Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Của Một Số Dòng Ngô Trong Nước Và Nhập Nội

Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá khả năng kết hợp của một số dòng ngô trong nước và nhập nội, góp phần nâng cao năng suất cây trồng.

• Tác giả: Bounnao Phandanouvong
• Người hướng dẫn: Gs. Vũ Văn Liết
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Của Các Dòng Ngô Nếp Tím Tại Gia Lâm, Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU VÀ YÊU CẦU
• 7.1. Mục đích
• 7.2. Yêu cầu
• 8. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI
• 8.1. Ý nghĩa khoa học
• 8.2. Ý nghĩa thực tiễn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Của Các Dòng Ngô Tại Việt Nam

Đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô là một trong những yếu tố quan trọng trong việc phát triển giống ngô lai có năng suất cao tại Việt Nam. Nghiên cứu này không chỉ giúp xác định các dòng ngô có khả năng kết hợp tốt mà còn góp phần vào việc nâng cao năng suất và chất lượng ngô trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng.

1.1. Khái Niệm Về Khả Năng Kết Hợp Ngô

Khả năng kết hợp ngô được hiểu là khả năng của các dòng ngô trong việc tạo ra con lai có năng suất và chất lượng tốt hơn. Điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như di truyền, môi trường và kỹ thuật canh tác.

1.2. Tình Hình Sản Xuất Ngô Tại Việt Nam

Việt Nam hiện đang phát triển mạnh mẽ ngành sản xuất ngô, với diện tích trồng ngô lai tăng nhanh. Năng suất ngô trung bình đạt khoảng 4,4 tấn/ha, tuy nhiên vẫn còn thấp so với các nước phát triển.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Ngô

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong nghiên cứu và phát triển giống ngô, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô. Các vấn đề như sự đa dạng di truyền, khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện khí hậu bất lợi cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Đa Dạng Di Truyền Trong Các Dòng Ngô

Đa dạng di truyền là yếu tố quyết định đến khả năng kết hợp của các dòng ngô. Các dòng ngô có nguồn gốc khác nhau thường có khả năng kết hợp tốt hơn, tạo ra con lai có năng suất cao.

2.2. Khả Năng Chống Chịu Sâu Bệnh

Khả năng chống chịu sâu bệnh là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến năng suất ngô. Các dòng ngô cần được đánh giá về khả năng chống chịu với các loại sâu bệnh phổ biến tại Việt Nam.

III. Phương Pháp Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Ngô Hiệu Quả

Để đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô, nhiều phương pháp khác nhau đã được áp dụng. Phương pháp diallel là một trong những phương pháp phổ biến nhất, giúp xác định khả năng kết hợp chung và khả năng kết hợp riêng của các dòng ngô.

3.1. Phương Pháp Diallel Trong Nghiên Cứu Ngô

Phương pháp diallel cho phép nghiên cứu sự kết hợp giữa nhiều dòng ngô khác nhau, từ đó xác định được các dòng có khả năng kết hợp tốt nhất.

3.2. Kỹ Thuật Gieo Trồng Và Chăm Sóc

Kỹ thuật gieo trồng và chăm sóc cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá khả năng kết hợp. Các yếu tố như mật độ cây, thời gian sinh trưởng và điều kiện chăm sóc cần được kiểm soát chặt chẽ.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Khả Năng Kết Hợp Của Các Dòng Ngô

Kết quả nghiên cứu cho thấy một số dòng ngô có khả năng kết hợp tốt, tạo ra con lai có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt. Các dòng ngô như D4 và D6 đã cho thấy tiềm năng lớn trong việc phát triển giống ngô lai tại Việt Nam.

4.1. Đánh Giá Năng Suất Của Các Dòng Ngô

Năng suất của các dòng ngô được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu như số bắp hữu hiệu, khối lượng 1000 hạt và khả năng chống chịu điều kiện bất lợi.

4.2. Kết Quả Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp

Kết quả cho thấy dòng D2 có khả năng kết hợp tốt với dòng D3 và D6, tạo ra con lai có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Khả Năng Kết Hợp Ngô

Nghiên cứu khả năng kết hợp của các dòng ngô không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong việc phát triển giống ngô lai. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong sản xuất nông nghiệp để nâng cao năng suất và chất lượng ngô.

5.1. Ứng Dụng Trong Chọn Giống Ngô

Kết quả nghiên cứu giúp các nhà chọn giống xác định được các dòng ngô có khả năng kết hợp tốt, từ đó phát triển các giống ngô lai mới có năng suất cao.

5.2. Tác Động Đến Ngành Nông Nghiệp Việt Nam

Nghiên cứu này có thể góp phần nâng cao năng suất ngô tại Việt Nam, đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng và cải thiện đời sống nông dân.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Khả Năng Kết Hợp Ngô

Đánh giá khả năng kết hợp của các dòng ngô là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng, có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của ngành nông nghiệp Việt Nam. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục được mở rộng với sự phát triển của công nghệ sinh học và các phương pháp chọn giống hiện đại.

6.1. Tương Lai Của Nghiên Cứu Ngô

Nghiên cứu khả năng kết hợp sẽ tiếp tục được phát triển, với sự chú trọng vào việc khai thác nguồn gen đa dạng và ứng dụng công nghệ sinh học.

6.2. Định Hướng Phát Triển Giống Ngô Lai

Định hướng phát triển giống ngô lai sẽ tập trung vào việc cải thiện năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi, nhằm đáp ứng nhu cầu thực phẩm trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ngô (Zea mays L.) giữ vị trí là cây lương thực quan trọng thứ hai sau cây lúa nước tại Việt Nam và là nguồn nguyên liệu chủ lực cho ngành công nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi với tỷ lệ tiêu thụ đạt khoảng 80% tổng sản lượng toàn quốc. Theo thống kê của ngành nông nghiệp, diện tích gieo trồng ngô tại Việt Nam đã đạt trên 1,12 triệu ha với sản lượng xấp xỉ 5,2 triệu tấn. Tuy nhiên, năng suất ngô bình quân của Việt Nam mới đạt khoảng 4,6 tấn/ha, vẫn còn khoảng cách đáng kể so với mức bình quân thế giới (5,64 tấn/ha) và mức năng suất bình quân của các quốc gia tiên tiến như Hoa Kỳ (10,7 tấn/ha).

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chọn tạo các bộ giống ngô lai mới sở hữu kiểu hình lá đứng, tán gọn nhằm tăng mật độ gieo trồng lên 8,3 vạn cây/ha để đột phá năng suất trên một đơn vị diện tích. Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Khoa học cây trồng của tác giả Bounnao Phandanouvong, dưới sự hướng dẫn khoa học của Giáo sư Vũ Văn Liết tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, được thực hiện nhằm giải quyết trực tiếp bài toán này.

Nghiên cứu được triển khai tại Gia Lâm, Hà Nội trong khung thời gian từ tháng 09/2017 đến tháng 06/2018 (qua hai vụ Đông 2017 và Xuân 2018). Mục tiêu cụ thể của luận văn là đánh giá đặc tính nông sinh học, khả năng kết hợp chung và khả năng kết hợp riêng của 6 dòng ngô tự phối ưu tú (gồm 3 dòng nguồn gốc Hoa Kỳ và 3 dòng bản địa Việt Nam), từ đó thiết lập 15 tổ hợp lai luân giao diallel và tuyển chọn các tổ hợp lai F1 triển vọng đạt năng suất thực thu từ 80,1 đến 88,1 tạ/ha, đáp ứng tiêu chuẩn canh tác mật độ dày và thích nghi với điều kiện sinh thái miền Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý thuyết ưu thế lai kinh điển do George Harrison Shull khởi xướng từ năm 1909, chứng minh rằng quá trình tự phối liên tục làm suy giảm sức sống dòng thuần nhưng phép lai chéo giữa các dòng phân dị di truyền sẽ tạo ra con lai F1 mang ưu thế lai vượt bậc về năng suất và độ đồng đều.

Để định lượng bản chất di truyền của các tính trạng số lượng, nghiên cứu áp dụng mô hình phân tích luân giao diallel của Griffing (1956) kết hợp với mô hình toán học thống kê di truyền số lượng của Gardner và Eberhart (1966). Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm:

• Khả năng kết hợp chung (GCA): Phản ánh giá trị hiệu ứng gen cộng tính của dòng bố mẹ truyền lại cho thế hệ sau.
• Khả năng kết hợp riêng (SCA): Thể hiện hiệu ứng gen không cộng tính (tương tác trội, siêu trội và tương tác gen) trong từng cặp lai cụ thể.
• Ưu thế lai thực thu: Mức độ vượt trội về năng suất của con lai F1 so với trung bình bố mẹ hoặc đối chứng thương phẩm.
• Chỉ số diện tích lá (LAI) và kiểu hình lá đứng: Cấu trúc tán lá có góc lá phía trên bắp hẹp dưới 30 độ, cho phép tối ưu hóa hiệu suất quang hợp khi tăng mật độ cây trồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn vật liệu phục vụ nghiên cứu gồm 6 dòng ngô tự phối thế hệ S6-S7 có nguồn gốc đa dạng: 3 dòng nhập nội từ Hoa Kỳ gồm D1 (Mo17), D2 (B73), D3 (Lig 493) và 3 dòng chọn lọc từ giống thụ phấn tự do trong nước gồm D4 (LD24), D5 (KB26), D6 (LD66). Vật liệu khảo nghiệm vụ Xuân 2018 gồm 15 tổ hợp lai diallel (ký hiệu từ C1 đến C15), 6 dòng bố mẹ và 2 giống ngô lai thương phẩm đối chứng là DK9901 và PSC102.

Thí nghiệm đồng ruộng được thiết kế theo phương pháp khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại. Quy mô gồm 18 ô thí nghiệm trong vụ Đông 2017 và 23 ô thí nghiệm trong vụ Xuân 2018; diện tích mỗi ô tiêu chuẩn là 14 m2 (kích thước 5,0m x 2,8m). Mật độ gieo trồng đạt 8,3 vạn cây/ha với khoảng cách hàng cách hàng 60 cm và cây cách cây 20 cm. Phương pháp chọn mẫu áp dụng theo quy chuẩn quốc gia QCVN 01:56-2011/BNNPTNT, QCVN 01:66-2011/BNNPTNT và hệ thống tiêu chuẩn UPOV: theo dõi toàn bộ ô về thời gian sinh trưởng, chọn ngẫu nhiên 10 cây ở hai hàng giữa để đo đếm đặc điểm hình thái và thu thập 30 bắp mẫu để phân tích các yếu tố cấu thành năng suất.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích Diallel theo mô hình 2 phương pháp 4 của Griffing là nhằm loại bỏ các phép lai thuận nghịch tốn kém tài nguyên nhưng vẫn bóc tách chính xác phương sai GCA và SCA. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý phương sai (ANOVA) và tính toán tương quan di truyền qua phần mềm IRRISTAT phiên bản 5.0 kết hợp phần mềm NTSYS phiên bản 2.1.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về đặc điểm nông sinh học của 6 dòng thuần bố mẹ: Các dòng ngô nhập nội (D1, D2, D3) thuộc nhóm chín sớm với thời gian sinh trưởng từ 95 đến 100 ngày trong vụ Đông và 100 đến 105 ngày trong vụ Xuân. Nhóm dòng trong nước (D4, D5, D6) thuộc nhóm chín trung bình, dao động từ 110 đến 113 ngày trong vụ Xuân. Toàn bộ 6 dòng đều sở hữu kiểu hình góc lá hẹp và gọn, đặc biệt dòng D5 đạt 28,0 độ và dòng D4 đạt 28,5 độ. Năng suất hạt của các dòng dao động từ 23,2 tạ/ha (dòng D2) đến 26,6 tạ/ha (dòng D4).

Thứ hai, về hiệu quả năng suất của 15 tổ hợp lai F1 trong vụ Xuân 2018: Quần thể con lai gồm 10 tổ hợp chín sớm và 5 tổ hợp chín trung bình. Đáng chú ý, ba tổ hợp lai đạt năng suất thực thu cao nhất gồm C9 (D2 x D6) đạt 88,1 tạ/ha, C6 (D2 x D3) đạt 87,5 tạ/ha và C15 (D5 x D6) đạt 80,1 tạ/ha khi trồng ở mật độ cao 8,3 vạn cây/ha. Năng suất này vượt trội từ 230% đến 270% so với năng suất bình quân của các dòng bố mẹ.

Thứ ba, về khả năng chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất thuận: Ba tổ hợp lai C9, C6 và C15 đều đạt điểm trạng thái cây loại 1 (mức tốt nhất), có bộ lá xanh bền, tàn lá muộn, khả năng chống đổ gãy thân và đổ rễ vượt trội với tỷ lệ đổ rễ chỉ từ 4,0% đến 5,5%. Các tổ hợp này chỉ nhiễm rất nhẹ bệnh khô vằn (Rhizoctonia solani) và đốm lá nhỏ (Bipolaris maydis) ở mức điểm 1 đến điểm 2.

Thứ tư, về giá trị khả năng kết hợp và ưu thế lai: Dòng mẹ D2 (nhập nội Hoa Kỳ) có khả năng kết hợp riêng rất cao với dòng bố D6 (Việt Nam) và dòng D3. Sự phối hợp giữa dòng D2 và D6 ở tổ hợp C9 mang lại giá trị ưu thế lai cao nhất về năng suất hạt khô. Đồng thời, các phép lai giữa dòng D3, D4 với dòng D6 di truyền tính trạng bộ lá đứng hoàn hảo cho đời con.

Thảo luận kết quả

Cơ chế tạo nên ưu thế lai vượt trội ở tổ hợp C9 (88,1 tạ/ha) được giải thích bởi khoảng cách di truyền xa giữa dòng thuần Hoa Kỳ (D2/B73) và dòng thuần bản địa Việt Nam (D6/LD66). Kết quả phân tích cụm trên cây di truyền NTSYS với hệ số tương đồng từ 0,10 đến 0,20 chứng minh các dòng này thuộc các nhóm di truyền độc lập, tạo ra tối đa các cặp alen dị hợp tử có lợi ở thế hệ F1.

Dữ liệu nghiên cứu khi biểu diễn qua biểu đồ tương quan chỉ ra mối quan hệ đồng biến chặt chẽ giữa khối lượng 1000 hạt (đạt trên 181g ở dòng D2 và D5) với năng suất thực thu. Đồng thời, cấu trúc góc lá hẹp (28,0 đến 29,6 độ) giúp tăng chỉ số diện tích lá (LAI) mà không làm suy giảm cường độ quang hợp ở các tầng lá dưới bắp. Kết quả này tương đồng với các công bố quốc tế của Praveen Singh (2015) và khẳng định tính đúng đắn của định hướng chọn giống ngô lá đứng chịu mật độ dày tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đưa vào khảo nghiệm sản xuất diện rộng: Viện Nghiên cứu và Phát triển Cây trồng cần chủ trì đưa hai tổ hợp lai ưu tú C9 (D2 x D6) và C6 (D2 x D3) vào hệ thống khảo nghiệm VCU quốc gia tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn 2019-2021, nhằm mục tiêu xác lập năng suất thương phẩm ổn định từ 85 đến 90 tạ/ha.
2. Hoàn thiện quy trình thâm canh mật độ dày: Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và các cơ quan nông nghiệp địa phương cần xây dựng quy trình canh tác chuẩn ở mật độ từ 8,0 đến 8,5 vạn cây/ha, kết hợp định mức phân bón cân đối 2500 kg phân hữu cơ vi sinh + 180 kg N + 90 kg P2O5 + 90 kg K2O/ha, hoàn thành hướng dẫn kỹ thuật trong vòng 12 tháng.
3. Chuẩn hóa quy trình sản xuất hạt lai F1: Các đơn vị chọn tạo giống cần bố trí khung thời vụ nhân dòng bố mẹ và sản xuất hạt lai trong vụ Xuân chính vụ; áp dụng kỹ thuật gieo dòng bố D2 và D6 thành 3 đợt cách nhau 3 ngày để bảo đảm độ chênh lệch trỗ cờ - phun râu tối ưu từ 1 đến 2 ngày, hoàn thành tiêu chuẩn cơ sở trong vòng 6 đến 9 tháng.
4. Tích hợp công nghệ chọn giống nhờ chỉ thị phân tử (MAS): Các phòng thí nghiệm công nghệ sinh học nông nghiệp cần tiếp tục sử dụng các mồi phân tử SSR đặc hiệu như umc1165 và bnlg1505 để dò tìm và cố định các gen quy định tính trạng lá đứng (lg1, lg2) trên tập đoàn dòng thuần, triển khai liên tục trong chu kỳ 2 đến 3 năm tiếp theo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chuyên gia chọn tạo giống và di truyền thực vật: Khai thác phương pháp phân tích diallel Griffing 2 và bộ số liệu GCA, SCA của 6 dòng ngô thuần để làm nguồn dữ liệu tham chiếu trong các chương trình lai tạo ngô ưu thế lai.
2. Cán bộ khuyến nông và kỹ sư canh tác nông nghiệp: Ứng dụng mô hình bố trí mật độ gieo trồng 8,3 vạn cây/ha và kỹ thuật theo dõi sâu bệnh hại chuẩn quy chuẩn quốc gia vào thực tế chỉ đạo sản xuất mùa vụ.
3. Doanh nghiệp và hợp tác xã sản xuất hạt giống: Tiếp nhận thông tin về các tổ hợp lai có giá trị thương mại cao như C9, C6, C15 để hợp tác nhận chuyển giao công nghệ sản xuất hạt lai F1 phục vụ thị trường ngô sinh khối và ngô hạt.
4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Nông học: Sử dụng toàn bộ hệ thống lý thuyết, quy trình thiết kế thí nghiệm RCBD và phương pháp thống kê sinh học bằng phần mềm IRRISTAT làm tài liệu học tập và nghiên cứu chuẩn mực.

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp lai Diallel mô hình 2 của Griffing đem lại lợi thế gì trong nghiên cứu này? Phương pháp diallel mô hình 2 đánh giá 15 tổ hợp lai chéo từ 6 dòng bố mẹ mà không thực hiện phép lai nghịch, giúp giảm 50% khối lượng lao động thực địa. Mô hình này bóc tách chính xác phương sai khả năng kết hợp chung và khả năng kết hợp riêng, giúp nhận diện nhanh các cặp lai cho ưu thế lai cao nhất.

2. Tại sao tổ hợp lai C9 (D2 x D6) lại đạt năng suất hạt khô kỷ lục 88,1 tạ/ha? Tổ hợp C9 là kết quả lai giữa dòng mẹ D2 (nhập nội Hoa Kỳ) và dòng bố D6 (thuần hóa tại Việt Nam) có khoảng cách di truyền xa nhau. Sự kết hợp này tối đa hóa hiệu ứng dị hợp tử, đồng thời tích hợp được khối lượng 1000 hạt lớn của dòng D2 (trên 181g) với tính thích ứng sinh thái vượt trội của dòng D6.

3. Ưu điểm nổi bật của các dòng ngô có kiểu hình lá đứng trong canh tác hiện đại là gì? Các dòng ngô có góc lá hẹp (dưới 30 độ) giúp tán cây gọn gàng, giảm hiện tượng che khuất ánh sáng giữa các tầng lá. Đặc điểm này cho phép quần thể ngô quang hợp tối ưu ở mật độ gieo trồng dày 8,3 vạn cây/ha, giúp nâng cao năng suất thu hoạch trên mỗi hecta đất canh tác.

4. Nghiên cứu đã xử lý hiện tượng lệch pha trỗ cờ và phun râu giữa các dòng bố mẹ như thế nào? Đối với các cặp lai có dòng mẹ D1 trỗ râu muộn hơn dòng bố D2 trỗ cờ 3 ngày trong vụ Đông, nghiên cứu đã áp dụng kỹ thuật gieo hạt dòng bố thành 3 trà cách nhau 3 ngày (ngày 28/9, 01/10 và 04/10), bảo đảm nguồn phấn hữu hiệu luôn trùng khớp với thời điểm râu phun rộ.

5. Khả năng chống chịu sâu bệnh và đổ ngã của các tổ hợp lai triển vọng đạt mức nào? Các tổ hợp lai C9, C6 và C15 đều đạt điểm trạng thái cây loại 1 với tỷ lệ đổ rễ rất thấp từ 4,0% đến 5,5%. Cây có khả năng chịu rét, chịu hạn tốt (điểm 1) và chỉ nhiễm rất nhẹ bệnh đốm lá nhỏ cùng bệnh khô vằn (điểm 1-2) trong suốt hai vụ thử nghiệm.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện đặc điểm nông sinh học của 6 dòng ngô tự phối S6-S7, xác định các dòng D1, D2, D3 thuộc nhóm chín sớm và D4, D5, D6 thuộc nhóm chín trung bình với góc lá hẹp từ 28,0 đến 32,5 độ.
• Đã phân tích thành công khả năng kết hợp của 15 tổ hợp lai diallel, chứng minh dòng D2 và D5 sở hữu khả năng kết hợp riêng vượt trội về năng suất hạt.
• Đã tuyển chọn được 3 tổ hợp lai xuất sắc nhất gồm C9 (88,1 tạ/ha), C6 (87,5 tạ/ha) và C15 (80,1 tạ/ha) đạt trạng thái cây loại 1 ở mật độ canh tác 8,3 vạn cây/ha.
• Khẳng định giá trị thực tiễn to lớn của việc phối hợp nguồn gen nhập nội Hoa Kỳ với nguồn gen bản địa Việt Nam trong chọn tạo giống ngô ưu thế lai.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy cho chiến lược chọn giống ngô lá đứng chịu mật độ cao tại Việt Nam.

Kế hoạch tiếp theo cần tập trung đưa các tổ hợp lai C9 và C6 vào hệ thống khảo nghiệm diện rộng VCU trong giai đoạn tới để sớm hoàn tất thủ tục công nhận giống quốc gia. Các tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp giống cây trồng quan tâm vui lòng kết nối trực tiếp với Bộ môn Di truyền và Chọn giống cây trồng - Học viện Nông nghiệp Việt Nam để tiếp nhận dữ liệu chi tiết và chuyển giao vật liệu di truyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM Bounnao PHANDANOUVONG ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG KẾT HỢP CỦA CÁC DÒNG NGÔ NẾP TÍM TẠI GIA LÂM, HÀ NỘI Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: GS. Vũ Văn Liết NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 25 tháng 09 năm 2018 Tác giả luận văn Bounnao PHANDANOUVONG i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. TS Vũ Văn Liết đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền và chọn giống cây trồng, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Viện Nghiên cứu và phát triển Cây trồng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 25 tháng 09 năm 2018 Tác giả luận văn Bounnao PHANDANOUVONG ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục hình .viii Danh mục sơ đồ .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích nghiên cứu và yêu cầu. Ý nghĩa của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới. Tình hình sản xuất ngô tại Việt Nam.

Nghiên cứu đa dạng nguồn gen ngô trên thế giới. Đa dạng nguồn gen ngô trên thế giới. Ða dạng nguồn gen ngô của Việt Nam. Phát triển dòng thuần chọn tạo giống ngô ưu thế lai.

Phát triển dòng thuần ở ngô. Đánh giá dòng thuần chọn tạo giống ngô ưu thế lai. Nghiên cứu khả năng kết hợp chung và khả năng kết hợp riêng. Một số thành tựu trong chọn tạo giống ngô lai.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Thời gian và địa điểm. 19 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thời gian nghiên cứu:.

Địa điểm nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp bố trí thí nghiệm. Kỹ thuật gieo trồng và chăm sóc thí nghiệm. Phương pháp lấy mẫu và chỉ tiêu theo dõi. Phương pháp xử lý thống kê.

Kết quả và thảo luận. Kết quả đánh giá 6 dòng bố mẹ về đặc điểm nông sinh học, năng suất và các yếu tố tạo thành năng suất trong vụ Đông 2017 và Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội. Kết quả đánh giá 15 tổ hợp lai diallel và đối chứng về đặc điểm nông sinh học; khả năng chống chịu điều kiện bất thuận và mức độ nhiễm sâu bệnh hại; năng suất và các yếu tố tạo thành năng suất trong vụ Xuân 2018. Kết quả đánh giá khả năng kết hợp của các dòng bố mẹ về các tính trạng góc lá và năng suất trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Khả năng kết hợp của 6 dòng ngô về tính trạng góc lá. Khả năng kết hợp của 6 dòng ngô về năng suất thực thu. Kết luận và kiến nghị. 55 Tài liệu tham khảo.

Môt số hình ảnh minh họa. 65 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt ASI Chênh lệch tung phấn-phun râu BHH/C Số bắp hữu hiệu/cây CCCC Chiều cao cây cuối cùng CCĐB Chiều cao đóng bắp CDB Chiều dài bắp CDĐC Chiều dài đuôi chuột CS Cộng sự ĐKB Đường kính bắp ĐKL Đường kính lõi FAO Tổ chức Nông nghiệp và lương thực Liên hợp quốc GE Tương tác giữa kiểu gen và môi trường H/H Số hạt/hàng H/H Số hạt/hàng KNKH Khả năng kết hợp LA Diện tích lá LAI Chỉ số diện tích lá MĐC Mật độ cao NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu PR Phun râu KL1000 Khối lượng 1000 hạt QTL Locus tính trạng số lượng SHH Số hàng hạt SLCC Số lá cuối cùng TGST Thời gian sinh trưởng TC Trỗ cờ THL Tổ hợp lai v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Tình hình sản xuất ngô, lúa, lúa mỳ giai đoạn 1961- 2016. Tình hình sản xuất ngô của Việt Nam giai đoạn 1961 – 2016.

Diện tích, năng suất và sản lượng ngô của CHDCND Lào từ 2010 – 2014. Vật liệu trong thí nghiệm luân giao 6 dòng ngô lá đứng vụ Đông 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội. Thời gian sinh trưởng của các dòng ngô thí nghiệm trong vụ Đông 2017 và Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội. Một số đặc điểm nông sinh học của 6 dòng ngô thí nghiệm trong vụ Đông 2017 và Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của 6 dòng ngô thí nghiệm trong vụ Đông 2017 và Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại và khả năng chống chịu điều kiện bất thuận của 6 dòng ngô thí nghiệm trong vụ Đông 2017. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại và khả năng chống chịu điều kiện bất thuận của 6 dòng ngô thí nghiệm trong vụ Xuân 2018. Kết quả thực hiện khối lai diallel trong vụ Đông 2017 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Các giai đoạn sinh trưởng phát triển của các tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội. Một số đặc điểm nông sinh học của các tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm Hà Nội. Một số đặc điểm về bộ lá của các tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm Hà Nội. Một số chỉ tiêu hình thái bắp của 15 tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Các yếu tố cấu thành năng suất của các tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại và khả năng chống chịu của các tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm,Hà Nội. 47 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bảng phân tích phương sai I.

Bảng phân tích phương sai II. Giá trị khả năng kết hợp chung và giá trị khả năng kết hợp của 6 dòng bố mẹ về tính trạng góc lá. Giá trị trung bình của chỉ tiêu góc lá trong mô hình Griffing 2- vụ Xuân 2018. Giá trị trung bình của năng suất hạt khô trong mô hình Griffing 2- vụ Xuân 2018.

Bảng phân tích phương sai I. Bảng phân tích phương sai II. Giá trị khả năng kết hợp chung và giá trị khả năng kết hợp của 6 dòng bố mẹ về năng suất hạt. Các giá trị ưu thế lai tạo thành trong phép lai luân giao giữa 6 dòng ngô Mỹ và Việt Nam.

53 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Năng suất ngô của Hoa Kỳ giai đoạn 1890 - 2010. Mức độ đa dạng di truyền của 6 dòng ngô sử dụng trong khối lai diallel vụ Đông 2017. Đồ thị biểu diễn mối tương quan giữa chỉ số diện tích lá với cường độ quang hợp của các tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội.

Đồ thị biểu diễn mối tương quan giữa giá trị trung bình góc lá với cường độ quang hợp của các tổ hợp lai trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội. Đồ thị biểu diễn mối quan hệ tương quan giữa khối lượng 1000 hạt với năng suất lý thuyết và năng suất thực thu. Đồ thị biểu diễn năng suất lý thuyết và năng suất thực thu của các tổ hợp lai và hai đối chứng trong vụ Xuân 2018 tại Gia Lâm, Hà Nội. Sơ đồ Diallel 6 dòng bố mẹ vụ Đông 2017.20 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bounnao PHANDANOUVONG Tên luận văn: Đánh giá khả năng kết hợp của một số dòng ngô trong nước và nhập nội.

Chuyên ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu và yêu cầu nghiên cứu Đánh giá khả năng kết hợp của một số dòng ngô của Việt Nam và nhập nội nhằm xác định các dòng có khả năng kết hợp phục vụ phát triển giống ngô lai có năng suất cao thích nghi với điều kiện Việt Nam. Đánh giá các giai đoạn sinh trưởng phát triển, chống chịu, năng suất và yếu tố tạo thành năng suất của các dòng bố mẹ và tổ hợp lai (THL) trong điều kiện vụ Đông năm 2017 và vụ Xuân 2018 Đánh giá được khả năng kết hợp và tính các giá trị ưu thế lai của các cặp lai, để xác định được các dòng có khả năng kết hợp cao Phương pháp nghiên cứu Vật liệu nghiên cứu gồm 6 dòng tự phối có nguồn gốc khác nhau, trong đó 3 dòng (D1 , D2 và D3) phát triển từ nguồn vật liệu của Mỹ nhập nội vào Việt Nam và 3 dòng ( D4, D5 và D6) phát triển từ giống ngô thụ phấn tự do trong nước. Thí nghiệm đồng ruộng bố trí khối ngẫu nhiên (RCBD) theo phương pháp của Gomez, (1984). Lai đánh giá khả năng kết hợp bằng lai Diallel theo phương pháp 4 của Griffing, (1956).