Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THEO HỒ SƠ NĂNG LỰC 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Các công trình nghiên cứu của mốt số nước trên thế giới Hoạt động đánh giá kết quả học tập và quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của người học đã được phản ánh khá rõ nét theo các hướng nghiên cứu sau: Nghiên cứu lý thuyết chung về kiểm tra đánh giá trong lớp học như công trình của Robert L. (Đo lường thành tích giáo dục - Measuring Educational Achievemet) đã mô tả chi tiết phương pháp đo lường, đánh giá định lượng kết quả học tập của sinh viên.
Công trình: Measurement and Evaluation in Teaching “Đo lường và đánh giá trong dạy học của Norman E. Gronlund” đã đưa ra những nguyên tắc và quy trình đánh giá kết quả dạy học [37]. Công trình: A Teachers Guideto Assessment “Hướng dẫn giáo viên đánh giá của D. Macintosh” đã đề cập tới những vấn đề chuyên sâu về lý luận cơ bản của đánh giá trong lớp học, cách lập kế hoạch đánh giá, cách đánh giá, cho điểm [36].
Nghiên cứu về kỹ thuật kiểm tra, đánh giá kết quả học tập được trình bày trong cuốn “Classroom Assessment - techniques của Thomas A. Agelo” đã giới thiệu cho giáo viên biết cần phải sử dụng các phương pháp cụ thể nào trong đánh giá trên lớp và việc ra các quyết định khi sử dụng kết quả đánh giá [dẫn theo 41]. Rick Stiggins và các đồng nghiệp đã xuất bản 03 cuốn sách nghiên cứu về đánh giá trên lớp với các phương pháp, kỹ thuật cụ thể: “Student centered classroom Assessment" [41]. "Classrom Assessment for Student Learning" [40].
Nghiên cứu các mô hình đánh giá, trong đó có mô hình đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng như: Mô hình của Trường đại học Oxford [41], mô hình của Mỹ (mô hình CLEP) [35], [34], [36]. Có nhiều tài liệu đề cập tới vấn đề quản lý hoạt động đánh giá giáo dục như: Công trình nghiên cứu của Jody Zall Kusek [13] “Mười bước tiến tới hệ thống giám sát và đánh giá dựa trên kết quả”. Các công trình nêu trên đã chỉ rõ quản lý hoạt động đánh giá giáo dục phải được tiến hành như thế nào để đạt được hiệu quả cao. 6 Khi bàn đến công tác đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại Việt Nam, UNESCO đã đưa ra cuốn tài liệu mang tên “Monitoring Educational Achievement” (Giám sát thành tích giáo dục) đã chỉ ra các nhóm tiêu chí đánh giá và một số vấn đề liên quan tới hoạt động quản lý hoạt động quản lý đánh giá kết quả học tập của người học [43].
Các công trình nghiên cứu của Việt Nam Các nghiên cứu về lý luận và ứng dụng các kỹ thuật đo lường - đánh giá kết quả học tập của người học có thể kể tới các tác giả như: Lưu Ban Cố [8], Nguyễn Đức Chính [7], Đặng Bá Lãm [16], Trần Thị Tuyết Oanh [22], Vũ Văn Dụ [9], Nguyễn Phương Nga và Nguyễn Quý Thanh [19], [ 18], Nguyễn Thị Tính [31], Nghiên cứu đề xuất tiêu chuẩn, nguyên tắc, cải tiến phương thức, quy trình, kỹ thuật trong các môn học, các ngành học, có thể kể tới các công trình nghiên cứu của Cấn Thị Thanh Hương và Vương Thị Phương Thảo [12], Nguyễn Thị Huyền [12]. Năm 2005, Trung tâm Đảm bảo chất lượng và Nghiên cứu phát triển Giáo dục Đại học - Đại học Quốc gia Hà Nội đã xuất bản cuốn “Giáo dục Đại học chất lượng và Đánh giá”. Sách gồm ba phần: Phần 1, Đánh giá hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học của giảng viên; Phần 2, Đánh giá hoạt động học tập và nghiên cứu khoa học của sinh viên và sinh viên cao học; Phần 3 Đánh giá chương trình đào tạo và chương trình giảng dạy [18]. Trong những năm đầu của thế kỷ XXI, ở Việt Nam đã xuất bản một số công trình liên quan tới quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên như: Các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra tại Trường Đại học dân lập Văn Lang của Võ Văn Tuấn [28]; Biện pháp quản lý công tác đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong đào tạo trực tuyến ở các trường đại học, cao đẳng của Ngô Quang Sơn [23]; Nghiên cứu cải tiến quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trong giáo dục đại học ở Việt Nam của tác giả Cấn Thị Thanh Hương [11]; Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên tại Trung tâm khảo thí ở Trường Đại học Y Hải Phòng của tác giả Nguyễn Thị Lan Anh [1]; Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong đào tạo theo học chế tín chỉ ở Trường Đại học Sư phạm - ĐHTN của tác giả Nguyễn Thị Hải Yến [30]; Mô hình đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ của tác giả Nguyễn Thành Nhân [20], Quản lý các hoạt động giáo dục trong trường học của tác giả Nguyễn Thị Huyền [32].
7 Từ tổng quan trên chúng ta thấy, các công trình chủ yếu đi sâu nghiên cứu về đánh giá chương trình, đánh giá kết quả học tập của người học. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên còn chưa nhiều. Mặt khác, mỗi công trình nghiên cứu lại đi theo những cách tiếp cận khác nhau. Vì thế, việc vận dụng vào thực tiễn của mỗi cơ sở đào tạo đại học với những đặc thù riêng của mình phải cần có sự chọn lọc cụ thể.
Trên cơ sở xem xét những kết quả nghiên cứu của một số tác giả trong nước và nước ngoài, tác giả khóa luận sẽ kế thừa để nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động đánh giá kết quả hoạt động học tập của sinh viên nhóm ngành khoa học giáo dục làm cơ sở nghiên cứu và vận dụng để đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của sinh viên ở Trường Đại học Sư phạm - ĐHTN theo hồ sơ năng lực nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Một số khái niệm công cụ liên quan đến đề tài 1. Đánh giá kết quả học tập của sinh viên Đại học Sư phạm 1. Đánh giá Theo quan niệm của triết học đánh giá là xác định giá trị của sự vật hiện tượng xã hội, hoạt động hành vi của con người tương xứng với những mục tiêu, nguyên tắc, kết quả mong đợi hay chuẩn mực nhất định, từ đó bộc lộ một thái độ.
Theo tác giả Batenson (1990): Đánh giá = Sự đo lường (thu thập các số liệu có hệ thống) + xét đoán (làm sáng tỏ các số liệu thu được)+ ra quyết định (những hành động dẫn đến việc thay đổi, sửa chữa, cải tiến). Theo bản thuật ngữ đối chiếu Anh- Việt thì thuật ngữ này có nghĩa là kiểm tra đánh giá. Đó là quá trình thu thập thông tin, hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc theo những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, đề xuất những quyết định thích hợp để cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc.Như vậy, đánh giá là quá trình đưa ra những quyết định trên cơ sở đo lường, làm sáng tỏ số liệu thu thập được một cách có hệ thống để xét đoán giá trị. Trong giáo dục, đánh giá được hiểu là “quá trình thu thập và lý giải kịp thời có hệ thống các thông tin về hiện trạng khả năng hay nguyên nhân về chất lượng và hiệu quả 8 giáo dục căn cứ vào mục tiêu giáo dục làm cơ sở cho việc điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo” [8,Tr.
Trong dạy học đánh giá được xem xét như một quá trình liên tục và là một phần của hoạt động giảng dạy. Khái niệm đánh giá liên quan gần gũi đến khái niệm kiểm tra. Kiểm tra được hiểu là “hoạt động đo lường để đưa ra các kết quả, các nhận xét, phán quyết dựa vào các thông tin thu được theo công cụ đã chuẩn bị trước với mục đích xác định xem cái gì đã đạt được, cái gì chưa đạt được, những nguyên nhân…” [8,Tr. Và như vậy, kiểm tra cũng là hoạt động đánh giá; kết quả của kiểm tra được sử dụng để phản hồi làm các quyết định giáo dục như đánh giá, xếp loại, giải trình, báo cáo, tư vấn… Khái niệm kiểm tra và đánh giá đều có liên quan đến khái niệm đo lường.
Đo lường được hiểu“là tiến trình đạt được sự mô tả bằng số lượng về mức độ mà một cá nhân làm được trong một lĩnh vực cụ thể” (N.Gronlud, 1981) Đo lường là khái niệm chung để chỉ sự so sánh một vật hay một hiện tượng với một thước đo hoặc chuẩn mực và có khả năng trình bày kết quả về mặt định lượng [19,Tr. Trong giáo dục các phép đo lường chủ yếu được thực hiện một cách gián tiếp (vì nó liên quan đến con người, chủ thể đánh giá đồng thời cũng là đối tượng đánh giá). Công cụ đo có thể là các nhiệm vụ cần phải hoàn thành hoặc các bài kiểm tra tùy theo mục tiêu đánh giá. Đo lường trong giáo dục bao gồm cả định tính (thể hiện ở sự mô tả, sự nhận xét) và định lượng (thể hiện ở các con số, số liệu, bằng xếp loại).
Trong đánh giá kết quả học tập có thể đo lường mức độ đạt tới các mục tiêu học tập đã xác định, do đó mục tiêu cần được lượng hóa để có thể đo lường. Và như vậy, đo lường là một khâu của quá trình đánh giá. Từ khái niệm đo lường, cần phải quan tâm đến hai khái niệm khác gắn với công cụ đo là độ giá trị và độ tin cậy Nói đến Độ giá trị ở đây, trong đo lường là nói đến tính hiệu quả của công cụ đo trong việc đạt được mục đích xác định (đo được đúng cái cần đo). Còn nói Độ tin cậy là nói đến mức độ chính xác của phép đo.
Đây chính là là mức độ mà trong đó các kết quả nhất quán qua các lần đánh giá (độ ổn định). Kết quả học tập của sinh viên. Kết quả học tập (learning result) hay thành tích học tập (achievement) hoặc thành quả học tập là một thuật ngữ chưa được thống nhất về cách gọi nhưng được hiểu theo nghĩa giống nhau.
