Luận văn đánh giá khả năng thích hợp của các loại hình sử dụng đất phục vụ sản xuất nông nghiệp tại xã hợp tiến huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên

Luận văn đánh giá khả năng thích hợp của các loại hình sử dụng đất phục vụ sản xuất nông nghiệp tại xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Đỗ Quốc Đông
• Người hướng dẫn: PGS. Đàm Xuân Vận
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Đánh giá khả năng thích hợp của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Vai trò của công tác đánh giá đất
• 1.2. Cơ sở lí luận về đánh giá đất
• 1.3. Tình hình nghiên cứu đánh giá đất ở nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và địa điểm nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của xã
• 2.4. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai
• 2.5. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp theo các đơn vị đất đai
• 2.6. Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất
• 2.7. Đề xuất những loại hình sử dụng đất có triển vọng
• 2.8. Phương pháp nghiên cứu
• 2.8.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp
• 2.8.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 2.8.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 2.8.4. Phương pháp xây dựng bản đồ đơn vị đất đai bằng công nghệ GIS
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Vị trí địa lý
• 3.1.3. Đặc điểm khí hậu. Địa hình, địa mạo
• 3.1.4. Điều kiện thủy văn
• 3.1.5. Điều kiện thổ nhưỡng
• 3.1.6. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 3.1.6.1. Dân số và lao động
• 3.2. Hiện trạng sử dụng đất của xã Hợp Tiến năm 2013
• 3.2.1. Tình hình phát triển các ngành sản xuất
• 3.2.2. Cơ sở hạ tầng
• 3.2.3. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai
• 3.2.4. Xác định các yếu tố và chỉ tiêu phân cấp bản đồ đơn vị đất đai
• 3.2.5. Xây dựng các bản đồ đơn tính
• 3.2.6. Cơ sở dữ liệu không gian
• 3.2.7. Cơ sở dữ liệu thuộc tính
• 3.2.8. Mô tả các đơn vị bản đồ đất đai (LMU)
• 3.3. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp xã Hợp Tiến
• 3.3.1. Các loại hình sử dụng đất của xã Hợp Tiến
• 3.3.2. Các hệ thống sử dụng đất của xã Hợp Tiến
• 3.3.3. Xác định các yêu cầu sử dụng đất
• 3.4. Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất
• 3.4.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất
• 3.4.2. Phân tích hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất
• 3.4.3. Phân tích hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về khả năng sử dụng đất nông nghiệp

Khả năng sử dụng đất nông nghiệp tại xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên là một vấn đề quan trọng trong việc phát triển nông nghiệp bền vững. Đất nông nghiệp không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là yếu tố quyết định đến năng suất và hiệu quả sản xuất. Việc đánh giá khả năng sử dụng đất nông nghiệp giúp xác định các loại hình sử dụng đất phù hợp, từ đó tối ưu hóa quy trình sản xuất. Theo nghiên cứu, xã Hợp Tiến có quỹ đất nông nghiệp lớn, nhưng việc sử dụng chưa hiệu quả. Do đó, việc đánh giá đất nông nghiệp là cần thiết để phát hiện tiềm năng và hạn chế trong sử dụng đất.

1.1. Tầm quan trọng của việc đánh giá đất nông nghiệp

Đánh giá đất nông nghiệp không chỉ giúp xác định khả năng sản xuất mà còn hỗ trợ trong việc quy hoạch sử dụng đất hợp lý. Việc này có thể giúp giảm thiểu tình trạng suy thoái đất, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế. Theo FAO, việc đánh giá khả năng thích hợp của đất đai là cơ sở để phát triển nông nghiệp bền vững. Đặc biệt, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, việc sử dụng đất một cách hợp lý càng trở nên cấp thiết.

II. Phương pháp đánh giá khả năng sử dụng đất

Phương pháp đánh giá khả năng sử dụng đất tại xã Hợp Tiến được thực hiện thông qua nhiều bước, bao gồm điều tra hiện trạng sử dụng đất, phân tích các yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội. Việc xây dựng bản đồ đơn vị đất đai là một trong những bước quan trọng trong quá trình này. Bản đồ này giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiện tại và tiềm năng phát triển trong tương lai. Các chỉ tiêu đánh giá như độ phì nhiêu, độ dốc, và khả năng tưới tiêu được xem xét kỹ lưỡng. Kết quả từ việc đánh giá đất nông nghiệp sẽ cung cấp thông tin cần thiết cho việc quy hoạch và phát triển nông nghiệp tại địa phương.

2.1. Các chỉ tiêu đánh giá

Các chỉ tiêu đánh giá bao gồm: độ phì nhiêu của đất, khả năng giữ nước, và độ dốc của địa hình. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cây trồng. Việc phân tích các chỉ tiêu này giúp xác định loại hình sử dụng đất nào là phù hợp nhất. Theo nghiên cứu, đất có độ phì nhiêu cao và khả năng giữ nước tốt sẽ thích hợp cho các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc đánh giá khả năng thích hợp trong việc phát triển nông nghiệp.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả đánh giá cho thấy xã Hợp Tiến có nhiều tiềm năng trong việc phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, việc sử dụng đất hiện tại vẫn chưa đạt hiệu quả tối ưu. Các loại hình sử dụng đất như trồng lúa, rau màu và cây công nghiệp ngắn ngày cần được xem xét lại để nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp cho thấy cần có sự chuyển đổi trong cách thức canh tác và lựa chọn cây trồng. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ mới và phương pháp canh tác bền vững sẽ giúp cải thiện năng suất và bảo vệ môi trường.

3.1. Đề xuất giải pháp

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần có các giải pháp cụ thể như: cải tạo đất, áp dụng công nghệ tưới tiêu hiện đại, và chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn bảo vệ tài nguyên đất. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương trong việc quy hoạch và phát triển nông nghiệp bền vững. Những giải pháp này sẽ góp phần vào việc đánh giá khả năng thích hợp và sử dụng đất hiệu quả hơn trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đất đai là tài nguyên thiên nhiên quý giá, không thể tái tạo, đóng vai trò nền tảng trong sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế xã hội. Trên thế giới hiện có khoảng 3,3 tỷ ha đất nông nghiệp, trong đó 1,5 tỷ ha đã được khai thác, nhưng hàng năm vẫn có khoảng 6-7 triệu ha đất bị thoái hóa do xói mòn và suy thoái. Tại Việt Nam, đặc biệt ở các vùng đồi núi phía Bắc như xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, việc sử dụng đất nông nghiệp hợp lý và bền vững là vấn đề cấp thiết nhằm đảm bảo an ninh lương thực và phát triển kinh tế nông thôn.

Luận văn tập trung đánh giá khả năng thích hợp của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại xã Hợp Tiến, với mục tiêu xây dựng bản đồ đơn vị đất đai, đánh giá hiện trạng sử dụng đất, hiệu quả kinh tế - xã hội - môi trường của các loại hình sử dụng đất, từ đó đề xuất các giải pháp sử dụng đất hợp lý, hiệu quả và bền vững. Nghiên cứu được thực hiện trên diện tích tự nhiên 5.447 ha, với dân số khoảng 6.000 người, trong bối cảnh địa hình phức tạp, khí hậu nhiệt đới gió mùa, và nền kinh tế còn nhiều khó khăn.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc định hướng phát triển nông nghiệp đa canh, thương mại hóa sản phẩm, đồng thời góp phần bảo vệ tài nguyên đất và môi trường sinh thái tại địa phương. Việc đánh giá dựa trên các chỉ tiêu khoa học và thực tiễn, phù hợp với tiêu chuẩn của FAO, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và phát triển bền vững vùng đồi núi phía Bắc Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai khung lý thuyết chính:

1. Lý thuyết đánh giá đất theo FAO: Phương pháp phân hạng đất thích hợp dựa trên so sánh giữa yêu cầu của các loại hình sử dụng đất (Land Use Type - LUT) với đặc tính đất của các đơn vị bản đồ đất (Land Mapping Unit - LMU). Hệ thống phân hạng gồm bốn cấp: S1 (rất thích hợp), S2 (thích hợp trung bình), S3 (thích hợp thấp), và N (không thích hợp). Phương pháp này kết hợp các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội và môi trường để đánh giá toàn diện khả năng sử dụng đất.

2. Lý thuyết hiệu quả sử dụng đất: Đánh giá hiệu quả kinh tế (giá trị sản xuất, thu nhập thuần, hiệu quả vốn), hiệu quả xã hội (giải quyết việc làm, giảm nghèo, đời sống người lao động) và hiệu quả môi trường (bảo vệ đất, chống xói mòn, bảo vệ nguồn nước). Lý thuyết này giúp xác định mức độ phù hợp và bền vững của các loại hình sử dụng đất trong thực tiễn.

Các khái niệm chính bao gồm: đơn vị bản đồ đất đai (LMU), loại hình sử dụng đất (LUT), hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường, phân hạng đất thích hợp.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ các cơ quan quản lý địa phương như Sở Tài nguyên và Môi trường, UBND xã Hợp Tiến, phòng Nông nghiệp, phòng Thống kê huyện Đồng Hỷ. Số liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra phỏng vấn trực tiếp các hộ nông dân, cán bộ địa phương và các chuyên gia trong lĩnh vực nông nghiệp.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng công nghệ GIS để xây dựng bản đồ đơn vị đất đai dựa trên các bản đồ đơn tính về loại đất, độ dốc, thành phần cơ giới, chế độ tưới tiêu. Phân tích hiệu quả sử dụng đất dựa trên các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Phân hạng đất theo tiêu chuẩn FAO để đánh giá mức độ thích hợp của từng loại hình sử dụng đất.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Điều tra phỏng vấn khoảng 150 hộ nông dân đại diện cho các xóm trong xã, lựa chọn theo phương pháp ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho các điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội khác nhau trong xã.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2014-2015, bao gồm giai đoạn thu thập số liệu, xử lý dữ liệu GIS, phân tích hiệu quả sử dụng đất và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp: Tổng diện tích đất nông nghiệp là 5.167,86 ha, chiếm 94,8% diện tích tự nhiên xã. Trong đó, đất trồng cây hàng năm chiếm 651 ha (12,6%), đất trồng cây lâu năm chiếm 752 ha (14,5%). Diện tích đất lúa nước là 577 ha, chiếm 11,2%. Diện tích đất rừng sản xuất chiếm 3.747 ha (72,5%). Diện tích đất nuôi trồng thủy sản chiếm 15,9 ha (0,3%).

2. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất: Giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 12,32 tỷ đồng, tăng bình quân 8%/năm. Hiệu quả kinh tế trên 1 ha đất trồng chè đạt khoảng 21,6 tấn sản lượng, cao hơn nhiều so với các loại cây trồng khác như lúa (17,05 tạ/ha) và ngô (5,46 tạ/ha). Đàn bò tăng gấp 3,1 lần từ năm 2010 đến 2014, góp phần nâng cao thu nhập nông dân.

3. Phân hạng đất theo mức độ thích hợp: Đất thích hợp cao (S1) chiếm khoảng 0,4%, thích hợp trung bình (S2) chiếm 17,2%, thích hợp thấp (S3) chiếm 33%, không thích hợp chiếm 49,4%. Đất thích hợp cao chủ yếu tập trung ở các vùng đất ruộng và đất màu có tầng đất dày, trong khi đất đồi núi có độ dốc cao chiếm phần lớn diện tích đất không thích hợp hoặc thích hợp thấp.

4. Hiệu quả xã hội và môi trường: Các loại hình sử dụng đất đa canh, kết hợp trồng cây lâu năm và chăn nuôi đã góp phần giải quyết việc làm cho 90% lao động nông thôn, giảm tỷ lệ hộ nghèo và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón chưa được kiểm soát chặt chẽ, gây áp lực lên môi trường đất và nguồn nước.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc phân hạng đất theo tiêu chuẩn FAO giúp xác định rõ các vùng đất có tiềm năng phát triển nông nghiệp bền vững tại xã Hợp Tiến. Đất thích hợp cao tập trung ở các vùng đồng bằng và thung lũng, phù hợp với các loại cây trồng ngắn ngày và cây lâu năm có giá trị kinh tế cao như chè, cây công nghiệp. Đất đồi núi có độ dốc lớn và thành phần cơ giới nặng chủ yếu thích hợp cho trồng rừng và chăn nuôi, hạn chế phát triển cây trồng hàng năm.

So sánh với các nghiên cứu ở vùng đồi núi phía Bắc khác, tỷ lệ đất không thích hợp tại Hợp Tiến tương đối cao, phản ánh đặc điểm địa hình phức tạp và điều kiện tự nhiên hạn chế. Tuy nhiên, việc kết hợp đa dạng các loại hình sử dụng đất đã tạo ra hiệu quả kinh tế và xã hội tích cực, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố diện tích đất theo nhóm thích hợp, bảng so sánh hiệu quả kinh tế các loại cây trồng, và bản đồ GIS thể hiện phân vùng đất thích hợp. Các kết quả này cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch sử dụng đất hợp lý, bảo vệ môi trường và phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch sử dụng đất theo phân hạng thích hợp: UBND xã và huyện cần xây dựng kế hoạch sử dụng đất dựa trên kết quả phân hạng đất, ưu tiên phát triển các loại cây trồng và mô hình sản xuất phù hợp với từng nhóm đất, đặc biệt tập trung khai thác hiệu quả đất thích hợp cao và trung bình trong vòng 3-5 năm tới.

2. Phát triển đa canh kết hợp trồng cây lâu năm và chăn nuôi: Khuyến khích nông dân áp dụng mô hình đa dạng hóa sản xuất, kết hợp trồng chè, cây công nghiệp lâu năm với chăn nuôi gia súc để tăng thu nhập và giảm áp lực lên đất đai, thực hiện trong 2-4 năm với sự hỗ trợ kỹ thuật từ các cơ quan chuyên môn.

3. Nâng cao hiệu quả sử dụng nước và bảo vệ môi trường đất: Đầu tư cải tạo hệ thống thủy lợi, áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm, kiểm soát sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật nhằm giảm thiểu ô nhiễm và suy thoái đất, thực hiện liên tục và giám sát định kỳ hàng năm.

4. Tăng cường đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân: Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật canh tác, quản lý đất đai và bảo vệ môi trường, nâng cao nhận thức và năng lực sản xuất bền vững cho khoảng 80% hộ nông dân trong 3 năm tới.

5. Xây dựng cơ chế hỗ trợ tài chính và chính sách khuyến khích: Huyện và tỉnh cần có chính sách hỗ trợ vốn, giống cây trồng, vật nuôi và công nghệ cho các hộ nông dân phát triển sản xuất theo hướng bền vững, ưu tiên các dự án có hiệu quả kinh tế - xã hội cao trong vòng 5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về đất đai và nông nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch sử dụng đất hợp lý, nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên đất tại các địa phương có điều kiện tương tự.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành Quản lý đất đai, Nông nghiệp và Môi trường: Tham khảo phương pháp đánh giá đất theo tiêu chuẩn FAO, ứng dụng GIS trong xây dựng bản đồ đơn vị đất đai và phân tích hiệu quả sử dụng đất.

3. Nông dân và hợp tác xã nông nghiệp tại vùng đồi núi phía Bắc: Áp dụng các giải pháp sử dụng đất thích hợp, đa dạng hóa sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái.

4. Các tổ chức phát triển nông thôn và dự án hỗ trợ nông nghiệp: Dựa trên kết quả nghiên cứu để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững tại các vùng khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phải đánh giá khả năng thích hợp của các loại hình sử dụng đất?
   Đánh giá giúp xác định mức độ phù hợp của đất với từng loại hình sản xuất, từ đó sử dụng đất hiệu quả, bảo vệ tài nguyên và phát triển bền vững. Ví dụ, đất có độ dốc cao không thích hợp trồng lúa nước nhưng phù hợp trồng rừng.

2. Phương pháp đánh giá đất theo FAO có ưu điểm gì?
   Phương pháp này kết hợp các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội và môi trường, cho phép phân hạng đất chi tiết và toàn diện, phù hợp với nhiều vùng sinh thái khác nhau, giúp quy hoạch sử dụng đất chính xác hơn.

3. Làm thế nào để xây dựng bản đồ đơn vị đất đai bằng GIS?
   Bản đồ được xây dựng bằng cách số hóa các bản đồ đơn tính (loại đất, độ dốc, thành phần cơ giới, chế độ tưới tiêu) và chồng xếp chúng trong phần mềm GIS để phân chia các đơn vị đất có đặc tính đồng nhất.

4. Hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng tại xã Hợp Tiến như thế nào?
   Cây chè có năng suất trung bình 21,6 tấn/ha, cao hơn nhiều so với lúa (17,05 tạ/ha) và ngô (5,46 tạ/ha), góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển kinh tế địa phương.

5. Làm sao để nâng cao hiệu quả sử dụng đất tại vùng đồi núi?
   Cần áp dụng đa canh, kết hợp trồng cây lâu năm với chăn nuôi, cải tạo đất, sử dụng kỹ thuật tưới tiêu hợp lý và đào tạo nông dân về quản lý đất bền vững để tăng năng suất và bảo vệ môi trường.

Kết luận

• Đất nông nghiệp xã Hợp Tiến chiếm gần 95% diện tích tự nhiên, với đa dạng loại hình sử dụng đất phù hợp cho sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp.
• Phân hạng đất theo tiêu chuẩn FAO cho thấy đất thích hợp cao chiếm tỷ lệ thấp, đòi hỏi tổ chức sản xuất phù hợp với từng nhóm đất để đạt hiệu quả kinh tế và bền vững.
• Hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường của các loại hình sử dụng đất được đánh giá toàn diện, làm cơ sở cho quy hoạch và phát triển nông nghiệp đa canh, thương mại hóa sản phẩm.
• Đề xuất các giải pháp quy hoạch, đa dạng hóa sản xuất, bảo vệ môi trường và nâng cao năng lực cho nông dân nhằm sử dụng đất hiệu quả trong 3-5 năm tới.
• Khuyến nghị các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và nông dân áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển bền vững tài nguyên đất và nâng cao đời sống cộng đồng.

Luận văn mở ra hướng nghiên cứu tiếp theo về ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý đất đai và phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. Đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất tại xã Hợp Tiến và các vùng tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài. Mục tiêu của đề tài.

Yêu cầu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.3 Chƣơng 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Vai trò của công tác đánh giá đất. Cơ sở lí luận về đánh giá đất.

Tình hình nghiên cứu đánh giá đất ở nƣớc ngoài. Đánh giá đất đai theo phân loại định lƣợng (Soil Taxonomy) của Mỹ. Đánh giá đất đai ở Liên Xô (cũ). Đánh giá đất đai ở Anh.

Đánh giá đất đai ở Canađa. Đánh giá đất đai ở Ấn Độ. Nghiên cứu đánh giá đất của tổ chức FAO. Nhận xét chung về các phƣơng pháp đánh giá đất đai ở nƣớc ngoài.

Nghiên cứu về đánh giá đất ở Việt Nam.17 Chƣơng 2: NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng và địa điểm nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội của xã.

Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp theo các đơn vị đất đai. Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất. Đề xuất những loại hình sử dụng đất có triển vọng.

Phƣơng pháp nghiên cứu. Phƣơng pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp. Phƣơng pháp điều tra số liệu sơ cấp. Phƣơng pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất.

Phƣơng pháp xây dựng bản đồ đơn vị đất đai bằng công nghệ GIS .29 Chƣơng 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội. Điều kiện tự nhiên. Vị trí địa lý.

Đặc điểm khí hậu. Địa hình, địa mạo. Điều kiện thuỷ văn. Điều kiện thổ nhƣỡng.

Điều kiện kinh tế, xã hội. Dân số và lao động. Hiện trạng sử dụng đất của xã Hợp Tiến năm 2013. Tình hình phát triển các ngành sản xuất.

Cơ sở hạ tầng. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Xác định các yếu tố và chỉ tiêu phân cấp bản đồ đơn vị đất đai. Xây dựng các bản đồ đơn tính.

Cơ sở dữ liệu không gian. Cơ sở dữ liệu thuộc tính. Mô tả các đơn vị bản đồ đất đai (LMU). Đánh giá hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp xã Hợp Tiến.

Các loại hình sử dụng đất của xã Hợp Tiến. Các hệ thống sử dụng đất của xã Hợp Tiến. Xác định các yêu cầu sử dụng đất. Đánh giá hiệu quả của các loại hình sử dụng đất.

Đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu dụng đất. Phân tích hiệu quả môi trƣờng của các loại hình sử dụng đất. Phân tích hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng đất .74 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .79 TÀI LIỆU THAM KHẢO I. Tiếng Việt II.

Tiếng Anh vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CN : Công nghiệp CNNN : Công nghiệp ngắn ngày ĐVT : Đơn vị tính ĐB : ĐôngBắc ĐN : Đông Nam FAO : Food and Agriculture Organization - Tổ chức Nông lƣơng Liên hiệp Quốc GIS : Geographic Information System - Hệ thống thông tin địa lý GO : Tổng giá trị sản xuất HTX : Hợp tác xã KT - XH : Kinh Tế - Xã Hội LĐ : Lao động LH : Loại hình LUT : Land Use Type - Loại hình sử dụng đất LMU : Land Mapping Unit - Đơn vị bản đồ đất đai LUS : Land Use System - Hệ thống sử dụng đất NN : Nông nghiệp TB : Trung bình THCS : Trung học cơ sở THPT : Trung học phổ thông TTCC : Tiểu thủ công nghiệp UBND : Ủy ban nhân dân XDCB : Xây dựng cơ bản XHCN : Xã hội chủ nghĩa vii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3. Các loại đất sản xuất nông nghiệp của xã Hợp Tiến. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp xã Hợp Tiến năm 2013. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp xã Hợp Tiến năm 2013.

Các chỉ tiêu phân cấp của bản đồ đơn vị đất đai. Cấu trúc của bản đồ đất. Thuộc tính của bản đồ đất. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ đất.

Cấu trúc của bản đồ độ dốc. Thuộc tính của bản đồ độ dốc. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ độ dốc. Cấu trúc của bản đồ thành phần cơ giới.

Thuộc tính của bản đồ thành phần cơ giới. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ thành phần cơ giới. Cấu trúc của bản đồ độ dày tầng đất. Thuộc tính của bản đồ độ dày tầng đất.

Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ độ dày tầng đất. Cấu trúc của bản đồ độ phì. Thuộc tính của bản đồ độ phì. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ độ phì.

Cấu trúc của bản đồ chế độ tƣới. Thuộc tính của bản đồ chế độ tƣới. Tổng hợp kết quả thuộc tính của bản đồ chế độ tƣới. Số lƣợng và đặc tính các đơn vị đất đai xã Hợp Tiến.

Các loại hình sử dụng đất xã Hợp Tiến. Hệ thống sử dụng đất ở xã Hợp Tiến. Hiệu quả kinh tế các loại cây trồng chính tính bình quân cho 1 ha. Phân cấp mức độ đánh giá hiệu quả kinh tế sử dụng đất.

Hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất tính bình quân cho 1 ha.71 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1. Sơ đồ các bƣớc chính trong đánh giá đất và quy hoạch sử dụng đất. Sơ đồ cấu trúc của phân hạng thích hợp đất đai theo FAO .1: Bản đồ đất xã HợpTiến - huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên. Bản đồ hiện trạng đất trồng cây hàng năm xã Hợp Tiến – huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên.

Qui trình GIS trong xây dựng bản đồ đơn vị đất đai. Bản đồ đơn vị đất đai xã Hợp Tiến – huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên. Cảnh quan LUT 2 màu - lúa. Cảnh quan LUT chuyên rau, màu và cây CNNN.

Cảnh quan LUT 2 lúa. Cảnh quan LUT 2 lúa - màu. Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài nguyên thiên nhiên vô cùng quý giá, không thể tái tạo đƣợc đối với mỗi Quốc gia. Nó không chỉ là đối tƣợng lao động mà còn là tƣ liệu sản xuất không thể thay thế trong sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp.

Đặc biệt là đất nông nghiệp có hạn về diện tích, có nguy cơ bị suy thoái dƣới tác động của thiên nhiên và sự thiếu hiểu biết của con ngƣời trong quá trình hoạt động sản xuất. Khi xã hội phát triển, dân số tăng nhanh, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh, kéo theo những đòi hỏi ngày càng tăng về lƣơng thực, thực phẩm, nhu cầu sinh hoạt, nhu cầu về đất sử dụng vào mục đích chuyên dùng. Trên thực tế đã để lại những hậu quả nghiêm trọng do việc sử dụng đất chƣa hợp lý nhƣ đất bị rửa trôi, xói mòn, đất bị sa mạc hóa. Điều này đã tạo nên áp lực ngày càng lớn đối với đất sản xuất nông nghiệp, làm cho quỹ đất nông nghiệp luôn có nguy cơ bị suy giảm diện tích, trong khi khả năng khai hoang đất mới và các loại đất khác chuyển sang đất nông nghiệp rất hạn chế.

Việc thiếu đất sản xuất, an toàn lƣơng thực không đƣợc đảm bảo đã và đang trở thành mức báo động toàn cầu. Do vậy, việc nghiên cứu đánh giá tiềm năng đất đai, đặc biệt là đất sản xuất nông nghiệp để tổ chức sử dụng hợp lý, có hiệu quả trên quan điểm sinh thái và phát triển bền vững ngày càng trở nên cấp thiết, quan trọng đối với mỗi Quốc gia. Để giải quyết vấn đề trên, các nhà khoa học của nhiều nƣớc trên thế giới đã tập trung nghiên cứu đánh giá đất từ rất lâu và ngày càng hiện đại hơn. Đánh giá đất đai là một nội dung nghiên cứu không thể thiếu đƣợc trong chƣơng trình phát triển một nền nông lâm nghiệp bền vững và có hiệu quả, vì đất đai là tƣ liệu sản xuất cơ bản nhất của ngƣời nông dân, họ phải tự tích lũy những hiểu biết hạn chế trong sử dụng đất của mình, đồng thời nắm đƣợc những phƣơng thức sử dụng đất thích hợp.

Trong nền nông nghiệp ổn định và phát triển bền vững thì công tác đánh giá đất đai là công việc đầu tiên mang tính nền tảng cho qui hoạch sử dụng đất hợp lý, có hiệu quả cao. 2 Việc đánh giá đúng mức độ thích hợp của các loại hình sử dụng đất để tổ chức sử dụng hợp lý, có hiệu quả đang trở thành một vấn đề có tính thiết thực với tất cả các địa phƣơng. Từ kết quả đánh giá tiềm năng đất đai phải đƣa ra đƣợc các giải pháp mang tính chiến lƣợc và định hƣớng sử dụng đất cho tƣơng lai để tổ chức sử dụng đất hiệu quả và lâu bền. Những năm gần đây, phƣơng pháp đánh giá phân hạng đất thích hợp theo chỉ dẫn của FAO đã đƣợc nhiều nƣớc trên thế giới công nhận và áp dụng.

Xã Hợp Tiến nằm ở phía Đông Nam của huyện Đồng Hỷ, cách trung tâm huyện 30km, có diện tích tự nhiên là 5447.008 ngƣời với 1.480 hộ bình quân 3,9 ngƣời/hộ, điều kiện địa hình phức tạp nhiều đồi núi có độ dốc cao, giao thông đi lại khó khăn. Nền kinh tế của xã còn chậm phát triển, mức thu nhập thấp. Tuy vậy, xã Hợp Tiến có quỹ đất nông nghiệp khá lớn, điều kiện thiên nhiên ở đây tƣơng đối thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp. Vấn đề đặt ra là phải nghiên cứu đánh giá đƣợc tiềm năng đất đai và các tài nguyên thiên nhiên của huyện để chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh sản xuất hàng hóa, từng bƣớc nâng cao đời sống của nhân dân trong huyện.

Vì vậy:“Đánh giá khả năng thích hợp của các loại hình sử dụng đất phục vụ sản xuất nông nghiệp tại xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” nhằm sử dụng đất hiệu quả và lâu bền trên cơ sở xây dựng một nền nông nghiệp đa canh và mang tính thƣơng mại là nhu cầu bức thiết trong phát triển nông nghiệp nông thôn ở xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 2. Mục tiêu của đề tài + Mục tiêu tổng quát Đánh giá các loại hình sử dụng đất làm cơ sở phân hạng thích hợp đất đai sản xuất nông nghiệp của xã Hợp Tiến, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên theo hƣớng dẫn của FAO.