 500 ha (chiếm trên 65% tổng diện tích cam công ty) trong giai đoạn 2020-2023.

Thứ tư, hoàn thiện chính sách giao khoán và phát triển chuỗi giá trị: Phòng Tổ chức - Tài chính cùng Ủy ban nhân dân huyện Cao Phong cần tiến hành rà soát định mức thu sản 13 tấn/ha/năm, điều chỉnh linh hoạt hệ số thu sản K khi gặp rủi ro thời tiết cực đoan; đồng thời ký kết hợp đồng liên kết bao tiêu, chế biến sâu nước ép và tinh dầu cam với các doanh nghiệp lớn trước năm 2022 nhằm bảo đảm đầu ra ổn định.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Thứ nhất, Ban Lãnh đạo và cán bộ quản lý tại các công ty nông lâm nghiệp, nông trường quốc doanh chuyển đổi: Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực chứng về phương thức giao khoán đất đai theo Nghị định 135/2005/NĐ-CP trên quỹ đất 836,57 ha gắn liền với việc thu sản phí hợp lý và quản trị lao động hiệu quả.

Thứ hai, Cơ quan quản lý nhà nước ngành nông nghiệp và tài nguyên môi trường (Sở Nông nghiệp & PTNT, Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Hòa Bình): Tài liệu là căn cứ khoa học phục vụ công tác quy hoạch vùng cây ăn quả có múi, kiểm soát danh mục hóa chất bảo vệ thực vật và duy trì chỉ dẫn địa lý cam Cao Phong.

Thứ ba, Hợp tác xã, trang trại và hộ nông dân trồng cây có múi: Nghiên cứu giúp người nông dân so sánh trực quan bài toán kinh tế giữa VietGAP và truyền thống, từ đó điều chỉnh cơ cấu phân bón, thuốc sinh học và quản lý chi phí vốn lưu động quanh ngưỡng 339 triệu đồng/ha.

Thứ tư, Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Kinh tế Nông nghiệp: Đề tài là nguồn tài liệu học thuật giá trị về phương pháp phân tích chi phí - lợi ích (CBA) đa năm và ứng dụng mô hình đồng quản lý tài nguyên thiên nhiên tại khu vực miền núi phía Bắc.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao mô hình VietGAP có thời gian hoàn vốn là 8 năm, chậm hơn 2 năm so với mô hình truyền thống?

Mô hình VietGAP yêu cầu chi phí kiến thiết cơ bản ban đầu cao và tuân thủ nghiêm ngặt mật độ trồng thưa khoa học, không thúc phân vô cơ để lấy sản lượng sớm. Mặc dù thời gian hoàn vốn là 8 năm so với 6 năm của truyền thống, vườn VietGAP duy trì năng suất bền bỉ và tạo lợi nhuận 300,28 triệu đồng/ha ngay tại năm tận thu thứ 15.

Cơ chế giao khoán đất của Công ty TNHH MTV Cao Phong được tính toán trên nguyên tắc nào?

Công ty áp dụng định mức khoán chuẩn 13 tấn/ha/năm cho đất nông nghiệp. Sản phí thu thực tế được tính bằng 22% định mức với đơn giá bằng 50% giá thị trường, phân bổ theo hệ số K từ 5% đến 20% trong chu kỳ 10 năm kinh doanh và 7% ở giai đoạn tận thu, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người lao động.

Chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong cơ cấu vốn lưu động 1 ha cam?

Trong tổng chi phí vốn lưu động 339,78 triệu đồng/ha của vườn VietGAP năm 2017, chi mua thuốc bảo vệ thực vật chiếm 116,05 triệu đồng (tương đương 34,15%) và chi mua phân bón các loại chiếm 76,03 triệu đồng (tương đương 22,38%). Hai hạng mục này chiếm tới hơn 56% tổng chi phí vận hành hàng năm của nông hộ.

Việc cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý năm 2014 có tác động như thế nào đến giá trị kinh tế cam Cao Phong?

Giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý cấp ngày 16/11/2014 cho 4 giống cam chủ lực đã khẳng định uy tín chất lượng sản phẩm, nâng giá bán buôn tại vườn lên mức 22.000 đến 30.000 đồng/kg. Điều này giúp doanh thu bình quân toàn huyện đạt trên 550 triệu đồng/ha, tạo đòn bẩy mở rộng diện tích cây có múi lên 2.835,6 ha.

Yếu tố thời tiết cực đoan nào tại Cao Phong gây ảnh hưởng tiêu cực nhất đến năng suất vườn cam?

Hiện tượng sương mù kết hợp mưa dầm kéo dài vào tháng 10 âm lịch hàng năm gây nguy cơ bùng phát bệnh nấm và rụng quả hàng loạt. Điển hình trong các năm 2014 và 2017, ngập úng và mưa muộn đã làm rụng tới 10 tấn quả/ha tại các vườn truyền thống, gây thiệt hại doanh thu hàng trăm triệu đồng mỗi héc-ta.

Kết luận

• Mô hình quản lý tài nguyên theo cơ chế giao khoán tại Công ty TNHH MTV Cao Phong đã huy động hiệu quả 737,08 ha đất nông nghiệp, tạo việc làm ổn định cho 210 cán bộ công nhân viên.
• Canh tác theo tiêu chuẩn VietGAP chứng minh hiệu quả vượt trội về tính bền vững sinh thái và duy trì mức lợi nhuận 300,28 triệu đồng/ha/năm ở tuổi vườn thứ 15.
• Mô hình truyền thống dù đạt lợi nhuận đỉnh 595,58 triệu đồng/ha ở năm thứ 9 nhưng tiềm ẩn rủi ro thoái hóa đất nghiêm trọng do chi phí hóa chất lên tới 130 triệu đồng/ha.
• Diện tích sản xuất VietGAP mở rộng nhanh chóng từ 47 ha năm 2015 lên 200 ha năm 2016, khẳng định bước chuyển dịch tất yếu của kinh tế nông nghiệp địa phương.
• Năng lực chuyển giao kỹ thuật của 18 cán bộ chuyên môn giữ vai trò quyết định trong việc bảo vệ thương hiệu chỉ dẫn địa lý cam Cao Phong.

Đóng góp chính của luận văn là đã lượng hóa toàn diện hiệu quả kinh tế - sinh thái qua phân tích chi phí - lợi ích (CBA) trong chu kỳ 15 năm, đồng thời xác lập mô hình quản trị tài nguyên kết hợp giữa doanh nghiệp nhà nước và hộ nông dân.

Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi công ty cần hoàn thiện hệ thống tưới nhỏ giọt cho 100% diện tích và nâng quy mô VietGAP lên 500 ha trước năm 2023.

Các đơn vị nông lâm trường và cơ quan quản lý nông nghiệp cần sớm tham khảo mô hình để chuẩn hóa quy trình giao khoán và ứng dụng công nghệ sinh học vào sản xuất bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan về điều kiện địa lý, điều kiện tự nhiên huyện Cao Phong Cao Phong là một huyện miền núi của tỉnh Hòa Bình, được tách từ huyện Kỳ Sơn năm 2012, có tọa độ địa lý từ 185031’ đến 185038’ Kinh độ Đông, từ 22084’ đến 22098’ Vĩ độ Bắc, diện tích đất tự nhiên là 25. Ranh giới hành chính của huyện ở phía Bắc giáp thị xã Hòa Bình và huyện Đà Bắc, phía Đông giáp huyện Kim Bôi, phía Tây giáp huyện Tam Lạc, phía Nam giáp huyện Lạc Sơn. Cao Phong nằm trên trục đường quốc lộ 6, tuyến đường chính chạy lên Tây Bắc, cách Hà Nội 92km về phía Tây, cách thành phố Hòa Bình 16 km.

Cao Phong nằm ở vị trí địa lý thuận lợi đã tạo điều kiện cho việc phát triển kinh tế. Bản đồ hành chính huyện Cao Phong Cao Phong có độ cao trên 300 m so với mặt nước biển. Địa hình có cấu trúc thoải, độ dốc trung bình khoảng 10 - 150, bao gồm nhiều dạng đồi bát úp thấp dần từ Đông Nam xuống Tây Bắc. Địa hình Cao Phong chia làm 3 vùng chính: vùng núi cao (gồm 2 xã là Yên Thượng Yên Lập), vùng giữa (gồm thị trấn Cao Phong 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và 8 xã là Nam Phong, Tây Phong, Dũng Phong, Tân Phong, Xuân Phong, Đông Phong, Bắc Phong, Thu Phong), vùng hồ sông Đà (gồm 2 xã là Thung Nai, Bình Phong).

Với địa hình như vậy, Cao Phong có điều kiện thuận lợi về sản xuất nông lâm nghiệp, đa dạng hóa các loại cây trồng, đặc biệt là một số loại cây ăn quả, cây công nghiệp, cây lâm nghiệp, chăn nuôi đại gia súc và nuôi trồng thủy sản. Khí hậu Cao Phong mang đặc điểm chung của thời tiết, khí hậu miền Bắc Việt Nam là nhiệt đới gió mùa, nóng và ẩm ướt, mùa hè nóng và mưa nhiều, mùa đông lạnh và khô. Tuy nhiên, do vị trí địa lý, đặc điểm đại hình phức tạp nên điều kiện khí hậu thời tiết của huyện Cao Phong cũng có những nét đặc thù riêng, đó là có mùa đông lạnh hơn các huyện khác trong tỉnh từ 2 - 30C. Nhiệt độ trung bình năm của Cao Phong là 23,90C, nhiệt độ thấp nhất là 13,60C, cao nhất là 29,50C.

Số giờ nắng trung bình năm vào khoảng 1.900 giờ/ năm, nắng nhiều vào mùa hè từ tháng 6 đến tháng 9, và nắng ít vào mùa xuân từ tháng 1 đến tháng 3. Độ ẩm không khí của Cao Phong vào khoảng 81 – 84%. Cao Phong chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, nhưng không lớn, tháng 4, tháng 5 chịu ảnh hưởng nhẹ của gió lào. Lượng mưa trung bình hàng năm khá cao, từ 1.000 mm, nhưng phân bố không đều giữa các tháng trong năm.

Mưa tập trung từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm từ 80% đến 90% lượng mưa cả năm; mùa đông mưa ít nên thường xảy ra hiện tượng thiếu nước. Nhìn chung, huyện Cao Phong có khí hậu mát mẻ và độ ẩm cao, thích hợp cho sự phát triển của cây cam. Theo số liệu thống kê năm 2017, toàn huyện Cao Phong có diện tích đất tự nhiên là 459. Trong đó, đất nông nghiệp là 88.600 ha, chiếm tỷ lệ 19,30%, đất lâm nghiệp là 296.56%, đất chuyên dùng là 30.900 ha, chỉ chiếm 6,73%, đất ở là 14.

Qua đó có thể thấy, tiềm năng đất đai của Cao Phong đã được huy động gần như tối đa cho sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp. Đất ở Cao Phong chủ yếu là đất feralit vàng đỏ, phát triển trên các loại đá vôi và đá phiến thạch. Nhìn chung, độ phì của các loại đất tương đối khá, tầng đất mặt tương đối dày. Theo tài liệu Nông hóa Thổ nhưỡng của Sở Nông nghiệp và Phát 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] triển nông thôn tỉnh Hòa Bình, thì huyện Cao Phong có 20 loại đất khác nhau, gồm 9 loại đất chủ yếu: đất nâu vàng trên phù sa cổ, đất đỏ vàng trên đá phiến sét, đất nâu đỏ và mùn đỏ vàng trên đá bazan và trung tính, đất đỏ nâu trên đá vôi (đất vùng đồi núi); đất phù sa không được bồi, đất phù sa được bồi, đất phù sa glay, đất phù sa feralit biến chất do không được cải tạo, đất dốc tụ (vùng đất ruộng).

Nhìn chung Cao Phong có địa hình đa dạng với nhiều loại đất có độ phì cao, có thể bố trí nhiều loại cây trồng ngắn ngày, dài ngày, cây lương thực, cây công nghiệp, đồng cỏ chăn nuôi, trồng rừng đa tác dụng với tất cả các hệ sinh thái tưới và không tưới. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam trên Thế giới và ở Việt Nam 1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam trên Thế giới Cây cam nói riêng và cây có múi nói chung hiện được trồng ở nhiều nơi trên thế giới. Cây có múi phát triển mạnh ở những vùng có khí hậu ôn hòa thuộc vùng á nhiệt đới hoặc vùng khí hậu ôn đới ven biển.

Càng ngày, nhu cầu tiêu thụ cam quýt càng cao, ngành sản xuất cam quýt đã không ngừng phát triển cả số lượng và chất lượng. Diện tích, năng suất, sản lượng cây có múi ở một số quốc gia (2017) [24] STT Châu lục/Quốc gia Diện tích (ha) Năng suất Sản lượng (tấn/ ha) (tấn) 1 Hoa Kỳ 4.168 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo thống kê của FAO, năm 2017, diện tích trồng cam của thế giới là 3.449 ha, chiếm 41,64% diện tích trồng cây có múi. Các nước ở vùng khí hậu cận nhiệt có diện tích trồng cam lớn trên thế giới, như Trung Quốc, Brazil, Hoa Kỳ, Mexico. Tổng sản lượng cam trên thế giới năm 2017 là 73.089 tấn, chiếm 51,96% tổng sản lượng cây có múi.

Những nước có sản lượng cam lớn là Hoa Kỳ (4.760 tấn, năm 2017), Trung Quốc (8. Diện tích, năng suất và sản lượng cây có múi ở Đông Nam Á (2017) [24] TT Châu lục/Quốc gia Diện tích Năng suất Sản lượng (ha) (tấn/ha) (tấn) 1 Indonexia 58. Tình hình sản xuất và tiêu thụ cam ở Việt Nam Việt Nam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, rất thích hợp trồng cây ăn quả, đặc biệt là các cây có múi. Năm 2017, diện tích cam cả nước đạt 768.319 ha, chiếm 57,48% tổng diện tích cây có múi.

Trong khu vực Đông Nam Á, Việt Nam là quốc gia có diện tích và sản lượng cam thuộc nhóm đầu, chỉ sau Indonexia. Diện tích trồng cam của Việt Nam tăng mạnh vào những năm 2000, cao nhất là 72.800 ha năm 2002 và giảm mạnh xuống còn 50.700 ha năm 2003 rồi lại có xu hướng tăng đều đến năm 2010 trước khi giảm xuống con số thấp nhất là 42. Những năm gần đây diện tích trồng cam đã tăng trở lại. Diện tích cây cam nói riêng và cây ăn quả nói chung giảm dần do nhiều nguyên nhân như diện tích đất trống không còn, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ diện tích các cây 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hàng năm có hiệu quả kinh tế kém sang cây ăn quả không còn nhiều do sự canh tranh lợi nhuận từ nhiều loại cây trồng khác hiện đang có giá cả thuận lợi trên thị trường trong nước (lúa, sắn, ngô,.

và nhiều loại cây công nghiệp như cà phê, cao su, tiêu). Bên cạnh đó, một số vườn cây ăn quả đã bị nhiễm dịch hại nặng (vàng lá trên cây có múi) trong nhiều năm và không còn khả năng phòng trị; một số cây ăn quả có hiệu quả kinh tế thấp hoặc nông dân không dủ nguồn vốn và kỹ thuật để đầu tư. Tuy diện tích giảm, nhưng năng suất cây cam nói chung và cây có múi vẫn tăng đều hàng năm do được áp dụng nhiều biện pháp thâm canh. Năng suất cam trung bình cả nước ta năm 2017 đạt 13,54 tấn/ha, đứng thứ 3 trong khu vực Đông Nam Á (sau Indonexia và Thái Lan), tăng 14,17% so với năm 2010.

Diện tích, năng suất, sản lượng cam của Việt Nam [24] STT Năm Diện tích (ha) Năng suất (tấn/ ha) Sản lượng (tấn) 1 2010 61.319 Diện tích trồng chanh, cam, quýt trải dài trên cả nước, trong đó nơi có diện tích trồng chanh, cam, quýt lớn là Đồng bằng sông Cửu Long với khoảng 29,6 nghìn ha, chiếm 52,57% diện tích trồng của cả nước. Nguyên nhân do vùng Đồng bằng sông Cửu Long có nhiều điều kiện về khí hậu thích hợp trồng cây cam. Cây cam được trồng nhiều ở Tiền Giang, Hậu Giang, Vĩnh Long với các giống cam Sành, cam Mật. Ở Miền Bắc, cây cam được trồng nhiều ở Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái, Lạng Sơn, Hà Tĩnh với các vùng trồng cam nổi tiếng như: cam Sành ở Bắc Quang – Hà Giang, Hàm Yên – Tuyên Quang, Vinh – Nghệ An, cam Bù ở Hương Sơn - Hà Tĩnh.

7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Diện tích cho sản phẩm cam, chanh, quýt của Việt Nam Đơn vị: 1000 ha Năm TT Vùng 2011 2012 2013 Cả nước 56,3 55,6 57,0 Miền Bắc 19,0 19,4 19,0 1 Đồng bằng sông Hồng 5,4 5,3 5,2 2 Trung du và miền núi phía Bắc 9,1 9,5 9,7 3 Bắc trung bộ 4,5 4,6 4,1 Miền Nam 37,2 36,2 38,0 4 Duyên hải Nam trung bộ 1,8 1,4 1,3 5 Tây Nguyên 0,5 0,5 0,7 6 Đông Nam Bộ 5,3 4,6 4,5 7 Đồng Bằng Sông Cửu Long 29,6 29,7 31,5 Bảng 1. Sản lượng cam, chanh, quýt ở Việt Nam Đơn vị: x 1000 tấn TT Vùng Năm 2011 2012 2013 Cả nước 702,1 704,1 709,4 Miền Bắc 158,6 176,5 170,6 1 Đồng bằng sông Hồng 63,8 62,9 60,8 2 Trung du và miền núi phía Bắc 52,4 68,4 69,6 3 Bắc trung bộ 42,4 45,2 40,2 Miền Nam 481,4 527,6 637,0 4 Duyên hải Nam trung bộ 8,4 7,0 6,9 5 Tây Nguyên 2,6 3,4 4,0 6 Đông Nam Bộ 69,1 58,7 56,0 7 Đồng Bằng Sông Cửu Long 463,5 458,5 472,0 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình phát triển sản xuất cam của tỉnh Hòa Bình Với lợi thế về điều kiện tiểu khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp, thời gian gần đây, diện tích cây ăn quả trên địa bàn tỉnh Hòa Bình ngày càng tăng, bước đầu hình thành những vùng sản xuất mang tính hàng hóa, tạo thu nhập cao, ổn định cho người dân.

Diện tích sản xuất cây ăn quả có múi toàn tỉnh khoảng 4.695 ha (diện tích kinh doanh 1.849 ha), năng suất bình quân 218 tạ/ha, sản lượng 40.488 tấn, trong đó huyện Cao Phong có 1.495,6 ha cam (sản lượng 19. Cơ cấu giống và thời vụ thu hoạch các giống cam quýt ở Hòa Bình như sau: Bảng 1.