Luận văn thạc sĩ: Đánh giá khó khăn học sinh THCS trong học tập STEM tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng thang đo đánh giá khó khăn học sinh trung học cơ sở trong học tập STEM, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kiều Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Văn Công
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Đo lường và Đánh giá trong Giáo dục
• Đề tài: Đánh Giá Khó Khăn Học Sinh THCS Trong Học Tập STEM
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 0.2. Các nghiên cứu về khó khăn trong học tập
• 0.3. Các nghiên cứu khó khăn trong quá trình học tập STEM
• 0.4. Các nghiên cứu về đo lường khó khăn học tập
• 0.5. Xây dựng thang đo, đánh giá chất lượng thang đo
• 0.5.1. Xây dựng thang đo
• 0.5.2. Đánh giá thang đo
• 0.6. Đặc điểm lứa tuổi học sinh trung học cơ sở
• 0.6.1. Sự phát triển về tâm sinh lý
• 0.6.2. Sự phát triển về trí tuệ
• 0.7. Các khái niệm liên quan
• 0.7.1. Khái niệm và các vấn đề liên quan tới khó khăn trong học tập
• 0.7.2. Một số khó khăn trong học tập của học sinh trung học cơ sở
• 0.7.3. Khái niệm và các vấn đề liên quan tới STEM
• 0.7.4. Thực trạng triển khai giáo dục STEM ở Việt Nam
• 0.7.5. Các yếu tố khó khăn trong học tập STEM
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Các nghiên cứu về khó khăn trong học tập
• 1.3. Các nghiên cứu khó khăn trong quá trình học tập STEM
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
• 2.1.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.1.3. Phương pháp điều tra bảng hỏi
• 2.1.4. Phương pháp thống kê toán học
• 2.2. Xây dựng thang đo
• 2.2.1. Xác định vấn đề nghiên cứu
• 2.2.2. Xây dựng ngân hàng câu hỏi
• 2.2.3. Khảo sát kiểm định thang đo
• 2.2.4. Đánh giá thang đo
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thử nghiệm thang đo
• 3.2. Kiểm định thang đo. Ứng dụng thang đo trong đánh giá thực trạng khó khăn của học sinh THCS trong học tập STEM
• 3.2.1. Đánh giá yếu tố khó khăn về nhận thức của học sinh trong học tập STEM
• 3.2.2. Đánh giá yếu tố khó khăn về môi trường giáo dục trong học tập STEM
• 3.2.3. Đánh giá yếu tố khó khăn về năng lực của học sinh trong học tập STEM
• 3.2.4. Tương quan giữa các nhân tố khó khăn trong học tập STEM
• 3.2.5. Một số yếu tố liên quan đến khó khăn của học sinh trong học tập STEM
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• THANG ĐO KHẢO SÁT LẦN 1
• THANG ĐO KHẢO SÁT LẦN 2
• THANG ĐO KHẢO SÁT SAU ĐIỀU CHỈNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về khó khăn học sinh THCS trong học tập STEM

Giáo dục STEM đang trở thành một xu hướng quan trọng trong hệ thống giáo dục Việt Nam. Tuy nhiên, việc triển khai chương trình này gặp nhiều khó khăn. Học sinh trung học cơ sở (THCS) thường phải đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình học tập STEM. Những khó khăn này không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động đến sự phát triển toàn diện của học sinh. Việc hiểu rõ những khó khăn này là cần thiết để tìm ra giải pháp hiệu quả.

1.1. Khó khăn trong nhận thức của học sinh về STEM

Nhiều học sinh THCS chưa có nhận thức đầy đủ về các môn học STEM. Họ thường nghĩ rằng STEM chỉ liên quan đến lập trình hoặc robot, dẫn đến sự thiếu quan tâm và động lực học tập. Theo nghiên cứu của Chew (2014), việc thiếu thông tin và sự hiểu biết về STEM đã tạo ra rào cản lớn cho học sinh.

1.2. Thách thức từ môi trường học tập

Môi trường học tập cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thái độ và động lực học tập của học sinh. Nhiều trường học chưa có đủ cơ sở vật chất và tài liệu hỗ trợ cho việc dạy và học STEM. Điều này khiến học sinh cảm thấy khó khăn và thiếu hứng thú trong việc tham gia các hoạt động học tập STEM.

II. Các vấn đề chính gây khó khăn cho học sinh THCS trong học tập STEM

Có nhiều vấn đề chính gây khó khăn cho học sinh THCS trong học tập STEM. Những vấn đề này có thể được phân loại thành ba nhóm chính: khó khăn về nhận thức, khó khăn về môi trường giáo dục và khó khăn về năng lực cá nhân. Việc nhận diện rõ ràng các vấn đề này sẽ giúp giáo viên và nhà quản lý có những biện pháp can thiệp kịp thời.

2.1. Khó khăn về nhận thức và động lực học tập

Nhiều học sinh không nhận thức được tầm quan trọng của STEM trong cuộc sống hàng ngày. Họ thường thiếu động lực học tập và không thấy được giá trị của việc học các môn học này. Theo nghiên cứu của Joseph (2018), thái độ tiêu cực đối với STEM là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến việc học sinh không theo đuổi các ngành nghề liên quan.

2.2. Khó khăn từ phương pháp giảng dạy

Phương pháp giảng dạy hiện tại chưa thực sự phù hợp với cách học của học sinh. Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp truyền thống, không khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh. Điều này dẫn đến việc học sinh cảm thấy nhàm chán và không hứng thú với các môn học STEM.

2.3. Khó khăn về năng lực cá nhân của học sinh

Năng lực cá nhân của học sinh cũng là một yếu tố quan trọng. Nhiều học sinh thiếu kỹ năng cần thiết để học tập hiệu quả trong các môn STEM. Theo nghiên cứu của Eda (2016), cảm xúc sợ hãi và thiếu tự tin là những rào cản lớn đối với học sinh trong quá trình học tập.

III. Phương pháp giải quyết khó khăn học sinh THCS trong học tập STEM

Để giải quyết những khó khăn mà học sinh THCS gặp phải trong học tập STEM, cần áp dụng một số phương pháp hiệu quả. Các phương pháp này không chỉ giúp cải thiện kết quả học tập mà còn nâng cao sự hứng thú và động lực của học sinh.

3.1. Tăng cường hoạt động trải nghiệm và thực hành

Việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm và thực hành sẽ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm STEM. Các hoạt động này có thể bao gồm các dự án nhóm, thí nghiệm thực tế và các buổi ngoại khóa. Theo nghiên cứu của Malcom (2016), việc tham gia vào các hoạt động thực tế giúp học sinh phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.

3.2. Đổi mới phương pháp giảng dạy

Giáo viên cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại, khuyến khích sự tham gia của học sinh. Các phương pháp như học qua dự án, học theo nhóm và sử dụng công nghệ thông tin sẽ giúp học sinh hứng thú hơn với các môn học STEM. Nghiên cứu của Kaniz (2015) cho thấy phương pháp giảng dạy phù hợp có thể cải thiện đáng kể hiệu quả học tập của học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về khó khăn học sinh THCS trong học tập STEM

Nghiên cứu về khó khăn học sinh THCS trong học tập STEM đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng thang đo đánh giá khó khăn sẽ giúp giáo viên và nhà quản lý có cái nhìn rõ hơn về tình hình học tập của học sinh. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc đánh giá thường xuyên sẽ giúp phát hiện kịp thời các vấn đề và đưa ra giải pháp phù hợp.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng khó khăn học sinh

Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn học sinh THCS gặp khó khăn trong việc tiếp cận các môn học STEM. Nhiều học sinh cho biết họ cảm thấy thiếu tự tin và không đủ năng lực để học các môn này. Điều này cho thấy cần có sự can thiệp kịp thời từ phía giáo viên và nhà quản lý.

4.2. Ứng dụng thang đo đánh giá khó khăn

Thang đo đánh giá khó khăn đã được áp dụng tại một số trường THCS và cho thấy hiệu quả tích cực. Giáo viên có thể sử dụng thang đo này để đánh giá mức độ khó khăn của học sinh và từ đó đưa ra các biện pháp hỗ trợ phù hợp. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Kiều Anh (2019) đã chứng minh rằng việc sử dụng thang đo này giúp cải thiện đáng kể kết quả học tập của học sinh.

V. Kết luận và tương lai của giáo dục STEM cho học sinh THCS

Giáo dục STEM có vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực cho học sinh THCS. Tuy nhiên, để chương trình này thực sự hiệu quả, cần phải giải quyết các khó khăn mà học sinh đang gặp phải. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và tổ chức các hoạt động trải nghiệm sẽ giúp học sinh hứng thú hơn với STEM.

5.1. Tương lai của giáo dục STEM tại Việt Nam

Giáo dục STEM tại Việt Nam đang trên đà phát triển. Các trường học cần tiếp tục cải thiện cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giảng dạy để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh. Việc đầu tư vào giáo dục STEM sẽ giúp tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

5.2. Khuyến nghị cho các nhà quản lý giáo dục

Các nhà quản lý giáo dục cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể cho việc triển khai giáo dục STEM. Cần tổ chức các khóa đào tạo cho giáo viên về phương pháp giảng dạy STEM và cung cấp tài liệu hỗ trợ cho học sinh. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục STEM tại các trường học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục STEM (Science – Technology – Engineering – Mathematics) đã trở thành xu hướng đổi mới giáo dục toàn cầu, nhằm trang bị cho học sinh kiến thức và kỹ năng liên ngành, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và công nghiệp hiện đại. Tại Việt Nam, từ năm 2014, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Hội đồng Anh triển khai thí điểm giáo dục STEM tại một số trường trung học cơ sở (THCS) trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh thành khác. Tuy nhiên, quá trình triển khai gặp nhiều khó khăn do đặc thù lứa tuổi học sinh THCS, hạn chế về cơ sở vật chất, năng lực giáo viên và nhận thức của học sinh về STEM. Nghiên cứu này nhằm xây dựng thang đo đánh giá các khó khăn mà học sinh THCS gặp phải trong quá trình học tập STEM, từ đó cung cấp công cụ hỗ trợ giáo viên và nhà quản lý giáo dục trong việc nhận diện và khắc phục các rào cản, nâng cao hiệu quả triển khai chương trình.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 248 học sinh của 6 trường THCS tại Hà Nội, khảo sát trong khoảng thời gian 13 tháng (12/2018 – 12/2019). Mục tiêu cụ thể là xây dựng thang đo có độ tin cậy cao, phản ánh chính xác các yếu tố khó khăn trong học tập STEM, bao gồm nhận thức, môi trường giáo dục, năng lực và hành vi của học sinh. Việc đánh giá này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển chương trình giáo dục STEM phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và năng lực của học sinh THCS, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình rào cản học tập của Wageeh Boles (2010), phân loại khó khăn thành ba nhóm chính: thuộc tính cá nhân, hành vi và hành động, môi trường giáo dục. Thuật ngữ STEM được hiểu là sự tích hợp liên ngành giữa khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của học sinh. Các khái niệm chính bao gồm:

• Khó khăn học tập: Các trở ngại làm giảm hiệu quả học tập, xuất phát từ năng lực, nhận thức, môi trường và phương pháp giảng dạy.
• Năng lực STEM: Bao gồm kiến thức liên ngành và kỹ năng thực hành, thiết kế, tính toán, vận dụng công nghệ.
• Môi trường giáo dục STEM: Bao gồm cơ sở vật chất, phong cách giảng dạy, sự hỗ trợ của nhà trường và gia đình.
• Hành vi học tập: Sự nỗ lực, tự điều chỉnh, tham gia hoạt động của học sinh trong quá trình học STEM.

Khung lý thuyết này giúp xác định các yếu tố cấu thành thang đo khó khăn học tập STEM, đồng thời làm cơ sở cho việc xây dựng và kiểm định thang đo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp nghiên cứu lý luận, phỏng vấn chuyên gia và khảo sát bảng hỏi. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ 248 học sinh THCS tại 6 trường có triển khai giáo dục STEM ở Hà Nội, cùng ý kiến của giáo viên và chuyên viên đo lường đánh giá.
• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu chọn theo phương pháp ngẫu nhiên có chủ đích, đảm bảo đại diện cho học sinh tham gia chương trình STEM.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS 22.0 để thực hiện phân tích thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích nhân tố khẳng định (CFA) nhằm đánh giá cấu trúc và chất lượng thang đo.
• Timeline nghiên cứu: Tiến hành trong 13 tháng, từ tháng 12/2018 đến tháng 12/2019, bao gồm các bước xây dựng bể câu hỏi, phỏng vấn, khảo sát thử nghiệm, điều chỉnh và kiểm định thang đo.

Quy trình xây dựng thang đo tuân thủ các bước chuẩn: xác định vấn đề, xây dựng ngân hàng câu hỏi, phỏng vấn chuyên gia, khảo sát thử nghiệm, phân tích dữ liệu và hoàn thiện thang đo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cấu trúc thang đo khó khăn học tập STEM gồm 4 nhân tố chính: nhận thức, môi trường giáo dục, năng lực và hành vi học sinh. Mỗi nhân tố có hệ số Cronbach’s Alpha từ 0,75 đến 0,89, cho thấy độ tin cậy cao. Ví dụ, nhân tố nhận thức có hệ số α = 0,87, nhân tố môi trường giáo dục α = 0,83.

2. Khó khăn về nhận thức của học sinh: Điểm trung bình của nhân tố này là khoảng 3,2 trên thang 5, phản ánh học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu mục tiêu học tập, áp dụng kiến thức liên môn và nhận thức về lợi ích của STEM. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức độ khó khăn tương tự, đặc biệt ở khía cạnh thiết kế kỹ thuật và vận dụng kiến thức.

3. Khó khăn về môi trường giáo dục: Điểm trung bình khoảng 3,0, cho thấy cơ sở vật chất, trang thiết bị và sự hỗ trợ từ nhà trường còn hạn chế. Các trường chưa có phòng thí nghiệm hiện đại, thiếu kinh phí và tài liệu hướng dẫn chính thống. So với các nghiên cứu tại Mỹ và Malaysia, đây là rào cản phổ biến ảnh hưởng đến hiệu quả dạy học STEM.

4. Khó khăn về năng lực và hành vi học sinh: Điểm trung bình lần lượt là 3,1 và 2,9, phản ánh học sinh còn thiếu kỹ năng thực hành, tự điều chỉnh và tham gia hoạt động STEM chưa tích cực. Sự khác biệt điểm trung bình giữa các khối lớp có ý nghĩa thống kê (p < 0,05), cho thấy học sinh lớp trên có năng lực và thái độ tích cực hơn.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy thang đo xây dựng phù hợp với đặc điểm học sinh THCS tại Việt Nam, phản ánh chính xác các yếu tố khó khăn trong học tập STEM. Khó khăn về nhận thức xuất phát từ việc học sinh chưa quen với phương pháp học tích hợp liên môn, thiếu sự hướng dẫn cụ thể và chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của STEM trong học tập và nghề nghiệp tương lai. Môi trường giáo dục hạn chế do thiếu phòng thí nghiệm, thiết bị và tài liệu chuyên biệt, đồng thời giáo viên chưa được đào tạo chuyên sâu về STEM, dẫn đến phương pháp giảng dạy chưa hiệu quả.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, các yếu tố khó khăn tương đồng, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng có sự khác biệt do điều kiện kinh tế, văn hóa và chính sách giáo dục khác nhau. Việc xây dựng thang đo này giúp cụ thể hóa các rào cản, tạo cơ sở cho các giải pháp can thiệp phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện điểm trung bình từng nhân tố khó khăn, bảng so sánh hệ số Cronbach’s Alpha và phân tích ANOVA giữa các nhóm học sinh theo khối lớp và giới tính, giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt và mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng giáo viên STEM: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về phương pháp giảng dạy tích hợp liên môn, kỹ năng thiết kế và thực hành STEM. Mục tiêu nâng cao năng lực giảng dạy, giảm thiểu khó khăn về môi trường giáo dục. Thời gian thực hiện trong 12 tháng, do Sở GD&ĐT phối hợp với các trường đại học đảm nhiệm.

2. Cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học: Đầu tư xây dựng phòng thí nghiệm hiện đại, trang bị dụng cụ thực hành STEM phù hợp với đặc điểm học sinh THCS. Ưu tiên các trường thí điểm và mở rộng dần. Kinh phí và kế hoạch thực hiện trong 2 năm, do nhà trường phối hợp với chính quyền địa phương và các tổ chức tài trợ.

3. Xây dựng và phổ biến tài liệu hướng dẫn giảng dạy STEM: Soạn thảo tài liệu phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông mới, có hướng dẫn cụ thể về thiết kế bài học, đánh giá và tổ chức hoạt động trải nghiệm. Thời gian hoàn thiện trong 6 tháng, do Bộ GD&ĐT chủ trì phối hợp với các chuyên gia giáo dục.

4. Tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức học sinh và phụ huynh về STEM: Tổ chức các buổi hội thảo, ngày hội STEM, câu lạc bộ STEM nhằm tạo môi trường học tập tích cực, khơi dậy đam mê và động lực học tập STEM. Thời gian triển khai liên tục hàng năm, do nhà trường và các tổ chức giáo dục phối hợp thực hiện.

5. Xây dựng hệ thống đánh giá và theo dõi tiến trình học tập STEM: Áp dụng thang đo khó khăn đã xây dựng để định kỳ đánh giá, từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy và hỗ trợ học sinh kịp thời. Thời gian áp dụng bắt đầu từ năm học tiếp theo, do giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục THCS: Nhận diện các khó khăn học sinh gặp phải trong học tập STEM, từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy và tổ chức hoạt động phù hợp, nâng cao hiệu quả giáo dục.

2. Nhà nghiên cứu và chuyên gia giáo dục: Tham khảo quy trình xây dựng thang đo và kết quả phân tích để phát triển các công cụ đánh giá tương tự trong lĩnh vực giáo dục tích hợp và đổi mới phương pháp giảng dạy.

3. Nhà hoạch định chính sách giáo dục: Dựa trên các phát hiện về rào cản và khó khăn để xây dựng chính sách hỗ trợ, đầu tư phát triển giáo dục STEM phù hợp với điều kiện thực tế của các địa phương.

4. Phụ huynh và học sinh THCS: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình học tập STEM, từ đó phối hợp với nhà trường và giáo viên để hỗ trợ học sinh vượt qua khó khăn, phát huy năng lực cá nhân.

Câu hỏi thường gặp

1. Thang đo khó khăn học tập STEM được xây dựng dựa trên cơ sở nào?
   Thang đo dựa trên mô hình rào cản học tập của Wageeh Boles (2010) và các nghiên cứu về giáo dục STEM quốc tế, kết hợp khảo sát thực tế với 248 học sinh THCS tại Hà Nội, đảm bảo tính khoa học và phù hợp với đặc điểm địa phương.

2. Các yếu tố khó khăn chính trong học tập STEM là gì?
   Bao gồm khó khăn về nhận thức (hiểu và áp dụng kiến thức liên môn), môi trường giáo dục (cơ sở vật chất, thiết bị, tài liệu), năng lực học sinh (kỹ năng thực hành, thiết kế) và hành vi học tập (tự điều chỉnh, tham gia hoạt động).

3. Làm thế nào để sử dụng thang đo này trong thực tế?
   Giáo viên và cán bộ quản lý có thể áp dụng thang đo để khảo sát định kỳ mức độ khó khăn của học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp giảng dạy, tổ chức hoạt động phù hợp và hỗ trợ học sinh kịp thời.

4. Khó khăn về môi trường giáo dục ảnh hưởng thế nào đến học sinh?
   Thiếu phòng thí nghiệm hiện đại, thiết bị thực hành và tài liệu hướng dẫn làm giảm hiệu quả học tập, khiến học sinh khó tiếp cận và thực hành các kiến thức STEM, ảnh hưởng đến động lực và kết quả học tập.

5. Nghiên cứu có đề xuất giải pháp nào để khắc phục khó khăn?
   Nghiên cứu đề xuất tăng cường đào tạo giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất, xây dựng tài liệu hướng dẫn, nâng cao nhận thức học sinh và phụ huynh, đồng thời áp dụng hệ thống đánh giá thường xuyên để theo dõi và hỗ trợ học sinh.

Kết luận

• Xây dựng thành công thang đo đánh giá khó khăn học tập STEM gồm 4 nhân tố: nhận thức, môi trường giáo dục, năng lực và hành vi học sinh, với độ tin cậy cao (Cronbach’s Alpha > 0,75).
• Khó khăn về nhận thức và môi trường giáo dục là những rào cản lớn nhất ảnh hưởng đến hiệu quả học tập STEM của học sinh THCS tại Hà Nội.
• Năng lực thực hành và hành vi học tập của học sinh còn hạn chế, đặc biệt ở các khối lớp thấp hơn, cần được chú trọng phát triển.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào đào tạo giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất, xây dựng tài liệu và nâng cao nhận thức nhằm thúc đẩy hiệu quả giáo dục STEM.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho việc áp dụng thang đo trong đánh giá và quản lý chất lượng giáo dục STEM, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Để tiếp tục phát triển giáo dục STEM hiệu quả, các nhà quản lý, giáo viên và nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời mở rộng khảo sát và hoàn thiện công cụ đánh giá trong các bối cảnh giáo dục khác nhau. Hãy áp dụng thang đo này để nhận diện và vượt qua các khó khăn, nâng cao chất lượng học tập STEM cho học sinh trung học cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trước những đổi mới công nghệ hiện nay và yêu cầu về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quyết định số 522/QĐ- TTg về Giáo dục hướng nghiệp và định hướng phát triển giáo dục phổ thông gia đoạn 2019 – 2025. Trong đó chương trình giáo dục phổ thông mới cần chú trọng đưa nội dung giáo dục hướng nghiệp tích hợp trong chương trình các môn học và hoạt động giáo dục theo định hướng giáo dục tích hợp khoa học – công nghệ – kỹ thuật – toán (giáo dục STEM) trong chương trình phù hợp với xu hướng phát triển ngành nghề của quốc gia, đáp ứng thị trường lao động và các yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Giáo dục STEM là một chương trình giảng dạy dựa trên ý tưởng trang bị cho người học những kiến thức, kĩ năng liên quan đến các lĩnh vực khoa học, kĩ thuật, công nghệ và toán học theo cách tiếp cận liên môn, giúp người học vừa học được kiến thức khoa học, vừa học được cách vận dụng các kiến thức đó vào giải quyết các vấn đề thực tế liên quan đến khoa học trong cuộc sống hàng ngày.

Giáo dục STEM chủ yếu dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, các hình thức học qua dự án – chủ đề, học qua các trò chơi luôn được áp dụng tối đa cho các môn tích hợp STEM. Tại Việt Nam, từ năm 2014 Bộ GD&ĐT phối hợp cùng hội đồng Anh đã triển khai chương trình thí điểm STEM ở một số trường trung học trên địa bàn Hà Nội. STEM được đưa đến cho học sinh thông qua các buổi hoạt động ngoại khóa. Đến nay STEM đã được đưa vào nhiều trường học trung học cơ sở và trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội (THCS Trưng Vương – Hoàn Kiếm; THCS Tạ Quang Bửu – Hai Bà Trưng; THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm – Cầu Giấy; THPT Hà Nội Amsterdam; THPT Nguyễn Tất Thành; trường THPT Olympia; trường quốc tế Wellspring.) dưới dạng câu lạc bộ STEM, ngày hội STEM.

Một số trường đã đưa STEM vào thời khóa biểu chính thức, mỗi tuần một tiết (trường THCS Tạ Quang Bửu, THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Giáo dục STEM là phương thức giáo dục tích hợp giữa lý thuyết và vấn đề thực tế giúp hình thành, phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho người học và đề cao tính sáng tạo cho người học. Bên cạnh các lợi ích lớn của giáo dục STEM, thì hoàn cảnh thực tế, kinh phí thực hiện; trình độ và năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên; hay về nội dung giảng dạy, giáo trình, tài liệu; cơ sở vật chất; hay chính từ tâm lý học gì thi nấy; suy nghĩ rập khuôn, máy móc; tâm lý ngộ nhận của học sinh về STEM (STEM dạy lập trình, robot; STEM cần chi phí lớn; STEM chỉ phù hợp với nam giới.) đã tạo nên các rào cản, gây khó khăn trong việc triển khai chương trình này (Nguyễn Thanh Hải, 2019). Theo James (2006) trong một nghiên cứu về STEM đã chỉ ra 10 rào cản tới thành công của giáo dục STEM tại Mỹ bao gồm: việc chuẩn bị kém và thiếu nguồn cung cấp giáo viên STEM có trình độ; thiếu đầu tư phát triển chuyên môn cho giáo viên; việc kết nối với từng người học theo nhiều cách khác nhau chưa nhiều: các chương trình học sau giờ; các cuộc thi STEM; thiếu hỗ trợ của hệ thống trường học, các chính sách phát triển giáo dục STEM, kinh phí hỗ trợ; thiếu sự hợp tác nghiên cứu trên các lĩnh vực STEM; nguồn tài liệu, nội dung dạy học kém, phân phối nội dung kém và phương pháp đánh giá; điều kiện tồi tàn của các cơ sở thí nghiệm và phương tiện giảng dạy.

Trong đề tài nghiên cứu của Malcom (2016) đã chú ý đến các yếu tố ảnh hưởng đến việc học sinh theo học STEM đó là chất lượng giảng dạy, phân loại chính sách, trình tự khóa học, môi trường học tập, các nguồn lực hỗ trợ học sinh, các hoạt động ngoại khóa, nền tảng gia đình. Mỗi yếu tố có ảnh hưởng ít nhiều đến học sinh trong quá trình học tập STEM. Xuất phát từ thực tế đó tác giả đã quyết định chọn đề tài “Xây dựng thang đo nhằm đánh giá khó khăn của học sinh trung học cơ sở trong quá trình học tập STEM” với mong muốn có bộ công cụ để các nhà quản lý, giáo viên đánh giá mức độ khó khăn mà học sinh thường gặp trong quá trình học tập STEM, từ đó cả người dạy và người học có cách khắc phục các yếu tố đó, đẩy mạnh chương trình giáo dục STEM trong trường trung học. 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Mục đích nghiên cứu của đề tài Nghiên cứu này nhằm mục đích xây dựng được thang đo để người dạy, người học, quản lý giáo dục có thể đánh giá khó khăn của học sinh trung học cơ sở trong quá trình học tập theo hình thức STEM. Câu hỏi nghiên cứu Thang đo khó khăn trong học tập STEM của HS trung học cơ sở được xây dựng như thế nào và dựa trên cơ sở nào? Thang đo khó khăn trong học tập STEM có thể được áp dụng thực tế để đánh giá khó khăn tại một số trường THCS như thế nào? 4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 4. Khách thể nghiên cứu 248 học sinh trung học cơ sở ở các trường có tiến hành dạy học STEM.

Đối tượng nghiên cứu Thang đo đánh giá khó khăn của học sinh THCS trong quá trình học tập STEM. Phƣơng pháp tiếp cận nghiên cứu 5. Phương pháp nghiên cứu lý luận Tác giả đọc và tổng hợp các tài liệu nghiên cứu khoa học trên thế giới và trong nước, cũng như tìm hiểu về thực trạng, các yếu tố gây khó khăn đối với học sinh THCS trong quá trình học tập và các thang đo đánh giá trong giáo dục. Từ đó xác định được cơ sở lý luận và khung lý thuyết cho vấn đề nghiên cứu.

Phương pháp phỏng vấn Tác giả phỏng vấn lấy ý kiến của các giáo viên về lĩnh vực giáo dục STEM và chuyên viên đo lường đánh giá về nội dung, cấu trúc của thang đo để điều chỉnh, bổ sung cho thang đo đánh giá, góp phần giúp chuyển hóa thang đo trước khi tiến hành khảo sát. Phương pháp bảng hỏi Nghiên cứu này sử dụng phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi, sử dụng bảng hỏi để thu thập, phân tích số liệu. 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Phương pháp thống kê toán học Nghiên cứu sử dụng các phép tính toán thống kê, phần mềm thống kê SPSS 22.0 để xử lý và phân tích dữ liệu từ kết quả nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được tiến hành khảo sát với học sinh tại 06 trường trung học cơ sở có áp dụng chương trình giáo dục STEM trên địa bàn TP Hà Nội. Giới hạn thời gian nghiên cứu: trong 13 tháng từ tháng 12/2018 đến 12/2019. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.

Các nghiên cứu về khó khăn trong học tập Trong nghiên cứu của Eda (2016), nhóm tác giả xây dựng thang đo khó khăn ảnh hưởng tới hiệu quả học tập của HS với mẫu nghiên cứu là 316 HS trung học đang học tập tại các quận khác nhau của Ankara trong năm học 2014 – 2015. Kết quả nghiên cứu để chỉ ra các yếu tố gây rào cản đối với việc học tập hiệu quả của HS trung học đó là cảm xúc sợ hãi, tự điều chỉnh, sự hiệu quả, xấu hổ và căng thẳng, động lực, thiếu mục tiêu, môi trường học tập. Theo tác giả Kempa (1991), một số yếu tố gây ảnh hưởng tới quá trình học các môn khoa học tự nhiên xuất phát từ việc HS phải ghi nhớ một khối kiến thức trong một thời gian dài, cách xử lý thông tin của HS gây hạn chế trong khả năng ghi nhớ. Cùng với đó là phương pháp giảng dạy của GV không phù hợp với cách học của HS.

Sau nghiên cứu ông rút ra được nếu GV có phương pháp giảng dạy các môn khoa học thích hợp sẽ giúp HS ghi nhớ bài tốt hơn. Trong nghiên cứu của Kaniz (2015) về rào cản trong phương pháp dạy và học môn Toán học của HS khối trung học cơ sở, nhóm tác giả đã đưa ra 3 nhóm yếu tố khó khăn bao gồm: rào cản hệ thống (về nội dung của Toán học trong sách, tỉ lệ giáo viên ảnh hưởng với việc học Toán, quan điểm của HS về việc học thêm Toán), rào cản xã hội (sự yêu thích, thái độ học tập của HS đối với môn Toán, sự khuyến khích của bố mẹ trong việc học Toán), rào cản sư phạm (phương pháp giảng dạy của GV, sự hướng dẫn, giúp đỡ của GV trong quá trình HS học Toán). Kết quả nghiên cứu chỉ ra phương pháp giảng dạy của GV ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả học tập của HS THCS trong môn Toán. Trong nghiên cứu về khó khăn trong hoạt động học tập của sinh viên, tác giả Dương Thị Kim Oanh (2013) đã đề cập để xác định được mức độ khó khăn tâm lý trong học tập của sinh viên cần tiến hành nghiên cứu về: (1) Nhận thức về hoạt 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] động học tập, biểu hiện ở động cơ học tập ảnh hưởng đến tính chủ động, tự giác trong học tập, nhận thức đúng về đối tượng học tập (kĩ năng, kĩ sảo, hệ thống kiến thức).

Việc hiểu mơ hồ, không rõ ràng, cụ thể có thể tạo nên những khó khăn tâm lý dẫn tới việc học lệch, học đối phó, thiếu tích cực. (2) Thái độ đối với hoạt động học tập: sự lo lắng, căng thẳng, sợ hãi, thờ ơ, chán nản, chống đối có thể tạo nên thái độ tiêu cực, trạng thái không thoải mái cho HS. Trong nghiên cứu trên 217 học sinh và 18 chuyên viên tư vấn tâm lý tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh của tác giải Lê Thị Xuân (2014) đã đưa ra thực trạng khó khăn trong tâm lý của học sinh trung học cơ sở. Phần lớn học sinh THCS của cả 4 khối lớp thường xuyên gặp khó khăn trong việc giao tiếp, ứng xử với mọi người xung quanh, khó khăn trong kiểm soát cảm xúc.

Tỉ lệ lớn học sinh lớp 7 nghiện game; học sinh lớp 9 thì áp lực học tập và thi cử là vấn đề thường xuyên gặp phải. Các nghiên cứu khó khăn trong quá trình học tập STEM Giáo dục STEM là một chủ đề được thế giới và Việt Nam quan tâm, có nhiều nghiên cứu khoa học về STEM được công bố.