Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam cũng như trên thế giới giữ vị trí then chốt trong cơ cấu ngành nông nghiệp, là nguồn cung cấp thực phẩm thịt chủ yếu cho tiêu dùng xã hội. Mặc dù có quy mô đàn lớn, hiệu quả chăn nuôi và chất lượng sản phẩm thịt tại Việt Nam trong nhiều giai đoạn còn hạn chế do khó khăn về điều kiện khí hậu, kỹ thuật quản lý chuồng trại chưa đồng bộ, cùng với việc sử dụng các giống lợn bản địa có tiềm năng sinh trưởng và sinh sản thấp. Để cải thiện năng suất, định hướng phát triển ngành chăn nuôi là đẩy mạnh tỷ lệ máu ngoại thông qua việc nhập các dòng giống cao sản như Yorkshire, Landrace, Pietrain, Duroc nhằm tạo con lai thương phẩm có ưu thế lai rõ rệt.

Theo các nghiên cứu thực nghiệm được tác giả trích dẫn, việc tạo con lai hai máu giữa Landrace và Yorkshire (LY hoặc YL) giúp cải thiện ưu thế lai về tính trạng sinh sản từ 0,99% đến 6,21%, đồng thời tăng trọng giai đoạn 90–150 ngày tuổi tăng thêm 2,03% đến 3,48% (Nguyễn Thị Viễn và cộng sự, 2005). Tại cơ sở thực nghiệm — trang trại lợn tập trung tại xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa — tổ hợp lai F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) đã được nhập và đưa vào khai thác làm đàn nái sinh sản. Tuy nhiên, trước thời điểm nghiên cứu, tại cơ sở này vẫn chưa có công trình khảo nghiệm nào đánh giá một cách toàn diện, có hệ thống về các chỉ tiêu sinh lý và năng suất sinh sản của tổ hợp lai nói trên trong điều kiện chăn nuôi công nghiệp tại địa phương.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, khóa luận tốt nghiệp được thực hiện với các nhiệm vụ cụ thể:

  1. Đánh giá đặc điểm sinh lý sinh dục và khả năng sinh sản của đàn lợn nái lai F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) qua 3 lứa đẻ đầu tiên, bao gồm: tuổi phối giống lần đầu, tuổi đẻ lứa đầu, thời gian mang thai, thời gian động dục trở lại sau cai sữa và khoảng cách lứa đẻ.
  2. Đánh giá các chỉ tiêu năng suất sinh sản về số lượng lợn con qua các lứa: số con sơ sinh/ổ, số con còn sống sau 24 giờ/ổ, số con để nuôi/ổ và số con cai sữa/ổ (nuôi con bằng sữa mẹ và cai sữa ở giai đoạn 25–28 ngày tuổi).

Đối tượng nghiên cứu là 30 cá thể lợn nái sinh sản F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) cùng toàn bộ đàn lợn con sinh ra khi ghép phối với đực giống Duroc. Phạm vi không gian nghiên cứu được giới hạn tại trang trại chăn nuôi lợn tập trung quy mô bán công nghiệp thuộc xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa. Phạm vi thời gian theo dõi, thu thập dữ liệu trực tiếp và hồi cứu sổ sách diễn ra từ ngày 16/12/2019 đến ngày 05/04/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở lý thuyết về sinh lý sinh sản gia súc và di truyền số lượng học vật nuôi:

  • Cơ sở sinh lý sinh dục và phát triển bào thai: Chu kỳ sinh dục của lợn nái kéo dài trung bình 21 ngày (dao động từ 18–22 ngày), trải qua 4 giai đoạn sinh lý liên tục: trước động dục (1–2 ngày), động dục (2–3 ngày, trong đó thời điểm rụng trứng xảy ra sau khi bắt đầu động dục 24–30 giờ và kéo dài 10–15 giờ), sau động dục (khoảng 2 ngày) và giai đoạn nghỉ ngơi (10–12 ngày). Quá trình phát triển phôi thai trong tử cung lợn nái được chia thành ba thời kỳ: thời kỳ phôi thai (1–22 ngày), thời kỳ tiền thai (23–39 ngày) và thời kỳ bào thai (40–114 ngày). Giai đoạn sơ sinh của lợn con có đặc điểm phát triển cơ quan tiêu hóa nhanh nhưng chưa hoàn thiện (thiếu axit clohydric tự do, men pepsin hoạt tính yếu), khả năng điều tiết thân nhiệt kém và không nhận được kháng thể mẹ qua nhau thai mà phụ thuộc hoàn toàn vào kháng thể hấp thu từ sữa đầu.
  • Mô hình di truyền tính trạng số lượng: Các tính trạng sinh sản ở lợn nái là tính trạng số lượng chịu sự chi phối của nhiều gen và có hệ số di truyền thấp ($h^2 = 0,05 - 0,30$), chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường ngoại cảnh theo công thức: $$P = G + E = A + D + I + E_g + E_s$$ Trong đó: $P$ là giá trị kiểu hình; $A$ là giá trị di truyền cộng gộp; $D$ là sai lệch trội; $I$ là sai lệch tương tác gen; $E_g$ là sai lệch môi trường chung và $E_s$ là sai lệch môi trường tạm thời. Các hệ số di truyền cụ thể được tác giả tổng hợp từ tài liệu gồm: tuổi động dục lần đầu ($h^2 = 0,30$), tuổi đẻ lứa đầu ($h^2 = 0,27$), số con sinh ra/ổ ($h^2 = 0,13$), số con còn sống/ổ ($h^2 = 0,09 - 0,12$), số con cai sữa/ổ ($h^2 = 0,05 - 0,07$), khối lượng sơ sinh/ổ ($h^2 = 0,20$), khoảng cách hai lứa đẻ ($h^2 = 0,08$).
  • Văn bản quy chuẩn pháp lý và tiêu chuẩn giống: Đặc điểm ngoại hình và năng suất sinh sản của tổ hợp nái lai F1 (Yorkshire x Landrace) được đối chiếu theo Quyết định công nhận số 185/QĐ-CN-GSN ngày 30/10/2008 của Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn).

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm hai hợp phần:

  1. Phương pháp điều tra hồi cứu lý lịch: Thu thập dữ liệu từ hệ thống sổ sách theo dõi đàn, thẻ nái cá thể và phỏng vấn trực tiếp cán bộ kỹ thuật chăn nuôi tại trang trại để xác định ngày sinh, các mốc phối giống, lịch sử lứa đẻ trước đó.
  2. Phương pháp theo dõi thực nghiệm trực tiếp: Bố trí theo dõi liên tục trên 30 cá thể nái F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) khỏe mạnh, không khuyết tật ngoại hình, được tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin theo quy trình của trại và nuôi dưỡng trong điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi đồng nhất. Mỗi nái được nuôi tại một ô chuồng riêng biệt, đến giai đoạn cận đẻ được chuyển lên chuồng đẻ chuyên dụng và phối tinh với đực giống ngoại thuần Duroc.
  3. Các công thức xác định chỉ tiêu:
    • Tuổi phối giống lần đầu (ngày) = Ngày phối giống lần đầu - Ngày sinh của lợn nái.
    • Tuổi đẻ lứa đầu (ngày) = Ngày đẻ lứa đầu - Ngày sinh của lợn nái.
    • Thời gian mang thai (ngày) = Ngày sinh con - Ngày phối giống thụ thai.
    • Thời gian động dục trở lại (ngày) = Ngày phối giống lứa tiếp theo - Ngày cai sữa lợn con lứa trước.
    • Khoảng cách hai lứa đẻ (ngày) = Thời gian chờ phối + Thời gian mang thai + Thời gian nuôi con.
    • Tỷ lệ nuôi sống đến cai sữa (%) = $(\text{Số con cai sữa} / \text{Số con sơ sinh để nuôi}) \times 100$.
  4. Phương pháp xử lý số liệu: Toàn bộ số liệu thô thu thập được xử lý bằng phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm Microsoft Excel, tính toán các tham số: giá trị trung bình ($\bar{X}$), sai số chuẩn ($SE$), hệ số biến thiên ($CV%$), giá trị cực đại ($Max$), giá trị cực tiểu ($Min$) và kiểm định sai khác thống kê giữa các lứa đẻ ở mức ý nghĩa $P < 0,05$.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật tính cấp thiết của việc cải tạo đàn nái thương phẩm bằng giống ngoại tại Việt Nam nhằm nâng cao tỷ lệ nạc và sản lượng thịt. Phần mở đầu khẳng định việc xác định công thức lai và đánh giá khả năng thích nghi của đàn nái F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) tại Thanh Hóa là cần thiết để cung cấp luận cứ thực nghiệm cho các nông hộ và trang trại địa phương. Mục tiêu được xác định rõ là khảo sát các chỉ tiêu sinh sản của 30 nái F1 nuôi nhốt tập trung tại trại lợn xã Quảng Hợp, phục vụ công tác giảng dạy, học tập và sản xuất thực tiễn.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng thuật toàn diện cơ sở khoa học và tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài:

  • Trình bày chi tiết đặc điểm sinh lý sinh dục của lợn nái, cơ chế rụng trứng, các giai đoạn của chu kỳ tính, sinh lý phát triển của phôi thai và lợn con bú sữa.
  • Phân tích các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất sinh sản: di truyền, chế độ dinh dưỡng (nhu cầu protein, các axit amin thiết yếu như Lizin, Methionin, Triptophan; cân bằng khoáng Canxi/Phốt pho; vitamin A, D, E và nước), tiểu khí hậu chuồng nuôi (nhiệt độ, ẩm độ, khí độc $NH_3, H_2S, CO_2$), kỹ thuật thụ tinh nhân tạo và kiểm tra phẩm chất tinh dịch đực giống.
  • Cung cấp nguồn gốc, đặc điểm giống thuần Yorkshire (nguồn gốc Anh), Landrace (nguồn gốc Đan Mạch) và quy chuẩn tổ hợp lai F1 theo Quyết định 185/QĐ-CN-GSN.
  • Khảo cứu các công trình nghiên cứu trong nước (tác giả Đặng Vũ Bình, Đinh Văn Chỉnh, Phùng Thị Vân, Nguyễn Quang Phát, Phạm Văn Thái, Lê Đình Phùng, Nguyễn Thị Viễn) và ngoài nước (White, Hamon, John Millard) về năng suất sinh sản của hai dòng thuần và con lai hai máu.
  • Mô tả thực trạng trang trại xã Quảng Hợp: quy mô tổng đàn khoảng 900 con (gồm 150 nái sinh sản: 30 Landrace, 50 Yorkshire, 70 nái lai; 15 nái hậu bị lai; 3 đực giống: 2 Duroc, 1 Landrace; 232 lợn thịt cùng đàn theo mẹ và sau cai sữa). Hệ thống chuồng trại gồm 2 dãy (mỗi dãy 4 chuồng), mái ngói hướng Đông Nam, có giàn phun mưa làm mát mái, quạt điện làm mát mùa hè và hệ thống đốt mùn cưa sưởi ấm mùa đông. Hệ thống xử lý chất thải bằng hầm biogas tạo khí đốt và phát điện; quy trình an toàn sinh học sử dụng thuốc sát trùng Vikon-S phun định kỳ 2 lần/tuần trong chuồng và Prophyl 1 lần/tháng khu vực ngoài chuồng.

Khóa luận ghi nhận lịch trình sử dụng vắc-xin và chế phẩm thú y cụ thể tại cơ sở như sau:

Đối tượng lợn Tuần tuổi / Thời điểm Loại bệnh phòng ngừa Tên thuốc / Vắc-xin / Chế phẩm Đường đưa Liều lượng
Lợn con 1 ngày tuổi Thiếu máu do thiếu sắt $Fe + B_{12}$ Tiêm bắp 2 ml/con
Lợn con 3–5 ngày tuổi Bệnh cầu trùng Intracox Cho uống 2 ml/con
Lợn con 21 ngày tuổi Suyễn và Circo virus Mycopac + Circopig Vac Tiêm bắp 2 + 2 ml/con
Lợn con 30–35 ngày tuổi Bệnh dịch tả lợn Coglapest Tiêm bắp 2 ml/con
Lợn con 65 ngày tuổi Bệnh tai xanh (PRRS) Nhược độc tai xanh Tiêm bắp 2 ml/con
Hậu bị 25, 29 tuần tuổi Hội chứng khô thai Parvosua Tiêm bắp 5 ml/con
Hậu bị 26 tuần tuổi Bệnh dịch tả lợn Coglapest Tiêm bắp 2 ml/con
Hậu bị 27, 30 tuần tuổi Bệnh giả dại Porcilis Begonia Tiêm bắp 2 ml/con
Hậu bị 28 tuần tuổi Lở mồm long móng (LMLM) Aftopor Tiêm bắp 2 ml/con
Nái sinh sản Chửa 10 tuần Bệnh dịch tả lợn Coglapest Tiêm bắp 2 ml/con
Nái sinh sản Chửa 12 tuần Lở mồm long móng (LMLM) Aftopor Tiêm bắp 2 ml/con
Nái sinh sản Chửa 14 tuần Bệnh tai xanh (PRRS) Ingelvac PRRS MLV Tiêm bắp 2 ml/con

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày rõ quy trình theo dõi 30 lợn nái lai F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) phối với đực Duroc. Các chỉ tiêu sinh lý và năng suất được chuẩn hóa theo định nghĩa thống nhất trong chăn nuôi thú y, kết hợp giữa phương pháp điều tra hồi cứu sổ theo dõi và quan sát, cân đo trực tiếp tại chuồng nuôi từ tháng 12/2019 đến tháng 4/2020. Dữ liệu được tính toán trung bình, sai số chuẩn và kiểm định ANOVA trên Excel.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này trình bày các phát hiện thực nghiệm thông qua các bảng số liệu chi tiết, phân tích biến thiên sinh học qua 3 lứa đẻ liên tiếp:

  • Tuổi phối giống và tuổi đẻ lứa đầu: Tuổi phối giống lần đầu bình quân đạt $229,13 \pm 0,72$ ngày (tương đương khoảng 7,6 tháng tuổi; dao động từ 221 đến 237 ngày). Tuổi đẻ lứa đầu trung bình là $343,17 \pm 0,77$ ngày (dao động từ 335 đến 355 ngày). Tác giả so sánh và nhận thấy kết quả này sớm hơn so với nghiên cứu của Nguyễn Quang Phát (2009) tại Bắc Giang ($260,01$ ngày phối và $374,02$ ngày đẻ), Lê Đình Phùng (2009) tại Thừa Thiên Huế ($383,7$ ngày đẻ) và Đinh Văn Chỉnh (2001) trên các giống thuần ($367,1$ đến $369,3$ ngày).
  • Thời gian mang thai: Trung bình lứa 1 là $114,03 \pm 0,39$ ngày, lứa 2 là $113,20 \pm 0,29$ ngày và lứa 3 là $113,17 \pm 0,24$ ngày. Sự khác biệt giữa lứa 1 với lứa 2 và 3 có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$), phù hợp với quy luật sinh lý sinh sản bình thường của lợn nái ngoại.
  • Thời gian động dục lại sau cai sữa: Giảm dần qua các lứa đẻ, cụ thể lứa 1 là $6,67 \pm 0,26$ ngày; lứa 2 là $6,13 \pm 0,20$ ngày; lứa 3 rút ngắn còn $5,83 \pm 0,16$ ngày ($P < 0,05$).
  • Khoảng cách lứa đẻ: Trung bình ở lứa 1 là $148,57 \pm 0,52$ ngày, lứa 2 là $147,30 \pm 0,36$ ngày và lứa 3 là $147,03 \pm 0,29$ ngày ($P < 0,05$). Với khoảng cách lứa đẻ này, đàn nái F1 tại trại đạt hệ số 2,42 lứa/nái/năm.
  • Năng suất sinh sản về số lượng: Số con đẻ ra/ổ tăng dần theo thứ tự lứa đẻ: lứa 1 đạt $11,43 \pm 0,23$ con; lứa 2 đạt $11,93 \pm 0,19$ con; lứa 3 đạt $12,17 \pm 0,15$ con ($P < 0,05$). Tương ứng, số con còn sống sau 24 giờ lần lượt là 11,00 con; 11,33 con và 11,70 con/ổ; số con cai sữa lần lượt đạt 10,35 con; 11,16 con và 11,60 con/ổ.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Khóa luận tóm tắt các kết quả đạt được về chỉ tiêu sinh lý và năng suất sinh sản của tổ hợp lai F1 tại trại Quảng Hợp. Đồng thời, tác giả đề xuất một số biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất đàn nái, bao gồm: tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật phối giống lặp hoặc phối kép, tăng cường chăm sóc dinh dưỡng giai đoạn nái mang thai kỳ cuối và nái nuôi con, đảm bảo vệ sinh sát trùng chuồng trại và điều hòa tiểu khí hậu chuồng nuôi trong các điều kiện thời tiết cực đoan.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu cung cấp số liệu thực nghiệm nguyên bản về các chỉ tiêu sinh lý và năng suất sinh sản của 30 lợn nái lai F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) qua 3 lứa đẻ liên tiếp tại tỉnh Thanh Hóa, được tổng hợp trong các bảng dữ liệu sau:

Bảng 1: Một số chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lý sinh sản của lợn nái F1 qua 3 lứa đẻ

Chỉ tiêu theo dõi Đơn vị tính Dung lượng mẫu ($N$) Lứa 1 ($\bar{X} \pm SE$) Lứa 2 ($\bar{X} \pm SE$) Lứa 3 ($\bar{X} \pm SE$) Mức ý nghĩa ($P$)
Tuổi phối giống lần đầu Ngày 30 $229,13 \pm 0,72$ — — —
Tuổi đẻ lứa đầu Ngày 30 $343,17 \pm 0,77$ — — —
Thời gian mang thai Ngày 30 $114,03^a \pm 0,39$ $113,20^b \pm 0,29$ $113,17^b \pm 0,24$ $< 0,05$
Thời gian động dục lại sau cai sữa Ngày 30 $6,67^a \pm 0,26$ $6,13^{ab} \pm 0,20$ $5,83^b \pm 0,16$ $< 0,05$
Khoảng cách lứa đẻ Ngày 30 $148,57^a \pm 0,52$ $147,30^{ab} \pm 0,36$ $147,03^b \pm 0,29$ $< 0,05$

(Ghi chú: Các giá trị trong cùng một hàng mang chữ cái khác nhau $a, b$ biểu thị sự sai khác có ý nghĩa thống kê với $P < 0,05$).

Bảng 2: Một số chỉ tiêu đánh giá năng suất sinh sản về số lượng lợn con qua 3 lứa đẻ

Lứa đẻ Chỉ tiêu thống kê Số con sơ sinh/ổ (con) Số con sống sau 24h/ổ (con) Số con để nuôi/ổ (con) Số con cai sữa/ổ (con)
Lứa 1 Số ổ quan sát ($N$) 30 30 30 30
Trung bình $\pm SE$ $11,43^a \pm 0,23$ $11,00^a \pm 0,22$ $11,00^a \pm 0,22$ $10,35^a \pm 0,21$
Hệ số biến thiên ($CV%$) 11,64 11,20 12,00 11,17
Biến thiên ($Min - Max$) 9 – 14 8 – 13 8 – 13 8 – 12
Lứa 2 Số ổ quan sát ($N$) 30 30 30 30
Trung bình $\pm SE$ $11,93^{ab} \pm 0,19$ $11,33^{ab} \pm 0,15$ $11,53^{ab} \pm 0,17$ $11,16^b \pm 0,16$
Hệ số biến thiên ($CV%$) 8,94 7,08 8,13 7,83
Biến thiên ($Min - Max$) 10 – 14 10 – 12 10 – 14 10 – 12
Lứa 3 Số ổ quan sát ($N$) 30 30 30 30
Trung bình $\pm SE$ $12,17^b \pm 0,15$ $11,70^b \pm 0,12$ $11,80^b \pm 0,12$ $11,60^b \pm 0,15$
Hệ số biến thiên ($CV%$) 6,85 6,00 5,63 7,01
Biến thiên ($Min - Max$) 11 – 14 10 – 13 10 – 13 10 – 13
Mức ý nghĩa ($P$) $< 0,05$ $< 0,05$ $< 0,05$ $< 0,05$

Đóng góp so với các nghiên cứu trước được tác giả nêu rõ:

  • Tuổi phối giống lần đầu ($229,13$ ngày) và tuổi đẻ lứa đầu ($343,17$ ngày) của đàn nái F1 tại trại Quảng Hợp sớm hơn đáng kể so với kết quả của Nguyễn Quang Phát (2009) trên cùng công thức lai tại Bắc Giang ($260,01$ ngày và $374,02$ ngày), cũng như kết quả của Lê Đình Phùng và cộng sự (2009) tại Thừa Thiên Huế ($383,7$ ngày).
  • Năng suất sinh sản về số con đẻ ra/ổ ở lứa 1 ($11,43$ con) và lứa 3 ($12,17$ con) cao hơn công bố của Nguyễn Quang Phát (2009) khoảng $1,03$ con/lứa, cao hơn Lê Thị Mến và cộng sự (2015) khoảng $0,40$ con/lứa, và cao hơn số liệu của Lê Đình Phùng (2009) ($10,41$ con/ổ).
  • Khoảng cách lứa đẻ đạt từ $147,03$ đến $148,57$ ngày (cho hệ số đẻ 2,42 lứa/nái/năm), ngắn hơn đáng kể so với kết quả khảo sát của Ngô Nhân (2007) tại Đắk Lắk trên nái Yorkshire thuần ($152,82$ ngày) và nái Landrace thuần ($151,19$ ngày), đồng thời ngắn hơn nhiều so với kết quả của Nguyễn Quế Côi và cộng sự (2003) ($165,80$ đến $170,20$ ngày).

Về mặt giải pháp, tác giả đề xuất trang trại cần duy trì quy trình kiểm tra sản khoa định kỳ trước khi đưa nái vào phối giống, áp dụng nghiêm ngặt kỹ thuật phối lặp (khoảng cách 12–14 giờ đối với nái rạ và 10–12 giờ đối với nái hậu bị), kiểm soát chất lượng tinh dịch đực phối Duroc, đồng thời tiếp tục duy trì chế độ chống nóng mùa hè và giữ ấm bằng đốt mùn cưa vào mùa đông để ổn định năng suất đàn nái.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn xuất phát từ phạm vi nghiên cứu thực tế:

  • Phạm vi khảo nghiệm hẹp: Nghiên cứu được thực hiện tại một cơ sở chăn nuôi đơn lẻ (trại lợn xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa) với quy mô theo dõi trực tiếp gồm 30 cá thể nái F1 trong khoảng thời gian 4 tháng (từ tháng 12/2019 đến tháng 4/2020).
  • Giới hạn chu kỳ khai thác: Dữ liệu mới chỉ phản ánh năng suất qua 3 lứa đẻ đầu tiên; chưa theo dõi các lứa đẻ tiếp theo (từ lứa 4 đến lứa 6–8) để đánh giá toàn diện chu kỳ sử dụng kinh tế và tuổi thọ sinh sản của đàn nái.
  • Giới hạn chỉ tiêu khối lượng: Mặc dù phần mục lục và đề cương có đề cập các chỉ tiêu khối lượng sơ sinh và cai sữa, phần nội dung văn bản khảo sát chủ yếu tập trung phân tích đầy đủ và chi tiết hệ thống số liệu về số lượng con qua các lứa.

Hướng mở rộng được tác giả đề nghị: Tiếp tục theo dõi đàn nái ở các lứa đẻ sau nhằm xác định đỉnh cao năng suất sinh sản và thời điểm loại thải tối ưu; đồng thời tiến hành nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các mức dinh dưỡng và khẩu phần ăn khác nhau trong giai đoạn nuôi con đến khả năng tiết sữa và khối lượng cai sữa của đàn con lai thương phẩm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Xuân mang lại giá trị tham khảo cụ thể cho các nhóm đối tượng sau:

  • Sinh viên và học viên ngành Chăn nuôi, Thú y, Nông nghiệp: Tài liệu cung cấp phương pháp tiếp cận chuẩn mực trong việc theo dõi, thống kê và tính toán các chỉ tiêu sinh lý sinh sản, các công thức toán học xác định thời gian mang thai, khoảng cách lứa đẻ, tỷ lệ nuôi sống và quy trình xử lý số liệu sinh học bằng Microsoft Excel.
  • Cán bộ kỹ thuật và chủ trang trại chăn nuôi lợn tập trung: Cung cấp thông tin thực tế về quy trình chuồng trại bán công nghiệp tại vùng Bắc Trung Bộ, đặc biệt là lịch trình tiêm vắc-xin chi tiết cho từng nhóm lợn (lợn con, hậu bị, nái chửa) và giải pháp quản lý tiểu khí hậu chuồng nuôi (phun sương chống nóng mái ngói kết hợp sưởi mùn cưa mùa đông).
  • Phần có giá trị tham khảo cao nhất: Bảng đối chiếu số liệu sinh sản qua 3 lứa đẻ (Bảng 4.1 và Bảng 4.2) cùng danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành phong phú gồm 30 công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về tổ hợp lai Yorkshire x Landrace.

Câu hỏi thường gặp

1. Đàn lợn nái lai F1 trong đề tài được phối với giống đực nào để đánh giá năng suất?

Đàn nái F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) trong nghiên cứu được phối với tinh của đực giống ngoại thuần Duroc để tạo đàn con thương phẩm nuôi lấy thịt hướng nạc.

2. Tuổi phối giống lần đầu và tuổi đẻ lứa đầu của đàn nái F1 tại trại Quảng Hợp đạt bao nhiêu ngày?

Tuổi phối giống lần đầu trung bình của đàn nái đạt $229,13 \pm 0,72$ ngày (dao động từ 221 đến 237 ngày). Tuổi đẻ lứa đầu trung bình đạt $343,17 \pm 0,77$ ngày (dao động từ 335 đến 355 ngày).

3. Số con sơ sinh và số con cai sữa trung bình mỗi ổ thay đổi như thế nào qua 3 lứa đẻ?

Năng suất sinh sản tăng dần có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$) qua 3 lứa:

  • Lứa 1: Số con sơ sinh đạt $11,43 \pm 0,23$ con/ổ; số con cai sữa đạt $10,35 \pm 0,21$ con/ổ.
  • Lứa 2: Số con sơ sinh đạt $11,93 \pm 0,19$ con/ổ; số con cai sữa đạt $11,16 \pm 0,16$ con/ổ.
  • Lứa 3: Số con sơ sinh đạt $12,17 \pm 0,15$ con/ổ; số con cai sữa đạt $11,60 \pm 0,15$ con/ổ.

4. Khoảng cách hai lứa đẻ trung bình là bao nhiêu ngày và tương ứng với hệ số lứa đẻ/nái/năm đạt mức nào?

Khoảng cách lứa đẻ ở lứa 1 là $148,57 \pm 0,52$ ngày, lứa 2 là $147,30 \pm 0,36$ ngày và lứa 3 là $147,03 \pm 0,29$ ngày. Hệ số lứa đẻ trung bình của đàn nái tại cơ sở đạt 2,42 lứa/nái/năm.

5. Cơ cấu quy mô đàn và các giải pháp thú y phòng dịch tại trại lợn xã Quảng Hợp gồm những điểm chính nào?

Trại nuôi quy mô khoảng 900 con, trong đó có 150 nái sinh sản (30 Landrace, 50 Yorkshire, 70 nái lai), 15 hậu bị, 3 đực giống và 232 lợn thịt. Quy trình thú y áp dụng lịch tiêm vắc-xin định kỳ phòng ngừa các bệnh khô thai, dịch tả, tai xanh (PRRS), lở mồm long móng, giả dại, suyễn và Circo virus; khử trùng chuồng trại bằng Vikon-S (2 lần/tuần) và Prophyl (1 lần/tháng), kết hợp xử lý chất thải qua hệ thống hầm biogas.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Xuân đã hoàn thành việc khảo sát và đánh giá thực nghiệm các chỉ tiêu sinh sản của 30 lợn nái lai F1 (♂Yorkshire x ♀Landrace) nuôi tại trại lợn xã Quảng Hợp, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa qua 3 lứa đẻ liên tiếp. Kết quả ghi nhận đàn nái F1 thành thục và cho phối giống lần đầu lúc $229,13$ ngày tuổi, đẻ lứa đầu lúc $343,17$ ngày tuổi, thời gian mang thai ổn định từ $113,17$ đến $114,03$ ngày và khoảng cách hai lứa đẻ đạt $147,03$ đến $148,57$ ngày (đạt 2,42 lứa/nái/năm). Năng suất sinh sản về số lượng tăng tiến qua các lứa, đạt bình quân $11,43$ đến $12,17$ con sơ sinh/ổ và $10,35$ đến $11,60$ con cai sữa/ổ với sự sai khác có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05$). Công trình khẳng định khả năng thích ứng và tiềm năng sinh sản tốt của tổ hợp nái lai F1 (Yorkshire x Landrace) trong điều kiện chăn nuôi bán công nghiệp tại Thanh Hóa, đóng góp nguồn số liệu tham khảo tin cậy cho công tác chọn giống và quản lý đàn nái sinh sản.